title

CHỈ CÁI CHẾT LÀ KHÔNG THỂ SỬA

(Elena Kucherenko)

*

Tối hôm đó, cha Dimitry mời tôi đến nhà chơi. Tôi rất thích đến thăm gia đình cha. Mẹ dòng tự tay nướng món bánh kếp sở trường, rồi bên tách trà nóng, chúng tôi ngồi trò chuyện hàng giờ liền. Về Chúa, về sự An bài của Người, về cuộc sống giáo hội, về muôn hình vạn trạng những kiếp người. Cha giới thiệu tôi với bạn bè và các giáo dân của cha, để rồi họ kể cho tôi nghe những câu chuyện của riêng mình – có chuyện buồn, chuyện vui, và cả những bài học sâu sắc.

Hôm ấy, ngồi cùng bàn với chúng tôi là cô Irina Nikolaevna. Đó là lần đầu tiên tôi gặp cô. Một người phụ nữ chừng 50 tuổi, trông hơi buồn và trầm lặng. Cô hầu như không tham gia vào cuộc trò chuyện, nhưng lại rất thích chơi đùa với Masha – đứa con gái nhỏ mắc hội chứng Down của tôi. Con bé ngồi gọn trong lòng cô, bàn tay nhỏ xíu vuốt ve mái tóc cô. Đúng lúc ấy, tôi bắt đầu than thở rằng Masha sắp tròn 2 tuổi rồi mà vẫn chưa biết nói, chưa biết đi.

Irina Nikolaevna nhìn tôi rồi đột nhiên lên tiếng:

– Đừng than vãn, đừng buồn chị ạ. Chị đang hạnh phúc lắm đấy. Chị thậm chí còn không hình dung nổi mình hạnh phúc đến nhường nào đâu. Hãy trân trọng từng khoảnh khắc này – những khoảnh khắc hạnh phúc ngay lúc này và ở đây. Hạnh phúc chính là những gì ta đang có của ngày hôm nay.

Nói rồi cô im lặng… Cha Dimitry nhìn cô âu yếm và đặt bàn tay mình lên tay cô. Nhưng thú thật, lúc đó trong lòng tôi có chút khó chịu. "Một người phụ nữ chẳng biết gì về mình, chẳng biết mình đang sống ra sao, vậy mà lại đi dạy đời..." – tôi thầm nghĩ.

Một lúc sau, chồng tôi gọi điện đến. Khi ấy anh đang ở Matxcơva để lo sửa sang lại căn hộ của chúng tôi. Tôi nói chuyện với anh bằng giọng vô cùng gắt gỏng. Tôi chỉ muốn mọi thứ phải xong xuôi trước khi mẹ con tôi trở về. Anh làm không kịp, và thực tế là không thể kịp, dù anh đã cố gắng hết sức, thậm chí làm việc quá sức mình. Tôi biết rõ điều đó, nhưng vẫn không ngăn được sự bực bội, hết cằn nhằn lại trách móc:

– Nhìn chồng nhà người ta xem… Còn anh thì…

Tôi cúp máy cái rụp rồi ném xồng xộc chiếc điện thoại xuống ghế sofa.

– Đừng như thế, đừng tức giận làm gì, tôi xin chị đấy. Chị đang rất hạnh phúc mà, 

– Irina Nikolaevna lại cất lời. – Tôi cũng từng có một thời hạnh phúc như thế, chỉ là khi ấy tôi không nhận ra…

Và cô bắt đầu kể…

Irina kết hôn từ rất sớm, khi mới 21 tuổi. Bây giờ thì gọi là sớm, chứ thời đó thế là vừa lứa.

– Mà ngay cả thế thì bố mẹ tôi lúc nào cũng giục: "Hơn hai mươi tuổi rồi đấy, định ở vậy thành bà cô cô đơn à? Nhìn bạn bè mày xem, đứa nào cũng tay bế tay bồng rồi kìa", – cô nhớ lại. 

– Tôi cũng nhìn quanh, nhưng làm gì có ai đeo đuổi. Duy chỉ có Mitka – đứa bạn cùng lớp cũ. Một gã trông "xám xịt", cục mịch và chẳng có gì nổi bật. Nó chạy theo tôi từ hồi lớp năm. Mà gọi là "chạy theo" cho oai chứ thực ra chỉ biết đứng từ xa ngó sang, thở dài đánh thượt. Thỉnh thoảng thì xách hộ cái cặp sách. Chẳng biết viết thơ hay gửi thư tình lãng mạn như mấy đứa con trai khác dành cho người yêu. Nó nhút nhát lắm. Nhưng ai cũng biết – nó mê tôi như điếu đổ. Có điều, đó lại là một "mối" chẳng ai thèm ngó tới. Bố mẹ nó làm công nhân công trường, nghèo rớt mồng tơi.

Học xong cấp ba, Mitka vẫn cứ đứng đó mà thở dài. Nhà Mitka và Ira ở gần nhau nên cứ giáp mặt suốt. Một lần, sau khi nghe mẹ trách móc rằng rồi Ira sẽ thành bà cô già khốn khổ, thà lấy đại Mitka đi còn hơn vì chẳng còn ai ngó tới, cô đã chịu hết nổi. Trong cơn tuyệt vọng, cô chủ động bước đến trước mặt anh trên đường và hất hàm hỏi:

– Thế nào, có cưới tôi không?!

Anh đứng chết lặng, nhìn cô trố mắt mà không thốt nên lời. Anh không thể tin nổi vào may mắn của đời mình.

– Cậu bị câm rồi à? Hay không muốn cưới?

Thế là họ lấy nhau. Đám cưới diễn ra đơn sơ, không hề phô trương. Chẳng giống như đám cưới rình rang của mấy đứa bạn cô. Bố mẹ Irina cũng chẳng giàu có gì, còn gia cảnh Mitka thì như đã nói.

Họ sống một cuộc đời tằn tiện. Mitya không phải là người "nhanh nhạy", không biết xoay xở làm ăn, chẳng bắt kịp cái dòng đời đang biến đổi xoành xoạch ngoài kia.

– Đã bao lần tôi hối hận vì đã lấy anh ấy, – cô Irina Nikolaevna nhớ lại buổi tối hôm đó. – Thời ấy người ta bắt đầu đi nhà hàng nhiều lắm. Chồng người ta thỉnh thoảng lại đưa vợ đi đổi gió. Còn chồng tôi thì đưa tôi vào… quán bánh mì bao tử (pelmeni). Tiền trong túi chỉ đủ có thế. Vậy mà anh ấy vẫn vui, cứ nhìn tôi bằng đôi mắt trung thành như một chú chó nhỏ. Chồng người ta mua cho vợ áo lông thú. Còn tôi thì khoác chiếc áo cúc cũ kỹ tróc sơn, mẹ mua cho từ hồi chưa chồng. Tôi hất hàm phàn nàn về chiếc áo khoác thảm hại đó, anh lại cười: "Em mặc gì cũng đẹp nhất!". Tôi nghe mà phát điên! Những lúc ở quán bánh mì, tôi chỉ muốn hất cả đĩa thức ăn vào mặt anh cho xong. Thấy cặp đôi đi trên đường, cô vợ ôm bó hồng tây rực rỡ, tôi đá thúng đụng nia: "Nhìn người ta tặng hoa cho vợ kìa!". Anh liền chạy biến đi đâu đó, hái về một nắm hoa bồ công anh dại rồi chìa ra. Lại còn cười toe xét như một kẻ đần.

Mọi thứ ở người chồng đều làm Irina chướng mắt. Cả căn hộ nhỏ hẹp, xập xệ nơi anh đưa cô về sống chung với bà nội già nua, đêm nào cũng ngáy khò khò. Người ta mua nhà chung cư cooperatif rộng rãi, còn họ thì rúc trong cái "chuồng chó". Căn nhà lúc nào cũng nồng nặc mùi nước tiểu và mùi của một cơ thể già yếu, bệnh tật. Sau này bà mất, nhưng cái mùi ấy vẫn ám ảnh Ira suốt một thời gian dài.

– Tôi từng mơ về những lọ nước hoa Pháp đắt tiền, cô bạn thân từng khoe chồng nó đi nước ngoài xách tay về. Còn ở đây thì chỉ toàn mùi hôi hám…

Tôi phát tức cả cái cách Mitya ăn cơm, cách anh quệt miếng ruột bánh mì vào đĩa salad. Cả tiếng thìa đĩa va xành xạch vào răng anh… Irina lại đứng dậy bỏ về phòng. Phát tức cả cái cách anh ôm ghì lấy cô mỗi đêm rồi thở khò khè vào tai… Thậm chí cô còn bực mình khi thấy anh nựng nịu đứa con trai nhỏ như một người phụ nữ. Chồng người ta thì bôn ba kiếm tiền, làm thêm làm bớt chỗ này chỗ kia. Còn cái gã này thì cứ hết giờ làm là cuống quýt chạy về nhà… để thay tã lót ướt cho con.

Cô không ly hôn. Thời đó người ta không dễ bỏ nhau. Cô chỉ biết xót xa cho tuổi xuân và cuộc đời bị hủy hoại của mình. Mà cô cũng thương Mitka. Anh trung thành với cô như một chú chó nhỏ. Đứa con trai cũng quấn quýt bố không rời, lúc nào cũng dính lấy bố. Điều đó lại càng làm Irina ngột ngạt.

Cô đã ngoại tình vài lần với một người quen đã có gia đình. Thực ra cô chẳng thấy thích thú gì. Chính cô cũng không hiểu tại sao mình lại làm vậy. Có lẽ là để trả thù cái số phận trớ trêu của mình thì đúng hơn.

– Em lại đi đâu về muộn thế? – chồng cô hỏi sau lần hẹn hò gần nhất.

– Em đi chơi nhà bạn.

– Anh có rán ít thịt viên này, em ăn đi.

Lúc ấy, cô cảm thấy buồn nôn vô cùng. Buồn nôn chính bản thân mình, buồn nôn gã nhân tình, và buồn nôn cả người chồng vô dụng Mitka cùng đĩa "thịt viên" ngớ ngẩn của anh…

Cuộc sống cứ thế trôi qua… Nhạt nhẽo và vô vị. Tối tối, Irina ngồi xem những bộ phim lãng mạn và mơ tưởng về một hoàng tử cưỡi ngựa trắng sẽ đến bế cô đi, đưa cô đến một căn biệt thự sang trọng. Ở đó cô sẽ có chiếc áo lông thú đắt tiền mà cô chỉ cần dùng một động tác kiêu kỳ hất nhẹ khỏi vai xuống sàn, xung quanh ngập tràn những bó hồng tây, một tình yêu đích thực và hạnh phúc vẹn tròn. Hoặc chí ít, cô sẽ tự kiếm được thật nhiều tiền để ăn diện như một bà hoàng. Nhưng cô biết rõ điều đó sẽ không bao giờ xảy ra. Thời thanh xuân của cô đã trôi qua mất rồi. Nó đã lụi tàn trong căn nhà ổ chuột một phòng này, bên cạnh người chồng vụng về. Và tiền cũng sẽ không bao giờ có. Biết lấy đâu ra chứ?

10 năm sau, Mitya đột ngột qua đời. Một cơn thót tim cấp tính. Anh không kịp đợi xe cấp cứu đến.

Mọi chuyện xảy ra vào một buổi tối. Cô đang ngồi dạy con học bài, còn Mitya thì lụi hụi dưới bếp với mấy miếng thịt viên. Đột nhiên anh ồ lên một tiếng rồi ngã khuỵu xuống sàn. Chiếc chảo trên tay rơi xuống nghe một tiếng "chảng" chát chúa. Ira nghe thấy tiếng động liền chạy vào.

Anh trút hơi thở cuối cùng ngay trên tay cô. Anh nhìn cô bằng đôi mắt dịu dàng, cố nở một nụ cười gượng gạo và trấn an cô rằng mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Chỉ tiếc là anh chưa kịp rán xong đĩa thịt viên, không biết hai mẹ con sẽ ăn tối bằng gì.

– Nhưng trong tủ lạnh vẫn còn món súp đấy. Sáng nay trước khi đi làm anh đã nấu rồi. Cả cái ngăn kéo tủ chè nữa, em nhìn vào đó nhé, cạnh cái gương ấy. Không phải bây giờ, để sau hãy xem…

Có lẽ lần đầu tiên sau từng ấy năm chung sống, Irina mới cảm nhận được hơi ấm từ anh, mới bàng hoàng nhận ra mình đang mất đi một người thân thương nhất. Từ bao giờ họ đã hòa làm một. Mitka giống như bàn tay của cô vậy. Bình thường cả đời chẳng mấy khi ta để ý đến bàn tay ấy, nhưng đến khi nó bị gặt phăng đi, ta mới gào khóc trong đau đớn.

Cô khóc, khóc nức nở…

– Mitenka, đừng bỏ em đi. Anh yêu của em…

Cô thậm chí không hiểu từ "Anh yêu" ấy từ đâu ra. Cả đời cô chưa từng nói với chồng câu đó.

Sau đám tang, Irina ngồi lại cùng họ hàng, mọi người cùng khóc. Ai nấy đều nói những lời chia buồn sáo rỗng theo thủ tục. Cô chỉ im lặng. Sau đó cô đứng dậy bước ra hành lang. Cô tiến lại gần chiếc tủ chè mà chồng đã dặn, mở ngăn kéo ra.

Ở đó là một lọ nước hoa Pháp. Chính là loại nước hoa mà cô đã từng ao ước…

Irina gửi con trai về nhà ngoại một thời gian để thằng bé nguôi ngoai và đỡ sốc.

– Còn bản thân tôi, mỗi buổi tối trở về căn hộ nhỏ bé ấy, tôi lại ngồi một mình và nhớ… nhớ lại tất cả… – cô Irina Nikolaevna nghẹn ngào. – Nhớ đôi mắt xanh sâu thẫm Mitenka đã nhìn tôi. Đôi mắt ấy đong đầy biết bao nhiêu tình yêu thương. Nhớ những bông hoa bồ công anh dại… Nhớ quán bánh mì bao tử năm nào… Tôi đã thèm khát biết bao được quay trở lại khoảng thời gian đó – để được ở bên Mitya. Chỉ đến lúc ấy tôi mới hiểu, những ngày tháng đó ấm áp và bình yên đến nhường nào…

Irina nhớ lại hình ảnh người chồng trẻ năm xưa đã chăm sóc người bà già yếu, bệnh tật của mình ra sao. Bà cụ suốt ngày cằn nhằn, gắt gỏng, nhưng anh chưa từng một lời oán trách, cũng chưa từng trách phạt Ira vì cô không chịu giúp anh một tay.

– Anh ấy thương tôi, không muốn trút gánh nặng của mình lên vai tôi. Nhớ cái cách anh đón tôi đi làm về với mâm cơm nóng hổi. Nhớ những đêm anh bế ru con ngủ để tôi được chợp mắt. Nhớ những cái ôm xiết chặt của anh mỗi đêm, lặng lẽ chờ đợi một chút nũng nịu, đáp lại từ tôi. Nhớ cả những lần anh nhẫn nhịn chịu đựng những lời mỉa mai cay nghiệt của tôi mà chưa một lần buông lời thô bạo.

– Có lẽ anh ấy biết tôi đã phản bội anh. Nhưng anh ấy cũng chẳng nói một lời. Tôi chỉ nhớ có một đêm, tôi nghe thấy tiếng anh khóc thầm trong góc tối. Anh đã tha thứ cho tôi… trong lặng câm…

Quá muộn màng tôi mới nhận ra, hóa ra bấy lâu nay mình đã sống đằng sau một bức tường đá kiên cố bảo vệ. Hạnh phúc từng ở ngay bên cạnh, vậy mà tôi lại mù kịt không hay. Và tôi nhớ mãi ánh mắt cuối cùng của anh… Khi anh nghe thấy tôi gọi anh là "Anh yêu". Anh đã ra đi trong hạnh phúc…

– Chỉ là… tất cả đã quá muộn rồi…

Irina Nikolaevna dừng lại, không không gian chìm vào tĩnh lặng…

– Đừng bực tức nữa, Lenochka ạ, – một lúc sau cô mới khẽ nói. – Tất cả những thứ đó chỉ là chuyện vặt vãnh, rồi cũng sẽ qua đi thôi. Mọi thứ trên đời này đều có thể sửa chữa và làm lại – từ chuyện sửa nhà cho đến những bất đồng nhỏ nhặt. Chỉ có một thứ duy nhất không thể sửa chữa, đó là cái chết.

Bây giờ tôi chẳng thiếu thứ gì. Tôi đã làm việc ở cơ quan chính quyền nhiều năm. Có căn hộ rộng rãi, có những chiếc áo lông thú đắt tiền mà tôi có thể thản nhiên hất từ vai xuống sàn như từng mơ ước… Nước hoa Pháp cũng có cả bộ. Nhưng lọ nước hoa năm xưa của Mitya, tôi vẫn giữ gìn cẩn thận cho đến tận bây giờ. Dù đã gần 20 năm trôi qua…

Và tôi nhớ căn hộ nhỏ bé ngày xưa biết bao nhiêu. Nhớ mùi thịt viên chiên. Nhớ hơi ấm ấy… Ngay cả bà nội cằn nhằn tôi cũng thấy nhớ… Nhưng không thể sửa chữa được nữa rồi, không gì có thể… Tôi đã vô tình bỏ lỡ hạnh phúc của đời mình. Quá muộn để nhận ra rằng, nó đã từng ở ngay sát bên ta…

Đúng vậy… Mọi thứ trên đời đều có thể sửa chữa. Chỉ có cái chết là không.

Hãy yêu thương và biết ơn khi còn có thể… Hạnh phúc chính là những gì ta đang có hôm nay…

*

(LĐH* st & dịch)