Thế Giới Này Và Con Người Thật Đáng Sợ

Bạn ơi,

-Vì thế giới này không yên bình cho nên người ta mới chúc nhau và cầu nguyện yên bình.

-Vì thế giới này không an lành cho nên người ta mới cầu xin và cầu chúc an lành.

Khi xa nhà, trên đường đi có thể bị tai nạn, trộm cướp cho nên người ta mới chúc nhau “Đi đến nơi về đến chốn” mà người Pháp gọi là “Bon voyage” và người Mỹ gọi là “Good trip”.

-Vì thế giới này luôn có chiến tranh chết chóc, tan cửa nát nhà, chạy trốn ra nước ngoài, vũ khí nguyên tử hủy diệt cho nên người ta mới khao khát và thắp nến cầu nguyện hòa bình.

-Vì cuộc sống này đầy lo âu, phiền não cho nên người ta cầu mong “Tâm không phiền não”.

-Vì cuộc sống này luôn bị bệnh tật rình rập cho nên người ta mới cầu xin “Thân không bệnh tật”. Câu chào đầu tiên khi người ta gặp nhau là, “Ông/bà/anh/chị có khỏe không?” người Mỹ gọi là “How are you?” Người Pháp gọi là “Comment allez vous?” Còn người Tàu gọi là “Nỉ hào ma?”

-Vì thế giới này thời tiết luôn luôn bất thường, sóng thần, động đất, cuồng phong, bão tố, lụt lội, cháy rừng cho nên người ta mới cầu xin “mưa thuận gió hòa” và van bái thần linh.

-Vì đời đầy bất trắc, “nay lên voi, mai xuống chó”, nay quyền chức mai ngồi tù cho nên người ta mới sợ hãi cầu xin thần linh che chở và xem bói. Khi con người còn lo sợ vu vơ, vô minh che khuất thì thầy bói, chiêm tinh gia, thầy cúng, nhà tiên tri còn sống khơi khơi.

-Vì bản tính con người vốn ác “Nhân chi sơ tính bổn ác” (*) cho nên mới có roi vọt, cảnh sát, an ninh, tòa án, nhà tù để ngăn ngừa và trừng trị.

-Vì cái Tôi quá kiêu căng tham vọng cuồng điên cho nên Ô. Pascal mới tìm cách kiềm chế và nói rằng, “Cái Tôi là cái đáng ghét” (Le moi est-il haïssable).

-Vì cõi Ta Bà này là “ngũ trược ác thế” cho nên Đức Phật mới ra đời để “Khai thị ngộ nhập Phật tri kiến chúng sinh” (Kinh Pháp Hoa)

-Vì tình yêu trai gái ngầm chứa khổ đau và gẫy đổ cho nên người đời mới cầu chúc cho đôi trẻ “Trăm năm hạnh phúc” và “Sống với nhau cho tới đầu bạc răng long”.

-Vì bản tính con người vốn gian trá, lường đảo, chỉ biết thu lợi về cho mình cho nên mới có luật lệ. Trên đời này, bạn có thể biến thành thù, vợ chồng có thể biến thành oan gia trái chủ, bầy tôi có thể phản chúa, anh em có thể giết nhau - cho nên thánh nhân mới phải dạy Nhân-Nghĩa-Lễ-Trí-Tín. Xã hội hoang sơ khi con người còn chân chất thì không có luật mà chỉ có lệ. Con người càng văn minh càng nhiều luật lệ và giấy tờ.

-Đẻ con ra, ai cũng ước mong sau này con cái học hành nên người và có hiếu với cha mẹ. Điều đó chứng tỏ con cái không phải là niềm hạnh phúc mà có khi là thảm họa. Con nhà có phước, bố mẹ chỉ nói nhỏ nhẹ một lời mà đâu vào đó. Còn nhà bất hạnh thì bố mẹ có mắng chửi, đánh đập thì đâu vẫn hoàn đó, có khi căm thù rồi giết luôn bố mẹ.

-Thế giới loài bò, huơu, nai, khỉ, ngựa vằn…không có luật lệ, không có tòa án không cảnh sát mà chúng sống hiền hòa bên nhau, không có chiến tranh, không có ly dị, không có chuyện đưa nhau ra tòa. Cho nên “Hà chính ư mãnh hổ”, trốn tránh một chính quyền bạo ngược lên rừng sống với hùm beo còn thấy an toàn hơn. Trốn tránh một ông chồng vũ phu, một bà vợ “ác phụ” tối ngày chửi rủa chồng con…thì lên núi vui cùng cây cỏ, khỉ vượn có khi còn sướng hơn.

-Ngày xưa vì chưa có an ninh, cảnh sát, con người sống bằng “luật rừng” cho nên mới cho phép người ta được quyền mang súng để tự vệ. Ngày nay quyền mang súng trở thành thảm họa, cướp bóc, con bắn chết ông bà cha mẹ, học trò giết bạn và thầy cô xảy ra như cơm bữa.

Ôi ! Thế giới này và con người thật đáng sợ. Con gái năm, ba tuổi cũng đã biết chơi với súng rồi vô tình bắn chết cha mẹ mình! Theo thống kê của Gun Violence Archive, trong năm 2021, tại Hoa Kỳ, khoảng 1049 trẻ em 11 tuổi hoặc nhỏ hơn đã chết hoặc bị thương vì súng đạn.

Ôi! Tuổi còn đuổi bướm hái hoa tại sao lại như vậy? Thế giới ngày hôm nay, niềm vui thì ít, khổ đau thì nhiều, người giàu thì ít mà người nghèo thì quá nhiều. Khắp nơi không có chỗ nào bình yên kể cả những nơi gọi là linh thiêng thờ phượng. Con người dường như mỗi lúc mỗi trở nên hung bạo hơn. Trường học không còn là nơi an toàn để giáo dục trẻ em nữa. Phụ huynh kiện cáo nhà trường liên miên, học sinh đem súng vào trường bắn giết bạn, thầy cô.

Trong cuốn Biên Niên Sử Thế Kỷ XX, vào ngày 15/5/1921- cách đây 123 năm, các nhà đạo đức đã tiên đoán điểu mà chúng ta cần ghi nhớ và suy nghĩ, “Váy đàn bà càng ngắn, luân lý càng suy đồi” (Concern as skirt rise and moral decline). 

Xin vào các đại hội điện ảnh ở Pháp và Mỹ mỗi năm mà xem các cô đào phơi bảy thân hình gần như lõa thể như thế nào.

Cách đây vài triệu năm con người còn trần truồng, ăn lông ở lỗ sống ở trong các hang động. Lần hồi văn minh biết xấu hổ, lấy lá che thân.

Rồi biết lấy da thú, vải vóc làm quần áo. Rồi văn minh quá, do nhu cầu điện ảnh, phim ảnh, báo chí câu khách kiếm tiền, các cô đào, ca sĩ, người mẫu càng ngày càng hở bạo tới mức chẳng còn gì để hở nữa và được ca ngợi như “thánh nữ” của thời đại. Phải chăng sự tiến hóa của con người giống như kiến bò miệng chén. Cứ tưởng trên đà văn minh, tiến bộ…cuối cùng lại trở về điểm khởi đầu. Rồi đây phụ nữ lõa thể mới là văn minh, trí tuệ. Còn mặc quần áo là dã man, mọi rợ.

Tại sao thế giới và con người lại như vậy?

-Phải chăng do Tạo Hóa, “Lão tặc thiên”, “Trời già cay nghiệt” hay một đấng Thần Linh quái ác nào tạo ra? Không! Tất cả đều do con người.

-Nếu tâm con người yên bình thì làm gì có tranh chấp, bắn giết nhau?

-Nếu biết suy nghĩ về điều thiện, tâm nguyện làm việc thiện, xa lìa điều ác thì làm gì có trộm cướp, lường đảo và triệt hạ nhau?

-Nếu biết “tri túc” thì làm gì có thèm khát, đua đòi và theo đuổi giấc mộng sa hoa từ đó làm điều sai trái hại mình hại người và có khi hại cả đất nước?

-Nếu thế giới này biết sống trong tinh thần Lục Hòa như Giới Hòa Đồng Trụ thì làm gì có chiến tranh? Nếu đã tôn thờ lý tưởng mọi người đểu bình đẳng, mọi quốc gia đều bình đẳng thì làm gì có cảnh cá lớn nuốt cá bé, nước lớn bắt nạt, thôn tính nước nhỏ?

-Nếu biết tài nguyên của Trái Đất này là của chung, không phải của riêng ai trong tinh thần “Lợi Hòa Đồng Quân” thì làm gì có chiến tranh để cướp đoạt và bảo vệ quyền lợi cho riêng mình?

-Nếu biết đời này, thế giới này là Vô Thường, luôn luôn biến dịch, quay đảo thì “biển cả hóa cồn dâu”, “áo trắng bỗng biến thành chó xanh” là chuyện bình thường…thì sẽ bớt lo âu đi rất nhiều.

-Sóng thần, động đất, cuồng phong, bão tố, lụt lội là chuyện thường tình. Nó vừa là sự vận hành tự nhiên của Trời Đất và sự đóng góp thêm của con người. Nhả khí thải lên trời, phá rừng, thử bom nguyên tử, đào giếng và khai thác dầu quá mức làm vỏ trái đất rỗng ra, rác thải tràn ngập sông ngòi biển cả…tạo ra biến đổi khí hậu chứ chẳng phải do đấng Thần Linh hung ác nào tạo ra. Đó là Luật Nhân Quả.

-Nhờ thiên tai thảm họa mà Thần Linh tồn tại. Khi thiên tai, thảm họa không còn thì Thần Linh cũng chết theo.

-Vợ chồng biết hòa thuận, nhường nhịn nhau, biết chia ngọt xẻ bùi, gian khổ có nhau giống như đôi chim kia… thì làm gì có cãi cọ, mắng chửi, ly dị, thậm chí giết nhau? Xin đừng đổ lỗi cho hoàn cảnh mà hãy xét lại tâm mình. Khi nào chỉ nghĩ về mình, khi cái Tôi (Ngã) là nhất, sở thích của tôi bằng mọi giá phải thực hiện cho được, khi ý nghĩ của tôi là đúng nhất thì Ông Trời hay cha mẹ cũng không thể ở chung với mình chứ nói gì vợ hay chồng?

Khi diệt trừ hay hạn chế được lòng tham và tính hung bạo thì bao thảm họa có thể giảm thiểu, bao tội ác có thể bớt đi. Nhà tù trên khắp thế giới này mỗi ngày mỗi phình to ra và số lượng tù nhân của một vài quốc gia có thể lớn hơn dân số của một nước nhỏ.

Bạn ơi,

Tôi không phải là người bi quan, yếm thế nhưng tôi là người quan sát thế giới này.

Tôi nhìn nó bằng tuệ giác để tìm hiểu nguyên do và cội nguồn của nó.

Tôi quán chiếu nó bằng tâm lượng Từ Bi như Đức Phật dạy để nhìn thấy cảnh khổ của con người.

Thế giới này giống như một sân khấu khổng lồ, đang từng giây, từng phút trình diễn một vở bi-hài kịch. Chỗ thì khóc chỗ thì cười, chỗ vui chỗ buồn, chỗ ăn mừng chiến thắng, chỗ đau thương buồn tủi, chỗ hung hăng, chỗ cam phận, chỗ ở cung vàng điện ngọc, chỗ ở dinh thự trị giá 600 triệu đô-la và du thuyền Yacht 640 triệu đô-la, chỗ những người vô gia cư chui rúc dưới gầm cầu xa lộ, lùm cây trông còn đáng thương hơn một con thú.

Thế giới này biến động từng giây từng phút tùy theo nghiệp lực - tức tác động và lòng ham muốn/tham dục của chúng sinh theo giáo lý Hoa Nghiêm trùng trùng duyên khởi.

Ngay giây phút này đây, hàng tỷ con người đang lao vào cuộc sống như những con thiêu thân mà khổ đau và những hình ảnh đáng sợ - do chính nó tạo ra mà nguyên do chính không ngoài Tham-Sân-Si-Mạn-Nghi-Ác Kiến.

Bạn ơi,

Con người thật đáng sợ và trở thành quỷ dữ khi trong lòng nó hay nó được trang bị bằng Tham-Sân-Si-Mạn-Nghi-Ác Kiến. Sự kỳ thị, cực đoan, quá khích và thù ghét là hình ảnh của ác kiến. Mới đây, vào ngày 30/12/2021, theo tờ USA Today, hai học sinh Da Trắng 16 tuổi, trường Fairfield High School ở Iowa tên Jeremy Goodale và Willard Miller đã theo dõi nhiều ngày để giết chết bà giáo Nohema Graber- 66 tuổi bằng cách đập đầu rồi kéo xác bà vào trong rừng.

Nhưng con người thật đáng yêu, đáng kính khi nó được trang bị bằng tâm lành, tư tưởng lành và hành động lành.

Bạn ơi,

Nếu mai đây con người kéo nhau lên Mặt Trăng hay Hỏa Tinh để ở thì Mặt Trăng hay Hỏa Tinh cũng là chốn vô cùng nguy hiểm nếu con người mang theo Tham-Sân-Si lên đó. Và cho dù bạn có lên Cung Trời mà tâm bạn vẫn là tâm Tham-Sân-Si thì Cung Trời sẽ biến thành địa ngục. Một tấm thảm trăng tinh mà chân bạn lấm lem bước lên đó thì tấm thảm cũng sẽ lấm lem.

Bạn ơi,

Thế giới này không bao giờ không có khổ bởi nghiệp lực của chúng sinh(**). Nhưng thế giới này có thể giảm bớt khổ đau do chính mình gây ra.

Đừng nhìn đời bằng sự khôn ngoan, bằng thông minh mà bằng trí tuệ, bằng tâm lành, bằng vị tha. Nếu buông bỏ bớt những tham lam, ghen tuông, đố kỷ tỵ hiềm thì thế giới sẽ bớt hiểm nguy và con người sẽ vơi bớt khổ. Tu luyện và cầu nguyện cả ngàn năm mà không bỏ được Tham-Sân-Si thì cũng là vô ích.

Bạn ơi,

Chính con người quyết định số phận của hành tinh này chứ không phải Thần Linh. Thế giới này là Thiên Đường, Quốc Độ hay Cực Lạc khi con người thiện lành.Thế giới này sẽ là Địa Ngục khi con người trở nên hung ác và gian trá.

Đào Văn Bình

Những Chuyện Đau Lòng Về Chữ Hiếu

Cha và mẹ của học sinh 15 tuổi ở Michigan đã bị tòa tuyên án từ 10 tới 15 năm tù vì tội đã mua súng cho con trai và cậu này đã dùng nó để thảm sát bốn học sinh tại Oxford High School. Còn cậu bé bị án tù chung thân không ân xá. Công tố viên đã buộc tội cặp vợ chồng này đã không để súng tại một nơi có khóa an toàn và không có hành động ngăn cản khi có biểu hiện con mình sẽ có hành động điên cuồng.

Đúng là “Con dại cái mang”. Đẻ con ra cưng như cưng trứng, hứng như hứng hoa, mong cho nó khôn lớn nên người. Ngờ đâu mới 15 tuổi mà nó đã hung hăng, tiêm nhiễm bởi những phim ảnh bạo lực, xách súng vào trường giết luôn bốn bạn học chỉ vì một xích mích nhỏ nhặt. Không biết kiếp trước cặp vợ chồng này đã làm gì nên tội mà oan hồn đầu thai vào nhà để báo oán? Sau 15 năm tù cặp vợ chồng này còn gì? Có khi bỏ nhau chỉ vì tranh cãi tại ông hay tại bà quá nuông chiều con. Vị thẩm phán đã lau nước mắt nhiều lần khi tuyên đọc bản án này.

Rồi một thảm kịch rơi nước mắt khác là một cậu con trai ở Florida đang học lớp dự bị y khoa đã dùng dao đâm mẹ mình 70 nhát khiến bà là một giáo viên dạy Lớp Hai, gục chết với lý do rất giản dị “ Bà ấy làm tôi bực mình”.

Hiện nay có một hiện tượng đáng sợ là con cái giết cha mẹ ở Mỹ cũng như ở Việt Nam. Thông thường vợ chồng sinh con thì mừng rỡ biết bao. Thế nhưng theo giáo lý nhà Phật thì con cái chưa hẳn là hạnh phúc mà có khi là tai họa. Nó thành công chưa chắc mình được hưởng mà hễ nó làm bậy một cái thì cha mẹ gánh hết.

Thế giới ngày hôm nay tiến quá nhanh, trẻ con được luật pháp bảo vệ và nuông chiều. Trong khi đó thì trên hệ thống liên mạng toàn cầu, có quá nhiều hình ảnh tác động tới trẻ con, tốt thì ít mà xấu thì nhiều. Có thể nói trẻ con ngày nay rất tự ái, tự kiêu, nóng nảy, tinh khôn và hung dữ. Chính vì lo lắng về thảm họa này khiến nhiều cặp vợ chồng trẻ đã không chịu sinh con…vừa bận bịu, tốn kém và trách nhiệm rất nặng nề. Luật bảo vệ thiếu nhi đã khiến nhiều cha mẹ ngồi tù vì con cái.

Là phụ huynh thuộc tầng lớp cổ hủ và lạc hậu, chúng ta phải làm sao để cứu vãn? Nhà thờ, trường học, gia đình đã hoàn toàn bất lực. Thống kê mới nhất tại Tiểu Bang Missouri cho thấy đa số giáo chức muốn bỏ nghề vì lương thấp, áp lực và nhất là học sinh rất hỗn hào.

Học sinh ngày nay chẳng coi dạy học là chức năng cao quý mà chỉ là một nghề để kiếm sống mà thôi, chẳng có “tôn sư trọng đạo” gì hết. Cãi lại thầy/cô, túm tóc đánh cô giáo ngay trong lớp học là chuyện thường. Chúng ta cứ lên án Khổng Tử là lạc hậu thế mà dưới sự giáo dục của Nho gia, đất nước Việt Nam và Trung Hoa xưa đã sản sinh bao nhà tư tưởng, trạng nguyên, tiến sĩ, cử nhân đã đem tài ra giúp nước qua đạo Tu Thân-Tề Gia-Trị Quốc-Bình Thiên Hạ và biết bao người con hiếu thảo. Nho gia ngày xưa coi thầy còn trên cha mẹ mình. Tiến sĩ về làng phải xuống ngựa. Nhiều khi thầy chết học trò phải để tang. Chúng ta chê trách và khinh thường Đạo Khổng vậy thì ngày nay chúng ta xây dựng đạo gì để: Con cái hiếu thảo biết vâng lời cha mẹ, học trò biết kính trọng thầy cô và coi trường học là lò giáo dục và đào tạo con người? Dường như chẳng có đạo nào để thay thế Đạo Nho cả mà chỉ có đạo bạo lực và đạo nhố nhăng trên Internet mà thôi. Nước Mỹ có ngày Mother’s Day và Father’s Day nhưng không bao giờ dạy dỗ về lòng hiếu thảo, “Công cha như núi Thái Sơn. Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra”.

Tôi năm nay đã 83 tuổi rồi, nhưng nhớ lại thuở xưa, vẫn kính trọng và biết ơn tất cả thầy/cô đã dạy dỗ tôi từ bậc Tiểu Học tới Đại Học. Tôi có một kỷ niệm còn nhớ mãi trong đời. Năm 1974 tôi là phó tỉnh trưởng Tỉnh Kiến Hòa, về Sài Gòn công tác. Xe có tài xế lái, chẳng may bị một xe taxi quẹt vào tại Đường Hai Bà Trưng gần Chợ Tân Định. Tôi nhảy xuống coi sự thể thế nào. Nhìn vào xe tôi xúc động quá. Người đàn bà ngồi trong xe là Cô Ngữ dạy Anh Văn của chúng tôi. Ngày xưa tóc của cô còn xanh, ngày nay tóc của cô đã bạc trắng. Tôi xúc động nói, “Cô…cô…con là học trò của cô năm xưa đây!”. Cô Ngữ vô cùng ngạc nhiên vì làm sao cô có thể nhớ hết cả trăm học trò? Và cô cũng chẳng nói nên lời. Học trò nhớ thầy/cô chứ thầy/cô làm sao nhớ hết học trò. Trước sự ngạc nhiên của cô, tôi quay qua nói với người tài xế taxi, “ Đây là cô của tôi, thôi bỏ qua nghe chú.”. Rồi hai xe chạy đi như không có chuyện gì xảy ra. Đấy tình nghĩa thầy trò ngày xưa là như vậy.

Thế nhưng quan điểm này nếu nói với bọn trẻ ngày hôm nay, chúng nó sẽ nhún vai và tự hào về một nền văn minh và lối sống mới của chúng nó. Chúng ta biết làm sao? Thôi thì quay lại với lời dạy của Đức Phật, vạn hữu vốn vô thường. Thời mạt thế thì hiền thánh ẩn phục hoặc im hơi lặng tiếng, đạo lý suy đồi còn các tầng lớp của thời đại mới thì hãnh diện với thời trang, nhạc Pop, nhạc Rap, Football. Chúng biết rành rẽ những trò chơi quái đản trên facebook, twitter, tiktok và hễ trái ý một cái thì rút súng ra bắn chết liền dù đó là cha mẹ, anh em, thầy cô, bạn bè, bạn đồng sự…và chấp nhận án tù chung thân hay tử hình để thỏa mãn Cái Tôi vĩ đại.

Theo tôi nghĩ, để cứu vãn phần nào thảm kịch gia đình của thời đại chỉ còn cách đưa giáo lý Tứ Trọng Ân bao gồm “Ơn cha mẹ, ơn thầy cô, ơn đồng loại và ơn tổ quốc” của nhà Phật vào chương trình giáo dục từ bậc Tiểu Học. Nhưng làm thế nào để một quốc gia mà nền tảng tâm linh là Thiên Chúa Giáo có thể chấp nhận một giáo lý của Phật Giáo mà họ gọi là ngoại đạo. Và nhất là trong một xã hội mà tất cả các nhà trí thức lỗi lạc đều coi phát triển tự do cá nhân là nền tảng của sự phát triển con người. Tôi đã từng phục vụ cho một học khu ở California 19 năm trời. Thấy các bảng “I am unique” long trọng treo ở trên tường của các trường học tôi “ớn lạnh”. Nếu tôi là độc đáo, tôi là duy nhất thì cha mẹ, anh em, xóm làng, đất nước ở đâu? Cái Tôi phải chan hòa với mọi người chứ?

Thôi thì nghiệp lực của chúng sinh đang chùng chùng chuyển động như một dòng thác. Dù chúng ta có tâm thiện lành cũng không thể lay chuyển được nghiệp lực. Nghiệp này do chính chúng sinh - tức chúng ta tạo ra. Chính chúng ta phải giác ngộ và quyết tâm chuyển nghiệp. Cầu cứu, van vái thần linh, ngồi đó than vãn - tức là thấy chết mà không cứu, như đà điểu chui đầu vào cát và chỉ làm cho nghiệp trầm trọng thêm.

Đào Văn Bình

Tiếng Anh ba rọi giết dần tiếng Việt

Việt Nam hiện nay đang top (xin lỗi đứng đầu thế giới) về nói tiếng Anh “ba rọi” (*) cho nên đã làm tiếng Việt suy đồi và có nguy cơ tuyệt chủng hay trở nên ngôn ngữ của sắc dân thiểu số. Bởi vì:

-Dân chúng chỉ thích đi tour chứ không thích đi du lịch.

-Chỉ thích shopping chứ không chịu đi mua hàng, mua sắm.

-Và chỉ thích gọi phone chứ không thích gọi điện thoại.

-Và chỉ thích coi tivi chứ không chịu coi truyền hình. Tất cả các chương trình truyền hình trong nước bây giờ đều gọi là TV vì hai chữ Truyền Hình đã chết rồi, đã bị loại bỏ trong Tự Điển Việt Nam.

-Các chương trình giải trí/ca nhạc chết hết cả mà chỉ còn các show. Và Got Talent thì quá nhiều fan kể cả fan cuồng, fan cứng, fan mềm. Kẻ ủng hộ, người hâm mộ nay xuống Âm Phủ cả rồi.

-Thời đại mới, người ta chỉ thích coi các live show chứ không thích các chương trình trực tiếp.

-Hot girl thì làm loạn cả xã hội. Cả trường học cũng có hot girl chứ không còn gái rửng mỡ, gái ăn mặc hở hang, ăn mặc khiêu dâm nữa.

-Các teen và tuổi teen thì choán chỗ của vị thành niên.

-Chỉ có hot boy thì đi bán xì-ke, ma túy, chứ không có thanh niên đi bán xì-ke ma túy.

-Ông/Bà cũng chết hết mà chỉ còn Mr. và Mrs.

-Trên sân cỏ, cầu thủ chỉ thích đá penalty chứ không chịu đá phạt đền.

-Thủ môn không chịu vào khung thành để nhặt bóng vì đó là gôn (goal).

-Xe gắn máy cũng biến mất và chỉ còn xe mô tô chạy khơi khơi trên đường phố.

-Ca-nô phóng ào ào trên mặt nước khiến xuồng máy sợ quá phải giạt qua một bên.

-Tin hot và tin nóng không biết là tin gì. Phải chăng đó là tin có liên quan đến xác thịt hay tin hấp dẫn? Người rành tiếng Việt cũng ngơ ngác. Xin bà con nào dùng hai chữ “hot news” giải thích dùm và liệu có tiếng Việt nào tương đương không?

-Tại Việt Nam bây giờ xe ô-tô có giá hơn xe hơi. Nhớ đem xe ô-tô về Việt Nam bán, đừng đem xe hơi.

-Cờ líp này cờ líp kia khiến đoạn phim, đoạn băng ngắn sợ hết hồn.

-Bà con bây giờ chỉ thích tiêm vaccine chứ không thích chủng ngừa hay chích ngừa vì sợ chết.

-Thời đại mới người ta đua nhau vào căng-tin (cantine) chứ không thích vào nhà ăn nữa.

-Top ten thì cưỡi lên cổ mười người đứng đầu/hàng đầu rồi.

-Tập họp, biểu tình bây giờ quê mùa lắm mà phải nói là mít-tinh.

-“Dùng thuốc kích thích” phải nói là “doping” cho nó giống Mỹ. Muốn học tiếng Anh “ba rọi” kiểu này thỉnh thoảng ghé trang tin điện tử VOA hoặc BBC Việt Ngữ sẽ được thỏa mãn.

-Môn Quyền Anh cũng đã chết để boxing lên ngôi.

-Võ sĩ bị hạ đo ván ngóc đầu dậy, cãi lại trọng tài và nói rằng tôi bị hạ knock-out.

-Các tay đua cổ lỗ sĩ chết hết mà chỉ còn coureur ( cua rơ ) đạp xe khơi khơi rất “kịch tính”.

-Người viết trang tin chuyên đề ngày nào cũng cãi lộn với blogger.

-Mua huy hiệu người ta hỏi “Ông bà nói gì vậy?” vì họ chỉ biết có logo.

-Bay một mình/dẫn bóng một mình/ độc diễn không ai hiểu cho nên phải nói là solo. Bây giờ trong nước ai cũng giỏi tiếng Anh, giỏi hơn cả dân Mỹ nữa. Đâu đâu cũng nghe nói OK. Hai chữ “được rồi” đã chết trong ngôn ngữ Việt Nam.

-Phi công ngồi lâu trong buồng lái, buồn quá nên rời cabin ra ngoài tán dóc với hành khách.

-Biểu ngữ vì muốn “thoát Trung” cho nên phải nói là băng-rôn.

-Ngày hội vì muốn “đi Mỹ “ cho nên phải nói festival cho quen.

-Bích chương (dán trên tường) không chịu nói mà phải nói Áp-phích (Affiche) cho có vẻ ta là Mỹ đây.

-Chương trình thương mại giờ đây bị các showbiz đè bẹp.

-Chuyện tai tiếng bây giờ trở thành scandal/ xì căn đan bàn tán ồn ào “gây sốt trên mạng”.

-Bây giờ người ta không còn nhập cảng Xe thùng/ xe kiện hàng/xe vận tải hạng nặng nữa mà chỉ nhập toàn xe container. Ráng mà chịu!

-Hầm ngầm, hầm trú ẩn nói sợ người ta không hiểu cho nên phải nói là boong-ke (bunker).

-Xe điện ngầm cũng chết hết hoặc đóng cửa và thay bằng Metro như Metro Bà Quẹo.

-Ảnh cởi truồng/lõa thể đưa ra bị tố là dâm ô cho nên phải nói”lái” là ảnh nude.

-Bây giờ người ta không còn sợ vi khuẩn, siêu vi trùng nữa mà chỉ sợ vi -rút (virus) mà thôi vì vi-rút nguy hiểm hơn siêu vi trùng!

-Giải túc cầu/đá bóng thế giới đã chết và thay bằng World Cup.

-Giải túc cầu Đông Nam Á cũng chết luôn và thay bằng Suzuki AFF!!!

-Đông Nam Á Vận Hội cũng đã chết và thay bằng SEA Games!

-Trọng tài thổi còi nói “đá đi” cầu thủ Việt Nam đứng ngơ ngác vì không hiểu “đá” là gì mà chỉ biết “sút” (shoot). Cho nên “bóng đá” Việt Nam phải đổi tên thành “Bóng Sút Việt Nam”.

-Căng thẳng thần kinh/đầu óc vào bệnh viện nói, bác sĩ không hiểu cho nên phải nói là stress.

-Sửng sốt, choáng váng, bàng hoàng giờ cũng tiêu ma vì chỉ còn Sốc (Shocked) mà thôi.

-Đại hạ giá bây giờ quá cổ lỗ sĩ cho nên phải gọi là giảm sốc/ bán sôn (shock sale)

-Vợ chồng mới cưới nhất định không chịu hưởng tuần trăng mật ở khu nghỉ mát vì khu nghỉ mát không sang bằng resort.

-Nói đấm bóp người ta tưởng rằng đó là đánh lộn cho nên phải nói là massage/ mát xa.

-Bây giờ về Việt Nam mà nói máy hình, máy thu hình thì người ta nhìn mình như người ở Phi Châu mới về cho nên phải nói camera cho họ nể.

-Nạp điện không chịu nói mà phải nói “sạc”cho nó giống ông Tây.

-Thu hình từ trên cao/trên không phải nói là Flycam cho nó oai vì giống Mỹ.

-Ngân hàng bây giờ chỉ có máy ATM chứ không có Máy chuyển tiền tự động nữa. Ráng mà chịu.

-Dân quê, dân lao động đọc báo không hiểu GDP là gì cho nên phải học lớp “Tiếng Anh Cấp Tốc” hoặc hỏi mấy giáo sư Anh Văn…thì mới biết đó là Tổng Sản Lượng Quốc Gia (Gross Domestic Product). Tội nghiệp quá!

-Đường giây thông báo khẩn cấp dùng làm chi, mà phải dùng hot line cho nó oai.

-Nói làm bàn hai trái /thắng hai trái quê mùa lắm cho nên phải nói làm cú đúp (coup double) cho nó có vẻ Tây. Tây đè đầu 100 năm, nay vẫn còn nhớ gậy và roi gân bò của ông Tây năm xưa.

-Làm bàn 3 trái nói ra rất quê cho nên phải nói lập hat-trick cho nó giống Mỹ mới sang. Xin nhắc ở Mỹ không phải ai cũng là tỷ phú và tiến sĩ …mà cũng rất nhiều ông/bà vô gia cư, lau chùi cầu tiêu, bỏ báo, bán Pizza, bán săng.

-Giải không nên nói mà phải nói là cúp cho có vẻ văn minh. Tiếng Việt bây giờ thấp kém so với tiếng Tây, tiếng Mỹ nhiều lắm. Nói tiếng Anh “ba rọi” mới văn minh, hiện đại.

-Câu lạc bộ / hộp đêm vào làm chi. Vào club cho nó sang.

-Phụ nữ mặc áo tắm hai mảnh không hấp dẫn bằng mặc bikini.

-Các loại đàn như dương cầm, tây ban cầm, vĩ cầm đều đã quăng vào xọt rác và piano, guitar, violin/violon nói như thế mới sang như Tây!

-Ăn mặc hở hang/khiêu dâm hết thời rồi mà phải nói ăn mặc hot.

-Pháo tháp/đồn canh phải nói là lô cốt. Ông Tây vẫn hơn Ông Ta.

-Hợp chất, vật liệu tổng hợp/hỗn hợp còn nữa đâu cho nên phải dùng composite.

-Tập bản đồ vì không hiểu nghĩa tiếng Anh cho nên nói bừa là atlas để đánh lừa độc giả.

-Tình dục/trao đổi xác thịt/làm tình nói ra sợ thô tục cho nên nó trớ là sex.

-Cơ phận phụ/bộ phận rời không hiểu cho nên nói đại là module.

-Thái Lan có sex tour chứ làm gì có du lịch mua dâm. Nói ra sợ người ta cười.

-Mỹ bắt đầu sợ Ngày Halloween vì hóa trang đầu trâu, mặt ngựa, xác chết miệng trào máu… là cơ hội tốt cho khủng bố. Nay Việt Nam rước vào. Đúng là “Điếc không sợ súng”!

Ô hô! Một ngàn năm đô hộ giặc Tàu, một trăm năm nô lệ giặc Tây mà đất nước chưa bị đồng hóa và tiếng Việt vẫn giữ được truyển thống, mẫu mực. Ở Miền Nam, hai mươi năm chiến tranh triền miên mà tiếng Việt lại hoàn chỉnh và tiến lên đỉnh cao. Nay Mỹ mới “bình thường hóa” từ năm 1995 mà gốc rễ văn hóa Việt đã có nguy cơ mục ruỗng rồi. Nếu 600,000 quân Mỹ đổ vào như thời chiến tranh thì đất nước sẽ biến thành Phi Luật Tân. Tiếng Anh sẽ là ngôn ngữ chính. Tiếng Việt sẽ trở thành thổ ngữ. Khắp nơi, hang cùng ngõ hẻm, đâu đâu cũng nghe nói OK nhất là trên các đài truyền hình! Ngày xưa ở Miền Nam bảng hiệu ở Chợ Lớn toàn tiếng Tàu nên phải cấm vì người ta tưởng đây là đất nước Đài Loan, Hồng Kông, Tân Gia Ba. Nay bảng hiệu bằng tiếng Anh tràn lan khắp hang cùng ngõ hẻm. Chỉ vài năm nữa, bảng hiệu tiếng Việt sẽ chết. Trong khi ở Mỹ này, tiệm Việt Nam mà trưng bảng hiệu bằng tiếng Anh thì chỉ bán cho ma.

Lai Mỹ cũng tốt thôi. Vì như thế mới “thoát Trung” và tiến nhanh, tiến mạnh tiến vững chắc như Đại Hàn hay Nhật Bản và ngửa mặt với thế giới để nói rằng chúng tôi có một nền văn hóa và ngôn ngữ giống hệt như Mỹ- một siêu cường của hành tinh này đây.

Do mặc cảm thấp kém không ngóc đầu lên được cho nên nô lệ cũng là cách để hãnh diện. Đầy tớ cho nhà giầu hay nhà quan lớn ra ngoài cũng vênh vang lắm chứ? Nếu bắt chước giống hệt chủ thì còn oai hơn nữa.

Đào Văn Bình

(Trích sách Tự Điển Tiếng Việt Đổi Đời phát hành trên Amazon)

 

Chuyện Chẳng Ngờ

15/06/2021

Đào Văn Bình

Tại một quán cà-phê khá thanh lịch nằm ngay bên cạnh Bưu Điện Sài Gòn người ta thấy hai người đàn bà đang ngồi nói chuyện với nhau. Người thứ nhất tên Nga – một cô gái khoảng hai mươi ba tuổi, mặt mũi xinh xắn có dáng tự tin yêu đời của một người con gái có chồng, được chồng cưng chiều, hạnh phúc. Người thứ hai tên Nguyệt – một người đàn bà khoảng ba mươi lăm tuổi, kinh nghiệm, lịch lãm. Bà ta thuộc mẫu người biết hưởng thụ những gì đang có nhưng cũng sẵn sàng ứng phó với mọi bất trắc của cuộc đời. Nói tóm lại bà ta thuộc típ người bản lãnh. Họ vừa là đồng nghiệp vừa là đôi bạn tri kỷ cho nên câu chuyện thật thân tình, cởi mở. Người đàn bà trẻ lơ đãng nhìn ra đường, lấy chiếc thìa gõ nhẹ vào ly nước cam vắt vừa nói:

- Anh ấy yêu em hết mực, cái gì ảnh cũng chiều em cả.

Khẽ nhướng lông mày, Nguyệt – người đàn bà lớn tuổi nói với giọng bâng quơ:

- Thì mới lấy nhau mà. Ba năm còn mới lắm. Thời kỳ “rodage”, thời kỳ “hồng” mà em.

Nga không chú ý lắm đến lời bình phẩm của Nguyệt, nàng mơ màng nói tiếp:

- Ảnh nói em là người yêu lý tưởng, là người trong mộng của ảnh. Ảnh nói từ ngày lấy em tới giờ ảnh muốn đâm mù cả hai mắt để không còn nhìn thấy người đàn bà nào khác trên cõi đời này nữa.

Lúc này thì Nguyệt cười, tiếng cười giòn tan, nàng nói:

- Em tôi ngây thơ như cô “công chúa ngủ trong rừng” vậy đó.

Nga phản ứng nhưng rất nhẹ nhàng:

- Thật mà chị !

Nghe trả lời thế Nguyệt cầm tay Nga, lắc nhẹ, nói:

- Em ơi đàn ông nó là sản phẩm của ông Trời sinh ra để tán tỉnh đàn bà. Gặp người đàn bà nào nó cũng nói như vậy đó.

Dường như Nga đã đưa chiếc xe của mình vào “xa lộ tình yêu” cho nên tình cảm vẫn không giảm tốc độ.

- Anh ấy chung tình lắm chị ạ. Em dám cá bây giờ cho một cô gái thật đẹp sống chung trong nhà thì anh ấy vẫn chỉ biết có em thôi.

- Thế em đã thử chưa ?

- Cần gì phải thử chị !

Lần này thì Nguyệt nghiêm trang nói:

- Không thử sao biết người ta thật chung tình với mình ?

Dường như hơi bị đuối lý nhưng Nga vẫn chống chế:

- Thử thì cũng được nhưng ngộ nhỡ ?

- Ngộ nhỡ tức là người ta đâu thực sự chung tình với mình, có phải vậy không ?

- Nhưng làm thế nào để thử ?

- Cái đó dễ lắm. Chị cũng đã thử ông xã chị. Cách đó dịu dàng nhưng hữu hiệu lắm.

Nói xong Nguyệt lấy hai tay chụm lại, nói nhỏ vào tai Nga. Không hiểu Nguyệt nói gì mà chỉ thấy Nga khúc khích cười, nói:

- Kế ấy hay thật! Chị đúng là bậc thầy. Em phục chị sát đất!

Thấy Nga đã theo đúng kế hoạch, Nguyệt nói như thúc giục:

- Thế bây giờ anh ấy đang làm gì ? Có thể thử ngay bây giờ được không?

Khẽ chớp mắt Nga nói:

- Giờ này ảnh đang ở nhà, ảnh nghỉ phép.

- Trời ơi, đúng là dịp may bằng vàng! Vợ đi làm, chồng ở nhà nghỉ tà tà chính là lúc tâm hồn mấy chả lâng lâng tìm về quá khứ, ôn lại tình cảm xưa cũ. Đây chính là thời gian tốt nhất để thử thách đó em.

- Được rồi em sẽ làm ngay.

Nói xong Nga đi tới quầy điện thoại, bỏ tiền rồi quay số. Nàng rút ở trong ví ra một chiếc khăn mùi-soa, cẩn thận bọc quanh chiếc ống nói. Còn Nguyệt thì đứng bên cạnh đưa mắt nhìn như thể cô giáo theo dõi học sinh làm bài thi. Khi nghe tiếng chuông reo và biết chắc chồng mình đã nhắc máy điện thoại, Nga tằng hắng, sửa giọng để chồng không nhận ra giọng nói của mình, rồi run run nói:

- Allô, có phải anh Tùng đó không ?

- Vâng, tôi Tùng đây. Xin lỗi ai đầu dây vậy ?

- Em đây. Em là Mộng Điệp. Anh không nhận ra em à ?

- Không. Nhưng Mộng Điệp nào vậy ?

- Trời ơi anh tệ bạc quá (giọng nghen ngào) ! Mộng Điệp là cô thư ký của anh lúc anh còn là phó trưởng ty ở Nha Trang đó. Anh không nhớ em sao ?

- Trời ơi Mộng Điệp ! Nhưng làm thế nào em có số điện thoại của anh ?

- Sau khi được bổ về Gia Định làm trưởng ty anh hứa ra Nha Trang cưới em. Anh gặp mấy cô gái đẹp ở Sài Gòn anh quên em (khóc vì uất ức) ! Em tìm anh như thể tìm chim. Em đến Bộ để hỏi thăm tin tức về anh.

- Em tha lỗi cho anh. Âu cũng tại duyên số. Lúc đó Sài Gòn giới nghiêm, đường xá xa xôi cách trở. Tuy lấy bà ấy nhưng anh....

- Nhưng làm sao? (tí nữa thì Nga thét vào máy “ Đồ thằng cha cà chớn!” nhưng may mà ngưng lại được)

- Vẫn nhớ em!

- Trời ơi ! (Nga muốn quật chiếc máy điện thoại xuống đất nhưng Nguyệt đứng bên cạnh lấy tay chỉ vào miệng ý nói cứ bình tĩnh )

- Anh có biết bao năm nay em đau khổ vì anh không ?

- Anh xin lỗi Mộng Điệp mà ....

- Thế bây giờ em muốn gặp anh ít phút có được không ?

- Cái đó thì ... (giọng ngập ngừng)

- Em xin anh một ân huệ cuối cùng. Gặp nhau ít phút rồi em sẽ vĩnh viễn ra đi để trả lại hạnh phúc cho anh với.... người ta.... (khóc tấm tức)

- Gặp thì cũng được (giọng e ngại) nhưng không biết bà ấy có ghen không ? (Nghe nói tới đây thì Nga muốn hét to vào máy “Ghen hả! Tôi cắt cổ ông chứ ghen hả? Thằng cha cà chớn! “)

- Thôi được rồi. Anh cũng liều một chuyến. Thế gặp em ở đâu bây giờ ?

- Em đang đúng ở Bưu Điện Sài Gòn để gọi điện thoại cho anh. Trước cửa bưu điện có một sạp báo. Anh tới sạp báo, giả bộ nhặt một tờ lên coi. Em trong này nhận ra anh là em chạy ra gặp anh ngay.

- Thôi được rồi. Mười lăm phút nữa anh sẽ có mặt ở đó.

- Đừng bỏ em một mình nghe anh ! (giọng não nề)

Nói xong Nga gác máy điện thoại, quay qua nhìn Nguyệt. Dù Nga không nói gì nhưng Nguyệt đã hiểu rõ nội dung câu chuyện. Hai người nấp sau cánh cửa kính, hồi hộp nhìn ra ngoài. Khoảng mười lăm phút sau một chiếc xe Lambretta chờ tới. Người lái xe không ai khác hơn là Tùng. Chàng ta xuống xe rồi dựng xe ở bờ lề. Nhìn thấy chồng, Nga mở trừng trừng đôi mắt. Và khi Tùng tiến tới xạp báo, đưa tay nhặt lên một tờ thì Nga té xỉu vào cánh tay của Nguyệt.

Ba ngày sau Nga đi làm trở lại, phấn son lợt lạt, đôi mắt quầng thâm, mặt mày trầy sướt – dấu tích của những trận vật vã, chén bay đĩa bay với chồng trong mấy ngày qua. Gặp Nguyệt, Nga không thèm chào hỏi, mặt lầm lầm lì lì, nói:

- Em xin nghỉ phép mười ngày, đưa sấp nhỏ về bên ngoại cho thằng chả ngủ một mình cho biết thân!

Lời người kể chuyện: Thử thách theo cái kiểu này thì ông chồng nào không chết thì cũng bị thương.

Đào Văn Bình

(trích tuyển tập truyện ngắn Mê Cung, Ananda Viet Foundation, Amazon phát hành)

 Hiện tượng “Đối Tượng” và “Ấn Tượng” của Tiếng Việt Đổi Đời 

Đào Văn Bình 

 

Theo định nghĩa, “đối tượng” là người/ kẻ mà mình nhắm tới. Thí dụ:

 

a) Sau khi nghiên cứu hồ sơ, Nguyễn Văn A là đối tượng ( kẻ, người, thành phần) mà cảnh sát cần theo dõi.

 

b) Theo như tiêu chuẩn chọn chồng đã đề ra, thì cậu B là đối tượng (người) mà cô ta có thể nhắm tới.

 

Hiện nay trong nước, hai chữ “đối tượng” được dùng loạn xà ngầu và quái đản. Cái gì cũng “đối tượng”. Một người đang uống cà-phê bị một kẻ côn đồ tới gây sự cũng gọi là “đối tượng”.. Rồi kẻ gian đập cửa kính vào tiệm bán nữ trang ăn trộm cũng gọi “đối tượng”. Cảnh sát rượt đuổi những kẻ lái xe nguy hiểm trên đường phố cũng “đối tượng”. Để cho mọi người có thể ngoạn cảnh Hồ Gươm biến thành “Để cho các đối tượng có thể tiếp cận Hồ Gươm.” Khám xét phòng trà ban đêm thấy một số thanh niên có biểu hiện (dấu hiệu) sử dụng ma túy cũng “đối tượng”. Hung thủ gây ra cái chết cho người ta cũng “đối tượng”. Rồi 15 phần tử gây rối ở Phan Rí bị truy tố cũng “đối tượng”. Rồi bắtkẻ trộm két sắt của công ty cũng “đối tượng”. Rồi hai nhóm côn đồ đánh nhau cũng “hai nhóm đối tượng”. Đúng là tiếng Việt đổi đời quái đản. Sau đây là một thí dụ về bệnh dịch  “đối tượng” đang lan tràn trong nước và nhiễm ô cả hải ngoại.

1) Một bản văn điên khùng đầy “đối tượng”

 

“Bị rượt đuổi, bốn đối tượng tình nghi buôn bán ma túy trên chiếc xe bán tải (xe pick-up) đã tăng tốc khủng  và đụng phải hai đối tượng đi xe đạp bên đường. Chưa hết, chiếc xe còn leo lên lề, đụng phải một đối tượng bán bún riêu và hai đối tượng đang nhâm nhi  cà-phê, húc đổ bảng quảng cáo của đối tượng chủ mặt bằng.  Thấy chuyện lạ, cả trăm đối tượng ở hai bên hè phố đổ ra xem khiến giao thông ùn tắc, các phương tiện không sao di chuyển được. Cảnh sát phải làm việc rất căng mới xử lý được sự cố, bắt giữ những kẻ tình nghi buôn bán ma túy, đồng thời yêu cầu các đối tượng giải tán. Tuy nhiên vẫn còn mười đối tượng không chịu tuân theo chỉ thị cho nên đã bị cảnh sát mời về trụ sở công an phường, phạt cảnh cáo mỗi đối tượng một triệu đồng rồi cho về. Tuy nhiên một số đối tượng không mang theo tiền cho nên phải gọi điện thoại để gia đình đối tượng mang tiền đến nộp phạt.”

 

Dưới đây là bản văn không điên khùng, không “đối tượng”:

 

“Bị rượt đuổi, bốn kẻ tình nghi buôn bán ma túy trên chiếc xe chở hàng nhà (xe pick-up) đã chạy vong mạng và đụng phải hai người đi xe đạp bên đường. Chưa hết, chiếc xe còn leo lên lề, đụng phải một bà bán bún riêu và hai người đang uống  cà-phê, húc đổ bảng quảng cáo của chủ cửa hàng.  Thấy chuyện lạ, cả trăm cư dân và khách bộ hành ở hai bên hè phố đổ ra xem khiến giao thông tắc nghẽn, xe cộ không sao di chuyển được. Cảnh sát phải làm việc vất vả mới giải quyết được sự việc, bắt giữ những kẻ tình nghi buôn bán ma túy, đồng thời yêu cầu bà con giải tán. Nhưng vẫn còn mười người ương ngạnh không chịu tuân theo chỉ thị cho nên đã bị cảnh sát mời về trụ sở công an phường, phạt cảnh cáo mỗi người một triệu đồng rồi cho về. Tuy nhiên một số không mang theo tiền cho nên phải gọi điện thoại để gia đình mang tiền đến nộp phạt.”

2)  Một bản văn với thảm họa “ấn tượng”

 

“Sau khi xem xong một trận đấu bóng chuyền rất ấn tượng. Trên đường về nhà, tôi thấy một số em bé đang ca hát ở công viên thật ấn tượng. Tôi dừng lại nói chuyện với các em và vò đầu một em bé. Một em bật nói, “Cô trông thật ấn tượng.” Thế là ngày hôm nay tôi có hai ấn tượng. Về đến nhà, bố tôi hỏi, “Con xem đấu bóng chuyền có vui không?” Tôi trả lời, “Ấn tượng lắm bố ạ.”  Bố tôi gật gù ra vẻ hiểu tôi muốn nói gì. Cùng lúc ấy bố tôi bật máy truyền hình đang chiếu một chương trình triển lãm tranh. Phóng viên của kênh truyền hình phỏng vấn một khán giả, “Ông cho biết cảm nghĩ của ông về  buổi triển lãm.” Vị khách trả lời, “Tôi thấy thật ấn tượng.” Vị khách vừa trả lời xong thì màn hình xuất hiện hình cô xướng ngôn viên bình luận, “Thưa quý vị khán giả. Buổi triển lãm rất thành công và tạo nhiều ấn tượng cho người xem. Rất mong trong tương lai sẽ có nhiều sinh hoạt nghệ thuật đầy ấn tượng như thế này.” Ngay lúc đó thằng em trai từ ngoài cửa bước vào. Bố tôi hỏi, “Buổi lễ khai giảng trường con có gì lạ không?” Thằng em trả lời, “Đầy ấn tượng bố ơi. Bài diễn văn nào cũng ấn tượng. Nhất là bài diễn văn của ông bộ trưởng giáo dục, ấn tượng hết ý.” Nghe nói thế, bố tôi bảo, “Các con ráng học, kỳ nghỉ hè này bố sẽ cho các con tham quan (du lịch) một nơi rất ấn tượng..” Ngay khi đó thì mẹ tôi từ ngoài cửa bước vào. Bà lên tiếng, “Ở bên ngoài, tao nghe bố con tụi bay nói rất là ấn tượng. Nhưng cái ấn tượng đó chẳng ăn thua gì tới nhà mình. Báo, đài hôm nay nói giá thịt, giá săng tăng rất là ấn tượng, đầy kịch tính và đúng kịch bản. Nếu cứ tiếp tục tăng một cách ấn tượng như thế này thì dân không có cháo mà ăn. Đầu vào thì nhiều mà đầu ra thì ít (input-output).  Thôi, đầu óc tao căng lắm rồi. Tao đang điên đầu vì ấn tượng đây!”

 

Thực ra bản thân hai chữ “ấn tượng” nó có nghĩa là tạo ra một hình ảnh, một ý nghĩ, một cảm xúc gì đó mà cần phải có “bổ túc từ” mới rõ nghĩa. Nếu nói, “Cuộc triển lãm thật ấn tượng” thì chẳng ai biết cuộc triển lãm ra làm sao. Trước đây Miền Nam chúng ta thường nói, “Tạo một ấn tượng tốt đẹp”, “Để lại một ấn tượng đẹp”  hoặc “Đáng ghi nhớ” v.v.. Ngày nay tiếng Việt đổi đời do những thành phần bát nháo, ít học nắm giữ ngành truyền thông đại chúng cho nên nó giết chết tiếng Việt truyền thống, nói như người điên mà không hiểu mình nói gì.

 

♦♦

Tiếng Việt trong nước bây giờ vô cùng hỗn loạn, bát nháo, nhất là trang tin Đài Tiếng Nói Việt Nam (VOV)

 

–Input-output được trong nước dịch là “đầu ra-đầu vào” nghe thô tục quá. Trước  1975, GS. Nguyễn Cao Hách-Khoa Trưởng Đại Học Luật Khoa Sài Gòn dịch là “Nhập lượng-Xuất lượng“. Nay chúng ta có thể dịch là “Vốn-Sản Phẩm” hoặc “Đầu tư-Thành quả”.

 

–Extensive Care được trong nước dịch là “chăm sóc tích cực”. Chăm sóc bệnh nhân mà cũng có tiêu cực và tích cực nữa sao? Đúng là tiếng Việt quái đản. Extensive care là chăm sóc đặc biệt với nhiều y tá, bác sĩ của nhiều khoa. Do đó, một cách đơn giản và gần đúng nghĩa, có thể dịch là “chăm sóc đặc biệt”.

 

–Account trên facebook được trong nước dịch là “tài khoản” trong khi “tài khoản” là số tiền có trong trương mục ở ngân hàng. Đúng là râu ông nọ cắm cằm bà kia! Ở Mỹ này khi chúng ta ký giao kèo với nhà đèn, hãng điện thoại, truyền hình…thì người ta cho mình một “account number” tức là số giao kèo, số thỏa thuận…chứ không phải tài khoản. Như vậy “account” trên facebook là số giao kèo. Khi người ta chấm dứt là chấm dứt thỏa thuận hay khế ước/giao kèo với mình chứ không phải chấm dứt tài khoản. Chúng ta làm gì có tiền gửi ở facebook?

 

–Tài xế (driver) ở Việt Nam bây giờ đã chết và được thay bằng “lái xe” (driving). Chúng ta hãy xem một bản tin nói về APEC 2017 như  sau, “Các lái xe điều khiển dàn xe khủng để bảo vệ lãnh đạo tham dự APEC 2017”. Rồi VOV ngày 27/9/2018, “Lái xe taxi thiệt mạng vì ngã xuống cống…” Nếu “tài xế” trở thành “lái xe” thì phải hiểu câu nói này như thế nào ? “Các lái xe đang bàn chuyện lái xe..” Tài xế là danh từ. Còn “lái xe” là động từ. Hiện nay trong nước có “bệnh dịch” là dùng danh từ thay cho động từ! Thí dụ: Kỷ luật là quy tắc, quy củ phải theo, nay biến thành “trừng phạt”. Thí dụ: “Kỷ luật bí thư thành ủy…” tức trừng phạt ông bí thư thành ủy. Rồi “kỷ luật quân đội”, “kỷ luật học đường” ngày này biến thành trừng phạt quân đội, trừng phạt trường học! Đúng là tiếng Việt đổi đời!

 

–Thăm viếng, ngoạn cảnh, du ngoạn trở thành “tham quan”. Như vậy “tham quan ô lại” có nghĩa là đến thăm viếng, ngắm nghía ông quan tham nhũng hối lộ?

 

–Thản nhiên (Miền Nam còn gọi là tỉnh bơ) nay biến thành “vô tư” trong khi vô tư là công bằng, không thiên vị “chí công vô tư”. Nếu người dân cứ quen dùng “vô tư” là thản nhiên (không thèm để ý đến luật lệ, đến người khác) thì: Một ông luật sư ra tòa biện hộ cho thân chủ, nếu nói rằng, “Thân chủ của tôi làm việc rất vô tư..” thì chắc chắn bị can này tội sẽ rất nặng vì ông ta làm việc cẩu thả, không cần biết đến luật lệ, không cần để ý đến người chung quanh.

Tiếng Việt rất tế nhị và phong phú, dĩ nhiên phải cắp sách đến trường mới thấy sự phong phú của nó:

 

–Thản nhiên là làm mà không cần để ý đến người chung quanh, đến luật lệ. Thí dụ: Ông ta thản nhiên đổ rác ngay dưới tấm bảng “cấm đổ rác”. Ngày xưa Miền Nam còn nói, “Ông ta tỉnh bơ đổ rác ngay dưới tấm bảng “cấm đổ rác”.

 

–Hồn nhiên là hành động một cách ngây thơ như trẻ con, đẹp và dễ thương.

 

–Vô tư là không thiên vị (Chí công vô tư).

 

–Vô tư lự là không lo nghĩ.

 

–Vô tình có hai nghĩa. 

1) Không cố ý. Thí dụ: Tôi vô tình/vô ý đánh rơi chiếc đồng hồ. 

2) Không đáp ứng bằng tình cảm, không xúc động. Thí dụ: Nàng rất vô tình, không đáp lại lời van xin của tôi.

 

–Vô cảm hiện đang được dùng ở trong nước với nghĩa “lạnh lùng”, “không hề xúc động”. Hai chữ “vô cảm” hoàn toàn bịa đặt, không hề có trong tự điển Việt Nam, kể cả tự điển Hán-Việt của Đào Duy Anh.

 

–Hoàn thành/hoàn tất và hoàn thiện. Hiện trong nước không phân biệt được nghĩa của ba chữ này. Hoàn thành/hoàn tất là làm xong một công việc, công trình, dự án nào đó. Còn hoàn thiện là làm cho tốt hơn. Thí dụ: Hoàn thiện con người, tức là tu sửa để con người trở nên tốt hơn, đạo đức hơn. Một công trình đang xây cất không thể nói “sắp hoàn thiện” mà phải nói “sắp hoàn thành” hoặc “sắp hoàn chỉnh”.

 

-Nữ thủ khoa “kép”…Thật sự tôi không hiểu “thủ khoa kép” là gì. Sau khi đọc bài viết tôi mới hiểu cô này đậu thủ khoa cả hai đại học, nhưng lại được viết bằng loại văn vô cùng bát nháo mà cần phải có thông dịch viên tiếng Việt mới hiểu! Chữ “kép” (hai) chỉ dùng trong một số ít trường hợp, như  áo đơn”, áo kép, lãi đơn, lãi kép, tú đụp, tú kép (đậu Tú Tài hai lần kỳ thi Hương).

 

– “Cách gia tăng khả năng tiếp cận khách hàng” (Yahoo Groups). Tôi thật sự không hiểu câu này nói gì và cần một thông dịch viên giải thích dùm!

 

-Nuôi và gây giống các loài tôm cá biến thành “nuôi trồng thủy sản”. Thật không thể tưởng tượng được người ta có thể “trồng” được tôm cá. Cả nước nói như những con vẹt mà không một ý thức phản tỉnh đúng-sai.

 

–“8 món ẩm thực kinh điển của người Nga” (VOV). Ăn uống mà cũng “kinh điển” nữa sao? Thực ra đây chỉ là các món ăn cổ truyền giống như bánh chưng, bánh giầy của Việt Nam nhưng lại viết dưới dạng bát nháo vì ít học.

 

-“ Nghi phạm giết nữ nhà báo” (BBC tiếng Việt ngày 11/10/2018). Cả trăm năm nay người ta nói  nữ ký giả/nữ phóng viên chứ làm gì có nữ nhà báo? Trình độ tiếng Việt như thế mà cũng đòi cầm bút! 

 

Đào Văn Bình