𝑵𝑮𝑨̀𝒀 𝑻𝑼̛𝑶̛̉𝑵𝑮 𝑵𝑰𝑬̣̂𝑴 𝑻𝑯𝑨́𝑵𝑮 𝑻𝑼̛ Đ𝑬𝑵
Sự thật phải được nói ra – nếu không, nó sẽ bị chôn vùi trong im lặng.
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, hôm nay chúng ta cùng tụ họp – bên cạnh các cựu chiến binh đồng minh Việt Nam , các cựu chiến binh Việt Nam Cộng hòa, gia đình tôi và các vị khách quý – để tưởng nhớ, tôn vinh và bảo đảm rằng lịch sử sẽ không bao giờ bị lãng quên. Tôi đặc biệt tưởng nhớ cha tôi, Thiếu tướng Lê Minh Đảo của Việt Nam Cộng Hoà và anh trai tôi, những người nay đã về cõi thiên đường, cùng với tất cả những người lính dũng cảm đã hy sinh trong chiến tranh Việt Nam.
Ngày 30 tháng 4 năm 1975 – ngày Sài Gòn thất thủ – được nhiều người Việt Nam biết đến với tên gọi “Tháng Tư Đen”.
Đây không chỉ là một ngày trong lịch sử. Đó là một ký ức sâu sắc – một sự pha trộn giữa nỗi đau và sự phẫn nộ mà nhiều cựu chiến binh Nam Việt Nam và Việt Nam mang trong mình, một ký ức họ sẽ không bao giờ quên.
Đó là một ngày đen tối và mất mát to lớn – không chỉ đối với gia đình tôi, mà còn đối với hàng triệu gia đình Nam Việt Nam, ở Mỹ và trên toàn thế giới.
Hơn 254.000 binh sĩ của Quân đội Việt Nam Cộng Hoà đã hy sinh.
Hơn 58.000 quân nhân Hoa Kỳ cũng đã hy sinh, cùng với lực lượng đồng minh từ Hàn Quốc, Úc, Thái Lan, New Zealand, Philippines và Đài Loan.
Đây là những người đàn ông và phụ nữ tin tưởng vào tự do—những người đã đứng lên, chiến đấu và hy sinh mạng sống để bảo vệ nó.
Và ngoài những người đã hy sinh—còn vô số người khác gánh chịu hậu quả của chiến tranh… bị thương, phải di dời và mãi mãi thay đổi.
Chúng ta nhớ tiếng trực thăng Huey bay lượn trên bầu trời.
Tiếng súng vang vọng khắp Sài Gòn.
Chúng ta nhớ sự hỗn loạn, tiếng la hét, sự hoảng loạn, sự cướp bóc, sự tuyệt vọng trên đường phố.
Chúng ta nhớ những hình ảnh — các gia đình vội vã đến Đại sứ quán Hoa Kỳ, hy vọng được trốn thoát trên những chuyến bay cuối cùng ra khỏi Việt Nam… Hàng ngàn người khác chạy về phía biển, cố gắng leo lên các tàu hải quân.
Đối với gia đình tôi, ngày hôm đó tràn ngập nỗi sợ hãi và bất an. Chúng tôi đã chờ đợi tin tức về cha tôi, Thiếu tướng Lê Minh Đảo, khi đó đang chỉ huy Sư đoàn 18 Bộ binh của Quân đội Việt Nam Cộng hòa trong sự tuyệt vọng.
Cha tôi và những người lính dũng cảm của ông đã chiến đấu quyết liệt trong trận Xuân Lộc cuối cùng, một trong những trận chiến cuối cùng và khốc liệt nhất để cứu vãn miền Nam Việt Nam. Những người lính này đã chiến đấu bằng tất cả những gì họ có - máu… mồ hôi… và danh dự của họ. Bên cạnh họ là Lữ đoàn Dù số 1 và các đơn vị Biệt kích.
Họ đã giữ vững phòng tuyến chống lại lực lượng cộng sản Bắc Việt càng lâu càng tốt, câu giờ cho những người Mỹ cuối cùng rút lui và tạo cơ hội cho thường dân miền Nam Việt Nam trốn thoát.
Thông báo đầu hàng của Chủ tịch lâm thời Dương Văn Minh vào ngày 30 tháng 4 năm 1975 đã phá vỡ mọi thứ.
Cuộc sống ở miền Nam Việt Nam thay đổi trong chớp mắt.
Những gì tiếp theo không phải là hòa bình. Chế độ cộng sản Việt Nam đã áp đặt sự kiểm soát bằng nỗi sợ hãi lên các gia đình miền Nam Việt Nam.
Họ bắt đầu nhắm mục tiêu vào các quân nhân, quan chức chính phủ miền Nam Việt Nam và bất kỳ ai có liên hệ với Hoa Kỳ.
Nhà cửa bị tịch thu
Đất đai bị cướp đoạt
Các gia đình bị cưỡng bức di dời. Sách vở, quần áo và đồ dùng cá nhân đều bị đốt cháy.
Bạo lực trở thành một phần của cuộc sống thường nhật.
Anh trai cả của tôi bị đánh đập dã man, giống như rất nhiều người dân miền Nam Việt Nam khác…
Bị làm nhục, và trong một số trường hợp bị giết chết, trong hoàn cảnh mà chính quyền cộng sản Việt Nam sau này gọi là “tự sát”.
Tiếp theo là cái mà họ gọi là “đổi tiền”—thực chất, đó là cướp bóc giữa ban ngày. Bỏ cái tên đó đi, thì đó không khác gì trộm cắp. Chính quyền cộng sản Việt Nam đã cướp bóc người dân 3 lần. Đến lần thứ ba, người dân chẳng còn gì để sống.
Các gia đình bị buộc phải giao nộp tiền mặt, vàng bạc và đồ vật có giá trị—chỉ nhận lại được một phần nhỏ, đôi khi chỉ khoảng hai trăm đô la. Và họ nói với chúng tôi… đó là hào phóng.
Giáo dục trở thành công cụ kiểm soát. Ban đầu, chúng tôi bị cấm đến trường. Khi trường học mở cửa trở lại, chúng tôi bị ép buộc phải tuyên truyền chính trị, buộc phải thể hiện lòng trung thành với nhà độc tài HCM và các lãnh tụ cộng sản khác.
Một trong nhiều chính sách tàn bạo là cưỡng bức di dời, chính quyền cộng sản gọi đây là “Kinh tế Mới”, mà chính quyền cộng sản Việt Nam dịch ra thế giới là “Khu kinh tế mới”.
Từ năm 1975 đến năm 1980 - Gần một triệu người. Hàng trăm nghìn người Nam Việt Nam bị đưa đến những vùng xa xôi, lạc hậu. Anh trai cả của tôi, Lê Minh Đam, đã bị ép buộc đến vùng đất khủng khiếp này.
Những vùng đất này thiếu thốn lương thực… chăm sóc y tế… và cơ sở hạ tầng cơ bản.
Nạn đói, bệnh tật và lao động cưỡng bức đã dẫn đến cái chết và sự mất tích của hàng trăm nghìn người Nam Việt Nam.
Đồng thời, khoảng 300.000 đến 1 triệu người Nam Việt Nam bị đưa đến các trại gọi là “trại cải tạo”. Nhưng trên thực tế—chúng là những nhà tù địa ngục.
Hệ thống giam cầm… tra tấn… đói khát… và cái chết.
Cha tôi là một trong những tù nhân. Ông bị giam giữ 17 năm. Ông phải chịu đựng sự tra tấn, đói khát và sự sỉ nhục liên tục. Tuy nhiên, ông không bao giờ khuất phục. Niềm tin đã nâng đỡ ông—ông vẫn kiên định, tin tưởng vào Chúa.
Đối mặt với sự đàn áp và tuyệt vọng, ước tính có từ 800.000 đến 2 triệu người Nam Việt Nam đã chọn cách trốn chạy.
Cuộc di cư “thuyền nhân” trở thành một trong những cuộc khủng hoảng tị nạn lớn nhất trong lịch sử hiện đại. Họ đã liều lĩnh mọi thứ để trốn thoát bằng đường biển.
Nửa triệu gia đình đã mất tích trên biển. Họ chết đói, mắc kẹt trên những chiếc thuyền ọp ẹp cuối cùng chìm xuống. Phụ nữ và trẻ em gái bị hãm hiếp, bắt cóc hoặc giết hại bởi cướp biển Thái Lan. Họ không bao giờ được thấy tự do là gì.
Chúng tôi là một trong những người thuyền nhân. Gia đình chúng tôi đã thử sáu lần.
Lần đầu tiên, chúng tôi bị bắt và bỏ tù. Mỗi đêm trong ba tháng, từ 3 giờ sáng đến 5 giờ sáng, lính canh cộng sản tra tấn mẹ tôi.
Chúng tôi, khi còn nhỏ, đã bị ngược đãi… và buộc phải chịu đựng những điều kiện không thể tưởng tượng nổi. Nhưng chúng tôi đã không bỏ cuộc. Trong lần thử thứ sáu, sau nhiều tháng đối mặt vơi những nỗi kinh hoàng nhằm mục đích khuất phục chúng tôi, cuối cùng chúng tôi đã đến được Hoa Kỳ, vùng đất của tự do và quê hương của những người dũng cảm, vào tháng 11 năm 1975. Chúng tôi đã sống sót. Nhưng sự sống sót đó phải trả giá rất đắt. Và cái giá phải trả… chính là cái giá của tự do.
Tôi xin kết thúc bài phát biểu với lòng biết ơn sâu sắc đối với các cựu chiến binh Việt Nam, và các cựu chiến binh của Cộng hòa Việt Nam – những người đã dũng cảm bảo vệ tự do trong giờ phút đen tối nhất.
Di sản của họ không chỉ được ghi chép trong lịch sử – mà còn được mang theo trong cuộc sống của những thế hệ sau.
Chúng ta tưởng nhớ hàng triệu người đã liều lĩnh tất cả để tìm kiếm tự do bằng đường thủy – và những người không bao giờ đặt chân đến bờ an toàn. Họ không bị lãng quên. Câu chuyện của họ vẫn còn sống mãi.
Gửi đến thế hệ Millennials, Gen Z và Gen Alpha trẻ trung và kiên cường:
Hãy tìm kiếm sự thật về ngày 30 tháng 4 năm 1975, ngày Sài Gòn thất thủ.
Hãy nhìn xa hơn những gì bạn được kể; trong chính gia đình bạn có những tiếng nói – của những người đã phục vụ… đã chiến đấu… đã chịu đựng.
Câu chuyện của họ vẫn còn đó – chờ đợi bạn hỏi… và thực sự lắng nghe.
Lịch sử không thể bị xóa bỏ. Nhưng nó có thể được truyền lại, được dạy dỗ cẩn thận, và được sử dụng để hướng dẫn và bảo vệ các thế hệ tương lai.
Cảm ơn. Nguyện xin Chúa ban phước lành cho những người lính dũng cảm của Hoa Kỳ đã bảo vệ tự do của chúng ta, và nguyện xin Ngài cũng ban phước lành cho các cựu chiến binh và cộng đồng người Mỹ gốc Nam Việt trên khắp thế giới.
Chúng ta tưởng nhớ. Chúng ta tôn vinh. Mãi mãi trong trái tim chúng ta.
𝐕𝐢𝐞̂́𝐭 𝐛𝐨̛̉𝐢: 𝐋𝐞̂ 𝐇𝐚̆̀𝐧𝐠 𝐌𝐲̃ -
𝐓𝐮̛𝐨̛̉𝐧𝐠 𝐧𝐡𝐨̛́ 𝐜𝐡𝐚 𝐭𝐨̂𝐢, 𝐓𝐡𝐢𝐞̂́𝐮 𝐭𝐮̛𝐨̛́𝐧𝐠 𝐋𝐞̂ 𝐌𝐢𝐧𝐡 Đ𝐚̉𝐨, 𝐓𝐮̛ 𝐥𝐞̣̂𝐧𝐡 𝐒𝐃𝟏𝟖𝐁𝐁 - 𝐐𝐮𝐚̂𝐧 𝐋𝐮̛̣𝐜 𝐕𝐢𝐞̣̂𝐭 𝐍𝐚𝐦 𝐂𝐨̣̂𝐧𝐠 𝐡𝐨̀𝐚
@Nguyên Bản tiếng Anh
BLACK APRIL COMMEMORATION DAY.
The truth must be told—otherwise, it will be buried in silence.
It is with deep respect and gratitude that we gather today—alongside Vietnam veterans, veterans of the Republic of Vietnam, my family, and honored guests—to remember, to honor, and to ensure that history is never forgotten. I especially hold in my heart my father, Major General Le Minh Dao of the Republic of Vietnam, and my brother, who are now in heaven, along with all the brave soldiers who gave their lives during the Vietnam War.
April 30, 1975—the fall of Saigon—is known to many Vietnamese as “Black April,” Tháng Tư Đen.
This is more than just a date in history. It is a deeply emotional - a mix of pain and anger that many South Vietnamese and Vietnam veterans carry, one they will never forget.
It was a day of darkness and overwhelming loss— not only for my family, but for millions of South Vietnamese families, here in the US and around the world.
Over 254,000 soldiers of the Army of the Republic of Vietnam gave their lives.
More than 58,000 United States service members also made the ultimate sacrifice, alongside allied forces from South Korea, Australia, Thailand, New Zealand, the Philippines, and Taiwan.
These were men and women who believed in freedom—
who stood, fought, and gave their lives to defend it.
And beyond those who made the ultimate sacrifice—are countless others who carried the cost of war… wounded, displaced, and forever changed.
We, remember the sound of Huey helicopters flying overhead.
The echo of gunfire across Saigon.
We remember the chaos, the screaming, the panic, the looting, the desperation in the streets.
We remember the images — families rushing to the U.S. Embassy, hoping to escape on the final flights out of Vietnam… Thousands more running toward the ocean, trying to climb onto naval ships.
For my family, that day was filled with fear and uncertainty.
We waited desperately for news of my father, Major General Le Minh Dao, who was then commanding the 18th Infantry Division of the Army of the Republic of Vietnam.
My father and his brave men fought fiercely in the last Battle of Xuân Lộc one of the last and most intense battle to save South Vietnam. These men fought with everything they had - their blood… their sweat… and their honor. Alongside them were the 1st Airborne Brigade and Ranger units.
They held the line against North Vietnam communist forces for as long as possible buying time for the last Americans to evacuate and giving South Vietnamese civilians a chance to escape.
The surrender announcement, by the interim president Dương Văn Minh on April 30, 1975 shattered everything.
Life in South Vietnam changed in an instant.
What followed was not peace. The Vietnam communist regime imposed control through fear on South Vietnamese families.
They began targeting South Vietnamese military personnel, government officials, and anyone associated with the United States.
Homes were confiscated
Land was stolen
Families were forcibly displaced.
Books, clothing, and personal belongings were burned.
Violence became part of daily life.
My oldest brother was brutally beaten, like so many south Vietnamese…
Humiliated, and in some cases killed, under circumstances the communist Vietnam later labeled as “suicide.
Next came what they called “currency exchange”—in reality, it was daylight robbery. Strip away the name, and it was nothing less than theft. Vietnam communist robbed the citizens 3 times. By the third time, there were nothing left for the citizens to live on.
Families were forced to surrender their cash, gold, and valuables— receiving only a fraction in return…sometimes as little as two hundred dollars. And they told us… it was generous.
Education became a tool of control. At first, we were barred from school. When schools reopened, we were subjected to political indoctrination forced to show loyalty to their dictator Ho chi minh and other communist leaders.
One of the many brutal policies was forced relocation, the communist called this “Kinh Te Moi” in which the communist Vietnam translate to the world “New Economic Zones”
Between 1975 and 1980 - Close to a million of South Vietnamese were sent to remote, undeveloped regions. My oldest brother, Le Minh Dam, was forced there into this horrific area.
These areas lacked food… medical care… and basic infrastructure.
Starvation, disease, and forced labor, led to the deaths and disappearances of hundreds of thousands south Vietnamese.
At the same time, around 300,000 thousand to 1 million South Vietnamese were sent to so-called “re-education camps.” But in reality—they were HELL prisons.
Systems of imprisonment… torture… starvation… and death.
My father was one of the prisoners. He was held for 17 years. He endured torture, starvation and constant humiliation. Yet he never surrendered his spirit. His faith sustained him— he remained steadfast, trusting in God.
Faced with persecution and hopelessness, estimated 800,000 to 2 million South Vietnamese chose to escape.
The “boat people” exodus became one of the largest refugee crises in modern history. They risked everything to escape by sea.
Half a million families were lost to the sea. They starved, stranded on broken boats that eventually sank beneath them. Women and young girls were violated, kidnapped or killed by Thai pirates. They never lived to see what freedom looked like.
We were one of the boat people. Our family tried six times.
The first time, we were captured and imprisoned. Every night for three months, from 3 a.m. to 5 a.m., the communist guard tortured my mother.
We, as children were abused… and forced to endure unimaginable conditions. But we did not give up. On the sixth attempt, after months of facing horrors meant to break us, we finally made it to the United States, land of the free and the home of the brave, in November 1975. We survived. But survival came at a great cost. And that cost… was the price of freedom.
I close with deep gratitude to the Vietnam Veterans, and the veterans of the Republic of Vietnam— whose courage stood for freedom in its darkest hour.
Their legacy is not only written in history— but carried in the lives of those who came after them.
We remember the millions who risked everything in search of freedom by boat— and those who never reached safe shores. They are not forgotten. Their stories live on.
To the bright and resilient Millennial, Gen Z, and Gen Alpha generations:
Seek the truth of April 30, 1975, fall of Saigon.
Look beyond what you are told; Within your own families are voices— of those who served… who fought… who endured.
Their stories are still there— waiting for you to ask… and to truly listen.
History cannot be erased. But it can be passed down, taught with care, and used to guide and protect future generations.
Thank you. May God bless the brave men and women of the United States who have protected our freedom, and may He also bless South Vietnamese American veterans and communities around the world.
We remember. We honor. Forever in our hearts.
Written by:
Lê Hằng My -
In memory of my father MG. Lê Minh Đảo - ARVN (SD18BB)
Cô gái Data Science từ UC Berkeley. GPA 3.9. Tốt nghiệp tháng 5/2026. Đã apply 312 công ty. Một offer duy nhất từ một startup không có funding. Bố mẹ vẫn khoe với hàng xóm: "Con học Berkeley." Không ai biết cô khóc mỗi đêm.
SỰ THẬT KHÔNG AI MUỐN THỪA NHẬN
TẠI SAO CHUYỆN NÀY XẢY RA? 4 NGUYÊN NHÂN SÂU XA
Chúng ta nuôi con theo bản đồ cũ.
Chúng ta tối ưu sai metric trong 18 năm.
AI đã chặt đứt bậc thang đầu tiên.
Chúng ta dạy con sợ thất bại nhưng không dạy con cách đứng dậy.
VẬY PHẢI LÀM GÌ?
Hãy dạy con từ năm 14 tuổi:
MỘT GÓC NHÌN NGƯỢC DÒNG
LỜI NHẮN CUỐI
