Bí mật hoàng gia

Tháng 1 năm 1943, Canada đang che giấu một bí mật hoàng gia cùng một vấn đề pháp lý chưa từng có tiền lệ.

Công chúa kế vị Juliana của Hoà Lan đã chạy tới Ottawa sau khi quân Đức Quốc xã chiếm đóng quê hương bà. Khi ấy bà đang mang thai, và đứa bé trong bụng không phải một đứa trẻ bình thường. Đó là người có thể kế thừa một trong những ngai vàng lâu đời nhất châu Âu.

Nhưng một cuộc khủng hoảng pháp lý đang xuất hiện.

Nếu đứa trẻ được sinh ra trên đất Canada, luật Canada sẽ tự động công nhận em bé là công dân Canada. Và luật kế vị hoàng gia Hoà Lan, vốn cổ xưa, cứng nhắc và vô cùng nghiêm ngặt, có thể xem điều đó là lý do để tước bỏ quyền kế vị ngai vàng của đứa trẻ mãi mãi.

Các luật sư lúc ấy gần như hoảng loạn.

Việc trở về quê nhà là không thể. Tàu ngầm U-boat của Đức đang rình rập khắp Bắc Đại Tây Dương, còn cung điện hoàng gia ở Den Haag đã nằm dưới sự kiểm soát của lính Đức.

Vì thế, Canada đã làm một điều chưa từng có trong lịch sử, và có lẽ sẽ không bao giờ lặp lại nữa.

Ngày 19 tháng 1, chính phủ Canada ban hành một sắc lệnh đặc biệt. Phòng sinh tại Bệnh viện Civic ở Ottawa được tuyên bố là lãnh thổ ngoài thẩm quyền quốc gia.

Không thuộc Canada.

Không thuộc Hoà Lan.

Không thuộc bất kỳ quốc gia nào trên thế giới.

Trong vài giờ quanh thời điểm sinh nở, căn phòng ấy đơn giản không còn là một phần của Canada nữa. Một khoảng trống địa lý. Một vùng chân không pháp lý được bao bọc bởi những bức tường bệnh viện.

Và trong không gian không biên giới đầy kỳ lạ ấy, Công chúa Margriet chào đời.

Khoảnh khắc tiếng khóc đầu tiên vang lên, bà là người Hoà Lan hoàn toàn, hợp pháp và không có bất kỳ tranh cãi nào.

Không quốc tịch chồng chéo.

Không mối đe dọa nào đối với quyền kế vị ngai vàng.

Vấn đề đã được giải quyết bằng một trong những hành động ngoại giao sáng tạo nhất mà lịch sử thế kỷ 20 hiếm khi nhắc tới trong trường học.

Sau đó, căn phòng lặng lẽ trở lại là lãnh thổ Canada, và thế giới tiếp tục chuyển động như chưa từng có điều gì xảy ra.

Nhưng người Hoà Lan thì không bao giờ quên.

Khi chiến tranh kết thúc và Hoà Lan được giải phóng, 100.000 củ hoa tulip đã vượt Đại Tây Dương đến Canada như lời cảm ơn từ hoàng gia Hoà Lan.

Và rồi, dường như một món quà vẫn chưa đủ, những củ tulip ấy tiếp tục được gửi sang mỗi năm.

Cho đến tận hôm nay, mỗi năm gia đình hoàng gia Hoà Lan vẫn gửi 20.000 củ tulip tới Ottawa.

Nếu đi dạo qua thủ đô Canada vào tháng 5, người ta sẽ thấy hơn ba triệu bông tulip nở rực rỡ dọc theo kênh Rideau, trải dài qua công viên Commissioners, nhuộm cả thành phố bằng những làn sóng đỏ thắm, vàng óng và trắng tinh khôi.

Chúng không đơn thuần là hoa trang trí.

Chúng là lòng biết ơn sống mãi theo thời gian.

Mỗi bông hoa đều bắt nguồn từ một câu chuyện mà phần lớn những người đi ngang qua chưa từng biết đến.

Công chúa Margriet giờ đã 83 tuổi.

Bà vẫn thường đến Ottawa vào mùa tulip, đi dạo giữa những khu vườn tồn tại chỉ vì ngày xưa bà từng được sinh ra trong một căn phòng mà về mặt pháp lý… chưa từng thực sự tồn tại.

Có những lời cảm ơn sống lâu hơn cả những người đã trao chúng.

ST

>

ĐI KHÁM BỆNH LÀ PHẢI KHÁM ĐỐI CHIẾU KẺO CÓ NGÀY CHẾT OAN

Bài: Trần Tuấn Phương

Đây là câu chuyện hoàn toàn có thật của tôi và những người thân xung quanh. Tôi sinh ra và lớn lên tại thủ đô Hà Nội trong một gia đình công chức bình thường. Về học vấn, tôi học chật vật vất vả, thậm chí học đến 3 giờ sáng, cuối cùng cũng thoát được nạn mù chữ, có được tấm bằng đại học xây dựng. Thế mà ở Việt Nam ta có nhiều người giỏi quá, có hàng vạn giáo sư tiến sĩ. Nhất là các bác quan chức của ta, các bác bận trăm công nghìn việc, cứ phải đi họp liên miên, cứ phải đi nước ngoài liên tục. Các bác vừa lãnh đạo công tác Đảng vừa lãnh đạo công tác chính quyền, vừa tham gia công tác quốc hội thế mà các bác vẫn bảo vệ thành công luận án TIẾN SI. Chả trách mà đất nước ta ngày càng đổi mới, ngày càng phát triển. Dân giàu nước mạnh, xã hội dân chủ văn minh. Chẳng mấy mà đất nước ta sánh vai với Hàn Quốc, Nhật Bản. Chẳng mấy mà đất nước ta sánh vai với các cường quốc năm châu. Điều tôi muốn nói với mọi người là: tôi là người bình thường và muốn chia sẻ với các bạn về một số vấn đề y tế.

CÂU CHUYỆN THỨ NHẤT

Tôi thấy sức khoẻ không ổn, theo y tế cơ quan khuyên đi khám tổng thể, tôi chọn bệnh viện VIỆT PHÁP là bệnh viện của (Tây) thì chắc phải tốt, giá cả hơi đắt nhưng cũng chấp nhận. Khám cho tôi là một bác sĩ chuyên khoa lâu năm, sau khi đo huyết áp cho tôi, kết quả: 140/90.mmHg.

Bác sĩ bảo huyết áp như vậy là cao và nguy hiểm và bác sĩ cho tôi đeo máy đo huyết áp 24/24. Kết quả HA thấp nhất: 120/75, HA cao nhất: 145/90. Bác sĩ điều trị cho tôi nói rằng huyết áp này là cao và rất nghiêm trọng, cần phải điều trị. BS giảng giải cho tôi biết tác hại của huyết áp cao và nói bệnh tình của tôi rất nghiêm trọng và cho đơn một loạt thuốc uống. Tôi chẳng biết gì về bệnh huyết áp cao và về nhà tuân thủ theo thuốc bác sĩ đã kê đơn và luôn lo lắng đứng ngồi không yên về bệnh lý của mình. Tôi vẫn thường chơi tennis, mỗi lần đánh xong mệt quá thì tự nhiên tôi lại lo sợ rằng huyết áp có thể ảnh hưởng tới sức khoẻ của mình. Tôi có phàn nàn với BS về tình trạng lo lắng sợ sệt thì BS kê đơn cho tôi 1 lọ thuốc Lexomil (thuốc điều trị rối loạn cảm xúc). 1 lọ có 30 viên, mỗi ngày uống 1/2 viên, uống trong 60 ngày. Tôi uống thuốc thì thấy tinh thần rất tốt, sau khi uống hết một lọ, tôi định đi mua tiếp và lúc ấy tôi mới đọc đến tính năng tác dụng phụ của thuốc là thuốc gây nghiện làm cho bệnh nhân có xu hướng muốn đi tự tử. Tôi sợ quá nên không mua nữa. 

Đây là thuốc gây nghiện rất mạnh, sau khi không uống thuốc, nó hành hạ tôi suốt ngày trong tình trạng hoảng hốt, lo sợ, lúc nào cũng tưởng như mình sắp chết. Trời ơi sao người ta lại làm ra loại thuốc khủng khiếp thế mà một bác sĩ tim mạch lại kê đơn thuốc tâm thần cho tôi. 

Suốt mấy năm trời tôi sống trong tình trạng hoảng hốt sợ chết, nhất là 2 năm đầu tiên. Có lần tưởng mình sắp chết, tôi bảo vợ tôi lấy sổ ghi chép xem ai nợ tiền mình, xem mình nợ tiền ai, công việc sau khi tôi có mệnh hệ nào thì bàn giao cho ai. Một lọ thuốc nhỏ bé mà không hiểu sao nó lại tác dụng mạnh và lâu dài đến thế. Nó biến tôi từ một người cao 1,75m nặng 65kg và có khuôn mặt cũng chấp nhận được trở thành một người già nua xấu xí béo phì nặng 90kg. Có người bạn bảo tôi ông vô lý quá, khi ông không dùng thuốc lexomil thì 1 tuần sau thuốc trong người sẽ tan biến hết thì làm sao tác hại đến cơ thể ông được.

Nhưng chỉ người trong cuộc mới hiểu được, trường hợp của tôi giống như người nghiện ma tuý. Khi đưa ma tuý vào cơ thể. Cơ thể sẽ có 2 phản ứng cơ chế, thứ nhất: cơ thể sẽ không tạo ra moocphin nữa nó phụ thuộc vào việc đưa moocphin từ bên ngoài vào (đó là ma tuý). Nếu không có ma tuý người nghiện sẽ đau đớn vật vã. Cơ chế thứ 2 là ma tuý vào cơ thể đã biến đổi hệ thần kinh va tâm thần của người nghiện biến họ thành người khác. Dù cho cai được ma tuý thì ảnh hưởng của nó vẫn còn rất lâu dài. Trường hợp của tôi cũng vậy. Thuốc Lexomil tác động lâu dài lên hệ thần kinh và tâm thần của tôi.

CÂU CHUYỆN THỨ HAI:

Sau khi bị huyết áp cao, cứ 6 tháng tôi lại đi khám định ky` 1 lần, tôi vẫn khám bác sĩ chuyên khoa cũ vì tôi nghĩ rằng bác sĩ đó đã nắm được bệnh của tôi, nếu thay bác sĩ mới thì người ta lại phải tìm hiểu bệnh tình của tôi lại từ đầu. Bác sĩ cho tôi chạy gắng sức trên máy tập và tôi rất mệt. Sau đó bác sĩ cho tôi đi chụp động mạch vành, kết quả là trong một nhánh nhỏ của tim, tôi bị hẹp 30% . Bác sĩ cho rằng bệnh tình của tôi rất nghiêm trọng và chuyển hồ sơ của tôi đến tham khảo bác sĩ Hùng chuyên khoa tim mạch bệnh viện tim - Bạch Mai. 

Tôi được biết bác sĩ Hùng là chuyên gia giỏi nhất Việt Nam về đặt stent cho động mạch vành. Hình như vào thời điểm đó, ở Việt Nam chỉ có 4 bác sĩ làm được việc này. Tôi mang hồ sơ đến cho bác sĩ Hùng, BS xem xong rồi bảo tôi chỉ định phải đặt stent. Tôi rất lo lắng và buồn phiền nhưng được biết BS Hùng là người nổi tiếng cho nên tôi cũng chấp thuận đặt stent, và tôi hỏi BS Hùng là tôi đã mua vé đi du lịch Thái Lan, để cho tôi đi du lịch 1 tuần rồi về đặt stent có được không. BS Hùng trả lời: “ANH HỎI THẾ TÔI CŨNG CHẲNG BIẾT TRẢ LỜI NHƯ THẾ NÀO“. Thế rồi về nhà tôi đánh liều, cứ đi du lịch Thái Lan. Bạn tôi khuyên mang hồ sơ bệnh án đi sang đấy để nếu có cấp cứu thì bệnh viện người ta còn biết bệnh án của mình. Sau đó, về Hà Nội, tôi có nói chuyện với gia đình về trường hợp động mạch vành của mình. Gia đình tôi giãy nảy lên “trường hợp của Phương quá nhẹ, chưa cần phải đặt stent“. Tôi phân vân và đi hỏi một số các bác sĩ khác, họ cũng khuyên là chưa cần phải đặt.

Sau đó khoảng 3 năm, tôi lại đi chụp động mạch vành, kết quả là động mạch vành của tôi chẳng sao cả. Cái chỗ hẹp 30% lần trước nay không còn nữa. Thật may mắn cho tôi. Nhưng điều tôi không thể hiểu là một bác sĩ giỏi nhất Việt Nam trong lĩnh vực đặt stent lại quyết định chỉ định tôi phải đặt. Nếu tôi đặt stent thì dễ nhưng rút ra thì không thể, và tôi phải đeo dị vật trong tim suốt đời à?

CÂU CHUYỆN THỨ BA

Một lần tôi đi xe máy bị ngã đập vai xuống đường, người dân dìu tôi vào vỉa hè. Tôi nghỉ một lát rồi đi xe máy một tay về đến bệnh viện gần nhất, đó là bệnh viện 354 quân đội. Người ta cho tôi chụp XQ cái vai, tôi xem phim thấy vai của tôi có một vết rạn rất nhỏ, chỉ bằng sợi tóc. Sau đó họ chuyển hồ sơ đến bác sĩ chuyên khoa, ông ấy chỉ định: PHẢI MỔ. Tôi vừa sợ vừa ngạc nhiên, không biết mổ để làm gì, vai con người chứa rất nhiều dây thần kinh, gân, cơ. Nếu mổ thì biết bao giờ mới hồi phục đây?

Rút kinh nghiệm của những lần trước, tôi chạy đến khám BS chuyên khoa người Pháp. Ông ấy xem phim rồi bảo trường hợp này quá nhẹ, không cần phải điều trị bất cứ điều gì, chỉ cần buộc một cái băng vào cánh tay treo lên cổ, 2 tuần sau sẽ khỏi. Mấy tháng sau, tôi vẫn đánh được tennis và golf bình thường. Tôi nghĩ mãi và không thể lý giải được quyết định chỉ định mổ của bác sĩ bệnh viện 354.

Sao con người ta ĐỘC ÁC VÀ VÔ TRÁCH NGHIỆM đến thế .

CÂU CHUYỆN THỨ TƯ

Có một lần đau lưng quá, tôi nghĩ mình cần phải đi kiểm tra cột sống. Lần này, tôi quyết định lựa chọn bệnh viện Vinmec, đó là bệnh viện tư nhân, giá cả hơi đắt nhưng có thể người ta nhiệt tình. Đến đấy, bác sĩ chuyên khoa chỉ định cho tôi chụp CT cắt lớp. Kết quả: cột sống của tôi rất xấu: rách đĩa đệm, hẹp ống sống... Bác sĩ bảo tôi là rất nghiêm trọng, cần phải mổ cột sống.

Lần này, tôi đã có kinh nghiệm, không vội tin vào chỉ định của bác sĩ. Tôi mang hồ sơ đến một bệnh viện khác để kiểm chứng. Lần này tôi chọn BV 108 QĐ. Tôi đưa phim chụp cắt lớp cho ông BS xem. Ông BS xem rồi bảo cái phim này chẳng có tác dụng gì, chụp chỉ để cho vui, chụp chỉ để đi khoe. Rồi bác sĩ chỉ định tôi phải đi chụp một cái phim XQ bình thường.

Sau khi có kết quả chụp phim, ông BS xem rồi bảo: “ANH CHẲNG CÓ BỆNH GÌ. Đây là trường hợp thoái hoá cột sống theo tuổi tác, không thể điều trị được, phải chấp nhận chung sống hoà bình. Để cải thiện cột sống, anh phải luyện tập thể thao. Nếu đau quá thì tôi sẽ kê đơn thuốc giảm đau cho anh”. Sau đó tôi chơi golf và thấy bệnh tình được cải thiện rất tốt. Một điều mà tôi không thể lý giải được là tại sao 2 bác sĩ chuyên khoa ở 2 bệnh viện lớn lại có chẩn đoán ngược nhau hoàn toàn.

CÂU CHUYỆN THỨ NĂM

Cùng phòng làm việc với tôi có một cậu tên là Trung - ky sư xây dựng. Một hôm, cậu ta bảo: “ông Phương ơi, ông xem cái cổ tôi mọc 4, 5 cái hạch, mai ông cho tôi nghỉ đi khám bệnh“. Tôi đồng ý.

Sau đó cậu Trung đi khám bệnh theo tuyến, người ta thấy có vấn để chuyển lên các bệnh viện tuyến trên. Bệnh viện cuối cùng là bệnh viện truyền máu huyết học trung ương. Ở đấy, người ta làm một lô xét nghiệm và kết luận cậu Trung bị ung thư máu giai đoạn 4. Rồi đưa sang điều trị. Trong phác đồ điều trị có chạy xạ và truyền hoá chất, ở bệnh viện có bệnh nhân chạy xạ và truyền hoá chất được 5, 6 lần thì chết vì kiệt sức. Cậu Trung chạy xạ truyền hoá chất 2 lần thì tóc rụng hết, người rất yếu.

Thế rồi cậu ta xin về nhà không điều trị nữa chờ chết. Mấy tháng sau, do không điều trị nên sức khoẻ có tốt hơn. Cậu ta gọi điện cho tôi: “ông Phương ơi, tôi về nhà chờ chết mà mãi không chết. Bây giờ tôi thấy người cũng khoẻ nhưng ở nhà cả ngày buồn quá, ông cho tôi đi làm. Tôi bảo ông cứ đi làm đi cho vui, tôi cho ông chế độ đặc biệt thích đi lúc nào thì đi, thích về lúc nào thì về”. 

Sau mấy tháng đi làm, tôi thấy cậu Trung vẫn khoẻ mạnh bình thường, tôi bảo: “trường hợp của ông lạ quá, người ta bảo ung thư máu chết rất nhanh mà tại sao ông vẫn khoẻ mạnh? Theo tôi ông nên đi khám lại“. 

Cậu Trung đến bệnh viện truyền máu huyết học trung ương, sau khi lại làm một lô xét nghiệm, người ta kết luận cậu ấy chẳng làm sao cả . Cậu ấy có hỏi tại sao trước đây lại chẩn đoán tôi bị ung thư? Bác sĩ trả lời: “đây là trường hợp hy hữu, xin chúc mừng anh“.

Trời ơi, bệnh viện cứ chẩn đoán nhầm thế này thì chết con người ta.

CÂU CHUYỆN THỨ SÁU

Ở cơ quan tôi có một cậu còn trẻ, con mới được 2 tuổi thế mà suốt một năm qua, cháu bị ho rất nhiều. Gia đình đưa đi khám nhiều bệnh viện huyện, tỉnh. Mỗi lần đi khám, bác sĩ kê đơn cho một bọc thuốc kháng sinh. Suốt một năm trời, cháu uống hết thuốc này đến thuốc khác. Người xanh xao vàng vọt, còi cọc không lớn được.

Tôi bảo cậu ấy tôi có nghe bạn tôi giới thiệu có ông bác sĩ PHẠM THẮNG chuyên khoa tai mũi họng ở bệnh viện Bạch Mai có khám ngoài giờ ở ngõ Đoàn Nghĩ Hài phố Trần Quốc Toản, cậu mang con đến thử khám xem sao. Bác sĩ Phạm Thắng sau khi khám cho cháu bé xong chỉ cho phác đồ điều trị đơn giản như hút mũi, xông mũi, xông họng... Tất cả các loại thuốc kháng sinh cháu dùng trong năm qua đều bỏ hết.

Sau khi điều trị một tháng, kỳ lạ thay cháu hết ho và sức khoẻ cải thiện rõ rệt. Với tôi, điều kỳ lạ là trong khi có nhiều bác sĩ ngu dốt và vô trách nghiệm thì vẫn còn có những bác sĩ tài năng. Vấn đề là người dân làm sao để tìm được bác sĩ có tài năng để khám chữa bệnh cho mình đây?

CÂU CHUYỆN THỨ 7

A ruột tôi vừa mới rồi nửa đêm đi cấp cứu bị tai biến liệt nửa người. Vào khoa A9 bệnh viện Bạch Mai. Nửa đêm bác si bảo nộp ngay 120 triệu để xét nghiệm và chiếu chụp. Nếu không có tiền thì cứ nằm đấy chờ. Nửa đêm thì lấy đâu ra tiền đây. Trời ơi, bà Kim Tiến ơi. Bà phải xem lại quy trình cấp cứu như thế nào chứ.

LỜI KẾT

Rút kinh nghiệm của tôi, nếu các bạn đi khám bệnh mà bác sĩ kết luận có bệnh nặng thì đừng tin ngay, cần phải đi kiểm chứng nhiều bác sĩ và bệnh viện khác.

Tôi không hiểu đội ngũ bác sĩ của Việt Nam như thế nào. Có người hỏi tôi tình hình các bệnh viện như thế nào.

Tôi bảo bệnh viện bây giờ họ tốt lắm, họ chu đáo lắm. Nếu bạn vào viện họ sẽ cho bạn xét nghiệm, chiếu chụp khắp người. Ví dụ như bạn đau chân BS có thể cho bạn chụp não (để đề phòng mọi biến cố). Nếu bạn chết sẽ được nằm trong NHÀ XÁC. Yên tâm. Không ai bị đuổi ra ngoài đường, ai cũng có chỗ nằm.

Khoảng 15 năm qua, các em các cháu thi vào trường đại học Y điểm rất cao chứng tỏ học lực các em rất giỏi. Tôi hy vọng các lứa bạn thanh niên này tương lai sẽ là những bác sĩ giỏi của Việt Nam.

Ps: Khuyến mãi thêm phần bổ sung của Fbker Hà Anh

Mình tin câu chuyện bạn fb này chia sẻ là thật vì mình cũng đã từng rơi vào 2 lần như vậy

Lần 1: Mình đau bụng kinh khủng tưởng chết luôn được, chồng mình đưa ngay sang phòng khám đa khoa 125 Thái thịnh gần nhà toàn gs bác sĩ đầu ngành khám cấp cứu.

Bác sĩ khám xong bảo phải mổ cấp cứu ngay lập tức cắt toàn bộ không vỡ tử cung nguy hiểm tính mạng, chồng mình sợ quá đồng ý ngay nhưng mình nhất quyết không chịu vì nghĩ còn trẻ thế này cắt hết thì còn gì là phụ nữ nữa. Mình khăng khăng bắt chồng đưa lên bv phụ sản. Lên đến bv phụ sản vào siêu âm, Bác sĩ bảo chả làm sao cả mang giấy siêu âm này về đập vào mặt pk Thái thịnh cho anh (may là hôm đấy mình đc Bác sĩ siêu âm giỏi nhất bvps khám ) em về đi soi đại tràng cho anh, chắc chắn em bị đau co thắt đại tràng, sau mình đi soi thì đúng là mình bị đại tràng táo bón co thắt. Hú hồn tí thì thành đực rựa, làm sao còn õng ẹo nữ tính như bây giờ.

Lần 2: Mình ngủ dậy tự dưng đau phần hông kinh khủng không đi nổi cũng sang pk Trường sơn ở Thái thịnh ( vì phố Thái thịnh gần nhà mà) cũng biển toàn gs tiến sĩ đầu ngành khám, sau khi chiếu chụp Bác sĩ kết luận mình bị viêm khớp háng hàng ngày phải sang pk tiêm kháng sinh liều cao trực tiếp vào háng mình vừa sợ tiêm vừa rút kinh nghiệm lần trước đi vào Việt đức khám lại cho chắc sau khi chiếu chụp các kiểu, Bác sĩ kết luận chả có viêm khớp háng gì hết chỉ là đau do thoái hóa cột sống dẫn đến chèn dây thần kinh  và mình uống thuốc + châm cứu hết đau đi lại bình thường.

Kl: Có rất nhiều Bác sĩ giỏi và có tâm nhưng may mắn thì bạn gặp còn không thì bạn rất có thể lợn lành thành lợn què

CẢNH BÁO

CÓ THỂ BẠN KHÔNG CHẾT VÌ BỆNH, MÀ CHẾT VÌ SỰ DỐT NÁT, VÔ TRÁCH NHIỆM, VÔ LƯƠNG TÂM, ÁC ĐỘC VÀ THAM LAM VÔ ĐỘ CỦA NHIỀU BÁC SI "DANH TIẾNG".

Lưu ý: Ngành Y Việt Nam, có nhiều và rất nhiều thầy thuốc hết lòng vì người bệnh. Bài sưu tầm từ trang fb Bách Hoàng chỉ để nhắc nhở bản thân và gia đình, luôn tỉnh táo trước khi quyết định cho mình phương pháp điều trị thích hợp nhất mà thôi!

Chia sẻ từ fb Vanhoa Nguyen

Hilde Back

Vào những năm 1970, một cậu bé ở vùng quê Kenya chỉ còn cách việc phải bỏ học vĩnh viễn vài tuần nữa. Tên cậu là Chris Mburu. Cậu là học sinh giỏi nhất khu vực, sống trong một căn nhà đất không điện, không nước máy. Gia đình cậu không đủ khả năng đóng khoản học phí nhỏ để tiếp tục học lên sau tiểu học. Nếu không có ai giúp đỡ, Chris sẽ dành cả cuộc đời để hái cà phê ngoài đồng.

Cùng thời điểm đó, tại thành phố Västerås của Thụy Điển, một cô giáo mẫu giáo tên Hilde Back tham gia một chương trình tài trợ trẻ em. Bà cam kết gửi khoảng 15 đô la cho mỗi học kỳ để hỗ trợ một đứa trẻ mà bà chưa từng gặp mặt. Đứa trẻ đó chính là Chris Mburu.

Hilde không giàu có. Bà sống giản dị bằng đồng lương giáo viên. Nhưng 15 đô la là số tiền bà cảm thấy mình có thể cho đi. Và thế là bà giúp. Học kỳ này qua học kỳ khác. Năm này qua năm khác.

Họ bắt đầu trao đổi thư từ. Hilde hỏi về việc học, thầy cô giáo và những ước mơ của Chris. Cậu dần hiểu rằng phía sau chương trình tài trợ không phải là một tổ chức vô danh, mà là một con người thật. Một người phụ nữ tên Hilde tin rằng cuộc đời cậu có ý nghĩa.

Nhờ những khoản tiền nhỏ bé ấy, Chris được tiếp tục đến trường. Cậu học xuất sắc, tốt nghiệp đầu lớp luật tại Đại học Nairobi rồi nhận học bổng Fulbright vào Harvard Law School. Sau đó, cậu trở thành luật sư nhân quyền của Liên Hợp Quốc, tham gia xử lý các vụ án liên quan đến diệt chủng và tội ác chống lại loài người.

Cậu bé từng suýt phải bỏ học để hái cà phê giờ trở thành một người dành cả cuộc đời để đấu tranh cho công lý.

Nhưng suốt nhiều năm, Chris chưa từng thật sự có cơ hội cảm ơn người phụ nữ đã thay đổi số phận mình.

Năm 2001, Chris thành lập một quỹ học bổng ở Kenya dành cho những học sinh nghèo nhưng học giỏi, những đứa trẻ giống hệt như cậu ngày xưa. Anh muốn đặt tên quỹ theo tên người đã tài trợ cho mình. Chỉ có một vấn đề: anh gần như không biết gì về bà ngoài cái tên Hilde Back.

Với sự giúp đỡ của Đại sứ Thụy Điển, cuộc tìm kiếm bắt đầu. Và họ đã tìm thấy bà.

Hilde Back vẫn còn sống. Vẫn ở Västerås. Vẫn dạy học.

Khi Chris gặp bà lần đầu năm 2003, anh nghĩ mình sẽ gặp một nhà từ thiện nổi tiếng hoặc một người phụ nữ giàu có phi thường. Nhưng thay vào đó, anh gặp một cụ bà hiền hậu ngoài tám mươi tuổi sống trong một căn hộ nhỏ, hoàn toàn ngạc nhiên khi người khác nghĩ rằng bà đã làm điều gì to lớn.

“Chỉ là 15 đô la thôi mà,” bà nói.

Nhưng rồi, khi một đạo diễn phim tài liệu tìm hiểu về cuộc đời Hilde cho bộ phim A Small Act, một câu chuyện khác dần được hé lộ.

Một câu chuyện mà chính Hilde chưa bao giờ muốn nhắc nhiều về mình.

Hilde Back sinh năm 1922 tại Đức trong một gia đình Do Thái. Khi bà mười sáu tuổi, luật của Đức Quốc xã cấm trẻ em Do Thái được học ở trường công. Sự đàn áp ngày càng khốc liệt. Thụy Điển đồng ý nhận một số trẻ em Do Thái tị nạn, nhưng chỉ nhận trẻ em, không nhận cha mẹ.

Năm 1938, Hilde một mình sang Thụy Điển.

Cha bà sau đó bị đưa vào trại tập trung và qua đời tại đó. Mẹ bà bị chuyển tới một trại khác. Hilde nhận được một lá thư cuối cùng từ mẹ rồi mãi mãi không còn tin tức.

Bà sống sót qua Holocaust vì những người xa lạ đã dang tay cứu giúp mình.

Nhiều thập nien sau, không phô trương, không mong được ghi nhận, bà lặng lẽ lựa chọn giúp đỡ một người xa lạ khác.

Khi Chris biết toàn bộ câu chuyện ấy, anh đã bật khóc.

Một người sống sót sau Holocaust vô tình giúp nuôi dưỡng một con người dành cả cuộc đời chống lại chính sự thù hận, bạo lực và vô nhân tính từng hủy diệt gia đình bà.

Đó là cách lòng nhân ái lan truyền trong lịch sử. Âm thầm. Từ người này sang người khác. Từ vết thương đến chữa lành. Từ cuộc đời này sang cuộc đời khác.

Năm 2003, Hilde đến Kenya dự lễ khánh thành Quỹ Giáo dục Hilde Back. Người dân trong làng chào đón bà bằng những bài hát, những cái ôm và lòng biết ơn không thể diễn tả bằng lời. Bà được tôn vinh như một trưởng lão của ngôi làng. Những đứa trẻ có cuộc đời thay đổi nhờ giáo dục đứng trước mặt bà, tất cả chỉ vì nhiều năm trước bà từng tin rằng 15 đô la là điều đáng để cho đi.

Chris và Hilde trở thành những người bạn thân thiết. Họ giữ liên lạc suốt nhiều năm qua thư từ và những chuyến thăm xuyên lục địa.

Năm 2012, Hilde trở lại Kenya để mừng sinh nhật lần thứ 90 cùng những học sinh mà quỹ của bà từng giúp đỡ.

Bà chưa từng kết hôn và cũng không có con ruột.

Khi được hỏi liệu bà có xem Chris như con trai mình không, bà mỉm cười và nói:

“Tôi là giáo viên. Tôi có rất, rất nhiều đứa con.”

Ngày 12 tháng 1 năm 2021, Hilde Back qua đời thanh thản tại Västerås ở tuổi 98.

Đến lúc đó, Quỹ Giáo dục Hilde Back đã hỗ trợ gần 1.000 học sinh Kenya học hết trung học. Nhiều người trong số họ giờ đây tiếp tục giúp đỡ thế hệ sau, duy trì chuỗi lòng tốt bằng chính tiền bạc và sự hướng dẫn của mình.

Hiệu ứng lan tỏa của 15 đô la.

Một khoản tài trợ nhỏ giúp một đứa trẻ được đi học. Đứa trẻ ấy lập ra quỹ học bổng. Quỹ tiếp tục hỗ trợ nhiều đứa trẻ khác. Và những đứa trẻ ấy lại lớn lên để giúp thêm nhiều người nữa.

Tất cả bắt đầu chỉ từ 15 đô la và quyết định giúp đỡ một người xa lạ.

Hilde Back đã chứng minh một điều rất sâu sắc:

Bạn không cần giàu có hay nổi tiếng để thay đổi thế giới.

Bạn không cần những hành động vĩ đại.

Đôi khi tất cả chỉ cần là 15 đô la và niềm tin rằng tương lai của một đứa trẻ xứng đáng để được đầu tư.

Đôi khi những hành động tử tế lớn nhất lại là những điều rất âm thầm, bền bỉ và chân thành.

Và đôi khi, những điều ấy vang vọng qua nhiều thập nien, nhiều lục địa và hàng nghìn cuộc đời, rất lâu sau khi người bắt đầu tất cả đã rời xa thế giới này.

Yên nghỉ nhé, Hilde Back.

Hành động nhỏ bé của bà đã tạo nên điều lớn lao vượt ngoài sức tưởng tượng.

Paris Và Những Câu Chuyện Kỳ Lạ Về Nước Hoa

Trước khi trở thành biểu tượng của sự tinh tế, nước hoa từng gắn với những bí mật của cung đình, những khu vườn đầy hoa và cả những huyền thoại văn chương. Từ người thợ nước hoa bí ẩn của Catherine de Médicis đến khu vườn hoa hồng của Hoàng hậu Joséphine, từ Shalimar của Guerlain đến Chanel No.5, lịch sử nước hoa Pháp cũng chính là một phần của lịch sử Paris.

René le Florentin – phù thủy bí ẩn của Catherine de Médicis

Năm 1533, Catherine de Médicis rời Florence để sang Pháp kết hôn với hoàng tử Henri – người sau này trở thành vua Henri II. Cùng với bà đến Paris không chỉ là những nghi thức tinh tế của triều đình Ý, mà còn cả một thế giới mới của mùi hương.

Nhân dịp cuộc hôn nhân ấy, tu viện Santa Maria Novella ở Florence đã tạo ra cho Catherine một loại nước thơm đặc biệt mang tên Eau de la Reine – “Nước của Hoàng hậu”. Hương thơm của nó pha trộn bergamote, hoa trắng và các loại gia vị nhẹ, tạo nên một mùi hương thanh khiết nhưng sâu lắng. Công thức này vẫn còn được lưu giữ đến ngày nay.

Nhưng món quà quan trọng nhất mà Catherine mang sang Pháp không phải là một chai nước hoa, mà là người thợ chế tác mùi hương của bà: Renato Bianco, sau này được gọi ở Paris là René le Florentin. René nhanh chóng trở thành một nhân vật gây tò mò trong triều đình. Trong những lời đồn của thời ấy, ông không chỉ là một nhà chế tác nước hoa mà còn là người nắm giữ những bí mật nguy hiểm của thảo mộc và hương liệu.

Một giai thoại kể rằng Catherine de Médicis từng tìm cách đầu độc hoàng tử Condé bằng một pomander – quả cầu tỏa hương – do chính René chuẩn bị. Câu chuyện có lẽ chỉ thuộc về truyền thuyết, nhưng nó cho thấy nỗi ám ảnh của thời Phục Hưng: ranh giới giữa mùi hương và độc dược đôi khi rất mong manh.

Một câu chuyện khác liên quan đến Jeanne d’Albret, nữ hoàng xứ Navarre và mẹ của Henri IV. Tháng 6 năm 1572, bà đột ngột qua đời tại Paris. Tin đồn lan khắp triều đình: người ta cho rằng bà đã đeo một đôi găng tay tẩm hương trong đó có giấu chất độc.

Những lời buộc tội như thế, được truyền miệng qua nhiều thế hệ, dần biến Catherine de Médicis thành một nhân vật gần như huyền thoại – một nữ hoàng vừa quyền lực vừa đáng sợ.

Giữa truyền thuyết và sự thật, Paris thời Phục Hưng vì thế mang một hình ảnh rất đặc biệt: nơi nước hoa không chỉ gắn với sự quyến rũ, mà đôi khi còn gợi lên nỗi sợ hãi.

Catherine Médicis và đôi găng thơm

Hoàng hậu Joséphine và khu vườn hoa hồng Malmaison

Đến đầu thế kỷ XIX, nước hoa Pháp tìm thấy một biểu tượng dịu dàng hơn: hoa hồng. Câu chuyện ấy bắt đầu tại Malmaison, điền trang của Hoàng hậu Joséphine – vợ của Napoléon Bonaparte – ở ngoại ô Paris. Joséphine có một niềm say mê đặc biệt đối với hoa hồng. Bà muốn sưu tập càng nhiều giống hồng càng tốt, như thể muốn giữ lại trong khu vườn của mình toàn bộ vẻ đẹp mong manh của loài hoa ấy.

Các nhà thực vật học và những người làm vườn mang về Malmaison những giống hồng từ khắp nơi: Anh, Ý, Thổ Nhĩ Kỳ, Ba Tư và Trung Hoa. Có thời điểm khu vườn của hoàng hậu sở hữu hơn hai trăm giống hồng, gần như toàn bộ những giống hồng được biết đến ở châu Âu. Ngay cả khi Pháp và Anh đang chiến tranh, nhiều cây giống vẫn được gửi đến Malmaison – như thể trong thế giới của hoa, những xung đột không còn ý nghĩa.

Mùa hè, khi hoa nở rộ, khu vườn tràn ngập hương hồng dịu dàng; nhiều vị khách nói rằng họ ngửi thấy nó trước khi nhìn thấy. Joséphine còn mời họa sĩ thực vật Pierre-Joseph Redouté – “Raphaël của các loài hoa” – vẽ những giống hồng trong vườn. Các bức tranh sau này được xuất bản trong cuốn Les Roses (1817), trở thành một trong những bộ minh họa hoa đẹp nhất châu Âu.

Từ Malmaison, hoa hồng dần trở thành một trong những nguyên liệu quan trọng nhất của ngành nước hoa Pháp. Nếu thời Catherine de Médicis, mùi hương còn gắn với bí mật của triều đình, thì đến thời Joséphine, nước hoa bắt đầu gắn với thiên nhiên và nghệ thuật.

Vườn hồng Château Joséphine – Malmaison

Shalimar – khi nước hoa trở thành huyền thoại

Đầu thế kỷ XX, khi Paris đã trở thành trung tâm của nghệ thuật nước hoa, các nhà nước hoa bắt đầu tìm kiếm cảm hứng vượt ra ngoài châu Âu. Một trong những câu chuyện đẹp nhất của nước hoa Pháp ra đời năm 1925, trong nhà nước hoa Guerlain.

Người tạo ra nó là Jacques Guerlain. Cảm hứng của ông đến từ một câu chuyện tình nổi tiếng của Ấn Độ. Vào thế kỷ XVII, hoàng đế Shah Jahan đã xây dựng Taj Mahal để tưởng nhớ người vợ yêu quý của mình, Mumtaz Mahal. Theo truyền thuyết, trước đó hai người thường gặp nhau trong vườn Shalimar – nơi những hồ nước và những luống hoa tỏa hương trong đêm.

Jacques Guerlain muốn tạo ra một mùi hương có thể gợi lại khung cảnh ấy: một khu vườn phương Đông vào buổi tối, nơi hương hoa hòa với hơi ấm của đất và ánh sáng của đèn.

Kết quả là Shalimar – một mùi hương sâu và ấm, nơi vanille, hoa và nhựa thơm hòa quyện thành một lớp hương vừa mềm mại vừa bí ẩn. Khi ra mắt tại Triển lãm Nghệ thuật Trang trí Quốc tế ở Paris năm 1925, Shalimar lập tức gây ấn tượng. Chai nước hoa với thiết kế như một chiếc quạt Ba Tư trở thành biểu tượng của sự sang trọng.

Shalimar không chỉ là một chai nước hoa. Nó là một câu chuyện tình được kể lại bằng mùi hương.

Chanel No.5 – mùi hương của thế kỷ XX

Nếu Shalimar là một giấc mơ phương Đông, thì vài năm trước đó Paris đã chứng kiến sự ra đời của một mùi hương hoàn toàn khác.

Năm 1921, Gabrielle Chanel quyết định tạo ra chai nước hoa của riêng mình. Nhưng bà không muốn một mùi hương giống như những loại nước hoa quen thuộc lúc bấy giờ – những mùi chỉ gợi lại một bông hoa cụ thể. “Tôi muốn một mùi hương của người phụ nữ, chứ không phải của một bông hoa”, Chanel từng nói.

Gabrielle Chanel

Để thực hiện ý tưởng ấy, bà hợp tác với Ernest Beaux, một nhà chế tác nước hoa từng làm việc cho triều đình Nga. Beaux mang đến nhiều mẫu thử khác nhau, và Chanel chọn mẫu số 5.

Điều làm nên cuộc cách mạng của Chanel No.5 nằm ở việc sử dụng aldehyde, một hợp chất tổng hợp tạo ra mùi hương hoàn toàn mới – trừu tượng, sáng và không giống bất kỳ bông hoa nào trong tự nhiên. Ngay cả thiết kế chai cũng khác thường: một chai thủy tinh vuông đơn giản, gần như khắc khổ. Chính sự tối giản ấy lại trở thành biểu tượng.

Chanel No.5 nhanh chóng trở thành một trong những chai nước hoa nổi tiếng nhất thế giới. Khi Marilyn Monroe từng nói rằng bà chỉ mặc “vài giọt Chanel No.5” khi đi ngủ, huyền thoại của chai nước hoa ấy càng lan rộng.

Shalimar của Guerlain – mùi hương được lấy cảm hứng từ khu vườn Shalimar và huyền thoại Taj Mahal.

Jacques Guerlain (1874-1963)

Jean-Baptiste Grenouille – Paris trong mùi hương của bóng tối

Nếu những câu chuyện trước đó của nước hoa gắn với hoàng hậu và những huyền thoại tình yêu, thì tiểu thuyết Le Parfum của Patrick Süskind (1985) lại đưa người đọc vào một Paris hoàn toàn khác. Nhân vật chính, Jean-Baptiste Grenouille, sinh ra giữa khu chợ cá hôi tanh của Paris thế kỷ XVIII nhưng sở hữu khứu giác gần như hoàn hảo, có thể nhận ra từng mùi hương nhỏ nhất của thành phố. Trớ trêu thay, chính hắn lại không có mùi của riêng mình. Bị ám ảnh bởi việc tạo ra mùi hương hoàn hảo nhất thế giới, Grenouille bắt đầu một hành trình rùng rợn để chưng cất hương thơm của những cô gái trẻ.

Qua câu chuyện ấy, Süskind đã biến Paris thành một thành phố của khứu giác, nơi mùi chợ cá, mùi da thuộc, mùi sông Seine và mùi của con người hòa lẫn với nhau. Le Parfum vì thế không chỉ là một tiểu thuyết trinh thám, mà còn là một suy tưởng về sức mạnh kỳ lạ của mùi hương.

Paris – kinh đô của những câu chuyện mùi hương

Câu chuyện của Jean-Baptiste Grenouille, dẫu chỉ tồn tại trong văn chương, vẫn gợi ra một điều: mùi hương luôn mang một quyền lực kỳ lạ. Nó có thể đánh thức ký ức và lay động cảm xúc của con người. Có lẽ vì thế mà trong lịch sử Paris, nước hoa chưa bao giờ chỉ là một sản phẩm làm đẹp. Từ những bí mật của triều đình Catherine de Médicis, khu vườn hoa hồng của Joséphine, đến những sáng tạo của Guerlain hay Chanel, mùi hương luôn gắn với những câu chuyện của con người. Và cũng từ những câu chuyện ấy, Paris dần trở thành kinh đô của nước hoa – nơi mùi hương mang theo cả lịch sử, cảm xúc và trí tưởng tượng.

Marilyn Monroe: “tôi không mặc gì khi đi ngủ ngoài vài giọt Chanel No5”

Trúc Tiên

Hận tình

Ngày 21/1/2009, Dương Hân, 22 tuổi, sang Mỹ du học được 14 ngày thì bị đàn anh Chu Hải Dương, 25 tuổi, ra tay ngay trong quán cà phê của Đại học Công nghệ Virginia.

Tối hôm đó, Hân tới quán cà phê ở trung tâm nghiên cứu sinh theo lời hẹn của Dương. Khi cả hai đang trò chuyện trước mặt nhiều sinh viên và nhân viên, Dương bất ngờ rút con dao làm bếp đã chuẩn bị sẵn rồi tấn công liên tiếp. Hân cố giơ tay chống đỡ nhưng không thoát khỏi. Sau khi gây án, Dương đứng im tại chỗ với ánh mắt vô hồn và không chống cự khi bị bắt.

Khám xét nơi ở của Dương, cảnh sát tìm thấy hóa đơn mua hung khí cùng nhiều vật dụng liên quan. Tại ký túc xá của Hân, họ phát hiện phiếu gửi 40 USD cho Dương và một lá thư niêm phong bằng dấu son đỏ chưa kịp gửi đi.

Chu Hải Dương sinh năm 1984 ở Chiết Giang, có bố là giảng viên đại học, mẹ là bác sĩ. Anh ta học giỏi từ nhỏ, đỗ Đại học Hải dương Thượng Hải năm 2001, sau đó học tiếp thạc sĩ rồi nhận học bổng tiến sĩ của Đại học Công nghệ Virginia năm 2008. Chỉ chưa đầy nửa năm, Dương đã trở thành trợ giảng.

Tháng 1/2009, Dương quen Hân khi ra sân bay đón tân du học sinh. Hân quê Bắc Kinh, từng tốt nghiệp ngành kế toán tại Canada trước khi sang Mỹ học thạc sĩ. Ngoại hình xinh xắn của cô nhanh chóng khiến Dương rung động. Vì trước đó chỉ tập trung học hành và chịu áp lực thành tích từ gia đình, Dương chưa từng yêu ai.

Để gây ấn tượng, Dương nhiệt tình giúp Hân tìm nhà, làm thủ tục nhập học. Hân cũng có thiện cảm với người đàn anh đồng hương, thậm chí còn để số điện thoại của Dương vào mục liên lạc khẩn cấp. Khi chưa tìm được chỗ ở, cô đồng ý tạm ở nhà Dương vài ngày. Trong bốn ngày sống chung, Dương tự cho rằng cả hai giống một cặp đôi thực sự, còn khoe với bạn bè rằng mình “đã có bạn gái”. Nhưng khi tỏ tình, anh ta bị Hân từ chối. Cô nói chỉ xem Dương như đàn anh và đã có bạn trai.

Dù vậy, Dương vẫn tiếp tục theo đuổi, thường xuyên tìm cách tiếp cận và mua đồ ăn cho Hân. Sau nhiều lần bị từ chối, lòng tự trọng của anh ta dần mất cân bằng. Dương cho rằng bản thân học cao, gia đình khá giả, không có lý do gì bị một cô gái khước từ.

Trước ngày gây án, Dương mua dao làm bếp rồi liên tục gọi cho Hân tới 12 cuộc để ép cô ra gặp mặt. Ban đầu Hân không muốn đi nhưng cuối cùng vẫn nhận lời.

Theo lời khai, trong lúc ngồi ở quán cà phê, Dương đột nhiên mất kiểm soát và ra tay với Hân. Anh ta nói với cảnh sát rằng mình quá yêu cô, sẵn sàng trả giá mọi thứ nhưng không được đáp lại. Trong cơn tức giận, Dương nghĩ: “Thứ mình không có được thì người khác cũng đừng hòng có”.

Điều tra sau đó xác nhận Hân thực sự có bạn trai người Đài Loan. Lá thư chưa gửi trong ký túc xá cũng là viết cho người này.

Giáo viên và bạn bè đều đánh giá Dương học giỏi, hòa đồng, cư xử tử tế. Tuy nhiên, chủ nhà trọ cho biết anh ta có biểu hiện bất thường, thường đốt lửa trên thảm trải sàn và từng xảy ra xô xát khi bị nhắc nhở. Chủ nhà còn nói Dương thường nhìn mình bằng ánh mắt đầy thù hằn.

Tại tòa, Dương nhiều lần thay đổi lời khai. Ban đầu, anh ta nói ra tay vì yêu đơn phương bị từ chối. Sau đó lại khai hai người từng tự nguyện quan hệ tình cảm và Hân dọa tố cáo h/iếp d/âm nên anh ta trả thù. Tuy nhiên, bạn cùng phòng của Hân cho biết cô chỉ nhắc tới bạn trai người Đài Loan, chưa từng nói Dương là người yêu.

Sau nhiều tranh cãi liên quan đến tâm lý bị cáo, tháng 4/2010, Chu Hải Dương bị tuyên tù chung thân. Ban đầu anh ta đối mặt án t/ử h/ình nhưng được giảm án vì chủ động nhận tội.

NHÀ VĂN TRẦN ĐĨNH: NGƯỜI TIẾT LỘ NHỮNG CHUYỆN ĐỘNG TRỜI…

Giới văn chương không chịu sự kiểm soát của Nhà nước, đã công khai bày tỏ sự thương tiếc với tin nhà văn Trần Đĩnh từ trần ngày 12 tháng năm năm 2022 tại nhà riêng ở Sài Gòn, hưởng thọ 93 tuổi.

Trên các trang cá nhân, nhiều người đã viết những dòng kính trọng với một nhà báo, nhà văn suốt đời lận đận vì sự thật. Không thấy có dòng nào đưa tin về sự ra đi của ông trên báo chí nhà nước.

Tác phẩm gây sốc dư luận của nhà văn Trần Đĩnh, là bộ sách Đèn Cù. Trong một lần trò chuyện tại Sài Gòn, ông cho biết đã ôm ấp ý tưởng viết bộ ký lịch sử này, và thực hiện trong hơn 10 năm. Năm 1991, ông tạo những phác thảo đầu tiên và đến năm 2014, khi dàn khoan HD981 của Trung Cộng xuất hiện ở vùng biển thuộc chủ quyền kinh tế thuộc Việt Nam, ông quyết định gửi đi in tại Mỹ (nhà xuất bản Người Việt Books). Tức thì cuốn sách gây rúng động với những câu chuyện kể đời làm báo của ông, và những điều mắt thấy tai nghe liên quan đến nhiều nhân vật quan trọng của Đảng Lao Động và Đảng Cộng sản Việt Nam.

Giải thích việc gửi ra nước ngoài in sách, ông Trần Đĩnh nói rằng “Tôi muốn nói rõ một điểm: tôi gửi in ở ngoài vì ở trong nước không ai in và phát hành cho tôi, không phải tại vì sách có nhiều bí mật. Hai lý do khác nhau.”

Cuộc đời của nhà văn Trần Đĩnh, người cầm bút hơn 70 năm, bắt đầu với công việc ký giả cho tờ Sự Thật – một tờ báo chủ đích tuyên truyền do Trường Chinh làm Tổng biên tập. Nhà văn Trần Đĩnh sinh năm 1930. Năm 16 tuổi ông tham gia Việt Minh theo lời kêu gọi yêu nước, chống Pháp. Do làm việc trong một cơ quan báo chí cao nhất của Đảng, ông có cơ hội gặp gỡ hầu hết các khuôn mặt của chế độ từ Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Lê Duẩn, tới Lê Đức Thọ, Hoàng Tùng, Đỗ Mười… và những quan hệ này – theo như ông tâm tình trên BBC – đã giúp ông sớm nhận ra khuôn mặt thật của giới lãnh đạo cộng sản.

Trần Đĩnh thuộc lớp đảng viên tiên phong gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam từ năm 1948. Ông là người được tin cậy để được trao nhiệm vụ chấp bút viết tiểu sử của ông Hồ Chí Minh, chấp bút những tự truyện của nhiều nhân vật như Phạm Hùng, Lê Văn Lương, Bùi Lâm, Nguyễn Đức Thuận… nên những gì ông kể trong bản văn Đèn Cù, là có thể tin cậy được.

Khi Đảng Cộng sản Việt Nam đưa vấn đề chọn lựa tư tưởng Mao để chống xét lại, tức là chống lại chủ trương sống chung hoà bình do Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô lúc bấy giờ là Nikita Khrushchev đưa ra, theo Trần Đĩnh, ông đã ủng hộ lập trường của Khrushchev và chống tư tưởng Mao, nên bị ghép vào tội “chống đảng”. Mặc dù không bị bắt như anh ruột ông là Trần Châu, hay như những người khác như Hoàng Minh Chính, Vũ Thư Hiên, hoặc phải sống lưu vong như Nguyễn Minh Cần…, nhưng ông bị đày đi cải tạo lao động. 

Sau đó, tuy ông được xét làm báo trở lại nhưng với điều kiện: Không được ký tên Trần Đĩnh, chỉ viết về nông nghiệp, và không được viết anh hùng, chiến sĩ thi đua và cấp ủy cao. Cuối cùng là không được ở gần thanh niên, bởi sẽ gây tiêm nhiễm tư tưởng phản động cho thế hệ trẻ. Sau khi đất nước thống nhất, năm 1976 Trần Đĩnh bị khai trừ khỏi Đảng Cộng sản Việt Nam.

Bộ sách 600 trang của ông Trần Đĩnh đã tiết lộ nhiều chuyện “động trời”, trong đó, một trong những chuyện được nhiều người Việt trong và ngoài nước đọc qua, đã bàn tán không ngớt như chuyện ông Hồ Chí Minh và Trường Chinh cải trang đến tham dự buổi đấu tố cụ bà Nguyễn Thị Năm (Cát Hanh Long): “Cụ Hồ bịt râu đến dự một buổi và Trường Chinh thì đeo kính râm suốt.” (trang 84).

Đã có lần trong một cuộc phỏng vấn, khi được hỏi là những điều ông kể có chứng cứ không, ông Trần Đĩnh đã bật cười nói “Nó là cuộc đời tôi, diễn ra chung quanh tôi. Rất nhiều người cùng thời với tôi chứng kiến nay đã chết, họ đã mang những chứng cứ đó xuồng mồ, nên tôi phải viết lại”.

Câu trả lời thú vị nhất của ông, là khi được hỏi ông viết cuốn hồi ký với nhiều chi tiết gây sốc này, với mục đích gì. “Đèn Cù là tiếng kêu đau của tôi”, nhà văn Trần Đĩnh nói. Ông mô tả rằng người ta làm và sống với những điều tự nhiên, như đau thì phải kêu, và thấy sự thật, phải kể lại. “Đến lúc tôi phải viết xuống vì không thể để ai bịa đặt hay muốn nói như thế nào cũng được”, nhà văn Trần Đĩnh nói.

Lúc sinh thời, trong thời gian sống và làm việc tự do ở Sài Gòn, nhà văn Trần Đĩnh còn là dịch giả của nhiều tác phẩm văn học, như Linh Sơn của Cao Hành Kiện, Ngầm của Murakami Haruki.

Sau khi sách Đèn Cù trở thành một cú chấn động trong đời sống của người đọc sách, người quan tâm chính trị, báo chí nước ngoài gọi điện thăm hỏi rằng ông có bị khó dễ gì vì bộ sách này hay không, ông trả lời “Tôi đã đến tuổi không còn thấy điều gì làm khó được mình”.

Nhạc sĩ Tuấn Khanh

Nắng Sài Gòn, Nắng Sơ-Un

24/5/2026

—-

Là tín đồ cà phê nhưng hôm nay là lần đầu tiên tôi uống cà phê trên đường phố Sơ-Un (Seoul).

Xin nói thêm là người Mỹ đọc chữ Seoul chỉ có 1 nguyên âm, gần với chữ Soul [sôl], nhưng trong tiếng Hàn chữ Seoul có 2 nguyên âm là Seo-ul. Vì là nguyên âm kép nên đọc nhanh nối 2 thành 1. Nhưng nếu không phát âm rõ 2 âm thì nghe không ra tiếng Hàn.

So với tiếng Nhật thì tiếng Hàn khó phát âm hơn vì có quá nhiều nguyên âm kép, trong khi đa số tiếng Nhật là đơn âm như Toyota, Suzuki. Cái tỉnh bao gồm Seoul đánh vần là Gyeonggi-do, đố người Mỹ nào phát âm cho đúng.

Từ cách chia địa lý hành chánh của Hàn Quốc, mỗi một con dân Việt Nam sẽ thấy tự xấu hổ về sự ngu dốt của đất nước mình.

Gyeonggi-do là tỉnh Gyeonggi, ‘do’ là tỉnh, trong tỉnh có thành phố là ‘si’, tức Seoul-si, trong thành phố có quận ‘gu’. Khu vui chơi nổi tiếng Itaewon thuộc quận Yongsan, gọi là Yongsan-gu.

Trong khi đó Việt Nam sáp nhập tỉnh, qua một đêm thành phố trở thành phường. Thí dụ thành phố Hội An thành phường Hội An. Cái tên Sài Gòn có tuổi thọ hơn 300 năm bỗng trở thành phường Sài Gòn.

Nhiều thành phố của tỉnh bị sáp nhập nay đã bị giáng cấp thành phường.

Câu hỏi ở đây là: dân Việt Nam sẽ cam chịu sự lố bịch này cho tới bao giờ ?

Sáp nhập tỉnh mới không sao. Một tỉnh lớn có nhiều thành phố thì chẳng sao cả, không nhất thiết phải khai tử chữ thành phố cho 1 đô thị.

Tỉnh Gyeonggi-do của Hàn Quốc có cả thảy 28 thành phố kể luôn Seoul.

Tối hôm qua tôi có kể cho những công nhân xuất khẩu đến từ xứ Nghệ Tĩnh rằng Sê-Un từng thua Sài Gòn về phát triển trong thập niên 60, khi Sài Gòn là Hòn Ngọc Viễn Đông, còn Sê-Un thì mới trải qua chiến tranh Triều Tiên (1950-1953) điêu tàn tơi tả. Sự tái thiết Sê-Un và Hàn Quốc có sự hỗ trợ tài chánh và đầu tư của Mỹ. Hàn Quốc từng làm gia công cho Mỹ, từng xuất khẩu lao động qua Tây Đức, và người Hàn Quốc từng qua Sài Gòn kiếm việc làm.

Tôi dừng ở đó để mấy em có thời gian thẩm thấu. Đôi khi một câu nói đúng Sự Thật cần rất nhiều năm để giác ngộ. Bổn phận của tôi là nói lên sự thật, còn chuyện họ có giác ngộ hay không là tuỳ duyên. Khi giác ngộ được thì họ sẽ hiểu tại sao Việt Nam tụt hậu so với Hàn Quốc ít nhất nửa thế kỷ phát triển.

Những cũng chưa chắc. Hà Nội đang lao vào phát triển như vũ bão với chuyện giải toả nhà sân thần tốc. Báo chí không đưa tin nhiều vì tin chính vẫn là giới sô chậu Việt dính ma tuý. Sô chậu Việt mà bị lên sóng thì lúc nào cũng thu hút được năng lượng của đám đông sống buồn chán, chỉ thích xì-căng-đan.

Và cũng có một điều chưa chắc nữa. Đó là chuyện mấy em trẻ xứ Nghệ Tĩnh vẫn cám ơn đảng, cám ơn Bác vì đã cho họ cơ hội đi xuất khẩu làm culi cho Tư Bản, cái giai cấp và cha ông họ đã từng đổ máu và bỏ xác để đánh đuổi.

Hoa OC