Kiếm hiệp feuilleton – Ký ức một thế hệ

Vũ Thế Thành•Thứ Sáu, 20/02/2026

Đây là bài mở đầu cho loạt bài “mượn kiếm hiệp Kim Dung để nói chuyện đời”, mà sẽ nói lai rai cả năm, viết tùy cơn hửng, không định kỳ gì cả.

Truyện kiếm hiệp đầu tiên tôi đọc feuilleton, không phải là kiếm hiệp Kim Dung, mà là “Lệnh xé xác” của Lã Phi Khanh (hình như đăng trên nhật báo Tia Sáng). Truyện này không có gì hay ho lắm, chỉ toàn tung chưởng sấm sét, hoang đường, nhưng nghiện chữ thì cái gì cũng đọc, kể cả tin tức thời sự.

Nhờ đọc báo dạo ở mấy tiệm hớt tóc, mà tôi biết đến kiếm hiệp Kim Dung. Hồi đó báo chí trong nước bắt đầu khởi đăng “Tiếu ngạo giang hồ”, sau đó là Lộc Đỉnh Ký, kéo dài cả 4-5 năm. Còn các bộ truyện khác của Kim Dung như Anh hùng xạ điêu, Thần điêu đại hiệp, Cô gái Đồ Long, Thiên Long bát bộ… thì tôi thuê truyện về đọc.

Nhựt báo ở Sài Gòn hồi đó ra buổi chiều, chứ không sáng sớm như bây giờ, khoảng bốn giờ chiều là báo đã lên sạp. Tan sở, nhiều người bu vào sạp báo, đa số là những con nghiện feuilleton kiếm hiệp. Một thằng nhóc như tôi không có cửa để đọc báo chùa tại sạp báo. Vì sao? Đọc báo ở sạp phải trả phí, dĩ nhiên thấp hơn nhiều so với giá mua báo. Chủ báo rên quá trời, vì trưa hôm sau báo bán không hết trả về kho, nhưng làm gì được nhau? Đọc báo ở tiệm hớt tóc thì chậm lại một chút, vì phải chờ tới phiên mình.

Feuilleton kiếm hiệp, mỗi bài chỉ cỡ 1.200 chữ, đọc không quá 5 phút là xong. Đó là đọc “tiếc nuối”, đọc đi đọc lại 2 lần. Nghĩ coi! Đang hồi gay cấn mà đụng phải hai chữ ba trợn trong ngoặc đơn… “còn tiếp” thì ấm ức cỡ nào. Đành chờ đợi hôm sau…

Đọc kiếm hiệp Kim Dung, bạn có thể thích bộ truyện này, nhân vật nọ, nhưng để đi tới đỉnh cao nghệ thuật viết truyện kiếm hiệp lại là chuyện khác. Khi đọc xong Lộc Đỉnh Ký, tôi đoán, bút lực của Kim Dung đã lên tới đỉnh cao, ông sẽ không thể viết được nữa. Nếu trong Tiếu ngạo giang hồ, ông đã để chính tà lẫn lộn – trong chính có tà, trong tà có chính, thể hiện qua khúc ca “Tiếu ngạo giang hồ”. Thì trong Lộc Đỉnh Ký, tất cả bộ mặt của xã hội, đen – trắng – xám, ông nhét hết vào trong một con người – tên nhãi ranh Vi Tiểu Bảo.

Đúng vậy! Sau Lộc Đỉnh Ký, Kim Dung lui về nhuận sắc lại các tác phẩm của mình. Viết theo kiểu feuilleton (đăng báo từng kỳ), nên dễ sơ sót về logic, nhân vật, hoặc cốt truyện. Chẳng hạn trong Tiếu ngạo giang hồ, bản feuilleton có chi tiết về bí kíp Quỳ Hoa Bảo Điển do một cặp vợ chồng sáng tạo ra, dĩ nhiên là không cần phải thiến để luyện tập. Kim Dung đã quên khuấy tình tiết này, nên phần sau ông tỉnh bơ cho rằng, để luyện Tịch tà kiếm phổ (một phần của Quỳ Hoa Bảo Điển), người luyện cần phải thiến. Trong bản nhuận sắc, Kim Dung đã bỏ đi tình tiết Quỳ hoa bảo điển do một cặp vợ chồng tạo ra.

Nhưng có một nhuận sắc mà Kim Dung làm đã làm tôi… lùng bùng. Đó là ông sửa tên một số nhân vật, chẳng hạn Triệu Minh thành Triệu Mẫn, Lý Mạc Thu thành Lý Mạc Sầu,… Việc ông sửa tên nhân vật có thể do phát âm thuận tai với ngôn ngữ xứ ông, hoặc ý nghĩa của tên tương xứng với cá tính nhân vật, hoặc giai thoại nào đó. Tôi mù tịt tiếng Hán nên không dám xía vào. Có điều phiên âm qua tiếng Việt vẫn chưa lọt tai những độc giả feuilleton một thời như tôi. Đến giờ vẫn chưa quen tai.

Các bản dịch sau này dựa trên bản Kim Dung đã nhuận sắc lại, nên hợp lý hơn về nội dung. Bản dịch Việt ngữ sau này của các dịch giả cũng trau chuốt hơn, và Việt hóa nhiều hơn so với bản dịch chớp nhoáng feuilleton.

Dù sao, tôi vẫn thích bản dịch feuilleton hơn, nhất là, qua ngòi bút chuyển ngữ đầy chất giang hồ của Hàn Giang Nhạn.

Nói tới Hàn Giang Nhạn, tôi xin liều mạng làm thợ vịn, “bắt quàng lạm họ” (theo nghĩa đen). Hàn Giang Nhạn là ông thầy tôi, dạy tôi năm đệ thất (lớp 6 bây giờ). Ông tên thật là Bùi Xuân Trang. Con ông là Bùi Thiếu X, học chung lớp với tôi. Ông không dạy tụi tôi môn nào cả, mà là giám thị khối lớp đệ thất.

Công việc của giám thị khá nhàn nhã: mỗi giờ ghé các lớp điểm danh. Sơ đồ lớp đã có sẵn, chỉ cần đếm đầu học sinh điểm danh. Thông thường học sinh ngán thầy giám thị hơn thầy dạy, vì đó là “đối tượng” tụi tôi phải đối phó với kỷ luật. Phiền nhất là phải mang giấy mời phụ huynh đến trường “làm việc”. Nhưng thầy Trang quá hiền, chưa bao giờ nhắc nhở bọn tôi điều gì. Có lẽ học sinh đệ thất vẫn còn khá ngoan, chưa đủ thời gian thành… quỷ.

Thầy Trang dáng cao ráo, gầy, lưng hơi khòm một chút. Ông ăn mặc như công chức thời Tây, lưng quần xắn cao, trông rất lẩm cẩm… cù lần. Mặt mũi tươi cười khi bước vào lớp. Dĩ nhiên tươi cười với thầy cô đang lên lớp, chứ không phải với bọn học sinh cắc ké. Thiệt tình, lúc đó tụi tôi đâu biết mình đang đối diện với thứ dữ Hàn Giang Nhạn. Trong con mắt bọn tôi, thầy giám thị Trang thật mờ nhạt, có thằng còn không nhớ tên ông là gì.

Còn thằng con ông, học chung lớp, dĩ nhiên bọn tôi nhớ chứ. Nó cao lêu khêu, cao còn hơn ba nó, lưng hơi khòm. Lại còn ngồi bàn đầu, dãy giữa, đối diện với bàn thầy cô. Tụi tôi nhiều thằng chọc ghẹo nó hơi quá, nhưng nó hiền, ít khi phản ứng. Nghe nói bây giờ nó đang ở Mỹ. Vài bạn TL tìm cách liên lạc với nó, nhưng không thể. Hỏi thăm loay hoay thế nào lại liên lạc được với ông anh lớn của nó (nếu còn sống, cũng gần chạm đến tuổi 90). Hỏi thăm mới biết thêm nhiều chuyện ly kỳ quanh cuộc đời của Hàn Giang Nhạn. Mà thôi, đó là chuyện không thể kiểm chứng, lại là chuyện riêng tư, không tiện nói ra đây.

Sau này, tôi ngồi chuyện vãn với “Ông thầy Việt Văn” mới biết, thầy Trang tốt nghiệp sư phạm từ hồi còn ngoài Bắc. Vào Nam, thầy dịch nhiều bộ sách cho Bộ Giáo Dục. Nhưng dịch những bộ truyện kiếm hiệp mới tạo dấu ấn cho sự nghiệp của thầy với bút danh Hàn Giang Nhạn. Hồi “dạy” bọn tôi, thầy đã khá nổi tiếng, nhà trường thu xếp để thầy làm giám thị, công việc nhàn nhã để có thời gian dịch thuật. Các thầy cô trong trường đều rất quý mến và nể phục tài nghệ của Hàn Giang Nhạn, nên không có gì suy bì.

Trường TH Trần Lục nơi tôi học là trường công lập. Làm giáo sư trường công không phải là chuyện dễ, sớm muộn sẽ là công chức chính ngạch. Lương không phủ phê, nhưng dư sống, và được xã hội kính trọng. Thầy Trang vì vậy không thể bỏ công việc ổn định, dù lúc đó kiếm ra tiền khá bộn nhờ dịch feuilleton.

Có người nói, đọc truyện kiếm hiệp Cổ Long hay hơn Kim Dung – Tùy khẩu vị mỗi người, không thể tranh cãi đúng sai. Theo cái nhìn của tôi, Cổ Long phân tích tâm lý nhân vật có tính bài bản, học thuật hơn. Tình tiết câu chuyện cũng biến hóa có mùi vị trinh thám phương Tây.

Trong khi kiếm hiệp Kim Dung, có tính sử thi, bao gồm cả lịch sử, văn hóa, văn học, võ thuật, y thuật, nghệ thuật ẩm thực, đan xen với mọi ngóc ngách nguồn gốc, lịch sử (mặc dù hư cấu không ít). Phân tích tâm lý nhân vật một cách cảm xúc, ảnh hưởng bởi một nền luân lý xã hội nhất định, ẩn nấp trong đó bóng dáng của văn dĩ tải đạo, chính tà phân minh. Ai mắng tôi là đồ lạc hậu, không bắt kịp thời đại để phát triển thì tôi chịu.

Với tôi, đọc Kim Dung không chỉ là đọc truyện, mà là học cách nhận diện cái xám trong đời, cũng một phần giúp tôi biết cách làm người, ít ra cũng ngăn tôi bước tới vùng xám xịt trong những năm tháng mưu sinh nghiệt ngã.

Một người bạn gửi cho tôi các bộ truyện Kim Dung in trước năm 75 (bản feuilleton). Gửi đã lâu, dịp Tết này nằm đọc lai rai. Bây giờ, vừa nâng ly, vừa gõ phím tán nhảm chuyện đời qua kiếm hiệp Kim Dung. Các bạn đọc Kim Dung qua bản dịch bộ mới (đã được tác giả nhuận sắc), xin rộng lượng, đừng bắt bẻ vì tôi dùng nội dung, cũng như ngôn ngữ trong bản dịch feuilleton cũ kỹ trước năm 75. Thú thiệt, các bản dịch mới tôi cũng chỉ đọc lướt qua, lướt qua rất nhanh vì không đủ can đảm đọc hết. Tôi chọn bản dịch feuilleton vì:

Dù nội dung bất toàn, nhưng đó là sự bất toàn đầy hấp dẫn, như bàn thắng “bàn tay” của Maradona trong trận đấu chung kết World Cup năm nào. Trọng tài không thể dừng trận đấu để xem chiếu chậm lại, và quyết định. Bất toàn là sai lầm tự nhiên của con người (miễn là không cố ý), đã tạo ra bàn thắng đầy kịch tính. Truyện feuilleton cũng thế.

Tán nhảm chuyện đời qua truyện Kim Dung feuilleton, cũng là sống lại một phần ký ức của thế hệ tôi, một thời đi đọc báo chùa ở các tiệm hớt tóc, rồi hồi hộp, mong đợi, chiều hôm sau báo ra.

Tôi thích bản dịch bất toàn, gấp gáp, đầy ngẫu hứng của Hàn Giang Nhạn, nhất là với Tiếu ngạo giang hồ và Lộc Đỉnh Ký. Trong bài kế tiếp, tôi sẽ nói về bút pháp đầy chất “giang hồ máu lửa” của Hàn Giang Nhạn.

Đầu năm con Ngựa, khai bút thế này là quá đủ. Con bà nó! Chúc các bạn cả năm “Đại công cáo thành”.

Vũ Thế Thành

nguồn trithucvn2.net.

Tổng thống Donald Trump: "Nước Mỹ trên hết".

Trong một cuộc phỏng vấn độc quyền kéo dài gần một giờ đồng hồ tại Phòng Bầu dục với người dẫn chương trình Tom Llamas của đài NBC News, Tổng thống Donald J. Trump đã đưa ra đánh giá thẳng thắn về những thành tựu và thành công đáng kể của chính quyền ông trong việc thực hiện chương trình nghị sự "Nước Mỹ trên hết".

Hơn một năm sau khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai, Tổng thống Trump đã giới thiệu những tiến bộ mang tính đột phá trong các vấn đề quan trọng nhất của quốc gia, đồng thời khẳng định quyết tâm không lay chuyển của mình trong việc khôi phục sức mạnh của nước Mỹ và đưa quốc gia trở nên vĩ đại hơn bao giờ hết.

Dưới đây tóm tắt là một số sự kiện quan trọng:

Về động lực cống hiến cho xã hội: “Tôi chỉ làm điều này vì một lý do duy nhất: Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại, và đó là những gì chúng ta đang làm. Chúng ta đang làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại — vĩ đại hơn bao giờ hết.”

Về việc chính quyền Trump thực thi luật nhập cư rất thành công: “Chúng tôi hoàn toàn tập trung vào tội phạm — những tên tội phạm thực sự nguy hiểm… Chúng tôi có 11.888 kẻ giết người mà Biden và nhóm của ông ta đã cho phép vào nước ta. Chúng tôi đã bắt giữ rất nhiều trong số họ… Chúng tôi đang truy lùng những kẻ đó. Chúng tôi đang truy lùng những kẻ buôn bán ma túy… Chúng tôi đang tống cổ chúng ra ngoài.”

Về thành công chưa từng có trong năm đầu tiên trở lại nhiệm kỳ: “Các bạn biết đấy, tôi đã làm rất tốt công việc của mình với tư cách là Tổng thống. Người ta nói rằng tôi đã có năm đầu tiên tốt nhất so với bất kỳ Tổng thống nào trong lịch sử — và tôi nghĩ là đúng vậy. Nếu nhìn vào, tôi đã chấm dứt tám cuộc chiến tranh, cắt giảm thuế lớn nhất từ trước đến nay… Tôi nghĩ tôi đã có năm đầu tiên tuyệt vời nhất mà chúng ta từng có.”

Về vấn đề xác minh danh tính cử tri: “Tại sao đảng Dân chủ không muốn xác minh danh tính cử tri? Các bạn biết ai muốn xác minh danh tính cử tri không? Cử tri đảng Dân chủ muốn điều đó — nhưng các chính trị gia đảng Dân chủ thì không. Tại sao họ không muốn? Bởi vì họ muốn gian lận trong bầu cử… Nếu họ không muốn xác minh danh tính cử tri, điều đó có nghĩa là họ muốn gian lận. Chúng ta không thể cho phép gian lận trong bầu cử.”

Về các vụ bê bối gian lận quy mô lớn đang hoành hành ở Minnesota và các tiểu bang khác do đảng Dân chủ điều hành: “Minnesota và các tiểu bang khác, chúng tôi đang tiến hành các cuộc điều tra quy mô lớn về gian lận. Bạn có biết nếu chúng ta phát hiện ra 50% số vụ gian lận trên cả nước hiện nay, chúng ta sẽ có ngân sách cân bằng hơn không?... Minnesota: 19 tỷ đô la gian lận mà chúng ta biết được.”

Về vinh dự được làm Tổng thống: “Tôi chỉ biết thế này: Đó là một vinh dự lớn. Tôi đang bước xuống và mọi người đều la hét, 'Vị Tổng thống vĩ đại! Vị Tổng thống vĩ đại!' Tôi tự hỏi, 'Họ đang nói về cái gì vậy?' Tôi hy vọng họ đúng - không phải vì tôi, mà vì đất nước. Bởi vì nếu tôi làm tốt công việc, điều đó có nghĩa là đất nước đang phát triển tốt.”

Về các vụ xả súng gần đây ở Minneapolis: “Tôi không hài lòng với hai vụ việc này… Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan (ICE) cũng không hài lòng, nhưng tôi sẽ luôn ủng hộ những người làm công tác thực thi pháp luật tuyệt vời của chúng ta. ICE, cảnh sát, chúng ta phải ủng hộ họ. Nếu chúng ta không ủng hộ họ, chúng ta sẽ không còn đất nước nữa.”

Về sự tin tưởng của ông dành cho Bộ trưởng An ninh Nội địa Kristi Noem: “Bà ấy phụ trách biên giới. Biên giới đã được đóng cửa… Chúng ta đang có tỷ lệ tội phạm tốt nhất trong 125 năm qua. Tôi nghĩ bà ấy đang làm rất tốt… Bà ấy chưa được ghi nhận xứng đáng cho công việc mình đang làm.”

Về Trí tuệ Nhân tạo: “Trí tuệ nhân tạo là một vấn đề lớn. Trí tuệ nhân tạo có thể sẽ trở thành thứ quan trọng nhất – quan trọng hơn cả Internet, quan trọng hơn bất cứ thứ gì khác. Chúng ta đang dẫn trước Trung Quốc rất xa. Chúng ta đang dẫn trước tất cả mọi người rất xa.”

Về sức khỏe của mình: “Tôi cảm thấy rất tuyệt. Ý tôi là, cả về thể chất lẫn tinh thần, tôi cảm thấy mình như cách đây 50 năm vậy. Thật không thể tin được. Sẽ có lúc tôi không thể trả lời câu hỏi đó nữa — nhưng thời điểm đó vẫn chưa đến.” 

Về các quan chức cấp cao trong chính quyền: “JD [Vance] rất tuyệt vời và Marco [Rubio] cũng rất tuyệt vời. Cả hai đều đang làm rất tốt công việc của mình… Một người khéo léo hơn người kia một chút. Tôi nghĩ cả hai đều rất thông minh… Cả hai đều rất có năng lực.”

Về nạn tham nhũng ở các thành phố do đảng Dân chủ điều hành: “Có một số khu vực ở đất nước chúng ta cực kỳ tham nhũng. Họ có những cuộc bầu cử rất tham nhũng. Hãy nhìn vào Detroit. Hãy nhìn vào Philadelphia. Hãy nhìn vào Atlanta. Có một số khu vực tham nhũng đến mức không thể tin được. Tôi cũng có thể đưa ra nhiều ví dụ khác nữa. Tôi cho rằng chúng ta không thể có những cuộc bầu cử tham nhũng.”

Về Cuba: “Chúng tôi đang đàm phán với Cuba… Chúng tôi có hàng chục nghìn người bị buộc phải rời khỏi đó… Có lẽ họ muốn quay trở lại vì họ sẽ có quyền lựa chọn. Trong nhiều năm, họ đã nói về việc này. Giờ thì nó đang xảy ra. Chúng tôi đang đàm phán với Cuba. Chúng tôi muốn mở cửa cho những người muốn đến thăm.”

Về Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình: “Chúng tôi có mối quan hệ rất tốt — và, bạn biết đấy, điều quan trọng là tôi có mối quan hệ tốt và đối với ông ấy, ông ấy cũng có mối quan hệ tốt với tôi. Đây là hai quốc gia hùng mạnh nhất thế giới và chúng tôi có mối quan hệ rất tốt… Trung Quốc đang phải trả rất nhiều thuế quan. Trước đây, họ không phải trả.”

Về việc xây dựng cổng khải hoàn ở Washington, DC, để kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của nước Mỹ: “Chúng tôi đang xây dựng một cái sẽ tráng lệ và lớn hơn cả Khải Hoàn Môn ở Paris… Thật đáng kinh ngạc. Chúng tôi sẽ làm một cái còn hoành tráng hơn thế nữa.”

Về sự an toàn của ông sau hai vụ ám sát hụt: “Tôi lo lắng về điều đó, nhưng bạn phải gạt nó ra khỏi tâm trí nếu không bạn sẽ không thể làm tốt công việc của mình.”

Về người tiền nhiệm của mình: “Biden là một điều tồi tệ đối với người già. Ông ta là điều tồi tệ nhất từng xảy ra với người già vì rõ ràng ông ta không có đủ năng lực — và một trong những điều đáng buồn về báo chí là báo chí đã từ chối đưa tin về những điều hiển nhiên.”

--

Economic ‘Takedown’ of China’s Communist Party—Solomon Yue |

CHIẾC NÓN LÁ RÁCH…

Làm dâu được sáu năm, sanh ba cháu. Năm 1972 Bố Mẹ cho căn nhà vùng ven đô nên đành phải ra riêng.

Đâu ngờ Có ngày 30/4 - Có thời “bao cấp”!

Như mọi người, gia đình nàng cũng rơi vào thảm cảnh. Khổ sở vì phải lo miếng cơm manh áo. Từ “tiểu thơ nàng trở thành con cò lặn lội bờ sông”. Bươn chải đủ cách hầu đủ nuôi năm con với một chồng!

Và, vô tình học lóm đựơc nghề chầm nón lá từ bà hàng xóm. Nhờ vậy, nàng được có trong tay chiếc “cần câu” hầu kiếm cho cả nhà bữa cháo bữa rau. Cho các con còn có cơ hội được tiếp tục cắp sách đến trường, mót nhặt vài ba “cái chữ”.

Tối tăm mặt mũi vì sinh kế, nên lâu lâu mới có dịp ghé thăm bố mẹ chồng.

Một lần đi mua vật liệu làm nón. Ghé lại nhà, thấy mẹ chồng cũng vừa đi “hàng” về tới. Nhìn bà đội chiếc nón lá sút vành rách bươm, nàng thấy xót xa trong lòng! Ba ngày sau, nàng “lái” chiếc xe đạp “cùn”, mang xuống biếu bà cái nón lá bài thơ, y chang của xứ Huế, nhưng do chính tay nàng làm. Bà cụ mừng quá, nhìn săm soi một hồi, gật gù tỏ vẻ ưng ý.

Nàng bảo mẹ lấy quai nón cũ đưa con thay cho. Bà cụ cầm vào trong buồng. Nghe tiếng sột sọt vọng ra. Sau đó, tiếng chân bà lên lầu.

Thấy bà trở xuống tay không. Nàng hỏi nón đâu rồi? Bà bảo: - Mẹ vừa bao lại, mang lên gác cất để dành. Nón cũ còn dùng được, chừng nào hết xài, tao sẽ đội nón mới. Công lao tụi bay bỏ ra, tỉ mỉ mấy ngày trời mới làm được chiếc nón mới đẹp thế, phải không?

Nghe bà nói vậy, nàng bảo: - Mẹ cứ lấy ra đi, mai mốt hư, con “châm” cái khác biếu mẹ. Ai đời, con châm nón bán cho người ta, để mẹ già phải đội chiếc nón tơi tả thế kia!

Nói mãi nhưng bà vẫn không đổi ý. Cuối cùng nàng giả bộ “nói lẫy”: - Vậy mẹ đưa lại, con đem bán. Bao giờ nón cũ hết xài, con sẽ mang nón mới xuống đổi cho.

Đang vui, tự nhiên mặt bà xụ xuống, cặp mắt đỏ hoe, nhìn lên gác như muốn khóc! Nàng biết mình lỡ lời bèn xin lỗi mẹ. Bà chẳng nói chẳng rằng, bỏ vào phòng nằm. Khi chào ra về, bà cũng không thèm quay mặt ra. Biết bà giận, nàng hối hận lắm!

Gần bốn mươi năm sau, chuyện đó đã đi vào quên lãng. Cho đến một ngày đầu năm 2013, con nàng tới hỏi:

- Cái bếp mua cho mẹ cả năm nay sao mẹ không mang ra xài? Cái gì cũng cất kỹ, toàn dùng những thứ mà - như người khác - họ đã bỏ vô thùng rác từ lâu rồi. Rõ số khổ!

Nàng giải thích: -Thời buổi khó khăn, cái gì còn dùng được, mẹ cứ tận dụng, đỡ tốn kém cho các con đồng nào hay đồng nấy. “Nó” tuy cũ nhưng chẳng có chi trở ngại. Cơm canh nấu vẫn chín đó thôi.

- Vậy con lấy bếp lại để cho người khác nghe?

Nét mặt nàng bỗng xụ xuống y như bà cụ mẹ chồng ngày xưa, khi nghe nàng nói đòi lại chiếc nón. Nhưng không chỉ giống đôi mắt đỏ hoe rướm lệ, mà nàng còn bật khóc…, khóc tức tưởi… ! Chồng, con xúm lại vỗ về, an ủi mãi mới tạm nguôi.

Vài ngày sau, nàng kể: Lúc đó bị chạm tự ái, tủi thân vô cùng. Mình cho chúng, lo cho chúng bằng cả cuộc đời. Nay về già, chúng biếu, tặng (hay gọi là cho cũng được) thứ gì, đều phải tuân theo sự “chỉ đạo”. Nếu không làm như ý, chúng đòi lại. Hỏi sao chẳng đau lòng?

Đêm ấy, trằn trọc khó ngủ. Ngồi bó gối, than vắn thở dài. Bỗng chợt nhớ lại câu chuyện chiếc nón ngày xưa. Mình cũng có những lời nói tương tự với Mẹ chồng. Mặc dù không ác ý, nhưng cũng đã phạm sai lầm, vì vô tình gieo Nhân xấu. Và hôm nay, hậu quả được lập lại “y khuôn” cũng chỉ là lẽ đương nhiên.

Ông bà dưới quê thường nói “Đời xưa quả báo thì chầy. Đời nay quả báo như dây nhãn tiền”. Mình nghiệm ra: ”Lỗi tại Ta” và cảm thấy nhẹ nhõm, bèn lại Bàn thờ, thắp nén nhang, khấn thầm xin lỗi trước di ảnh của Bà:

“Bởi chiếc nón lá rách, con đã hơn một lần làm cho Mẹ đau khổ, như con vừa trải qua. Nay thì con đã hiểu. Cúi xin Mẹ niệm tình tha thứ!”

Ông Đồ Già (Giaosac)

"Đại dịch" nấm độc tại California

Đã có 4 người tử vong và 3 người phải thay gan sau khi ăn phải loại nấm có tên là Death Cap (tên khoa học: Amanita phalloides - tạm dịch là nấm Tử Thần).

Tình trạng khẩn cấp: Số ca ngộ độc tăng vọt (hơn 40 ca từ tháng 11/2025), gấp nhiều lần so với mức trung bình hàng năm (thường chỉ 2-5 ca).

Nguyên nhân bùng phát: Do mùa đông năm nay tại California mưa nhiều kết hợp với nhiệt độ ấm áp vào mùa thu, tạo điều kiện cho loại nấm này mọc tràn lan như một đợt "siêu nở hoa" (super bloom).

Đối tượng nguy hiểm: Nấm mọc ở khắp nơi, từ công viên thành phố đến rừng sâu, đặc biệt là dưới gốc cây sồi. Nạn nhân bao gồm đủ mọi lứa tuổi, từ em bé 19 tháng đến người già 67 tuổi.

Tại sao loại nấm này lại nguy hiểm đến vậy?

Có 3 lý do chính khiến nấm Tử Thần trở thành "sát thủ" thầm lặng: Chứa chất độc kinh khủng: Nó chứa amatoxins – chất độc gây ra 90% các ca tử vong do nấm trên toàn cầu. Đáng sợ là dù bạn có nấu chín, sấy khô hay ăn sống, độc tính của nó vẫn không hề thay đổi. Chỉ cần ăn một lượng nhỏ cũng đủ gây chết người.

Hơn nữa nó dễ nhầm lẫn (Bẫy nhận dạng): Loại nấm này trông rất giống các loại nấm ăn được ở nhiều quốc gia khác (như Mexico hay các nước châu Á). 

Ngay cả màu sắc của nó cũng thay đổi theo thời gian (từ trắng nâu sang xanh nhạt), khiến người không có chuyên môn cũng dễ lầm.

Triệu chứng "đánh lừa": Sau khi ăn, bạn có thể bị nôn mửa, tiêu chảy trong vòng 24 giờ. Tuy nhiên, sau đó các triệu chứng này có thể tạm biến mất, khiến nạn nhân chủ quan tưởng mình đã khỏi. Thực tế, chất độc vẫn đang âm thầm phá hủy gan và thận, dẫn đến suy gan cấp tính sau 2-3 ngày.

Đối tượng bị ảnh hưởng nhiều nhất

Báo cáo chỉ ra rằng hơn 60% người bị ngộ độc là người nói tiếng Tây Ban Nha, ngoài ra còn có người nói tiếng Mexico và tiếng Trung Quốc.

Điều này thường xảy ra do thói quen hái nấm dại của người nhập cư. Họ nhầm tưởng nấm ở California giống với các loại nấm lành tính ở quê nhà của họ.

Lời khuyên từ chuyên gia

Cơ quan Y tế Công cộng California đưa ra các khuyến cáo khẩn cấp:

Không hái nấm dại: Cách an toàn nhất là chỉ mua nấm tại các cửa hàng tạp hóa hoặc người bán uy tín.

Canh chừng trẻ em: Khi ra ngoài công viên hoặc nơi có cỏ cây, hãy để mắt đến trẻ nhỏ vì chúng có thể vô tình nhặt nấm cho vào miệng.

Cấp cứu ngay lập tức: Nếu nghi ngờ đã ăn phải nấm độc, hãy đi bệnh viện ngay trước khi các triệu chứng nặng xuất hiện.

Nếu bạn đang ở Mỹ và cần trợ giúp khẩn cấp về ngộ độc, hãy gọi số: 1-800-222-1222.

NGỰA ĐÍCH - LƯ của LƯU - BỊ

MỘT TRIẾT THUYẾT ĐỊNH MẠNG CỦA NHÀ VĂN LA QUÁN TRUNG TÁC GIẢ «TAM-QUỐC CHÍ»

NGUYỄN TỬ QUANG

Truyện Tàu có ghi chép nhiều con ngựa lạ. Con nào cũng có kỳ tài và có cái tên nghe hay hay. Nào Vạn-Lý-Vân, Thiên-Lý-Mã, Hiện Nguyệt Long-Câu, Xích-Thố, Huỳnh Biêu, Bảo-Nguyệt Ô, Chùy, Hô Lôi Báo, Một-Vĩ-Cu... Con nào cũng chạy như bay, như gió. Ngày đi ngàn dặm là lẽ thường. Có con lại còn có phép dị thường nữa.

Như con Hô-Lôi-Báo của danh tướng Thượng Sư-Đồ đời nhà Tùy (589 — 617), đầu ngựa, lông hùm, đuôi sư tử, có một chòm lông trên đỉnh đầu. Khi ra trận nếu gặp giặc quá đông, hoặc người tài cao hơn mình thì chủ ngựa Hô-Lôi-Báo nắm chòm lông giật mạnh, Hô-Lôi-Báo sẽ hét lên như sấm vang, làm những con ngựa tầm thường khác phải khiếp vía, cóng giò quăng chủ xuống đất. Bấy giờ chủ ngựa Hô-Lôi-Báo mặc giết tha kẻ địch tùy ý.

Lại cũng có một con khá đặc biệt hơn nữa là Một-Vĩ-Cu của tướng Tả Hùng, cũng đời nhà Tùy. Ngựa này không có đuôi. Chủ của nó nếu không đánh lại địch, bỏ chạy. Địch đuổi theo gần kề. Bấy giờ, chủ nó đưa tay vỗ mạnh vào đầu nó, Một-Vĩ-Cu liền quỳ hai chân trước, hét lên một tiếng tức thì có một chòm lông đuôi mọc ra ngay, quất nhanh vào đầu ngựa địch. Thế là đầu ngựa địch nát như tương. Tướng địch té ngay xuống. Đánh trận bị té ngựa thì kể như rồi đời.

Truyện Tàu kể lại như vậy. Có hay không? Chỉ biết nhà tiểu thuyết Tàu có tiếng là giàu tưởng tượng. Cũng như bây giờ, thời đại nguyên tử, họ vẫn còn tưởng tượng đánh bằng «chưởng». Ai muốn tin thì tin. Tin để chạy trốn thực tế hay an ủi nỗi bất lực của mình trước kỹ nghệ chiến tranh hiện tại... Hay để xen vào câu chuyện «trà dư tửu hậu»... trào lộng chơi âu cũng thích thú hay hay.

Bây giờ xin trở lại đầu đề, nói đến con ngựa Đích-Lư của Lưu Bị. Nó có liên hệ gì đến một triết thuyết định mạng của nhà tiểu thuyết đại danh Trung Hoa là La Quán-Trung, tác giả bộ «Tam Quốc chí»? Và truyện chép về con ngựa này như thế nào?

Ngựa Đích-Lư sát chủ

Ngựa Đích-Lư, vóc cao lớn vạm vỡ, vẻ cực kỳ hùng dũng. Dưới mắt ngựa, da đùn sâu như một cái vũng, trên trán có điểm trắng. Với mắt tầm thường, trông dáng ngựa, ai cũng nức nở khen.

Ngựa này nguyên của tướng Trương Võ ở Giang hạ bị tướng của Lưu Bị là Triệu Vân giết chết, rồi bắt ngựa này dâng cho Lưu Bị. Lưu Bị lúc này chưa có đất dung thân nên tạm qua Kinh châu, ở cùng người bạn là Thái thú Lưu Biểu. Biểu thấy Bị cưỡi ngựa Đích Lư tấm tắc khen ngựa mãi. Bị liền đem ngay ngựa tặng Biểu. Biểu thích lắm, cười về thành.

Mưu sĩ của Lưu Biểu là Khoái Triệt vốn giỏi khoa mã-tướng trông thấy ngựa, liền bảo Biểu:

— Trước đây anh Khoái Lương tôi rất giỏi xem tướng ngựa nên tôi hiểu đôi chút. Như con ngựa này trông vẻ hùng dũng nhưng dưới mắt có đường lõm sâu tức là «vũng chứa lệ», sách gọi là đường «lụy tào», lại trên trán có điểm trắng, chính là giống Đích-Lư hại chủ, không nên cưỡi. Trương Võ đã vì ngựa này mà chết. Sao Chúa công còn dùng.

Biểu nghe lời, hôm sau mời Lưu Bị dự tiệc, nhân thế bảo:

— Hôm qua được hiền đệ cho con tuấn mã, ta rất cảm hậu ý. Nhưng nay nghĩ hiền đệ thường hay đánh dẹp đó đây, cần có ngựa tốt. Vậy xin hoàn lại để hiền đệ dùng.

Thế là ngựa Đích-Lư trở lại tay Lưu Bị.

Theo khoa mã tướng của Khoái Triệt thì ngựa Đích-Lư vốn sát chủ Trương Võ đã chết vì làm chủ ngựa này. Lúc bấy giờ có quan Mạc tân Kinh-châu là Y-Tịch nghe được lời của Khoái Triệt nên cũng khuyên Lưu Bị không nên cưỡi. Nhưng Bị bảo:

— Tiên sinh quá yêu mà dạy cho, Bị thâm cảm tấm lòng. Nhưng nghĩ rằng người ta sống chết do số mạng. Há con ngựa có thể hại nổi sao?

Như vậy, Lưu Bị không tin ở ngựa sát chủ mà chỉ tin ở số mạng thôi.\

Nhưng Đích-Lư cứu chủ...

Thái Mạo là em vợ của Lưu Biểu muốn giết Lưu Bị. Nhân dịp Biểu đau, đặt tiệc mời Lưu Bị đến thay Biểu đãi khách, một mặt sắp đặt quân lính bao vây để giết Lưu Bị. Y-Tịch vốn có cảm tình với Bị nên lúc tiệc nửa chừng, rịch mật cho biết. Bị hốt hoảng, liền giả đi tiêu, đoạn lên ngựa ra roi cho chạy như bay.

Ngoài thành, ba cửa đông, nam, bắc đều có quân mã đóng chẹn. Chỉ có phía tây, Mạo không để quân đóng giữ vì có ngòi nước to, hắn cho rằng Lưu Bị có chạy đến đây cũng không sao thoát qua được. Lưu Bị được Y-Tịch cho biết phía tây không có quân của Mạo nên cứ nhắm phía đó mà buông cương.

Mạo được tin báo, lập tức đem 500 quân đuổi theo. Lưu Bị ra khỏi cửa Tây, chạy chưa được vài dặm đã thấy một cái ngòi lớn hiện ra trước mặt. Hết mắt đường đi! Ngòi này tên là Đàn Khê, rộng đến vài trượng, nước chảy cuồn cuộn ra sông Tương. Bấy giờ gió xô sóng đập khá mạnh. Lưu Bị đến bờ ngòi thấy không thể qua được, phải quay ngựa trở lại. Thấy xa xa phía tây thành bụi bay mù mịt, biết có quân đuổi theo, Lưu Bị lắc đầu, tặc lưỡi:

— Phen này thì chết mất!

Rồi chẳng biết làm sao nữa đành phải quay ngựa ra bờ ngòi. Ngoảnh nhìn lại thì truy binh đã gần tới. Lưu Bị sợ quá thúc ngựa lội liều xuống nước.

Ngựa lội mới được vài bước, bỗng hai chân trước sa lầy. Ngựa phục xuống, nước tràn lên ướt cả áo bào người cưỡi... Bấy giờ tiếng ngựa hí quân reo tở mở phía sau hầu như đã sát lưng. Lưu Bị hốt hoảng quất mạnh vào đít ngựa mà coi, kêu lớn:

— Mày thật giống hại chủ! Đích Lư! Đích Lư! Hôm nay mi đã hại ta.

Tiếng quát vừa dứt, con Đích Lư từ dưới bùn nước, bỗng vùng mình nhô lên, rồi vọt nhảy đến ba trượng, qua bờ phía tây. Lưu Bị cảm thấy như bay bổng trên mây mù; và khi mở mắt thì thấy mình đã qua khỏi Đàn Khê.

Về sau, nhà thơ đại danh Tô Đông Pha (1036-1101) đời Tống có làm bài thơ cổ phong vịnh chuyện «Vượt mã Đàn Khê». Trong bài có những câu:

...

Đào sinh độc xuất tây môn đạo,

Bối hậu truy binh phục thảo lồng.

Nhất xuyên yên thủy trướng Đàn Khê,

Cắp sắt chỉnh kỵ vãng tiền kiêu.

Mã đề đạp phá thanh pha ly,

Thiên phong hưởng xứ kim tiên huy.

Nhĩ bạn đản văn thiên kỵ tẩu,

Ba trung hốt kiến song long phi.

Tây xuyên độc bá thiên niên anh hùng chúa,

Tọa thượng long câu tráng hổ ngộ.

Đàn Khê, Khê thủy tự đông lưu,

Long câu, anh chúa kim hà xứ?

...

Tạm dịch:

Cửa tây trốn nạn ra đi,

Sau lưng quân đuổi càng khi càng gần...

Đường cùng: sóng nước chặn ngăn!

Đánh liều thét ngựa lội tràn qua khe.

Vút rơi trong gió như mê,

Vó câu đạp vỡ pha lê một giòng.

Nghìn quân đuổi đến đùng đùng,

Bỗng từ dưới nước đôi rồng bay lên:

Rõ ràng chân chúa Tây xuyên

Mình rồng lại ngựa trên yên ngựa Rồng!...

Nước kia vẫn chảy về đông

Long câu, anh chúa giờ trông nơi nào? (1)

Đích Lư đã cứu chủ. Lại được nhà thơ đại danh tôn là ngựa Rồng.

Rồi Đích Lư... lại sát chủ.

Lưu Bị đem binh đánh Tây xuyên cùng với tả thừa tướng Bàng Thống. Một hôm, cả hai cùng cưỡi ngựa đi, bỗng con ngựa của Thống quỵ xuống, hất chủ ngã lăn ra đất. Lưu Bị vội nhảy xuống đỡ ngựa của Thống lên, hỏi:

— Sao quân sư lại cưỡi con ngựa yếu thế này?

Thống nói:

— Tôi vẫn cưỡi ngựa này từ lâu. Chưa bao giờ nó thế này.

Lưu Bị bảo:

— Ra trận mà cưỡi ngựa sinh chứng thế này thì nguy cho tính mạng lắm. Con ngựa của tôi cưỡi đây tính rất thuần thục, vậy quân sư hãy cưỡi lấy, khỏi lo gì. Còn con ngựa này để tôi cưỡi cho.

Bàng Thống tạ ơn, đoạn đổi ngựa cho nhau. Thống xuất trận. Tướng của Tây xuyên là Trương Nhiệm đem quân đóng chẹn con đường nhỏ hiểm yếu, mai phục chờ quân của Lưu Bị đến. Lại ra lệnh, hễ thấy người cưỡi ngựa Đích Lư chính là Lưu Bị thì cứ nhắm vào đó mà bắn.

Bấy giờ Bàng Thống đương rong ngựa tiến binh, bỗng gặp chỗ đường hẹp, ngẩng đầu nhìn lên thấy hai bên núi dựng đứng như thành, cây cối um tùm, lại đương tiết cuối hạ đầu thu, cành lá xanh rì rậm rạp thì rất nghi ngại. Thống gò ngựa lại, hỏi tả hữu:

— Đây là chỗ nào?

Có tên quân Tây-xuyên mới hàng, trỏ tay thưa:

— Chỗ này gọi là đồi «Lạc Phượng».

Thống kinh hãi, bảo:

— Đạo hiệu ta là Phượng Sồ, mà tên đồi này là «Lạc Phượng» (Phượng rơi). Thật bất lợi cho ta!

Đoạn truyền quân lập tức lùi lại. Nhưng đã muộn. Trên đồi phía trước, một tiếng pháo lệnh nổ vang tức thì tên bay ra như châu chấu. Bao nhiêu cung nỏ cứ nhắm vào người cưỡi ngựa Đích-Lư mà bắn.

Bàng Thống, người và ngựa đều chết trong chỗ loạn tên. Một người có tài gần ngang hàng với Khổng Minh mà phải hết trong vòng 36 tuổi!

Vậy, ngựa Đích-Lư sát chủ, lại... sát cả mình.

Một triết thuyết định mạng.

Trương Võ vì ngựa Đích-Lư mà chết.

Lưu Bị vì ngựa Đích-Lư mà sống.

Bàng Thống lại vì ngựa Đích-Lư mà chết.

Mang tiếng tội nghiệp cho ngựa.

Ngựa có sát chủ không? Cũng như Lưu Bị đã nói với Y-Tịch: «Người ta sống chết do số mạng, chứ đâu phải do ngựa».

Trong «Tam-quốc-chí» có đoạn chép:

Trước một thời gian khi Bàng Thống chết, trẻ con ở vùng đông nam đất Tây-xuyên thường hát bài đồng dao:

Nhất Phượng tính nhất Long.

Tướng tướng đáo Thục trung.

Tài đáo bán lộ lý,

Phượng tử Lạc-pha đông.

Phong tống vũ, vũ tống phong.

Long Hán hưng thời Thục đạo thông.

Thục đạo thông thời chỉ hữu Long.

Tạm dịch:

Một Phượng với một Rồng

Cùng nhau đến Thục trung.

Xảy đến nơi giữa lộ,

Phượng thác Lạc-pha đông.

Mưa đưa gió, gió đưa mưa

Nhà Hán hưng thì đường Thục thông,

Đường Thục thông, chỉ có một Rồng

Lời đồng dao đã ứng nghiệm vào việc Bàng Thống chết.

Cũng trong truyện chép: trong núi Cầm bình có một bực dị nhân, đạo hiệu là Tử Hư Thượng Nhân biết việc sống chết sang hèn của người, có mấy câu thơ tiên đoán thời cuộc lúc tướng Tây xuyên đến hỏi:

Tả Long hữu Phượng

Phi nhập Tây xuyên.

Sồ Phượng trụy địa,

Ngọa Long thăng thiên.

Nhất đắc nhất thất,

Thiên số đương nhiên.

Tạm dịch:

Một Rồng một Phượng

Bay vào Tây-xuyên.

Phượng rơi xuống đất

Rồng lên thanh thiên.

Một được một mất

Số trời đương nhiên. (1)

Bàng Thống đương nhiên chết vì số mạng, chứ không phải vì ngựa Đích-Lư. Cũng như Lưu Bị thoát khỏi chết cũng do số mạng. Và, họ Lưu là chúa một cõi cũng là ở số mạng cả.

Không có chuyện ngựa thì không thấy rõ số mạng. Cần tạo truyện con ngựa Đích-Lư, tác giả «Tam quốc chí» muốn nêu lên một triết thuyết Định-mạng bằng những sự kiện vừa thực tế... vừa pha vẻ thần bí.

Không ai hại được ai. Tất cả đều Định Mạng. Do Định Mạng.

---------------

(1). — Bản dịch của Tử-Vi Lang.

 

SIEMENS ENERGY ĐẦU TƯ $1 TỶ MỸ KIM VÀO HOA KỲ, CA NGỢI CHÍNH SÁCH NĂNG LƯỢNG CỦA TỔNG THỐNG TRUMP

Tập đoàn Siemens Energy của Đức vào ngày Thứ Ba đã loan báo kế hoạch đầu tư $1 tỷ Mỹ kim nhằm mở rộng hoạt động sản xuất tại Hoa Kỳ, trực tiếp ghi nhận các chính sách của Tổng thống Trump là yếu tố then chốt tạo ra động lực cho quyết định này.

Thông báo được xem là một Nudge lớn đối với ngành chế tạo và an ninh năng lượng của Hoa Kỳ.

Theo kế hoạch, Siemens Energy sẽ gia tăng sản xuất các thiết bị trọng yếu cho

lưới điện quốc gia, bao gồm hệ thống đóng cắt điện cao thế, máy biến thế điện lực và tua bin khí.

Khoản đầu tư sẽ được khai triển trong vòng 2 năm tại 9 cơ sở trải rộng ở các tiểu bang Mississippi, North Carolina, Florida, Alabama, New York và Texas.

Siemens Energy cho biết hiện nay khoảng 25% sản lượng điện tại Hoa Kỳ đang sử dụng công nghệ của tập đoàn này.

Việc mở rộng sản xuất diễn ra trong bối cảnh nhu cầu điện năng tăng mạnh, đặc biệt do sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo, tạo áp lực lớn lên hệ thống truyền tải và phân phối điện.

Tổng Giám đốc Siemens Energy, ông Christian Bruch, tuyên bố rằng hành chánh quyền Tổng thống Trump đã đặt ưu tiên hàng đầu cho an ninh năng lượng, một lưới điện đáng tin cậy và việc gia tăng công ăn việc làm trong nước.

Theo ông, chính sách này đã thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu năng lượng và tạo điều kiện thuận lợi cho các khoản đầu tư mới trên toàn ngành.

Dự án được ước tính sẽ tạo ra hơn 1.500 việc làm kỹ thuật cao trong lĩnh vực chế tạo tại Hoa Kỳ, đồng thời mở rộng các chương trình học nghề nhằm đào tạo thế hệ công nhân kế tiếp.

Các hạng mục cụ thể bao gồm dây chuyền sản xuất thiết bị cao thế mới tại Mississippi, mở rộng sản xuất máy biến thế và tua bin tại North Carolina, cơ sở tua bin khí tại Florida, nâng cấp sản xuất đồng tại Alabama, cùng với cơ sở hạ tầng tại New York và Texas.

Khoản đầu tư này phù hợp chặt chẽ với nghị trình “năng lượng thống lĩnh” của

Tổng thống Trump, vốn nhấn mạnh việc nới lỏng quy định, thúc đẩy sản xuất nội địa và khuyến khích đưa hoạt động chế tạo trở lại Hoa Kỳ thông qua chính sách thuế quan và cải tổ hành chánh.

Bộ Trưởng Nội Vụ Doug Burgum, Chủ tịch Hội Đồng Năng Lượng Thống Lĩnh Quốc Gia tại Tòa Bạch Ốc, nhận định rằng quyết định của Siemens Energy là bằng chứng rõ rệt cho thành công của Tổng thống Trump trong việc củng cố chuỗi cung ứng và thu hút các tập đoàn lớn quay lại đầu tư tại Hoa Kỳ.

Theo ông, đây là bước đi quan trọng nhằm bảo đảm các thành phần then chốt của hệ thống điện quốc gia.

Giới quan sát cho rằng làn sóng đầu tư này phản ánh niềm tin ngày càng tăng của khu vực tư nhân vào hạ tầng năng lượng Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Trump.

Khi nhu cầu điện tiếp tục gia tăng do trí tuệ nhân tạo và các công nghệ mới, việc mở rộng sản xuất trong nước được xem là yếu tố quyết định để tránh gián đoạn điện lực, kềm chế giá cả và duy trì năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối với người lao động và người tiêu thụ Hoa Kỳ, khoản đầu tư $1 tỷ Mỹ kim của Siemens Energy được xem là tín hiệu tích cực, mang lại việc làm, hạ tầng vững chắc hơn và tiến thêm một bước trên con đường độc lập năng lượng.

Chánh quyền Tổng thống Trump tiếp tục xem các diễn tiến này là minh chứng cho hiệu quả thực tiễn của đường lối America First trong việc củng cố kinh tế và an ninh quốc gia.