ĐỪNG NGHE NHỮNG GÌ HỌ CHỬI, NHÌN KỶ NHỮNG GÌ HỌ IM LẶNG!

Hai bài viết trước đã phác họa giải phẫu của Hội Chứng Loạn Trí Vì Trump trên đất Mỹ — từ cơ chế tâm lý đến vai trò của bộ máy truyền thông. Nhưng còn hai câu hỏi mà bất kỳ người quan sát trung thực nào cũng phải đối diện, và cả hai đều dẫn ta vào những vùng tối sâu hơn của tâm lý con người.

Câu hỏi thứ nhất: tại sao chính những người có học vấn cao nhất — giáo sư đại học, nhà khoa học, luật sư, bác sĩ, những bộ óc được xã hội mặc định là tinh hoa của lý trí — lại là nhóm căm ghét Donald Trump mãnh liệt nhất?

Câu hỏi thứ hai, gần gũi hơn với người Việt chúng ta: tại sao hàng triệu người Việt Nam — sống cách Washington nửa vòng trái đất, không bỏ phiếu, không đóng thuế cho nước Mỹ, không chịu bất kỳ ảnh hưởng trực tiếp nào từ chính sách của Trump — lại chửi bới ông không tiếc lời trên mạng xã hội, trong khi họ im lặng tuyệt đối trước những bất công diễn ra ngay trên quê hương mình, trước cảnh tàu Trung Cộng đâm chìm tàu cá ngư dân Quảng Ngãi, trước lệnh cấm đánh bắt đơn phương mà Bắc Kinh áp đặt lên chính vùng biển của tổ tiên người Việt, trước Hoàng Sa đã mất và Trường Sa đang bị gặm nhấm từng bãi đá?

Hai câu hỏi tưởng chừng không liên quan. Nhưng như chúng ta sẽ thấy, chúng có chung một gốc rễ tâm lý — và gốc rễ ấy phơi bày một sự thật khó chịu về bản chất của cái gọi là “dũng khí trí thức” trong thời đại này.

Trực giác thông thường mách bảo rằng người càng học cao thì càng khách quan, càng ít định kiến, càng biết cân nhắc bằng chứng từ nhiều phía. Tâm lý học thực nghiệm hiện đại đã chứng minh điều ngược lại — và đây là một trong những phát hiện gây bối rối nhất của khoa học nhận thức đương đại.

Nhà nghiên cứu Dan Kahan của Đại học Yale, qua hàng loạt công trình về cái ông gọi là “nhận thức bảo vệ bản sắc” (identity-protective cognition), đã phát hiện rằng những người có năng lực phân tích cao nhất không hề ít thiên kiến hơn — họ chỉ giỏi hơn trong việc bảo vệ thiên kiến của mình. Một bộ óc được rèn luyện qua hai mươi năm học thuật là một bộ óc thượng thặng trong nghệ thuật tìm lý lẽ cho điều nó đã muốn tin từ trước. Trí thông minh, trong trường hợp này, không phải đèn pha soi đường — nó là luật sư biện hộ thiện chiến cho thân chủ duy nhất: cái tôi.

Điều này giải thích nghịch lý đầu tiên: người trí thức không miễn nhiễm với TDS (Trump Derangement Syndrome)— họ là vật chủ lý tưởng của nó. Bởi khi cảm xúc căm ghét đã hình thành, bộ máy phân tích tinh vi của họ không được dùng để chất vấn cảm xúc ấy, mà được huy động toàn lực để hợp lý hóa nó, trang trí nó bằng thuật ngữ học thuật, khoác lên nó tấm áo của sự uyên bác.

Nhưng tại sao cảm xúc căm ghét lại hình thành ngay từ đầu? Ở đây, nhà xã hội học Pierre Bourdieu cung cấp chiếc chìa khóa với khái niệm “vốn văn hóa” (cultural capital). Giai cấp trí thức xây dựng toàn bộ vị thế xã hội của mình trên một loại tài sản vô hình: bằng cấp, ngôn ngữ chuẩn mực, phong thái tinh tế, mạng lưới quan hệ học thuật. Đó là đồng tiền mà họ đã dành cả đời để tích lũy.

Donald Trump là sự phủ định sống của toàn bộ hệ thống tiền tệ ấy. Ông nói thứ tiếng Anh của công trường xây dựng, không phải của giảng đường Harvard. Ông khinh thường nghi thức, chế giễu chuyên gia, và — điều không thể tha thứ nhất — ông thành công vang dội mà không cần một xu vốn văn hóa nào của họ.

Mỗi chiến thắng của Trump là một lời tuyên bố rằng đồng tiền mà giai cấp trí thức tích lũy cả đời có thể… không đáng giá như họ tưởng. Hai lần đắc cử tổng thống của một người bị toàn bộ giới hàn lâm khinh miệt là hai nhát búa giáng vào nền móng của tòa nhà mang tên “chế độ nhân tài” (meritocracy) — tòa nhà mà người trí thức đang sống bên trong.

Vì thế, sự căm ghét Trump của giới bằng cấp cao không phải sản phẩm của phân tích chính sách. Nó là phản ứng tự vệ của một giai cấp trước mối đe dọa nhằm vào chính nguồn gốc quyền lực và lòng tự tôn của giai cấp ấy. Và như mọi phản ứng tự vệ giai cấp trong lịch sử, nó khoác áo đạo đức: người ta không nói “hắn đe dọa vị thế của tôi” — người ta nói “hắn đe dọa nền dân chủ.”

Thêm vào đó là áp lực bầy đàn trong môi trường học thuật mà bài trước đã đề cập qua thí nghiệm Solomon Asch. Các khảo sát về khuynh hướng chính trị trong giới giảng viên đại học Mỹ cho thấy tỷ lệ thiên tả áp đảo ở mức không còn là đa số mà là độc quyền tại nhiều ngành khoa học xã hội và nhân văn. Trong một môi trường như vậy, một giáo sư trẻ bày tỏ dù chỉ sự trung lập về Trump cũng là tự sát sự nghiệp. Sự đồng thuận trong tháp ngà, vì thế, không phải bằng chứng của chân lý — nó là bằng chứng của chọn lọc.

Bây giờ hãy quay về với câu hỏi thứ hai — câu hỏi mà mỗi người Việt cầm điện thoại lướt mạng xã hội đều có thể tự kiểm chứng. Vào bất kỳ buổi tối nào, ta có thể tìm thấy hàng nghìn bình luận tiếng Việt chửi rủa Donald Trump bằng những ngôn từ thậm tệ nhất.

Nhưng hãy thử tìm, trên cùng những trang mạng ấy, những tiếng nói phẫn nộ tương xứng khi tàu hải cảnh Trung Cộng đâm chìm tàu cá của ngư dân Việt Nam ngay trên ngư trường Hoàng Sa. Hãy thử tìm những bài viết lên án lệnh cấm đánh bắt cá đơn phương mà Bắc Kinh áp đặt hằng năm lên Biển Đông — trên chính vùng biển mà cha ông người Việt đã đánh cá từ nghìn đời.

Hãy thử tìm sự cuồng nộ trước thực tế Hoàng Sa bị chiếm đóng từ 1974, trước các bãi đá Trường Sa bị bồi đắp thành căn cứ quân sự, trước làn sóng thâu tóm đất đai và hiện diện ngày càng dày đặc tại các đô thị Việt Nam.

Sự im lặng ấy vang dội hơn mọi tiếng chửi.

Hiện tượng này, dưới con mắt tâm lý học, có một cái tên: sự dịch chuyển mục tiêu (displacement) — cơ chế tự vệ mà Freud mô tả từ hơn một thế kỷ trước. Khi con người mang trong mình nỗi phẫn uất mà không thể trút lên nguyên nhân thực sự — vì nguyên nhân ấy quá nguy hiểm — tâm lý sẽ tự động tìm một mục tiêu thay thế: đủ xa để an toàn, đủ nổi tiếng để thỏa mãn, và đủ “được phép” để không phải trả giá.

Donald Trump là mục tiêu thay thế hoàn hảo. Chửi Trump, người ta không mất gì cả. Không công an gõ cửa. Không giấy triệu tập. Không Điều 117, không Điều 331 Bộ luật Hình sự. Ngược lại, chửi Trump còn được thưởng: được like, được share, được cảm giác mình đứng về phía “văn minh tiến bộ,” được hòa vào dàn đồng ca của truyền thông quốc tế dòng chính mà báo chí trong nước vẫn dịch lại mỗi ngày.

Còn lên tiếng về Hoàng Sa? Hãy hỏi những người xuống đường năm 2014 sau vụ giàn khoan HD-981, hay năm 2018 phản đối dự luật đặc khu. Cái giá của lòng yêu nước nói thành lời, ở Việt Nam, được tính bằng năm tù. Cái giá của việc chửi Trump được tính bằng số like.

Khi đặt hai cái giá ấy cạnh nhau, sự bất cân xứng trong thái độ không còn là điều bí ẩn. Nó là bài toán kinh tế học hành vi sơ đẳng: con người tiêu thụ thứ rẻ và tránh thứ đắt. Lòng can đảm cũng tuân theo quy luật cung cầu. Chửi một tổng thống Mỹ cách xa nửa vòng trái đất là lòng can đảm giá rẻ — một thứ hàng hóa được sản xuất hàng loạt, tiêu thụ hàng loạt, và hoàn toàn vô hại đối với bất kỳ cấu trúc quyền lực thực sự nào.

Còn một tầng nữa, tinh vi hơn: hiệu ứng “giấy phép đạo đức” (moral licensing). Mỗi lần một người Việt chửi Trump là “độc tài,” “phát xít,” “mối nguy cho dân chủ,” họ tự cấp cho mình một chứng chỉ tâm lý: tôi là người có lương tri, tôi chống cái ác, tôi đứng về phía công lý. Chứng chỉ ấy xoa dịu cái nhói trong lương tâm về những điều họ không dám nói ở nơi gần hơn. Tiếng chửi hướng về Washington, nghịch lý thay, trở thành liều thuốc an thần cho sự im lặng hướng về Biển Đông. Người ta cảm thấy mình dũng cảm — chính xác ở nơi mà sự dũng cảm không tốn một đồng nào.

Cuối cùng, không thể bỏ qua nguồn gốc của dòng thông tin. Người Việt trong nước tiếp nhận tin tức về chính trị Mỹ chủ yếu qua hai tầng lọc: tầng thứ nhất là truyền thông dòng chính Hoa Kỳ — mà như Phần 1 đã chỉ ra, đưa tin về Trump với tỷ lệ tiêu cực áp đảo; tầng thứ hai là báo chí trong nước, vốn dịch lại tầng thứ nhất và không có động lực nào để vẽ một hình ảnh tích cực về một tổng thống Mỹ cứng rắn với Bắc Kinh.

Người đọc Việt Nam, qua hai tầng lọc ấy, nhận được một bức chân dung Trump đã được tô đen hai lần — rồi tin rằng đó là quan sát độc lập của chính mình. TDS, như vậy, là mặt hàng xuất khẩu thành công nhất của truyền thông dòng chính Hoa Kỳ — được tiêu thụ nhiệt tình nhất ở chính những nơi người ta ít có điều kiện kiểm chứng nhất.

Hai nghịch lý — người trí thức Mỹ và người dân Việt — gặp nhau ở một điểm: cả hai đều minh họa rằng quan điểm chính trị của con người được định hình ít hơn nhiều bởi bằng chứng, và nhiều hơn rất nhiều bởi hai thứ: bản sắc cần bảo vệ và cái giá phải trả.

Người giáo sư Ivy League căm ghét Trump vì Trump đe dọa bản sắc giai cấp của ông ta — và vì trong môi trường của ông ta, căm ghét Trump là miễn phí còn bênh vực Trump là phá sản sự nghiệp. Người dùng mạng Việt Nam chửi Trump vì tiếng chửi ấy miễn phí và được tán thưởng — còn tiếng nói về Hoàng Sa, về ngư dân, về những bất công ngay trước mắt thì có giá bằng tự do của chính mình.

Cả hai, rốt cuộc, đều không thực hành tư duy phản biện. Họ thực hành tư duy hợp thời — thứ tư duy luôn ngẫu nhiên trùng khớp với điều an toàn nhất để nghĩ trong môi trường của mình.

Và đây là thước đo mà bài viết này muốn để lại cho người đọc: muốn biết một người có tư duy độc lập hay không, đừng nghe những gì họ chửi. Hãy nhìn vào những gì họ im lặng. Tiếng chửi cho ta biết điều gì được phép nói trong môi trường của họ. Sự im lặng cho ta biết điều gì bị cấm — và bản đồ của những điều bị cấm ấy mới chính là bản đồ thật của quyền lực đang đè lên tâm trí họ.

Người trí thức chân chính — ở Cambridge hay ở Sài Gòn — không phải người chửi to nhất kẻ ở xa nhất. Đó là người dám trả giá để nói sự thật về kẻ ở gần nhất. Theo thước đo ấy, một ngư dân Lý Sơn vẫn ra khơi bám biển Hoàng Sa bất chấp tàu sắt Trung Cộng rình rập, dù không có lấy một tấm bằng đại học, mang trong mình nhiều phẩm chất của người trí thức tự do hơn cả nghìn tiến sĩ chỉ dám phẫn nộ đúng nơi mà sự phẫn nộ được cho phép.

Lịch sử, một lần nữa, sẽ không phán xét chúng ta bằng những tiếng hô an toàn giữa đám đông. Lịch sử phán xét chúng ta bằng những điều chúng ta đã dám nói khi xung quanh chỉ có im lặng — và bằng những im lặng mà chúng ta đã chọn khi lẽ ra phải cất tiếng.

Vô danh

"Khuê Ơi Dậy Đi": Không phải một clip câu like, đó là một bài học lịch sử

"Khuê Ơi Dậy Đi" xảy ra đã mấy ngày nhưng giờ này mới dám bàn, để suy nghĩ cho thấu đáo. Tôi coi hết những gì Khuê nói, nghe kỹ, chăm chút nghe, nghe xong lạnh người, có lẽ kinh tế đang có gì đó bực bội mà Khuê cũng đang tìm cành mềm trút xả. Thiệt tình Khuê nói có cái sai mà cũng có cái đúng, bạn nói thiệt thà. Thì tại sao phải lên án hay chửi bới bạn?

Tôi không giận Khuê!

Người Miền Nam không tự ái nhưng tự trọng để ngẫm ngợi dòng đời mình.

Nói đúng mà! Giờ phương tiện giao thông, cơ sở hạ tầng ngoài Miền Bắc hơn trong Nam rất nhiều lần. Thử thống kê đi, coi dân miền nào đi máy bay nhiều nhứt? Các tỉnh Miền Nam giờ mới là nơi nhơn mãn đất chật người đông, đường xá chật chội hẹp té kẹt xe triền miên.

Cái giàu có của HN không ai chối đặng!

Thủ đô chánh trị, phên dậu một chế độ mà! Nơi tạo ra định chế, luật lệ, tạo ra cuộc chơi mà! Có ai tạo ra cuộc chơi mà thua bao giờ? Nơi có những người chỉ cần một chữ một câu một dấu chấm phết đủ quyết định cả một thế hệ.

Còn nhớ hồi 2017, lục lạo lại trên google còn, laodong và Vnexpress: "Chuyên gia lý giải chuyện nhiều người Hà Nội ăn tiêu “sang chảnh”, sắm toàn đồ hiệu".

Steve Jackson là một giám đốc người Anh có 10 năm sống ở Hà Nội, ông này thắc mắc, kể một số đồng nghiệp của mình lương không cao so với đồng nghiệp nước ngoài ở cùng chỗ làm, nhưng thường xuyên đi du lịch ở nơi đắt đỏ, ăn uống ở nơi sang trọng, dùng toàn đồ hiệu, rồi chia sẻ hình ảnh lên Facebook.

Steve Jackson viết: "Tôi cũng thấy những người sống ở mấy biệt thự ven hồ cứ đăng hết mấy bức ảnh đi nghỉ này những bức ảnh du lịch khác trên Facebook. Tôi không hiểu họ lấy tiền đâu ra để phục vụ cho lối sống ấy, hay họ lấy đâu ra nhiều thời gian để đi nghỉ đến thế. Hà Nội quả đúng là một xứ sở thần tiên của tiền bạc, nơi mà những quy luật bình thường bó tay không thể nào áp dụng nổi".

“Tôi không hiểu họ lấy tiền đâu ra để phục vụ cho lối sống đó?” là thắc mắc của Steve Jackson.

Hahaha!

Thấm thía nhứt là bạn Khuê nói rất trung thực, Miền Nam ngày nay không còn gì, đâu có giàu có gì! Dân Miền Nam ra HN không thể nào cạnh tranh được, không tồn tại được.

Đơn giản, vì xứ đó là "Trâu ta ăn cỏ đồng ta. Tuy là cỏ cụt nhưng là cỏ quê.". Với lại sau ngày đó, thì dân Miền Nam còn xi nhê gì mà kể.

Vì sao người Miền Bắc vô Nam có thể phát triển và tồn tại, còn dân Miền Nam khó tồn tại ở Hà Nội như "Khuê Ơi Dậy Đi" nói?

Nếu tồn tại được thì Nguyễn Hoàng, Đào Duy Từ, Đặng Trần Thường đâu có vô Nam như dòng lịch sử! À! Nguyễn Sinh Cung và Nguyễn Sinh Sắc cũng vô Nam.

Nhưng bạn nói một vế sai, bạn nói ở Miền Nam dân Miền Nam làm thuê cho ông chủ người Miền Bắc là không đúng. Thực tế chủ Bắc ít thuê " cái bọn" người Nam lắm, thử đi một vòng coi các công ty các công trường, hầu như rất ít hoặc không có lao động nói giọng Nam.

Không thuê không phải dân Miền Nam "lười" đâu! Là do ý thức hệ khác nhau. Thí dụ đang làm ông boss hỏi "mày biết bố mày là ai không?", "đụt pố mày" thì không có người Miền Nam nào im miệng đặng, phải trả lời.

Và cái vế "Khuê Ơi Dậy Đi" nói "dân Miền Nam lười" là một ý sai, chắc muốn miệt thị lại cho bỏ ghét? Cái này là định kiến sau 1975, kiểu điền chủ Nam Kỳ lúc nào cũng phải ác, ác nên mới có "cách mạng", dân lười lao đông bán bar làm gái cho bọn Mỹ, ham ăn chơi trác táng nè!

Trái lại, dân Miền Nam rất siêng năng, hiện thời làm lụng chết ông bà ông vãi, làm cực như trâu chó nhưng vẫn không ngóc đầu lên được, là tại sao?

Thí dụ cụ thể nhứt là vé số, đi bán vé số dạo, người già con nít, ai nghĩ tờ vé số dạo Miền Nam mà đem lại doanh thu tỉ tỉ USD cho công ty vé số, thâu ngân sách con số khủng hàng năm. Trong khi vé số Miền Bắc theo teo tóp. Thấy dân Miền Nam siêng không?

ĐM quá siêng!

Lật lịch sử, đâu có miền nào như Miền Nam, trong thời gian ngắn lưu dân tổ tiên Miền Nam lớp tìm đất mới, khai khẩn đất mới, xây dựng xóm làng, cải tạo đất đai, lo đánh người xấu xâm lấn. Vậy mà đã xây dựng Nam Kỳ thành một vùng đất trù phú ấm no, giàu mạnh từ văn hoá tới ẩm thực, nghệ thuật, kinh tế, chánh trị, quân sự, một vùng đất rất dân chủ tự do y chang kiểu Huê Kỳ.

Nam Kỳ từng giàu mạnh trù phú hùng cường đã tạo ra đạo quân Đông Sơn cản đường đánh lại Tây Sơn, đã có Võ Tánh với đạo quân Khổng Tước nguyên Võ hùng mạnh chặn đường Tây Sơn công khai.

Tây Sơn từng chiếm Gia Đinh hơn chục lần, nhưng vì lòng dân không theo nên năm lần bảy lượt họ vô rồi họ lại co giò chạy ra khỏi Sài Gòn, Tây Sơn chưa bao giờ giữ được Gia Định dù họ rất muốn.

Năm 1788, chúa Nguyễn Ánh chiếm lại được Gia Định, năm 1790 chọn đất Sài Gòn làm kinh đô với tên Gia Định kinh, ông xây thành Quy tức thành Bát Quái. Sau đó vua Gia Long dời đô ra Huế nhưng thế lực Gia Định-Sài Gòn vẫn vững mạnh, vì mạnh quá mà có vụ binh biên của Lê Văn Khôi.

Nam Kỳ với quyền lực của mình đã tạo ra nhà Nguyễn, các tướng Miền Nam như Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Nguyễn Khắc Tuấn ...đem quân Nam ra bình định Thăng Long Bắc Hà.

Quân Nam về Thăng Long đem thanh bình sưởi ấm muôn dân.

Miền Nam làm gì "lười"?

Kinh tế và lúa gạo Miền Nam phải chi cho hai miền còn lại, trong đó Bắc Kỳ nuốt phần lớn dưới sự quản trị của triều Nguyễn. Khi Pháp chiếm 3 tỉnh Miền Đông Nam Kỳ (1859 - 1862) và 3 tỉnh Miền Tây Nam Kỳ 1867 thì triều đình Nguyễn hết còn đường cục cựa về kinh tế ngân sách. Bắc Kỳ bắt đầu loạn lạc.

Sau 1862 Nam Kỳ là thuộc địa của Pháp. Trong khi đó Trung Kỳ và Bắc Kỳ là hai xứ bảo hộ. Tức Nam Kỳ mới là đất của Pháp, dân Nam Kỳ nhiều người mang quốc tịch Pháp, một điền chủ bậc thường của Nam Kỳ sống thảnh thơi, giàu sang hơn một quan Tổng Đốc của xứ Bắc.

Nam Kỳ nằm dưới sự cai trị trực tiếp của Pháp và dưới quyền Thống đốc Nam Kỳ người Pháp, Sài Gòn là thủ đô của toàn Đông Dương. Là đô thành nên dinh toàn quyền Norodom (Dinh Độc Lập) xây vô cùng lớn và lộng lẫy.

Đến năm 1902, khi Paul Doumer làm toàn quyền Đông Dương với âm mưu khai thác Vân Nam của Tàu nên ông dời thủ đô ra Hà Nội lúc này đang trong cơn mê ngủ lạc hậu. Đây là sai lầm của ông này.

Hà Nội trở thành thành đô của toàn Liên bang Đông Dương. Pháp bắt đầu xẻ vài cái lộ kế Hồ Gươm như Paul Bert (Tràng Tiền)... xây nhà công sở, nhà hát, dinh thự. Hà Nội dần có được bộ mặt mới. Tuy nhiên vì xây gấp nên quy mô không lớn, kiến trúc nặng trịch không lâu dài hơn Sài Gòn, dinh toàn quyền Hà Nội vuông vức xám xịt, nặng nề như cái pháo đài trung cổ.

Trong cuốn “Một tháng ở Nam Kỳ” ông Phạm Quỳnh khen Sài Gòn nức nở và không quên chê Hà Nội. Ông viết:

”Người ta thường gọi Sài Gòn là cái “hạt báu của Á Đông” (la perle de l’Extrême- Orient)”.

Ông khen dinh Norodom (Dinh Độc Lập) đẹp hơn Phủ toàn quyền Hà Nội: ”Mà phủ Toàn Quyền ở đây, qui mô cũng đẹp hơn ở Hà Nội.”

Ông khen cái Dinh Xã Tây Sài Gòn (Hôtel de ville): ”Chẳng bì với nhà Đốc lý Hà Nội ta, thật so sánh mà thẹn thay. Mà Hà Nội lại là nơi thủ đô của Đông Dương.”

Ông khen chợ Bến Thành thanh thoát, bán buôn nhộn nhịp hơn chợ Đồng Xuân: “Còn Chợ Mới Sài Gòn... trong chợ thì rộng mênh mông, chợ Đồng Xuân Hà Nội chẳng thấm vào đâu.”

Phạm Quỳnh kết luận:

“Nói tóm lại, cái hình thức của thành phố Sài Gòn sánh với thành phố Hà Nội còn hơn nhiều. Từ cách đặt đường phố cho đến cách dựng cửa nhà, từ cách thắp đèn điện cho đến cách đặt máy nước ở các nhà, cho đến cách tuần phòng vệ sinh trong phố xá, nhất nhất đều có tiến bộ hơn Hà Thành ta cả.”

Đoạn đường sắt Sài Gòn – Mỹ Tho khánh thành 1881 là tuyến đường sắt đầu tiên của xứ An Nam và toàn cõi Đông Dương. Cái đầu máy chạy bằng hơi nước khạc ra nào là khói, lửa, mùi than nồng nặc, xì hơi nước nóng hổi, dân Nam Kỳ kêu là xe lửa.

Lúa gạo Lục Tỉnh nhiều vô số kể, những chành lúa gạo của Sài Gòn mé Bến Bình Đông, Mễ Cốc chất cao như núi.

Nguyễn Bính nhà thơ Nam Định những năm 40 đi về Phương Nam cởi mở, để mong tìm cho mình sự bình an.

"Thế nhân mắt trắng như ngân nhũ

Ta với nhà ngươi cả tiếng cười

Dằn chén hất cao đầu cỏ dại

Hát rằng Phương Nam ta với ngươi."

Nguyễn Bính tả cảnh Tết Miền Nam Tết Sài Gòn kiểu mỉa mai:

“Dưa hấu chất cao hơn nóc chợ

Và hoa sen nở đẹp huy hoàng”.

Nhưng rốt cuộc Nguyễn Bính không thể hòa hợp với đất Sài Gòn đất Miền Nam, cái "tôi" Bắc của ông quá lớn nên không học được dân chủ, không hợp rơ với luật chơi tự do xứ này.

Người Miền Nam "lười" mà mọi thứ rực rỡ như vậy à?

Nếu dân Miền Nam "lười" thì từ 1945 CMT8 đã thành công ở toàn Sài Gòn Miền Nam rồi, làm gì có năm 1955 thành lập Việt Nam Cộng Hoà?

Nếu dân Miền Nam "lười" thì làm gì có hàng triệu "sinh Bắc tử Nam" để tới năm 2026 này còn tính đào cv Lê Thị Riêng tìm đồng đội?

"Phá Tam Giang, phá Tam Giang

Nhớ câu ca dao sầu vạn cổ

Chiều dòn tan, nắng đọng nứt ran ran

Trời thơm nước, thơm cây, thơm xác rạ

Thơm cả thiết tha đời

Rào rào trận gió nhám mặt mũi

Rào rào trận buồn ngây chân tay

Vì sao ngươi tới đây?

Hỡi gã cộng quân sốt rét, đói

Xích lời nguyền sinh Bắc, tử Nam

Vì sao ta tới đây?

Lòng xót xa, thân xác mỏi mòn

Dưới mắt người làm tên lính nguỵ"

(Chiều trên phá Tam Giang Tô Thuỳ Yên.)

Miền Nam ăn độn, đói, thất điên bát đảo là cái ngày định mệnh đó.

Cám ơn "Khuê Ơi Dậy Đi"!

Hy vọng các bạn trẻ Miền Nam học hỏi được vài điều về event "Khuê Ơi Dậy Đi"!

Thay vì suốt ngày chúi mũi vô những sự kiện kiểu độc lạ, siêu to khổng lồ, tượng Phật cao và tạc núi nhứt nhì thế giới, vô những buổi cúng kiếng triền miên, vô những ca từ huyễn hoặc "Miền Nam trù phú", "giàu tình nghĩa", "trượng nghĩa", "giàu lòng vị tha" của truyền thông....thì hãy đọc sử, đọc tin tức, quan sát cuộc sống thực tế chung quanh của Miền Nam mình!

Thay vì chúi mủi vô coi Tủn Cùi Bap giả gái làm khùng làm điên, coi Khoai Lang Th...cười cười ăn ăn táp táp giả giả, coi mấy con mấy thằng mập ú nấu ăn quảng cáo nước chấm tương ớt hoá chất bỏ tràn lan ẩm thực Miền Nam thì hãy chịu khó nhìn ngó xóm làng.

Thay vì coi Hoà Minh Zy uốn éo mình xà như gái lầu xanh, coi Phương Mỹ C nhăn nhó cái mặt ngày càng không giống ai, coi Sơn Tùng hú hét ....thì các bạn phải ý thức và quan sát.

Chí ít cũng phải biết động đầu, rằng vì sao mình làm chết sống không ai dám nghỉ một ngày nào mà nó còn nói mình "lười"? Rồi vì sao số tiền mình làm đó cứ mất tiêu hết, cứ đi đâu hết rồi mà xã hội ngày càng khó sống?

Vé số đầy đường, trẻ con người già lê lết khan cổ. Trên đường xa, chừng 2 h trưa, bất chấp mưa nắng vẫn những đứa con nít tay cầm sấp vé số dày cui chạy ra gần sát lane đường xe hơi chèo kéo.

Người già còng lưng kiếm miếng ăn.

Trước cổng bịnh viện, mỗi khi phát cơm từ thiện vẫn hàng đoàn dài người dang nắng sớm kiên nhẫn ngồi chờ tới lấy cơm ăn. Khi tôi có ý nói xin đừng phát cơm chay cho bịnh nhân bịnh viện thì có bạn Miền Nam nói "muốn cho thứ gì thì cho, không ăn đừng lấy".

Miền Nam giờ rất khôn, chỉ lo nghiên cứu ăn chay trường và thực dưỡng. Ăn cho khôn.

Có ai biết rằng? Trong 10 người dân Miền Tây chỉ có 1 người là tốt nghiệp cấp 3, nơi này có người ly hương cao nhứt VN.

Đồng bằng sông Cửu Long là vùng có tỷ lệ dân số được đào tạo từ đại học trở lên thấp nhứt, chiếm 5,2%. Học sinh Miền Tây bỏ học nhiều gấp 3 cả nước.

Miền Tây dẫn đầu cả nước về bỏ học và ly hương, tha phương cầu thực. Theo kết quả Tổng điều tra Dân số và Nhà ở 2019, Đồng bằng sông Cửu Long là ly hương cao nhứt nước,trong 1000 người dân Miền Tây thì có 22 người ly hương tha phương cầu thực.

Số dân Miền Tây rời quê ra đi ly hương trong 10 năm qua hơn 1,3 triệu người, lớn hơn dân số một tỉnh trong vùng.

Sông ngày càng ô nhiễm, nước không về, mặn xâm nhập sâu, rồi ruộng đồng khô cháy, nước uống không có đủ, miếng ăn khó tìm, lại không biết làm gì ra tiền sống ở quê, thế là họ ly hương, nhà cửa đóng hết, xóm làng vắng tiếng người tiếng chó.

Sản xuất, cung cấp lương thực, vựa lúa, giữ an ninh lương thực (54%) cho VN nhưng nhiều dân Miền Tây đong gạo lon gạo lít, ba bốn đời ăn nhờ ở đậu.

Theo Tạp chí khoa học Nature Communications, khu vực hạ nguồn sông Mê Kông - thực tế chỉ còn cao hơn mực nước biển trung bình 0,8m, chênh lệch gần 2m so với các dữ liệu vệ tinh thường được nêu ra, vốn không chính xác khi ước lượng cao độ thẳng của các khu vực trũng (2,6m). Với tốc độ chìm như hiện nay trong 57 năm tới nước biển sẽ “xóa” khoảng cách 0,8m này, đồng nghĩa số người dân chịu ảnh hưởng bởi nước biển dâng ở ĐBSCL tăng gấp đôi so với dự báo trước đó.

Miền Nam trù phú giàu nghĩa tình, nghe truyền thông nó thuốc!

Chúng ta nhìn lại lịch sử loài người, chánh trị hôm nay là lịch sử ngày mai. Nhân loại đã từng hưng thạnh và suy vong qua nhiều thời đại chỉ vì quá mê tín hay quá tôn sùng khoa học đạo học mà nhiều nền văn minh đã bị hủy diệt.

Lich sử không ngụy tạo, chỉ có con người mới ngụy tạo lịch sử.

Vũ Tài Lục nói "Không đọc sử không đủ tư cách nói chuyện chính trị."

Thấy trên một tờ báo mạng, kịch sĩ Việt Anh nói rằng: "Một điều đáng buồn là nhiều bạn trẻ rất ít đọc sách. Các bạn có thể rất giỏi chém gió về đủ mọi đề tài trên mạng xã hội nhưng nói đến sách là ngồi yên vì không biết gì để bàn luận."

Ai chửi "Khuê Ơi Dậy Đi" là quân tử tàu, là người không biết suy nghĩ. Người Nam Kỳ lục tỉnh có khái niệm "Quân tử tàu" tức là một số người quân tử do đọc truyện Tàu, coi tuồng Tàu nhiều mà bị nhiễm.

Đọc truyện cứ mê cứ khen và học theo Quan Công, Trương Phi, Hạng Võ, Võ Tòng ....mà chê chửi Lưu Bị, Tào Tháo, Lưu Bang. Thực ra Lưu Bị, Tào Tháo, Lưu Bang...mới là hình ảnh thực đáng nghiên cứu.

Loại người quân tử tàu thiên về cảm tánh nhiều hơn tư duy, thường cậy sức chứ không dùng mưu.

Nên có chuyện một ca sĩ trong Nam nghe HN bị mưa ngập đem đoàn cứu trợ ra cho vài thùng mì tôm, ai dè bị cười, vì cho mì tôm mắc công chủ nhà, mắc công mở tủ lạnh làm bò Kobe ra đãi, người ta không ăn mì tôm của Việt Nam sản xuất, người ta cuối tuần bay qua Singapore chỉ mua một thùng mì tôm, một mét đất ở đó có khi bằng hai cái nhà của ca sĩ trong Nam.

Một số dân ở một tỉnh Miền Tây rất thích "làm từ thiện", nghe ở xa có gì cũng nửa đêm quyên góp chất lên xe té khói chạy ra, nhìn lại thì nhà người được cứu trợ là nhà lầu, nhà người đi cứu trợ là nhà thiếc nhà tole thấp lè tè, vậy mà ta đây giảng đạo đức mới ghê!

Cũng có khi là chim mồi? Miền Tây giờ chim mồi và hàng nằm vùng nhiều lắm.

Rồi có chuyện có bạn không biết lội nhưng nhào xuống nước xiết cứu hai ba người. Kết cục hai ba người không sao còn người cứu lên bàn thờ. Rồi báo chí khen, nhà nước cho cái bảng "tuổi trẻ dũng cảm". Kết thúc là bà má khóc xỉu vì thằng con là lao động chánh của gia đình.

Hoặc có ông suốt ngày đi khắp xóm làng kiếm chuyện giúp thiên hạ nhưng vợ con ở nhà nhờ quét cái sân cũng không làm.

"Quân tử là quân tử tàu

Ăn cơm thì ít, ăn rau thì nhiều."

Phải nói dân Nam Kỳ bị nhiễm truyện Tàu khá nặng nên cách hành xử nhơn nghĩa đôi lúc hơi tiểu thuyết và cải lương, chỉ biết lo người mà quên nghĩ cho ta.

Lịch sử chánh trị Nam Kỳ cho ta thấy nhiều người Miền Nam thất bại hoàn toàn trong chánh trị vì tánh quân tử tàu.

Chúng ta phân tích cách sống và tâm lý vùng miền, thấy rõ ràng là người Bắc và người Trung rất thực tế, họ không để những thứ màu mè lậm vào đời sống, họ không quá mê những từ ngữ giả tạo chót vót kiểu "giàu nghĩa tình", trong khi dân Nam Kỳ thì lậm nặng, rốt cuộc Nam Kỳ làm chánh trị tệ hại.

Chừng nào người dân Miền Nam không còn ôm loa ra trước nhà hát karaoke, khi đám cưới đám ma không còn tiếng nhạc loa dập muốn lủng phối, khi họ ý thức rằng ồn ào là vô văn hóa và kém cỏi, biết mắc cỡ.... thì văn minh và tự do dân chủ đã trở về Miền Nam.

Khi người dân có ý thức, biết suy nghĩ, dành thời gian yên tĩnh để suy tính về tương lai, biết mưu mẹo tranh đoạt chánh trị, giành lấy quyền lợi.

Đâu óc chỉ có thể sáng ra khi yên tĩnh, không trộn âm thanh chát chúa, còn ồn ào quá thì là đầu gì đó.

Ngồi trong đám cưới cũng dập loa, ngồi trong đám ma cũng dập loa, thì chỉ có tổn thương não và thần kinh. Dập ầm ầm thì chỉ có dân trí tầm ở level cầm xấp vé số ra ngã tư làm giàu cho công ty vé số ngàn tỉ thôi!

Mình không tôn trọng mình thì trách gì người ta coi thường mình?

Người Miền Nam không thiên vị trong nhìn nhận tính cách. Người ta thường nói "Người Miền Bắc khéo léo đến giả tạo. Người Miền Nam thực dụng đến bỗ bã."

Chúng ta hy vọng sẽ học cái hay của nhau và bỏ cái xấu ra bớt. Vẫn hy vọng người Miền Nam bớt nhậu, siêng đoàn kết và dũng mãnh như tính cách Miền Bắc.

Tại sao lại nói "phân biệt vùng miền" giống như chụp mũ. Ngộ quá!

Người ta ở một xứ có văn hóa xứ đó, muốn trọng thị cái riêng của Miền Nam, muốn tế tự ông bà trực hệ Miền Nam thôi mà cũng bị "kết án" hay sao? Kính trọng vua Gia Long, Võ Tánh, Lê Văn Duyệt, Phan Thanh Giản, Petrus Ký là phản động sao? Té ra dân Miền Nam là thứ phản động hết ráo à?

Xin ghi nhớ Trần Đại Định, Đỗ Thành Nhơn, Hậu Quân Võ Tánh, Tả Quân Lê Văn Duyệt, Trương Tấn Bửu, Võ Di Nguy, Cha Cả Bá Đa Lộc, Lê Quang Định, Trịnh Hoài Đức, Tôn Thọ Tường, Trương Vĩnh Ký, Huỳnh Tịnh Của, Trương Minh Giảng, Trương Minh Ký, Hui Bon Hoa, Quách Đàm, Ngô Đình Diệm, Trần Văn Hương, Nguyễn Văn Thiệu....!

Muốn giữ lại thuần phong mỹ tục cách ăn ở lịch sự kiểu người Nam Kỳ Lục Tỉnh sao khó quá vậy?

Một bạn ngoài HN nhắn tin, bạn rất dễ thương, chỉ ngắn gọn:

"Anh cứ kể cái tốt của người Miền Nam và so sánh cái xấu của dân Bắc chúng em cũng không phải là công bằng. Đôi lúc là giết Miền Nam của chính anh đấy. Em đi công tác nhiều ở Miền Tây và em thấy rất nhiều tật xấu ở đó. Bữa nào anh kể ra luôn đi anh!"

Cái tật xấu là "có" hiện diện ở Miền Tây. Tôi viết về Miền Nam , Miền Tây và bị chính một vài người Miền Tây tấn công mạng rất nhiều lần nên rất hiểu tâm tánh từng vùng.

Hàng ngày va chạm, nghe chửi lộn, đánh lộn, vợ chồng con cái, dâu rể, bạn bè, xóm làng nhìn thấy hết. Miền Tây giờ dân đông đất chật, dân trí giáo dục lại thua các vùng khác. Rồi có sự nhẹ dạ trong nhận thức chánh trị, dễ bị lý luận lòng vòng kích động.

Chúng ta phân biệt văn hóa Bắc Nam là để bảo vệ văn hóa Miền Nam chứ không kỳ thị, xài chữ kỳ thị hơi lớn rồi! Chúng ta đâu có quyền lực chánh trị áp bức cá nhân ai mà nói kỳ thị vùng miền?

Người Miền Nam lịch sự xin đừng mở miệng "vãi" và "xin vía trộm vía nhả vía". Thế nào là "rẻ vãi cả đái"? Rẻ đến độ khách hàng ọt ra quần đầy những thứ có mùi và ăn chung với nó à?

Tiếng Miền Nam trước nhứt cần phải được tôn trọng từ chính người Miền Nam.

Nam Kỳ xin hãy như ông bà mình dạy là phải "dạ, thưa". Câu dạ thưa là một cung bậc trong ứng xử của người Miền Nam từ xưa tới nay, ta kêu đó là sự thể hiện của văn hiến trong cư xử hàng ngày.

Đó là giữ đất, giữ lời nói, Tiếng Nói Miền Nam, giữ riết quê hương, biết ý thức, tranh đấu, tranh đoạt để bảo vệ quyền lợi quê nhà của mình, giữ văn hóa bản sắc của mình.

Phân biệt văn hóa Nam Bắc để hiểu rõ hơn, để giữ những bản sắc riêng của Miền Nam là chuyện bình thường, không có tội. Tìm sự thực lịch sử cũng không có tội. Yêu quê nhà, yêu quê hương xứ sở cũng không có tội.

Phân biệt để ai nấy giữ ai nấy thờ chứ không "kỳ thị" cá nhân, cộng đồng.

Tình thương không biên giới. Cùng là người Việt Nam ăn cơm và đũa, nước mắm lai láng, sao phân biệt được, cái khổ là khổ chung, hoàn cảnh cũng là chung.

Chúng ta hiểu rằng Việt tộc là chung, từ Bắc vô Nam, danh nhân là của chung, Triệu - Đinh - Lê - Lý - Trần nối đời dựng nước là không sai .

Nhưng các bạn Miền Bắc miệt thị Hoàng Đế Gia Long, miệt thị Tả Quân Lê Văn Duyệt, miệt thị học giả Petrus Ký, hạ nhục Việt Nam Cộng Hòa là không chấp nhận.

Không phủ nhận lịch sử, không phân biệt lịch sử, nhưng phải tôn trọng lịch sử ở mức độ có văn hoá.

Nhìn nhận sự thực lịch sự công bằng.

Chúng ta sẽ học cái hay của nhau và bỏ cái xấu ra bớt.

Lục Tỉnh mình có những khung trời cổ tích, những gì thuộc về cái thời vang danh, đỉnh cao của hào khí Lục Tỉnh, nhưng thế cuộc đảo điên, lòng người điên đảo, ngoảnh một cái mọi thứ rệu rã không ngờ.

Miền Nam giờ nghèo lắm, sự thật, mắc gì tự ái? Công ty vé số ngày càng lời khủng thì xã hội dân càng nghèo. Đất đai ruộng vườn đổi chủ gần hết rồi. Cứ bán lần hồi, bán rồi ăn, ăn xong vẫn chưa chết, rồi ra đường.

Tâm tánh Miền Nam rất giàu lòng trắc ẩn và tinh thần nhơn bản. Nhưng bị lợi dụng và chèn ép thê thảm cũng vì cái đó.

Không biết từ bao giờ trong cơn khao khát mà người Miền Nam đã "yêu" nghệ sĩ tới mức che mắt coi họ là thần tượng, người ái mộ, rồi "thủ lãnh" tinh thần hồi nào cũng không hay?

Cuộc đời như cơn gió, chánh trị có những thứ rất vui. Trong cuốn "Thân phận trí thức" Vũ Tài Lục ghi chỉ một dòng ngắn từ câu nói của Nã Phá Luân như vầy: "Thảm kịch của ngày hôm nay là do chính trị."

Cái đất Nam Kỳ này!

Con cháu cám ơn ông bà tổ tiên đã cho con cháu miếng đất cắm dùi, cho một lòng kiêu hãnh trên xứ Nam. Cám ơn những đôi chưn nứt nẻ không giày dép tạo ra một Miền Nam luôn tân tiến trong truyền thống!

Nước sông luân chuyển, hết ròng rồi lớn, lớn rồi lại ròng.

Phận con cháu một mặt giữ đúng ý chí ông bà mình, không cần thêm thắt đẻ ra cái chi mới hết, cứ ông bà ta giữ đất, giữ quyền lợi như thế nào thì mình cứ y thinh như vậy, mặt khác tùy theo thời cuộc, tùy theo sự tiến bộ mà đẩy thuyền lướt sóng lên cao thể hiện đúng vị trí, quyền hạn, phẩm hạnh của mình.

Hiểu rằng, giữ được chánh ý của mình cũng là Thiên Mệnh (Ý Trời).

Hãy cứ giữ ước mơ và giữ con đường của mình. Có ngày chúng ta bước rầm rập đi mà chẳng ai ngăn nỗi.

Đọc lại những lời của Hòa Thượng Thích Tuệ Sỹ thiệt cảm động và thích thú, đọc tới đâu hiểu tới ý muốn nói và cái tâm của ngài:

"Các con hãy tự hào, với niềm tự hào trong trắng và vô tư của tuổi trẻ, từ thời điểm cột mốc này, đã một lần và mãi mãi đứng thẳng trên đôi chân của chính mình, bằng đôi mắt trí tuệ và hùng lực mà nhìn thẳng không khiếp sợ vào quyền lực xấu ác của thế gian, tự xác định hướng đi cho bản thân để làm những việc cần làm cho chính mình và cho mọi người.

Cầu mong các con có đủ dũng mãnh để đi bằng đôi chân của mình, nhìn bằng đôi mắt của mình; tự xác định hướng đi cho chính mình."

Nhớ trong bài "Bước chân Việt Nam" ông Trầm Tử Thiêng than rằng:

"Ta thấm thía tử sinh, cuối bước nhọc nhằn.

Ta níu ánh bình minh, giữa cơn tử sinh."

Người Miền Nam không lười, chỉ là thiếu một chút may mắn, chỉ là thiếu một chút sắt đá.

Người Miền Nam hôm nay bơ vơ, còn thiếu sự khẳng định bàn chân vững chắc của mình trên chính quê hương, nhưng cái đó cũng nay mai thôi, quy luật là phải tới và sẽ tới.

Nguyen Gia Viet

CHUYỆN 5 CÔ GÁI VN HÁI TRỘM CHERRY Ở NHẬT, BỊ ĐUỔI VỀ NƯỚC. LỖI TẠI AI?

Mấy hôm nay, thấy thiên hạ khen chê chuyện này rân trời. Nhiều người " lên lớp" giảng đạo lý, nhưng họ quên " hái trộm, hái lén" là thói quen vui vui ở VN. Nhưng, đây lại là " điều cấm kỵ " ở nước ngoài.

Ngày xưa, chúng ta nghe câu " hái hoa bắt bướm" có nghĩa là thấy cây bông đẹp ta có quyền nhón gót lên để hái - Đó là "chuyện thường ngày" ở xứ chúng ta.

Để tui kể chuyện mà tui chứng kiến cho mấy bạn nghe.

Ngày mới sang Mỹ, gia đình tui mướn một căn nhà chung quanh có một số cây cối. Một hôm, tui nghe tiếng bấm chuông, khi mở cửa tui thấy một cô bé đang đứng chờ. Thấy tui, cô bé ngập ngừng hỏi " You cho phép tôi hái một cành bông không ? " Tôi ngạc nhiện " Bông nào ?" Cô ấy chỉ tay về hướng góc đường tuốt đàng kia " Bông màu tím đàng kia" Tôi gật đầu cười " em hái đi"....

Cô bé đi về hướng bụi cây có bông trong lúc tôi nhìn theo và suy nghĩ " À, xứ này, thấy bông hoa cây trái. Muốn, là phải hỏi xin, mặc dù cây bông nằm tuốt bên ngoài nơi góc đường ".

Từ đó tôi biết " hái hoa bắt bướm tự tiện không có ở xứ Mỹ này ".

Bây giờ trở về chuyện 5 cô gái hái trộm cherry. Các cô là du học sinh hay đi làm công nhân nước ngoài. Trước tiên các cô ấy phải được học những phong tục, những điều cấm ở xứ sở các cô đến.

Một phần các cô bị đuổi về nước là vì ở Nhật có " danh sách đen" vì nhiều người VN qua đây ăn cắp, nên hình ảnh người VN không đẹp trong mắt người Nhật.

LỖI TẠI AI ?

Nghe các cô vừa nói chuyện vừa chửi thề ....

Trước tiên là lỗi của giáo dục.

Lỗi của xã hội.

Lỗi của gia đình.

Chuyện 5 cô gái là bài học cho chúng ta. Là nhắc nhở cho những trung tâm gửi các cô đi phải cho các cô biết phong tục tập quán của nước đó.

( Ở Mỹ có những góc phố, họ đặt một tủ sách công cộng, ai muốn coi sách cứ lấy về, coi xong đem trả lại mặc dù không có ghi tên mượn sách. Đó là vì họ sống trong môi trường ý thức và tự trọng )

thuyvi NGƯỜI KỂ CHUYỆN ĐỜI.

NHẬT TRƯỜNG - NGƯỜI GIỮ HỒN NGƯỜI LÍNH VNCH BẰNG ÂM NHẠC

Có những vị tướng được nhớ qua những trận đánh.

Có những người lính được nhớ qua những chiến công.

Và có những người làm cho cả một quân đội được nhớ mãi bằng những nốt nhạc.

Nhạc sĩ Nhật Trường Trần Thiện Thanh là một người như thế.

Trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi tiếng đại bác còn vọng trên khắp ba miền, ông không viết về những khẩu hiệu. Ông viết về con người.

Người lính trong nhạc của ông không phải là những pho tượng đồng bất khả chiến bại.

Họ biết nhớ nhà.

Biết yêu.

Biết khóc.

Biết sợ.

Biết mơ đến một ngày được trở về bên người yêu dưới mái hiên quen thuộc.

Qua những ca khúc như “Tâm Sự Người Lính Trẻ”, “Người Yêu Của Lính”, “Tình Thư Của Lính”, “Rừng Lá Thấp”, “Chiều Trên Phá Tam Giang”, hình ảnh người lính VNCH hiện lên rất đời thường, rất Việt Nam và rất nhân bản.

Ông không ca ngợi chiến tranh.

Ông kể về những con người phải đi qua chiến tranh.

Có lẽ chính vì thế mà hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những bài hát ấy vẫn còn sống.

Điều đặc biệt là âm nhạc của Nhật Trường đã vượt qua mọi ranh giới chính trị.

Nhiều người thuộc thế hệ sinh sau năm 1975 vẫn thuộc lòng các ca khúc của ông.

Nhiều ca sĩ trong nước vẫn hát nhạc của ông.

Nhiều gia đình, mỗi độ xuân về, vẫn mở những giai điệu quen thuộc ấy mà có khi không hề biết người nhạc sĩ từng khoác áo lính Việt Nam Cộng Hòa. Điều đó phản ánh sức sống lâu bền của dòng nhạc vàng và nhạc lính trong đời sống văn hóa Việt Nam.

Bởi âm nhạc chân thật luôn có một sức mạnh kỳ lạ.

Nó đi thẳng vào trái tim con người.

Nó không hỏi người nghe thuộc bên nào.

Nó chỉ hỏi:

“Anh có từng yêu không?”

“Anh có từng nhớ nhà không?”

“Anh có từng mất đi một người thân không?”

Và khi những câu hỏi ấy vang lên, mọi khoảng cách đều trở nên nhỏ bé.

Hơn năm mươi năm chiến tranh đã lùi xa. Nhiều người lính đã nằm xuống. Nhiều nghĩa trang đã phủ đầy cỏ.

Nhiều đơn vị chỉ còn trong ký ức.

Nhưng tiếng hát Nhật Trường vẫn còn đó. Như tiếng trực thăng xa dần cuối chân trời.

Như đôi giày trận còn in dấu trên những con đường đất đỏ. Như lá cờ của một thời lịch sử.

Và như lời nhắc nhở rằng:

Đã từng có những người lính Việt Nam Cộng Hòa sống, chiến đấu, yêu thương và hy sinh.

Chừng nào những bài hát của Nhật Trường còn được cất lên, chừng đó ký ức về họ vẫn chưa bao giờ mất đi.

Nhìn từ góc độ âm nhạc, di sản lớn nhất của Nhật Trường không chỉ là những ca khúc nổi tiếng, mà là cách ông khắc họa người lính bằng sự cảm thông và tính nhân bản. Chính điều đó giúp các tác phẩm của ông vẫn được nhiều thế hệ người Việt yêu thích cho đến hôm nay.

Phạm Sơn Liêm

Chuyện lạ

Cảnh sát Brazil vừa bắt được một "đồng phạm" rất đặc biệt: Một chú vẹt chuyên làm nhiệm vụ cảnh giới. Vừa thấy bóng cảnh sát là la hét ầm ĩ: "Mẹ ơi (Mom)!". Bị bắt về đồn rồi mà "tên tội phạm" này vẫn nhất quyết giữ "quyền im lặng", tuyệt đối không thèm hợp tác với điều tra viên!

Sự việc dở khóc dở cười này diễn ra vào tháng 4 năm 2019 tại bang Piauí, Brazil.

Chú vẹt này được một nhóm tội phạm buôn bán ma túy nuôi, huấn luyện đặc biệt để làm nhiệm vụ canh gác.

Hô hoán báo động khi cảnh sát ập vào, khám xét một điểm tình nghi, chú vẹt đã liên tục hét lớn: "Mamãe, polícia!" (Mẹ ơi, cảnh sát kìa!) bằng tiếng Bồ Đào Nha nhằm báo động cho chủ nhân. Dù nỗ lực bảo vệ chủ, hai nghi phạm vẫn bị cảnh sát tóm gọn.

Kiên quyết giữ "quyền im lặng": Sau khi bị cảnh sát "bắt giữ" và đưa về đồn, điều hài hước là chú vẹt kiên quyết không hé mỏ. Bác sĩ thú y địa phương chia sẻ rằng dù có rất nhiều cảnh sát vây quanh tìm cách tương tác, nó vẫn hoàn toàn im lặng và tuyệt đối không "hợp tác lấy lời khai".

Cuối cùng, thay vì phải "ngồi tù", chú vẹt đã được chuyển đến một sở thú địa phương để được chăm sóc và dạy cách bay lượn như những chú chim bình thường.

Đúng là chuyện thật như đùa, trên đời chuyện gì cũng có thể xảy ra.

Nguồn Internet

Đưa bố vào nursing home

Con trai kéo tấm mền đắp lại trên ngực bố cho ngay ngắn và nói:

– Bố vào nursing home thì tốt hơn.

Cô con gái kiên nhẫn dỗ dành:

– Anh con nói đúng đấy bố mẹ ạ. Ở đấy dù sao cũng có người chăm sóc hơn ở nhà, chúng con ở xa, mẹ thì đau yếu xương khớp đi đứng khó khăn làm sao chăm sóc bố lâu dài được.

Ông Hùng nằm trên giường mặt vẫn sưng sỉa giận dỗi quay vào phía trong tường không thèm nhìn hai đứa con. Ông xẵng giọng:

– Chúng mày muốn tống bố mày vào nursing home cho yên chuyện chứ gì. Tao nhất định là “không”.

Bà Hùng bảo hai con:

– Cứ để từ từ. Hai con yên tâm, mẹ vẫn chăm sóc bố được mà.

Bà Hùng cũng cảm thấy không vui và áy náy nếu để chồng vào nursing home. Nơi ấy không thích hợp về chuyện ăn ở đã đành mà gia đình bà còn “mang tiếng” với họ hàng và bạn bè, vợ con sờ sờ ra đó mà mang ông vào nursing home.

Con trai ở tiểu bang khác hôm nay về thăm bố, con gái ở cùng thành phố nhưng xa nhà cha mẹ gần 1 giờ xe. Cả hai đều có gia đình riêng và công việc của chúng.

Hai con đã ra phòng ngoài, chỉ còn hai ông bà.

– Bà lấy cho tôi miếng nước.

Bà Hùng đứng lên đi rót cho ông một ly nước có cắm sẵn ống hút. Uống vài hụm nước xong ông Hùng quay trở lại vụ nursing home:

– Tôi hỏi bà nếu vào nursing home lúc tôi muốn uống nước như thế này biết gọi ai? Còn bao nhiêu thứ khác nữa đâu dễ mỗi lúc mỗi gọi hay nhờ được người ta. Không đâu bằng nhà mình.

Ông oán trách:

– Người ta nói con cái ở Mỹ vô tâm, không có tình cảm với cha mẹ như ở Việt Nam, thật đúng với nhà này.

Rồi ông rên rỉ kể tội hai con:

– Có hai con mà chưa chắc nhờ được đứa nào, con trai lấy vợ Mỹ, con dâu Mỹ chồng nó mà bệnh hoạn nó cũng tống vào nursing home chứ nói gì bố chồng. Còn đứa con gái, tôi với bà từng giúp đỡ chăm sóc con nó, hai cháu ngoại từ lúc sinh ra đến khi chúng đến tuổi đi học, bây giờ tôi bệnh con gái có dám rước tôi về nhà nó để chăm sóc không?

– Ông đừng nghĩ thế mà oan cho con, xã hội Mỹ có dạy con cái vô tâm với cha mẹ đâu.

Ông Hùng trách con cho hả giận chứ ông biết hai con mình không tệ như con người ta. Ông không thích sống ở nursing home và khăng khăng nghĩ hoàn cảnh mình không cần đến nursing home nhưng ông Hùng thừa hiểu rằng nursing home vẫn là lựa chọn cuối cùng và hợp lý cho nhiều trường hợp.

Vợ chồng ông Hùng từng xem you tube và đọc báo mạng Việt Nam vụ con cái tị nạnh nhau không ai chịu chăm sóc mẹ già ốm đau nằm liệt giường, người con gái phải trông mẹ dài hạn đã căng thẳng và bực tức để người mẹ bệnh hoạn này ra ngoài hiên nhà nằm cho hàng xóm biết rằng các anh chị đã chẳng ai đoái hoài đến mẹ. Báo chí đưa tin và chụp hình thật đau lòng.

Vụ án chấn động Ấn Độ là con trai quẳng mẹ từ sân thượng chung cư xuống đường chết thảm khốc chỉ vì vợ chồng anh ta quá mệt mỏi căng thẳng khi phải chăm sóc bà mẹ liệt người ngồi xe lăn. Bà mẹ Ấn Độ trước kia là giáo viên, đã nuôi dạy 3 đứa con, hai gái một trai ăn học nên người. Họ đều có công việc tốt trong xã hội.

Hai trường hợp trên con cái không thể chăm sóc mẹ được thì cùng nhau góp tiền gởi mẹ vào viện dưỡng lão có phải là tốt hơn không.

Bà Hùng vỗ về ông:

– Đừng lo, ông vẫn ở nhà với tôi …

Bà sẽ cố gắng tự tay chăm sóc ông cho đến khi nào không thể. Có ông ở nhà dù ông nằm một chỗ cũng ấm nhà ấm lòng.

Ông Hùng bị stroke ở tuổi ngoài 70 phải ngồi xe lăn một năm nay, may mắn là đầu óc vẫn tỉnh táo và nói năng được, sau thời gian tập luyện ông có thể lần bước đôi chút khi có người giúp đỡ. Bà Hùng đăng báo Việt tìm người phụ giúp bà chăm sóc ông.

Bà thua ông vài tuổi, bản thân bà bị bệnh đau khớp đầu gối mấy năm nay, đứng lên ngồi xuống đều khó khăn lại thêm bị đường huyết cao dễ bị xây xẩm mệt mỏi. Người giúp việc làm theo giờ, thời gian còn lại bà phải một mình chăm ông, thuê người ở lại nhà 24/24 chăm sóc người bệnh bất kể giờ giấc nào rất tốn tiền và rất khó tìm, đơn giản là vì ở Mỹ không có người nghèo mạt như ở Việt Nam. Họ nghèo cũng có tiền chính phủ trợ cấp nên chẳng tội gì làm công việc quá vất vả dù được trả tiền mặt cao.

Nhiều người Việt về già lo ngại vào sống ở nursing home không có người thân bên cạnh, đồ ăn thức uống kiểu Mỹ không hợp. Nhưng bên cạnh những bất tiện này còn có những ưu điểm khác, xung quanh có bạn già cùng trang lứa, có nhân viên phục vụ mọi nhu cầu thuốc men, ăn uống, tắm rửa… dù họ là người dưng nước lã, dù họ không tận tình chu đáo hay đôi lúc đối xử không tốt nhưng có còn hơn không. Ở nhà con cháu chăm lo quanh năm suốt tháng như thế, chúng sẽ căng thẳng và xem mình như… gánh nợ đời chứ không phải chúng luôn hiếu thảo tươi cười hầu hạ dạ vâng. Nhiều ông bà già sống với con cái khi giận hờn tuyên bố ngon lành:

– Mai mốt tao vô nursing home ở khỏi phiền hà tụi bay.

Làm như nursing home là cửa chùa rộng mở cho khách thập phương. Ngoại trừ những ông bà bấy lâu hưởng welfare trợ cấp nhà nước thì không tốn tiền nursing home, các ông bà có biết đâu vào nursing home phải có tiền, không rẻ đâu, bình dân cũng 5-6 ngàn một tháng, tốt hơn thì cả chục ngàn một tháng,

Trước đây mỗi lần xem những you tube quay cảnh ở Việt Nam, những ông bà già phải đi bán vé số lang thang cả ngày trên đường phố, các bà già còng lưng gồng gánh buôn bán ngoài chợ. Bà Hùng đã bùi ngùi tội nghiệp cho họ. Bây giờ bà Hùng đau đôi chân, ông Hùng ngồi xe lăn bà lại thấy ghen tị với họ, tuy nghèo khổ vất vả họ còn đôi chân đi đứng bươn chải ngoài đường ngoài chợ là họ còn sức khỏe, thứ mà bao người đang mơ ước.

Người giúp việc bỗng xin nghỉ không biết vì chán công việc này hay vì kiếm được chỗ khác vừa ý hơn. Bà Hùng lại đăng báo tìm người, có người gọi đến hỏi han đủ thứ rồi bặt tăm luôn, có người nói suy nghĩ sẽ trả lời sau mà đợi mãi vẫn chưa thấy gọi lại. Trong thời gian tìm người, cuối tuần con gái về phụ bà tắm rửa cho ông, thay khăn trải giường chăn mền cho sạch sẽ. Ông Hùng thấy vợ con vất vả vì mình nên không còn làm mặt lạnh với con nữa.

Một buổi tối bà đẩy xe lăn đưa ông vào restroom, loay hoay thế nào mà khi bà đang đỡ ông đứng dậy thì bà ngã lăn ra còn ông may mắn ngồi thụp lại trong xe lăn an toàn. Nếu lúc ấy ông cũng ngã nhào theo bà, nếu lúc ấy cả hai cùng không thể đứng dậy nổi thì không biết tình hình này sẽ ra sao?

Ông Hùng chứng kiến cảnh vợ ngã đã hoảng sợ vì ông suýt bị ngã theo bà, ông mặc cảm, xót xa đã bất lực không thể giúp bà được gì, ông không thể đứng dậy ra ngoài chỉ vài bước để với tay cầm cái điện thoại mà gọi 911 nếu như bà bất tỉnh, bà ngã mạnh và đau lắm, may mà đầu không va chạm vào đâu…

Bà ngồi lặng người trên sàn nhà cho đỡ mệt vài phút sau mới cố gắng tự chống tay, tự vịn đứng lên được và giúp chồng cho xong việc.

Sau nhiều ngày suy nghĩ đắn đo ông Hùng tự động gọi phôn cho con gái và nói một câu:

– Đưa bố vào nursing home.

Quyết định điều này ông Hùng chẳng vui vẻ chút nào nhưng ông đã biết mình không còn con đường nào khác. Nếu lỡ vợ ông có bề gì, nằm một chỗ như ông thì cả hai sẽ cùng khổ, sẽ là gánh nặng cho các con biết bao.

Bà Hùng hiểu chồng hơn bao giờ hết. Đúng như vợ chồng bà từng suy nghĩ bấy lâu, nursing home không là lựa chọn hàng đầu mà là sự lựa chọn sau cùng rất xứng đáng và cần thiết.

Con đã tìm một nursing home cách nhà khoảng 15 phút để tiện cho bà lái xe đến thăm ông. Lúc hờn dỗi thì oán trách con nhưng ông biết hai con vẫn lo cho ông trong điều kiện có thể.

Đã chuẩn bị sẵn tinh thần chấp nhận “nursing home” thế mà hôm khăn gói rời nhà ông nghẹn ngào không ngăn được giọt nước mắt. Bà dấu ông lau vội dòng lệ, cầm tay ông nói đùa cho ông vui:

– Đi vào nursing home cách nhà mình có “vài bước” mà ông làm như đi tù đày biệt xứ Côn Đảo. Vào đó ông ráng uống thuốc đầy đủ và ăn uống để giữ gìn sức khỏe, món ăn Mỹ có món nọ món kia, ông lựa món nào… giống giống món Việt của mình mà ăn. Một ngày nào đó tôi không lết nổi thì sẽ vào đấy đoàn tụ với ông.

Ông Hùng cảm động:

– Thì cũng là…”cách biệt” tôi với bà, là rời căn nhà, rời cách sống quen thuộc mấy chục năm nay đến một nơi kiểu sống lạ hoắc sao không buồn. Bà ơi, bà yếu bà bệnh vào đây ở với tôi thành hai người handicap ngày ngày nhìn nhau chứ giúp được gì nhau, tôi cầu mong bà đủ sức khỏe đến thăm tôi thường xuyên là đủ vui rồi.

Con gái thông cảm tâm tình của cha mẹ:

– Anh con ở xa, con sẽ thường xuyên đưa hai cháu đến thăm mẹ và thăm bố.

Bà Hùng bùi ngùi thương chồng, thương con cháu vẫn nghĩ đến cha mẹ. Bà an ủi cho ông an lòng:

– Ở tuổi già như chúng ta rồi ai cũng có cuộc chia tay kẻ mất người còn, tôi và ông may mắn chỉ chia tay nhau vì chỗ ở, may mắn vì vẫn còn con cái để mắt tới. Tôi vẫn còn sức mỗi ngày lái xe đến nursing home thăm ông. Chúng mình lại… chờ mong gặp nhau như thuở ban đầu mình từng hẹn hò ông nhé.

– Tôi sẽ cố gắng làm quen nơi ở mới, bà ở nhà giữ gìn sức khỏe để còn đến thăm tôi.

Bà Hùng mỉm cười:

– Tôi nhớ ngày xưa mỗi lần hẹn hò gặp nhau ông đều mang tặng tôi một bó hoa… Nay tôi đến nursing home gặp ông tôi sẽ mang tặng….

– Ừ… tôi đã tặng bà bó hoa Hồng đẹp lắm… Thế bà đến nursing home sẽ tặng tôi hoa gì?

– Tôi sẽ mang tặng ông, hôm thì bánh bao bánh giò, hôm thì bánh xèo bánh bèo hay bánh ướt chả lụa với nước mắm tỏi ớt v.v… mấy món to go mà ông yêu thích. Tôi biết chắc là ông sẽ thèm sẽ nhớ những món ăn Việt Nam lắm.

Nguyễn Thị Thanh Dương ( May. 11- 2026 )