VỤ ÁN CÔ QUỜN ĐỐT CHỒNG

Chi Lê

Năm tôi đang học Đệ Thất, tình cờ trong một buổi tối rảnh rỗi, Má tôi kể tôi nghe chuyện "Cô Quờn Đốt Chồng". Má tôi nói đó là vụ án nổi tiếng Sài Gòn và khắp cả "Lục tỉnh", cả miền Trung Nam kỳ.

Đó là vào khoảng năm 1950.

Cô Quờn cùng chồng từ miền Tây lên Sài Gòn lập nghiệp. Nhà Cô lúc đầu ở bên Khánh Hội Q4, Sài Gòn. Buổi ban đầu cuộc sống khó khăn nhưng vợ chồng rất hạnh phúc. Cô Quờn khoảng hơn 30 tuổi, có dáng người mảnh mai, gương mặt hiền lành, cam chịu, đúng tuýp nguời phụ nữ thời đó: "một dạ vì chồng".

Cô cùng chồng gầy dựng sự nghiệp từ hai bàn tay trắng và cuộc sống khá lên với một xưởng sản xuất cao su. Do lao động vất vả, thể trạng yếu, lại thường xuyên hít phải khí độc từ cao su, Cô Quờn phát bệnh lao. Lúc này người chồng thay lòng đổi dạ, có vợ nhỏ bên ngoài, lạnh nhạt hắt hủi Cô. Cô nhẫn nhịn chịu đựng, khuyên can và cả van xin. Nhưng người chồng vẫn không thay đổi mà còn có ý định đem cô vợ nhỏ về nhà sống chung và buộc Cô phải chấp nhận ông ta 2 vợ.

Tức nước vỡ bờ. Cô Quờn đi đến quyết định giết người chồng phụ bạc để rồi cùng chết Cô mua xăng đổ vào thau. Khi ông chồng đang ngủ, Cô tạt nguyên thau xăng lên người ông ta và châm lửa. Cô ngồi yên như vậy trong đám cháy. Nhưng định mệnh không cho Cô chết. Cô được cứu sống và Cô phải ra hầu toà với tội danh "Cố ý Giết người", "Giết người có tổ chức". Khung hình phạt có thể tới chung thân, hoặc tử hình.

Người bảo vệ Cô Quờn trước Toà Thượng thẩm Sài Gòn khi đó là Nữ Luật sư Nguyễn Phước Đại. Phiên toà được truyền thanh qua sóng Radio, thu hút sự quan tâm chú ý của hầu hết người Sài Gòn, miền Nam, đặc biệt là cánh Phụ nữ. Ai cũng cảm thương Cô Quờn.

Nữ Luật sư Nguyễn Phước Đại đã biện hộ cho Cô Quờn không chỉ bằng tài năng tuyệt vời với lập luận sắc bén, dẫn chứng cụ thể, thấu tình về sự phụ bạc, tàn ác của người chồng đối với người vợ yếu đuối bệnh tật. Luật sư Nguyễn Phước Đại còn đặt cả tình cảm của chính mình để bênh vực người phụ nữ tội nghiệp là thân chủ của mình, đang đứng trước vành móng ngựa.

Trong phần tranh luận, Luật sư biện hộ cho Bị cáo đã khóc. Và những người dự khán phiên toà cũng khóc.

Kết thúc phiên toà, "Cô Quờn Đốt Chồng" bị tuyên phạt 5 năm tù. Sau đó đích thân TT Ngô Đình Diệm đã ân giảm còn chỉ 3 năm.

Từ câu chuyện Má tôi kể, tôi đã rất nguỡng mộ và luôn tìm hiểu về Nữ Luật sư Nguyễn Phước Đại, người đã giúp Cô Quờn thoát khỏi án chung thân hoặc tử hình.

Cũng từ câu chuyện đó, tôi đã tơ tưởng về chiếc áo Luật sư suốt cả thời Trung học. Tôi luôn mơ ước mình trở thành một Luật sư, nên sau khi thi đậu Tú tài, tôi đã không ngần ngại ghi danh vào trường ĐH Luật khoa SG.

Nhưng vận nước đã đẩy tôi trôi về hướng khác.

(P/s: Bà Ls. Nguyễn Phước Đại (nhũ danh Nguyễn Thị Quỳnh Anh) là một Luật sư tên tuổi lớn của toà Thượng thẩm Sài Gòn từ những năm 1950 đến tháng 4/1975.

Bà còn tham gia hoạt động chính trị với chức vụ sau cùng là Phó Chủ tịch Thượng nghị viện VNCH vào cuối thập niên 1960.

Bà mất tại Viện Duỡng Lão Thị Nghè Sài Gòn vào tháng 10 năm 2013 thọ 90 tuổi.

Chồng Bà là Giáo sư Bác sĩ Nguyễn Phước Đại nguyên là Giám đốc Bệnh viện Sài Gòn đến ngày 30/4/1975).

Ảnh: Bà Luật sư Nguyễn Phước Đại nhũ danh Nguyễn Thị Quỳnh Anh. Mượn trên Google.

o0o

Gemini 1

Về thông tin của Giáo sư, Bác sĩ Nguyễn Phước Đại (chồng của bà Luật sư Nguyễn Phước Đại) sau năm 1975, lịch sử ghi nhận ông là một trong những trí thức, chuyên gia y tế tiêu biểu lựa chọn ở lại Việt Nam thay vì di tản ra nước ngoài trong biến cố tháng 4/1975.

Dưới đây là những nét chính về cuộc đời và hoạt động của ông sau cột mốc này:

1. Bàn giao và tiếp tục hỗ trợ chuyên môn tại Bệnh viện Sài Gòn

Vào ngày 30/4/1975, với tư cách là Giám đốc Bệnh viện Sài Gòn (đây là một bệnh viện đô thành lớn, nơi vào năm 1969 chính ông đã trực tiếp điều hành cuộc giải phẫu ghép thận đầu tiên tại Việt Nam), BS Nguyễn Phước Đại đã ở lại để thực hiện việc bàn giao cơ sở vật chất, hồ sơ y tế cho chính quyền mới, đảm bảo bệnh viện không bị gián đoạn hoạt động cứu chữa bệnh nhân trong lúc giao thời.

Sau đó, do chính sách quản lý mới, toàn bộ hệ thống nhân sự cũ được tổ chức lại. Tuy không còn giữ chức vụ Giám đốc điều hành hành chính như trước, ông vẫn được giữ lại với vai trò là một chuyên gia y khoa, cố vấn chuyên môn cao cấp nhờ vào tài năng và uy tín lớn trong ngành giải phẫu.

2. Cuộc sống đời thường và niềm đam mê thể thao

Sau khi rời hẳn công việc quản lý y tế nhà nước để nghỉ hưu, BS Nguyễn Phước Đại có một cuộc sống khá khép kín nhưng an yên tại Sài Gòn cùng vợ.Ông là người có niềm đam mê đặc biệt với môn quần vợt (tennis). Trong giới thể thao Sài Gòn những năm 1980 - 1990, hình ảnh vị bác sĩ già, phong thái lịch lãm thường xuyên xuất hiện tại các sân quần vợt lớn để giao lưu với bạn bè, giới nghệ sĩ và báo chí (như gia đình nghệ sĩ Lý Quí Hùng, nhà báo Lý Quí Chung...) đã trở nên rất quen thuộc.

3. Đồng hành cùng các hoạt động của vợ

Vào cuối thập niên 1980, khi Việt Nam thực hiện chính sách Đổi Mới, vợ ông – Luật sư Nguyễn Phước Đại – đã tận dụng văn phòng luật cũ của mình trên đường Nguyễn Du để mở quán ăn gia đình mang tên tiếng Pháp rất nổi tiếng: "La Bibliothèque de Madame Dai" (Thư viện của Bà Đại). Quán ăn này là nơi lui tới của rất nhiều chính khách nước ngoài, nhà ngoại giao và Việt kiều trong những năm đầu mở cửa. BS Nguyễn Phước Đại luôn là chỗ dựa tinh thần, đồng hành cùng vợ quản lý không gian văn hóa - ẩm thực đặc biệt này.

Đến những năm cuối đời, khi sức khỏe của cả hai ông bà đều suy yếu và không có con cái nối dõi, bà Đại được đưa vào Viện dưỡng lão Thị Nghè (nơi bà mất vào năm 2013). BS Nguyễn Phước Đại đã qua đời trước vợ một thời gian.

Tóm lại: Khác với nhiều đồng nghiệp chọn con đường định cư tại nước ngoài, sau năm 1975, Giáo sư Bác sĩ Nguyễn Phước Đại đã chọn một cuộc sống thầm lặng, đem chuyên môn phục vụ giai đoạn chuyển giao y tế của thành phố và tận hưởng những năm tháng tuổi già bình dị ngay tại quê hương.

Gemini 2

Giai đoạn sau năm 1980, đặc biệt là thời kỳ từ khi Việt Nam bước vào giai đoạn Đổi Mới (1986) cho đến những năm cuối đời, là một chương vô cùng đặc biệt và sống động trong cuộc đời của vợ chồng Giáo sư Bác sĩ Nguyễn Phước Đại và Luật sư Nguyễn Phước Đại (bà Quỳnh Anh).

Dưới đây là những câu chuyện chi tiết, mang đậm dấu ấn phong lưu của tầng lớp trí thức Sài Gòn cũ mà ít người biết về hai ông bà sau cột mốc 1980:

1. Sự ra đời của "La Bibliothèque de Madame Dai" (Văn phòng Luật thành Nhà hàng)

Sau năm 1975, toàn bộ hệ thống tư pháp cũ của miền Nam bị giải thể, giới luật sư không còn đất hành nghề chuyên môn. Cho đến cuối thập niên 1980, khi nhà nước thực hiện chính sách mở cửa kinh tế, bà Nguyễn Phước Đại đã có một quyết định vô cùng táo bạo: Biến văn phòng luật sư cũ và thư viện sách của mình thành một quán ăn gia đình. Vị trí và Không gian: Nhà hàng nằm tại số 84A Nguyễn Du, ngay trung tâm Sài Gòn (gần ngã ba Nguyễn Du – Đồng Khởi ngày nay). Điểm đặc biệt là bà giữ nguyên kiến trúc của một biệt thự Pháp cổ: những tủ sách luật bằng gỗ cao sát trần, những cuốn sách luật bọc da cũ kỹ bằng tiếng Pháp, tiếng Anh, cùng các bức tranh cổ và đồ nội thất gỗ quý của gia đình. Thực khách đến ăn có cảm giác như đang ngồi trong một thư viện tư gia quyền quý.

Điểm đến của các VIP quốc tế: Trong suốt những năm từ 1988 đến giữa thập niên 1990, La Bibliothèque de Madame Dai là một trong số rất ít những nhà hàng cao cấp, lịch lãm nhất Sài Gòn đủ tiêu chuẩn đón tiếp khách quốc tế. Nơi đây là điểm lui tới thường xuyên của các nhà ngoại giao, ký giả nước ngoài, chính khách phương Tây đến thăm Việt Nam lúc bấy giờ, và cả các doanh nhân Việt kiều về nước tìm cơ hội làm ăn. Người ta đến không chỉ để ăn món Pháp, món Việt do chính bà Đại lên thực đơn, mà còn để được trò chuyện với một vị nữ luật sư, cựu Phó Chủ tịch Thượng nghị viện VNCH tinh thông thế sự và nói tiếng Pháp như người bản xứ.

2. Cuộc sống của BS Nguyễn Phước Đại: Sân quần vợt và những người bạn

Trong khi bà Đại là người hướng ngoại, cá tính mạnh mẽ và trực tiếp quản lý nhà hàng, thì Giáo sư, Bác sĩ Nguyễn Phước Đại lại chọn một cuộc sống có phần phong lưu, thư thái và đứng sau làm chỗ dựa cho vợ. Vị bác sĩ đam mê thể thao: Sau khi rời hẳn công việc quản lý tại Bệnh viện Sài Gòn, niềm vui lớn nhất của BS Nguyễn Phước Đại sau năm 1980 là môn quần vợt (tennis). Trong ký ức của giới văn nghệ sĩ và ký giả Sài Gòn thời đó, ông là một "gentleman" (quý ông) đích thực. Hàng tuần, người ta luôn thấy vị bác sĩ già, vóc dáng quắc thước, phong thái lịch lãm của một trí thức Tây học xuất hiện tại các sân tennis lớn của thành phố để giao lưu.

Mối thâm giao với những gia đình danh giá: Ông bà có mối quan hệ rất thân thiết với những gia đình trí thức, nhân sĩ ở lại Sài Gòn sau năm 1975, như gia đình cựu Dân biểu Lý Quí Chung (nhà báo Chánh Trinh) hay nhà thiết kế Lý Quí Hùng. Họ thường xuyên tụ họp tại nhà hàng Nguyễn Du hoặc cùng nhau đi chơi thể thao để đàm đạo về văn hóa, thời cuộc.

3. Những năm tháng cuối đời đầy trăn trở tại dưỡng lão Thị Nghè

Mặc dù là một cặp vợ chồng tài hoa, giàu có và danh tiếng bậc nhất Sài Gòn, nhưng một trong những nỗi niềm lớn nhất của hai ông bà sau năm 1980 là không có con cái nối dõi. Đóng cửa nhà hàng: Khi tuổi tác ngày một cao, sức khỏe của cả hai ông bà đều suy yếu nghiêm trọng, không còn đủ sức quản lý nhà hàng La Bibliothèque, bà Đại buộc phải cho đóng cửa quán ăn lừng lẫy một thời, trả lại sự yên tĩnh cho căn biệt thự cổ trên đường Nguyễn Du.

Vào Viện dưỡng lão: Vào những năm sau thập niên 2000, do không có con cái chăm sóc lúc đau ốm, người thân và các đồng nghiệp cũ trong Luật sư đoàn Sài Gòn đã hỗ trợ đưa hai ông bà vào sinh sống tại Viện dưỡng lão Thị Nghè (Bình Thạnh). Đây là nơi dành cho những người già có công hoặc các nhân sĩ, trí thức có hoàn cảnh đặc biệt cuối đời.

BS Nguyễn Phước Đại qua đời trước vợ một thời gian. Đến tháng 10 năm 2013, bà Nguyễn Phước Đại cũng trút hơi thở cuối cùng tại đây, hưởng thọ 90 tuổi, khép lại một câu chuyện tình và một chương lịch sử đầy thăng trầm của một trong những cặp đôi trí thức danh tiếng nhất Sài Gòn thế kỷ XX.

Có thể nói, sau năm 1980, căn biệt thự 84A Nguyễn Du của hai ông bà chính là một "ốc đảo" lưu giữ cái hồn, cái phong thái lịch lãm của một thế hệ trí thức cũ giữa lòng Sài Gòn đang thay đổi từng ngày trong dòng chảy đổi mới.

Gemini 3

Chi tiết này hoàn toàn chính xác. Đây là một mảnh ghép lịch sử rất dữ dội và ít khi được truyền thông chính thống nhắc đến về cuộc đời của Giáo sư, Bác sĩ Nguyễn Phước Đại sau năm 1975.

Trại giam số 4 Phan Đăng Lưu (quận Bình Thạnh) sau tháng 4/1975 là nơi cơ quan an ninh dùng để tạm giam, thẩm vấn các nhân sĩ, trí thức, sĩ quan cao cấp hoặc những người bị nghi ngờ có hoạt động chính trị, tình báo chống lại chính quyền mới, trước khi đưa họ đi các trại cải tạo tập trung.

Sự kiện BS Nguyễn Phước Đại bị giữ tại số 4 Phan Đăng Lưu gắn liền với hai lý do chính sau đây:

1. Lý do bị đưa vào danh sách tập trung

Dù ngày 30/4/1975, ông tự nguyện ở lại bàn giao Bệnh viện Sài Gòn và tiếp tục làm việc, nhưng lý lịch cá nhân và gia đình ông lúc đó bị xếp vào diện "đặc biệt nguy hiểm" đối với hệ thống quản lý mới: Bản thân ông là một trí thức Tây học tầm cỡ, có tầm ảnh hưởng lớn trong giới y khoa và xã hội Sài Gòn.

Vợ ông – bà Nguyễn Phước Đại – không chỉ là Luật sư tên tuổi mà còn giữ chức vụ rất cao: Phó Chủ tịch Thượng nghị viện VNCH. Trong mắt chính quyền mới lúc bấy giờ, Thượng nghị viện là cơ quan lập pháp cốt cán của chế độ cũ, thuộc diện phải cải tạo nghiêm ngặt.

Vì những lý do chính trị và an ninh này, ông không được bình yên làm chuyên môn lâu mà sớm bị lệnh bắt tập trung và đưa về giam giữ, xét hỏi tại số 4 Phan Đăng Lưu một thời gian để làm rõ các mối quan hệ với giới chính trị cũ.

2. Hành trình sau những ngày ở Phan Đăng Lưu

Sau khi trải qua giai đoạn thẩm vấn tại số 4 Phan Đăng Lưu, BS Nguyễn Phước Đại bị chuyển đi các trại học tập cải tạo tập trung (dành cho viên chức cao cấp và sĩ quan) trong khoảng 2 năm. Trong các hồi ký của giới trí thức cùng thời (như nhà báo Nguyễn Ngọc Chính), họ có nhắc đến trường hợp của BS Nguyễn Phước Đại khi đó là cựu Giám đốc Bệnh viện Sài Gòn cũng chịu chung số phận đi cải tạo.

Đến năm 1977 - 1978, ông mới được ký giấy ra trại. Nhưng tương tự như nhiều người khác, sau khi ra trại, ông đối mặt với chính sách "giãn dân", không được phép nhập hộ khẩu lại ngay tại trung tâm Sài Gòn mà phải chịu sự quản chế hoặc chuyển vùng (thời gian này ông có lên Đà Lạt một thời gian, nơi gia đình ông có cơ sở).

Phải mất một vài năm sau, khi tình hình bớt căng thẳng và có sự can thiệp, bảo lãnh về mặt chuyên môn từ những người đồng nghiệp, ông mới được quay lại ngành y, làm việc tại Bệnh viện Da Liễu Sài Gòn trước khi bước vào giai đoạn mở nhà hàng "La Bibliothèque" cùng vợ vào cuối những năm 1980.

Chi tiết về phòng giam số 4 Phan Đăng Lưu cho thấy cuộc đời của vị bác sĩ tài hoa này không hề bằng phẳng hay "an yên" ngay lập tức sau năm 1975 như những dòng tiểu sử bề nổi, mà ông đã phải trả một cái giá rất đắt bằng chính quyền tự do của mình chỉ vì danh tiếng và vị thế của hai vợ chồng dưới chế độ cũ.

--

Vụ án của công dân song tịch Mỹ-Iran Jamshid Ghomi

Hôm qua tôi có loan tin về vụ bắt giữ Jamshid Ghomi, 63 tuổi, công dân song tịch Mỹ-Iran, với cáo buộc âm mưu vi phạm Đạo luật về Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế.

Đây là vụ án lớn, liên quan trực tiếp đến vấn đề công nghệ hạt nhân của Iran, mà Hoa Kỳ đặt lên hàng đầu suốt hàng chục năm qua và càng nóng bỏng trong giai đoạn hiện tại.

Chắc chắn sẽ có nhiều chi tiết trong vụ này không thể công khai vì lý do hệ trọng của vấn đề. Nhưng dựa theo các thông tin đã được công bố chính thức của Bộ Tư pháp, cũng như vài nguồn từ truyền thông, có một số thông tin "lý thú" trong vụ này.

Như ông Quyền Tổng Chưởng lý Hoa Kỳ Todd Blanche cho biết hôm qua: "Nhờ vào nỗ lực làm việc của Văn phòng Công tố Liên bang Bill Essayli...", có thể hiểu Công tố Liên bang Bill Essayli đã đóng vai trò rất quan trọng trong đại án an ninh quốc gia này.

Công tố viên Liên bang Bill Essayli nhấn mạnh: "Các tình tiết của vụ án này thật sự gây sốc. Jamshid Ghomi bị cáo buộc tiếp tay cho những kẻ thù tuyên chiến của chúng ta bằng cách bán các linh kiện công nghệ Mỹ cho Iran để kiếm hàng triệu đô. Ông ta thực hiện hành vi này ngay khi đang sống và tận hưởng sự tự do tuyệt vời mà đất nước chúng ta mang lại. Chúng tôi sẽ bắt ông ta phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật, tìm kiếm một mức án tù thích đáng và tịch thu toàn bộ tài sản bất hợp pháp của ông ta, kể cả dinh thự tại Newport Beach."

Theo đó, Jamshid Ghomi, là người sáng lập kiêm Giám đốc điều hành (CEO) của Tập đoàn công nghệ Faraz Pardaz Rayaneh Co. Ltd. có trụ sở tại Tehran, Iran, Ghomi bị truy tố tội danh Âm mưu vi phạm Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Nếu bị kết tội, đối tượng phải đối mặt với mức án tối đa là 20 năm tù giam trong nhà tù liên bang.

Ghomi điều hành một mạng lưới buôn lậu công nghệ tinh vi kéo dài hơn một thập niên, từ năm 2011 đến năm 2023. Ghomi sử dụng chính tài khoản eBay và PayPal cá nhân tại Mỹ để thực hiện hàng trăm giao dịch mua gom các thiết bị mạng vi tính, bảo mật và mã hóa tinh vi có nguồn gốc từ Hoa Kỳ.

Đối tượng không vận chuyển thẳng hàng về Iran nhằm tránh cấm vận. Thay vào đó, hàng hóa được vận chuyển đến các công ty bình phong trung gian tại Dubai, UAE.

Tại đây, Ghomi ra lệnh cho các đồng phạm xóa sạch tên ông ta trên giấy tờ, giấu thiết bị Mỹ vào các thùng hàng lớn khác để chuyển tiếp về Iran.

Chỉ tính riêng giai đoạn 2014–2018, mạng lưới của Ghomi đã tuồn lậu thành công hơn 275 tấn thiết bị mạng vi tính vào Iran. Khách hàng của Ghomi chính là Bộ Quốc phòng Iran và đặc biệt là Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran (AEOI), cơ quan chịu trách nhiệm phát triển chương trình hạt nhân bị Mỹ trừng phạt nghiêm ngặt. Doanh thu từ công ty của ông ta tại Tehran đạt trên $10 triệu đô mỗi năm.

Thế nhưng, Công tố viên Bill Essayli tiết lộ một chi tiết gây phẫn nộ trong dư luận: Vụ án thực chất bắt nguồn từ một cuộc điều tra dòng tiền của Sở Thuế vụ (IRS).

Dù sống trong một dinh thự xa hoa xây dựng từ năm 2010, với riêng chi phí đất và xây dựng đã là hơn $15 triệu đô, tuy vậy, Ghomi chỉ báo cáo thu nhập ròng hàng năm với Sở Thuế vụ ở mức cao nhất là $20,684 đô.

Thậm chí, tay tài phiệt này còn lừa dối chính quyền để nhận các khoản trợ cấp thuế dành cho người có thu nhập thấp liên tục trong suốt 7 năm liền.

IRS đã phát giác và theo dõi hơn $15 triệu đô dòng tiền từ các tài khoản nước ngoài (được khai báo giả danh là các chi phí thương mại thông thường) chảy vào tài khoản bảo chứng (escrow) của Ghomi tại Mỹ để tài trợ cho việc xây dựng dinh thự tráng lệ ở Newport Coast nói trên.

Ngay sau khi bắt giữ Ghomi, chính phủ liên bang tiến hành quy trình tịch thu tài sản để sung công quỹ dinh thự $35 triệu đô và có thể còn có nhiều tài sản "ngầm" khác của y.

Trong phiên trình diện ban đầu diễn ra vào chiều qua (3/6/2026) tại Tòa án Liên bang Hoa Kỳ ở Santa Ana, Thẩm phán liên bang đã tiến hành các thủ tục tố tụng chủ yếu đối với Ghomi.

Do tính chất nghiêm trọng của vụ án xâm phạm an ninh quốc gia, Văn phòng Biện lý Liên bang đệ trình yêu cầu khẩn cấp lên Thẩm phán nhằm bác bỏ quyền bảo lãnh tại ngoại do nguy cơ y bỏ trốn cực cao: Ghomi mang hai quốc tịch Mỹ và Iran, đồng thời sở hữu một mạng lưới tài chính, công ty và các mối quan hệ rộng lớn tại nước ngoài (Tehran và Dubai). Phía công tố lập luận rằng nếu được tại ngoại, bị cáo có thể dễ dàng tẩu tán tài sản và trốn về Iran, quốc gia không có hiệp định dẫn độ với Mỹ.

Chắc chắn vụ án này sẽ không thể kết thúc trong một sớm một chiều, mà sẽ kéo dài nhằm khui ra tất cả các chân rết, các đồng sự tại Hoa Kỳ và quốc tế.

FB Uyen Vu

Bạo lực đang bùng phát tại trung tâm châu Âu - thủ đô Brussels, của Bỉ vào hôm nay 4/6/2026

Hàng ngàn giáo viên, sinh viên, học sinh xuống đường ở Ga Trung tâm Brussels nhằm chống lại dự án cải cách giáo dục của chính phủ, đã nhanh chóng biến thành bạo loạn khốc liệt, buộc cảnh sát chống bạo động phải sử dụng biện pháp mạnh để trấn áp.

Cũng có nhiều thanh niên thừa cơ hỗn loạn để khuấy động thêm bất ổn. Bọn chúng phá hoại các công trình công cộng, đập nát các bảng giao thông, xe đạp điện, phá hủy cửa kính cửa tiệm và dựng rào chắn ngay giữa lòng đường để phóng hỏa.

Lực lượng cảnh sát chống bạo động đã phải dùng vòi rồng và bắn nhiều lựu đạn hơi cay để giải tán đám đông quá khích.

Nguyên nhân là kế hoạch cắt giảm ngân sách giáo dục của chính phủ. Theo đó, chính phủ có kế hoạch tăng mạnh học phí thường niên đối với hệ giáo dục đại học từ mức €835 lên €1,194 (khoảng $1,280) đối với phần lớn sinh viên.

Đồng thời bóc lột sức lao động giáo viên với các biện pháp cải cách mới nhằm ép buộc các giáo viên bậc trung học phổ thông phải dạy thêm 2 giờ mỗi tuần (không lương), đồng thời gia tăng siết chặt các quy định về chuyên môn...

Cuộc xung đột đầy khói lửa bạo động vẫn đang diễn ra... các cuộc biểu tình tương tự cũng đang lan rộng ra các thành phố nói tiếng Pháp khác như Namur và Charleroi, tuy nhiên tình hình tại các địa phương này hiện vẫn nằm trong tầm kiểm soát tốt hơn so với thủ đô Brussels.

FB Uyen Vu

John Bolton, cựu Cố vấn An ninh Quốc gia đã nhận tội vào sáng nay trong vụ án liên quan đến tài liệu mật

Như một phần của cuộc thương lượng, ông Bolton đồng ý nộp một khoản phạt tiền khổng lồ lên tới $2.25 triệu đô và đối mặt với mức án tù 5 năm theo tội danh cụ thể này.

Nhiều hãng thông tấn lớn, xác nhận rằng cựu Cố vấn An ninh Quốc gia John Bolton đã đạt được một thỏa thuận nhận tội sơ bộ với các công tố viên liên bang.

Theo các điều khoản của thỏa thuận vừa được tiết lộ này, ông sẽ thay đổi lời khai thành "có tội" đối với một tội danh liên bang về việc lưu trữ bất hợp pháp các tài liệu an ninh quốc gia nhạy cảm.

Theo hồ sơ tòa án, các tài liệu mật này được lưu giữ trong các ghi chép cá nhân, rất chi tiết dưới dạng nhật ký và các bản ghi chép được đánh máy của Bolton.

Cuộc điều tra tiết lộ những người duy nhất có khả năng đã tiếp xúc với dữ liệu bị hạn chế này là vợ và con gái ông, những người đã được ông chia sẻ hơn 1.000 trang ghi chép trong khi soạn thảo cuốn hồi ký chính trị của mình. Tuy nhiên, bản cáo trạng cũng lưu ý rằng các danh khoản email cá nhân của ông sau đó đã bị các đặc vụ có liên kết với Iran tấn công.

Lịch trình của tòa án cho thấy ông Bolton được ấn định sẽ chính thức xuất hiện trước một thẩm phán liên bang tại Greenbelt, tiểu bang Maryland, vào ngày 26/6/2026 để chính thức hóa việc nhận tội và hoàn tất vụ án.

Thỏa thuận của Bolton hôm nay giúp giải quyết bản cáo trạng trải rộng với tất cả 18 tội danh ban đầu theo Đạo luật Gián điệp do Bộ Tư pháp Hoa Kỳ đưa ra cáo buộc dành cho ông ta.

FB Uyen Vu

CON TRƯỞNG CỦA BẢO ĐẠI: TỪ HOÀNG THÁI TỬ DANH GIÁ ĐẾN ĐỜI LƯU VONG BI KỊCH

Nguyễn Phúc Bảo Long là vị hoàng thái tử cuối cùng của chế độ quân chủ tại Việt Nam, người mang trên vai không chỉ dòng máu đế vương mà còn cả những dư âm tàn phai của một triều đại đã khép lại.

Ông sinh ngày 4 tháng 1 năm 1936, trong một đêm tĩnh lặng tại điện Kiến Trung, giữa lòng Đại nội Huế, nơi từng là trung tâm quyền lực tối cao của triều Nguyễn. Là đích trưởng tử của vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương, sự ra đời của ông được xem như một niềm hy vọng nối dài vương triều. Nhưng định mệnh lại chọn ông làm người chứng kiến sự kết thúc của chính nền quân chủ mà ông sinh ra để kế thừa.

Năm lên ba tuổi, Nguyễn Phúc Bảo Long được phong làm Hoàng thái tử. Danh vị ấy tưởng chừng là đỉnh cao của vinh quang, nhưng lại vô tình trở thành chiếc lồng son giam giữ tuổi thơ ông. Những năm tháng đầu đời của Bảo Long không phải là ký ức hồn nhiên của một đứa trẻ, mà là những quy chuẩn nghiêm ngặt, những ánh nhìn kỳ vọng, và cả sự cách biệt vô hình với thế giới bên ngoài.

Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, vua Bảo Đại thoái vị, khép lại triều Nguyễn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ một hoàng thái tử, Bảo Long bỗng chốc trở thành một cậu bé sống giữa thời cuộc biến động. Ông theo mẹ và các em rời khỏi hoàng cung, chuyển đến sống tại cung An Định. Tại đây, lần đầu tiên ông phải đối diện với một thực tế giản dị hơn, nhưng cũng khắc nghiệt hơn: Học cách hòa nhập với một xã hội không còn ngai vàng.

Điều trớ trêu là, dù mang dòng máu Việt, Bảo Long lại lớn lên trong môi trường nói tiếng Pháp. Sau năm 1945, ông phải nỗ lực rất nhiều mới có thể học được tiếng mẹ đẻ. Ngôn ngữ, thứ vốn là sợi dây kết nối con người với cội nguồn, lại trở thành một thử thách đối với chính người con của một triều đại Việt Nam.

Năm 1948, Hoàng hậu Nam Phương đưa các con sang Pháp. Từ đây, cuộc đời Bảo Long bước sang một chương hoàn toàn khác. Không còn là thái tử của một quốc gia, ông trở thành một thiếu niên sống nơi đất khách. Mẹ ông, hoàng hậu Nam Phương, gửi ông vào học tại trường École des Roches, một ngôi trường danh tiếng với kỷ luật nghiêm khắc. Bà hiểu rõ tính cách bướng bỉnh của con trai, và hy vọng môi trường này sẽ rèn giũa ông thành một con người chín chắn hơn. Quả thực, Bảo Long đã cố gắng thích nghi. Ông giỏi văn chương, thông thạo nhiều ngôn ngữ, thậm chí tiếp cận cả tiếng Hy Lạp cổ. Nhưng đằng sau những thành tích ấy là một tâm hồn cô độc.

Ông từng kể rằng mình sống như bị tách biệt khỏi thế giới xung quanh. Dù bên ngoài là cuộc sống xa hoa của giới thượng lưu Cannes, với xe sang, du thuyền và những bữa tiệc phù hoa, ông lại bị giam mình trong khuôn khổ kỷ luật khắt khe của trường học. Khi còn trẻ, ông không hiểu vì sao mẹ lại ép mình sống như vậy. Chỉ đến sau này, ông mới nhận ra đó là cách bà bảo vệ ông khỏi con đường ăn chơi, hưởng lạc mà chính vua Bảo Đại từng sa vào.

Thế nhưng, dòng máu của người cha dường như vẫn chảy mạnh trong ông. Bảo Long yêu xe sang, thích tốc độ, và không ít lần gây tai nạn. Cuộc sống của ông là sự giằng co giữa kỷ luật và bản năng, giữa trách nhiệm và khát khao tự do.

Biến cố tiếp tục xảy ra khi ông trở thành mục tiêu của một âm mưu bắt cóc. Từ đó, cuộc sống của ông càng bị giám sát chặt chẽ hơn. Luôn có cảnh sát theo sát, luôn có ánh mắt dõi theo từng bước đi. Một hoàng thái tử không có lấy một khoảnh khắc tự do thực sự.

Trưởng thành, ông theo học khoa học chính trị tại Paris, nhưng rồi bị gọi nhập ngũ vào quân đội Pháp. Dù từng mong muốn được học tại trường Võ bị Đà Lạt, nơi gắn liền với quê hương, ông lại theo con đường quân sự tại Pháp.

Sau khi hoàn thành khóa học tại Saint-Cyr, ông chọn con đường mà ít ai ngờ tới: gia nhập quân đoàn Lê dương Pháp và tham chiến tại Algérie. Đó là một lựa chọn gây nhiều tranh cãi. Một hoàng thái tử của Việt Nam, lại cầm súng chiến đấu cho một đội quân nước ngoài. Nhưng có lẽ, trong sâu thẳm, đó là cách ông tìm kiếm ý nghĩa cho cuộc đời mình, một cuộc đời đã mất đi mục đích từ khi ngai vàng không còn.

Trên chiến trường, ông không còn là thái tử, mà là một người lính thực thụ. Ông chỉ huy xe thiết giáp, đối mặt với hiểm nguy, và được trao tặng huân chương vì lòng dũng cảm. Nhưng những vinh quang ấy không thể lấp đầy khoảng trống trong tâm hồn ông. Sau khi giải ngũ, ông vẫn tỏ ý muốn ở lại để ch*t trên chiến trường.

Rời quân ngũ, Bảo Long trở lại Paris, học luật và làm việc trong một ngân hàng của gia đình bên ngoại. Ông sống lặng lẽ, tránh xa chính trị, như một cái bóng của quá khứ. Không lập gia đình, không người thừa kế, cuộc đời ông dần khép lại trong cô độc.

Có lẽ, một trong những điều gây nhiều tranh cãi nhất là việc Bảo Long bán dần các bảo vật hoàng gia, những di sản quý giá của triều Nguyễn. Thẻ bài, vương miện, kim khánh, kiếm báu, các bức ảnh hiếm, các cổ vật, trong số ấy có thể có cả thanh kiếm Khải Định… tất cả, đều được ông bán lấy tiền. Đối với nhiều người, đó là hành động đáng trách. Nhưng cũng có thể, đó là cách ông buông bỏ quá khứ, hay đơn giản chỉ là một lựa chọn sinh tồn trong cuộc sống lưu vong.

Mối quan hệ giữa ông và vua Bảo Đại cũng không mấy êm đẹp. Một vụ kiện liên quan đến quốc ấn đã khiến cha con gần như đoạn tuyệt. Từ đó, họ trở thành hai con người xa lạ, dù chung huyết thống. Lần xuất hiện công khai cuối cùng của Bảo Long là vào năm 1997, trong lễ cầu siêu cho cha và mẹ tại Paris. Một hình ảnh lặng lẽ, trầm mặc, như thể ông đã chấp nhận mọi điều trong cuộc đời mình.

Năm 2007, Nguyễn Phúc Bảo Long qua đời tại một bệnh viện ở Pháp, hưởng thọ 71 tuổi. Ông ra đi, mang theo một câu chuyện dài của lịch sử, câu chuyện về một hoàng thái tử sinh ra trong vinh quang nhưng sống trọn đời trong mất mát.

Cuộc đời ông là một nghịch lý: Sinh ra để kế vị ngai vàng nhưng chưa từng được trị vì; mang danh hoàng tử nhưng sống như một kẻ lưu vong; có tất cả khi bắt đầu, nhưng gần như trắng tay khi kết thúc.

Nguyễn Phúc Bảo Long không chỉ là một con người, mà còn là biểu tượng của một thời đại đã lùi vào dĩ vãng, nơi ánh hào quang của quá khứ dần tắt lịm, nhường chỗ cho những đổi thay không thể cưỡng lại của lịch sử. Và trong dòng chảy ấy, ông, vị hoàng thái tử cuối cùng, mãi là một bóng hình cô độc, lặng lẽ trôi giữa hai bờ quá khứ và hiện tại.

Thu Hằng

"MAGA hay Food Stamp"

Trong lúc cánh tả Quận Cam, Derek Trần đang dùng tiền trợ cấp ra làm mồi nhử phiếu với khẩu hiệu "MAGA hay Food Stamp" thì bên miền Đông Hoa Kỳ, tiêu chuẩn giàu nghèo đã thay đổi rõ rệt.

Trường đại học Swarthmore College, một trong 10 trường có phong cảnh đẹp nhất Hoa Kỳ, đồng thời có giá học phí khoảng 10 vạn ông Tân một năm đã ra chính sách mới. Nếu lợi tức của gia đình dưới $250,000 một năm thì trường bao nguyên học phí cho con em của họ.

Hiện nay, do nước Mỹ quá giàu dẫn tới việc người già sắp chết cúng tiền cho các trường đại học quá nhiều. Các trường này phải sử dụng bằng cách cho hết cho sinh viên nhập học.

Họ cũng đặt tiêu chuẩn thả ga để cho bớt số thặng dư. Trường học kiểu gì mà nó đẹp như công viên quốc gia, lấy kiến trúc La Mã cổ đại làm làm cơ sở vun bồi trí tuệ.

Con gái mình cũng từng học trường hơi đắt ở New York. Trường của cháu có ý nguyện cho học sinh ăn ngon theo tiêu chuẩn nhà hàng khách sạn. Thật vậy, trường học mà có cả vườn treo giống như khu nghỉ dưỡng.

Cháu kể, học sinh Quốc Tế phải đóng khoảng 100,000 một năm. Tuy nhiên, nếu đúng giá chắc là phải gấp đôi, trường mới thu lại vốn.

Sinh viên nhà giàu đến từ Trung Quốc, Trung Đong bây giờ trường đòi bao nhiêu là trả bấy nhiêu. Cha mẹ còn trả dôi ra để lấy tiếng cho đất nước.

Tuy nhiên, nghịch lý ở chỗ là các trường bày cũng luôn được một khoản tài trợ từ thuế của thường dân. Tính ra là dân Hoa Kỳ cũng bị lỗ khi cho sinh viên quốc tế nhập học.

Tổng thống Trump từng lên án chính sách làm hại Hoa Kỳ của các trường đại học. Kêu họ không cần thu nạp sinh viên quốc tế (để chúng làm loạn trong môi trường học thuật cánh tả) nếu không thì sẽ cắt các khoản trợ cấp của liên bang. Tổng thống đã phế bỏ bộ giáo dục ăn hại và thôi thúc các tiểu bang chỉ cần nới rộng để học sinh Hoa Kỳ có chân trong các khu học thuật này là coi như làm nước Mỹ vĩ đại 讓美國再次偉大。

Các trường này cũng hay dùng các số thặng dư đó đem cấp học bổng cho các quốc gia lem luốc. Cũng do sức ép của tổng thống Trump, các trường sẽ chuyển dòng tiền sang cho sinh viên nội địa.

Không biết khi hiểu ra chuyện này, dân Quận Cam có còn bị phân vân khi chọn giữa MAGA hay Food Stamps nữa không?

Hỏi tức là trả lời

Duc D Tran

Lao động bất hợp pháp ở Mỹ

Một cô bé du học sinh thay vì ghé nhà mình ở California như dự tính vào hè này, thì đã đi qua một tiểu bang ở miền Đông Bắc nước Mỹ. Theo má của nó cho hay thì về California chỉ có "ăn chơi, nhảy múa" thôi, chứ qua chỗ kia, có người quen làm chủ tiệm nail, cô bé sẽ học việc và kiếm thêm chút đỉnh tiền.

Nghe vậy, mình liền nói với gái nhà mình hãy liên lạc với má con bé du học sinh để can ngăn, thuyết phục họ bỏ ý định "kiếm tiền".

Gái nhà mình cũng rất ngây thơ, nói rằng có sao đâu, tiệm người quen mà, vừa phụ, vừa học việc, lãnh tiền mặt, không ảnh hưởng gì hết á. Khi nghe giải thích rằng Visa của con bé kia là Visa du học, muốn làm việc thì phải có working permit, thì gái nhà mình vẫn ương bướng cãi rằng nếu có bị cảnh sát khám xét thì cứ khai là giúp việc thôi, không lãnh lương. Mình nản quá nên nói OK, vậy thì cứ làm theo ý muốn đi, nhưng lỡ sau này có chuyện gì thì đừng trách sao người ở Mỹ lâu, biết luật mà không hướng dẫn nhá...

Một bạn liên lạc với mình, nhờ tư vấn liên quan đến luật di trú Mỹ.

Nôm na, bạn đó là thường trú nhân ở Mỹ còn bạn gái là công dân Canada, thường xuyên qua lại Mỹ. Người Canada vô Mỹ không cần visa. Vậy mà sau một chuyến du lịch châu Âu, hai người quay lại Mỹ, nhập cảnh tại phi trường Chicago thì bạn gái đã bị bên Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ (CBP) giữ lại thẩm vấn rất lâu rồi sau đó bắt bay về Canada chứ không cho nhập cảnh vô Mỹ cùng với bạn trai.

Theo bạn kể thì bên Biên phòng kiểm tra cả điện thoại, tìm được những bằng chứng là bạn gái đã từng làm việc, kiếm tiền ở Mỹ nhưng không có working permit, chính vì lý do này mà bạn gái không được phép vô Mỹ. CBP đưa ra cho bạn gái 2 sự lựa chọn: tự nguyện rời đi (voluntary return) hoặc bị trục xuất khẩn cấp (expedited removal). Tất nhiên, bạn gái chọn phương án tự nguyện rời đi.

Câu hỏi của bạn là bây giờ bạn gái muốn vào Mỹ lại để thăm chồng thì có bị gặp khó dễ gì không? Nói thêm rằng sau khi bạn gái không được nhập cảnh vô Mỹ thì người con trai đã thường xuyên qua Canada thăm, thậm chí đã kịp kết hôn và sinh con. Mình hỏi khi bị giữ lại tại phi trường Mỹ, bạn gái ( giờ đã là vợ) đã ký những mẫu đơn gì? Khi bạn cho biết ký vào đơn (form) I 867 A thì mình kêu lên, chết mẹ, đây là trục xuất khẩn cấp chứ tự nguyện rời đi khỉ mẹ gì?

Bởi vì Form I-867A (Record of Sworn Statement in Proceedings under Section 235(b)(1) of the Act) được CBP sử dụng để ghi lại lời khai tuyên thệ của một cá nhân trong quá trình bị xem xét trục xuất nhanh (Expedited Removal) tại các cửa khẩu nhập cảnh.

Tất nhiên, những thông tin bạn cung cấp là qua lời kể của bạn gái, có thể có sự lầm lẫn, nhưng yếu tố này mới quan trọng: cuộc thẩm vấn kéo dài 3-4 tiếng, bạn gái bị còng tay gần 1 ngày trời, chỉ sau khi lên máy bay để rời Mỹ mới được tháo còng. Nếu người được phép tự nguyện rời đi (voluntary return), thì sẽ không bị đối xử như vậy. Mình nói bạn hỏi vợ chụp ảnh dấu Mỹ đóng vô hộ chiếu khi không cho nhập cảnh xem sao, nếu có dấu ER (expedited removal) thì chắc chắn là bị cưỡng ép trục xuất chứ không phải là tự nguyện rời đi.

Bạn hỏi tiếp: nếu đúng là bị ép buộc trục xuất thì chuyện gì xảy ra tiếp trong trường hợp cụ thể của bạn?

Mình cho hay là việc bị cưỡng ép trục xuất sẽ không cho phép người đó nhập cảnh vào Mỹ trong khoảng thời gian 5 năm tính từ ngày bị trục xuất. Bạn gái đã vượt quá thời hạn 5 năm, theo lý thuyết là có thể quay lại Mỹ nhưng hồ sơ vẫn còn lưu lại vụ bạn đó lao động trái phép nên phải cần mang theo những bằng chứng rằng người đó không có ý định làm việc hay ở lại Mỹ. Nhưng mình cũng lưu ý bạn rằng nếu trong hệ thống có thông tin người bạn gái đã kết hôn với người Mỹ thì sẽ rất kẹt, CBP có khả năng nghi ngờ người nữ đó sẽ ở lại Mỹ lâu dài. Vậy nên mình khuyên bạn nên mở hồ sơ bảo lãnh gia đình, hơi lâu nhưng chắc ăn hơn.

Báo The Times of India ngày 03/06/2026 đã viết về một trường hợp công dân Ấn Độ nhập cảnh vào Mỹ tại Los Angeles, bị CBP bắt giữ và gia đình không thể liên lạc được với người này trong 3 ngày sau sự việc đó.

Theo báo cho biết thì người này đi sang Mỹ theo visa B1/B2 (Du lịch và thăm thân), đã từng đến Mỹ khoảng 7-8 tháng trước đó, ở Mỹ khoảng 4-5 tháng rồi rời đi, tức là không ở quá hạn visa.

Một người bạn cho biết sau khi tới Los Angeles, người Ấn Độ kia có kịp sử dụng điện thoại trong khoảng 5 phút , cho biết là anh ấy đang bị CBP giữ lại vì tìm được bằng chứng về việc làm việc bất hợp pháp. Người bạn thừa nhận là anh kia trong thời gian du lịch ở Mỹ đã từng chạy xe giao đồ ăn…

Mình kể hơi tỉ mỉ về 2 trường hợp bị bắt giữ, trục xuất khỏi Mỹ vì lao động bất hợp pháp, bởi vì nó có liên quan đến cô bé du học sinh kia.

Tất nhiên cảnh sát không thể biết hết được những vụ lao động bất hợp pháp để mà bắt giữ, trục xuất.

Nhưng nếu mà xui, bị bắt được thì bao nhiêu tiền của bố mẹ chi ra, bao nhiêu cố gắng của cô bé du học sẽ trở nên công cốc. Cho con làm việc để hòa nhập với cuộc sống, để biết quý đồng tiền được làm ra bằng mồ hôi của chính mình, đó là điều tốt. Nhưng không thể vì lý do "tốt" mà phạm luật được.

Mọi người thường hay chủ quan, nghĩ rằng "làm việc lậu" không sao đâu. Mọi người lầm đấy, khi bị phanh phui ra, "có sao", thì chỉ có "khóc bằng tiếng Mán".

Trở lại vụ cô bé du học sinh kia, gái nhà mình nói đã liên lạc với má nó rồi, má nó hỏi thế giờ phải làm sao để thời gian hè có ích cho con bé? Mình khuyên nên tìm những công việc thiện nguyện trong trường, vừa hòa nhập được với xã hội Mỹ, và hình như có thể được trợ cấp chút đỉnh cho việc đi lại, ăn uống tùy theo từng tổ chức, not sure.

PS. Mà mình cũng không hiểu, con đang du học mà lại hướng cho con tập làm nail, vậy kiến thức học được áp dụng vô đâu?

Phuong Doan