KHI NGƯỜI GHÉT CHIẾN TRANH BUỘC PHẢI ĐÁNH

Tôi nhớ rõ nhiệm kỳ đầu của tổng thống Trump. Bốn năm. Không một cuộc chiến tranh mới nào. Trong khi mọi đời tổng thống trước đó — dù Cộng hòa hay Dân chủ — đều để lại ít nhất một cuộc xung đột quân sự mới. Trump thì không. Ông đàm phán với Kim Jong-un. Ông ký Hiệp Định Abraham. Ông nói trước toàn dân rằng ông muốn mang lính về nhà, không phải gửi lính đi chết. Đó không phải lời nói suông. Bốn năm không có chiến tranh mới là bằng chứng.

Vậy tại sao, ở nhiệm kỳ hai, người đàn ông ghét chiến tranh ấy lại ra lệnh tấn công Venezuela vào đêm 3 tháng 1 năm 2026, bắt sống Maduro, rồi chưa đầy hai tháng sau đó phối hợp với Israel dội bom hủy diệt kho vũ khi hạt nhân của Iran?

Câu trả lời nằm trong một nghịch lý mà nhiều người không chịu hiểu: đôi khi, để giữ hòa bình, bạn phải sẵn sàng đánh. Và phải đánh trước khi quá muộn.

Thượng Nghị Sĩ Lindsey Graham, trong cuộc phỏng vấn trên Fox News với Sean Hannity, đã nói một câu mà tôi nghĩ mọi người cần nghe kỹ: khi Trump biết Iran sắp có 10 quả bom hạt nhân, ông hành động. Không chần chừ. Không họi ý kiến Liên Hiệp Quốc. Không chờ một nhiệm kỳ nữa để người kế nhiệm giải quyết. Ông hành động.

Nhiều người sẽ hỏi: tại sao phải vội? Tôi xin hỏi ngược: bạn có hình dung được thế giới sẽ như thế nào nếu chế độ Giáo chủ Iran có trong tay mười đầu đạn hạt nhân? Một chế độ thần quyền đã công khai tuyên bố muốn xóa sổ Israel khỏi bản đồ, tài trợ Hezbollah, Hamas, và hàng loạt nhóm khủng bố khắp Trung Đông. Một chế độ có tên lửa đạn đạo tầm xa, và giờ lại sắp có đầu đạn hạt nhân để gắn lên đó.

Graham nói thẳng: “Trump không phải Obama, không phải Biden. Nếu chúng ta chờ thêm, họ sẽ làm giàu uranium lên 90% và cả thế giới sẽ bị bắt làm con tin. Bạn lo giá xăng tăng ư? Hãy tưởng tượng thế giới sẽ ra sao nếu Iran có mười quả bom. Khốn khổ. Họ sẽ giữ cả nhân loại làm con tin, và rồi họ sẽ hủy diệt Israel. Một cuộc diệt chủng là đủ rồi.”

Câu nói ấy nghe tàn nhẫn, nhưng bạn hãy nghiền ngẫm. Obama ký thỏa thuận hạt nhân JCPOA năm 2015, tin rằng ngoại giao sẽ giải quyết. Kết quả? Iran rút khỏi thỏa thuận, tiếp tục làm giàu uranium, và đến cuối năm 2025 đã có lượng uranium làm giàu 60% đủ để chế tạo nhiều đầu đạn. Chỉ cần nâng lên 90% nữa thôi — và với công nghệ họ đã có, việc đó chỉ là vấn đề thời gian. Trump nhìn vào con số ấy và hiểu rằng: cửa sổ hành động đang đóng lại. Nếu không đánh bây giờ, sẽ không bao giờ đánh được nữa.

Ngày 28 tháng 2 năm 2026, Mỹ và Israel phối hợp tấn công. Giáo chủ tối cao Ali Khamenei thiệt mạng. Cơ sở hạt nhân Natanz và hàng loạt địa điểm hạt nhân khác bị dội bom. Đúng, giá dầu vượt 100 đô một thùng. Đúng, eo biển Hormuz bị Iran đóng. Đúng, Iran bắn trả tên lửa vào căn cứ Mỹ ở Vùng Vịnh. Cái giá là lớn. Nhưng cái giá của việc không làm gì sẽ lớn hơn gấp vạn lần.

Graham nói : “Tiền đầu tư tốt nhất mà Mỹ từng bỏ ra. Phá hủy một chế độ phát xít tôn giáo đang tìm cách chế tạo vũ khí hạt nhân để đe dọa nước Mỹ — đó là một khoản đầu tư xứng đáng.”

Hai tháng trước khi đánh Iran, Trump đã thực hiện một nước cờ mà nhiều người không ngờ tới: đêm 3 tháng 1 năm 2026, lực lượng đặc biệt Mỹ tấn công Caracas, bắt sống Nicolás Maduro và vợ ông ta, đưa về New York để đối mặt cáo buộc buôn ma túy. Trump tuyên bố: “Sự thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu sẽ không bao giờ bị nghi ngờ nữa.”

Nhiều người chỉ thấy bề mặt: Mỹ lật đổ một nhà độc tài. Nhưng nếu bạn đọc sâu hơn, bạn sẽ thấy một bàn cờ địa chính trị tiình vi hơn nhiều. Venezuela có trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới: 300 tỷ thùng, chiếm 17% toàn cầu. Và ai là khách hàng lớn nhất của Maduro? Trung Quốc. Mỗi ngày hơn 600.000 thùng dầu Venezuela chảy về Bắc Kinh. Maduro gặp đặc phái viên Trung Quốc Khâu Tiểu Kỳ chỉ vài giờ trước khi bị bắt. Vài giờ. Nghĩ lại đi.

Maduro không chỉ là nhà độc tài. Ông ta là mắt xích trong cái mà Washington gọi là “mạng lưới năng lượng thù địch”: Venezuela cung cấp dầu cho Trung Quốc, Iran cung cấp xăng tinh chế và linh kiện cho Venezuela, hai chế độ này hỗ trợ nhau lách lệnh trừng phạt của Mỹ, và cả hai đều là đồng minh chiến lược của Bắc Kinh. Bắt Maduro không chỉ là bắt một kẻ buôn ma túy — mà là chặt đứt một cánh tay của Trung Quốc ở Tây bán cầu.

Và bây giờ chúng ta đến phần quan trọng nhất, phần mà Graham đã nói toạc ra trên Fox News và nhiều người vẫn chưa chịu nghe:

“Venezuela và Iran chiếm 31% trữ lượng dầu mỏ toàn cầu. Chúng ta sẽ có quan hệ đối tác với 31% trữ lượng đã biết của thế giới. Đây là cơn ác mộng của Trung Quốc. Đây là một khoản đầu tư tốt.”

Ba mươi mốt phần trăm. Bạn hãy để con số đó ngấm vào. Venezuela có trữ lượng lớn nhất thế giới, khoảng 17%. Iran đứng thứ ba hoặc tư, khoảng 10-14% tùy nguồn. Cộng lại: gần một phần ba trữ lượng dầu đã biết của hành tinh. Và cả hai nước này, cho đến trước khi Trump hành động, đều nằm trong quỹ đạo của Bắc Kinh.

Trung Quốc nhập khẩu gần 75% nhu cầu dầu. Đó là gót chân Achilles của họ. Nếu bạn kiểm soát nguồn cung, bạn kiểm soát người mua. Và đây chính là cái mà Trump đang làm: không cần đánh Trung Quốc trực tiếp — chỉ cần siết năng lượng. Kiểm soát Venezuela để cắt nguồn dầu giá rẻ mà Bắc Kinh đang hưởng. Thay đổi chế độ Iran để đưa Trung Đông vào quỹ đạo Mỹ. Kết quả: các quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới — Saudi Arabia, UAE, Iraq, Kuwait, Venezuela, và nếu thành công, cả Iran — đều nằm trong hệ sinh thái của Mỹ. Sáu trên bảy quốc gia có trữ lượng dầu lớn nhất. Trung Quốc bị bịt thở.

Bạn có thấy không? Đây không phải một cuộc chiến tranh bốc đồng. Đây là một chiến lược năng lượng toàn cầu — và nguồn gốc của nó là sự thấu hiểu rằng: ai kiểm soát dầu, người đó kiểm soát thế kỷ 21.

Mưu Đồ Bá Chủ Của Bắc Kinh — Điều Không Ai Nói To

nhưng ai cũng nhận ra rằng Bắc Kinh không có tham vọng chiếm lãnh thổ bằng quân sự kiểu cũ. Họ chơi một ván cờ khác: kiểm soát bằng kinh tế, bằng năng lượng, bằng cơ sở hạ tầng, bằng nợ. Sáng kiến Vành đai và Con đường không phải là dự án nhân đạo — nó là mạng lưới kiểm soát. Cảng biển, đường ray, đường ống dầu, cáp quang — tất cả dẫn về Bắc Kinh.

Và chìa khóa của toàn bộ bàn cờ ấy là năng lượng. Trung Quốc không có đủ dầu để tự nuôi nền kinh tế khổng lồ của mình. Họ phải mua từ bên ngoài, và ba nguồn cung lớn nhất của họ là: Trung Đông, Nga, và Venezuela. Khi Trump kiểm soát Venezuela và thay đổi chế độ Iran, ông không chỉ đang bảo vệ Mỹ — ông đang chặt hai trong ba nguồn sống của Trung Quốc.

Nghĩ về điều này. Nếu Mỹ kiểm soát dầu Venezuela và đưa Iran vào quỹ đạo thân Mỹ, thì Trung Quốc chỉ còn phụ thuộc vào Nga. Và Nga đang sa lầy ở Ukraine, kinh tế suy kiệt, không còn ở thế mạnh để mặc cả với Bắc Kinh. Kết quả: Trung Quốc bị cô lập về năng lượng. Và một Trung Quốc thiếu dầu là một Trung Quốc không thể đe dọa Đài Loan, không thể bành trướng Biển Đông, không thể thách thức Mỹ. Graham nói đúng: đây là cơn ác mộng của Bắc Kinh.

Và Trump hiểu điều đó từ đầu. Ông không đánh vì thích đánh. Ông đánh vì đó là cách duy nhất để chặn Bắc Kinh mà không cần bắn một phát súng nào vào Trung Quốc.

Tôi biết nhiều người sẽ bảo: “Nói hay lắm, nhưng có người chết.” Đúng. Chiến tranh luôn có người chết. Và đó là lý do tôi muốn bạn hiểu cái logic của người ra quyết định.

Trump đứng trước hai lựa chọn. Lựa chọn một: không làm gì, để Iran hoàn thành chương trình hạt nhân, để Maduro tiếp tục bán dầu cho Trung Quốc và làm cầu nối cho ma túy vào Mỹ, để Bắc Kinh tiếp tục bành trướng âm thầm. Kết quả: năm năm nữa, Iran có bom hạt nhân, Trung Quốc kiểm soát mạng lưới năng lượng toàn cầu, và Mỹ không còn có thể làm gì được nữa.

Lựa chọn hai: hành động ngay. Chịu cái giá ngắn hạn — giá dầu tăng, dư luận chỉ trích, thế giới phản đối — để đổi lấy một thế giới không có Iran hạt nhân, không có Maduro, và Trung Quốc bị kiềm chế về năng lượng.

Trump chọn lựa chọn hai. Và nói thẳng: Obama sẽ không bao giờ dám. Biden sẽ không bao giờ dám. Không phải vì họ nhân hậu hơn, mà vì họ sợ cái giá chính trị hơn sợ hậu quả chiến lược. Trump thì ngược lại: ông chấp nhận bị mắng để làm điều cần làm.

Graham nói : “Donald Trump đang tái lập lại trật tự thế giới theo cách mà không ai có thể mơ được chỉ một năm trước. Quân đội chúng ta là mạnh nhất mọi thời đại.”

Người La Mã có câu: “Si vis pacem, para bellum” — muốn hòa bình, hãy chuẩn bị chiến tranh. Hai nghìn năm rồi mà câu nói ấy vẫn đúng như ngày hôm qua.

Trump không muốn chiến tranh. Tôi tin điều đó không phải vì ông nói, mà vì thành tích nhiệm kỳ một của ông chứng minh. Bốn năm không chiến tranh mới là bằng chứng mạnh hơn mọi lời nói. Nhưng ông cũng hiểu rằng hòa bình không tồn tại trong chân không. Hòa bình cần sức mạnh để bảo vệ. Và khi kẻ thù sắp có bom hạt nhân, khi đồng minh của kẻ thù đang tích trữ vũ khí ngay sân sau nhà bạn, thì hòa bình đòi hỏi bạn phải hành động.

Graham mô tả Trump là “người của hòa bình và kinh doanh,” đang cứu thế giới khỏi “hỗn loạn thực sự.” Có người sẽ cười khi nghe câu đó. Nhưng tôi nghĩ năm mươi năm nữa, khi các sử gia ngồi lại và cân nhắc: một thế giới không có Iran hạt nhân, một Tây bán cầu không còn là sân chơi của Bắc Kinh, một Trung Đông đang chuyển mình — họ sẽ phải thừa nhận rằng những quyết định của Trump đầu năm 2026, dù tàn nhẫn, dù gây tranh cãi, đã thay đổi cán cân quyền lực toàn cầu theo hướng có lợi cho thế giới tự do.

Tôi biết bài viết này sẽ khiến nhiều người khó chịu. Tôi biết có người sẽ bảo tôi biện minh cho chiến tranh. Nhưng tôi không biện minh cho chiến tranh. Tôi giải thích tại sao một người vốn ghét chiến tranh lại buộc phải đánh.

Thế giới không phải là lớp học mẫu giáo nơi mọi người ngồi vòng tròn cầm tay nhau hát. Thế giới là nơi chế độ Giáo chủ Iran chế tạo bom hạt nhân trong lúc tuyên bố sẽ xóa Israel. Là nơi Maduro biến Venezuela thành tiền đồn cho Trung Quốc và trạm trung chuyển ma túy. Là nơi Bắc Kinh âm thầm giăng lưới kiểm soát năng lượng trên khắp hành tinh để một ngày nào đó bóp nghẹt bất kỳ ai dám cản đường.

Trump nhìn vào tất cả những điều đó và nói: không. Không phải dưới thời tôi.

Người ta có thể không đồng ý với cách ông làm. Nhưng không ai có thể nói ông không dám làm. Trong một thời đại mà hầu hết lãnh đạo thế giới chọn an toàn, chọn im lặng, chọn đẩy vấn đề cho người kế nhiệm — Trump chọn đối mặt. Và ông chấp nhận mọi hậu quả.

Giá dầu sẽ hạ. Iran sẽ thay đổi. Venezuela đang thay đổi. Và Bắc Kinh, lần đầu tiên trong hai thập niên, đang mất ngủ.

Năm mươi năm nữa, lịch sử sẽ phán xét. Và tôi tin rằng lịch sử sẽ đứng về phía người dám hành động, không phải người chọn ngoảnh mặt.

Tác giả : Vô Danh .

 

CON KHÔ MIỆT LỤC TỈNH ĂN CHƠI NGON HƠN ĂN THIỆT

Con khô là đặc sản của người Lục Tỉnh. Khô là thực phẩm hình thành trên bước đường khai hoang của tổ tiên.

Thuở đó gọi “miệt Lục Tỉnh” là nói lên cái vùng đất vừa xa, vừa lạ, mang nhiều ý nghĩa bí ẩn nữa. Nên cái ăn cái uống của người Lục Tỉnh cũng mang nhiều sắc thái lạ kỳ dưới mắt người Hà Nội.

Và con khô của miệt Lục Tỉnh, khô miền Nam, dưới mắt người di cư năm 54 không chỉ là lạ mà còn khó hiểu..

Khó hiểu từ cách gọi đến cách ăn.

Ấy thế nên Vũ Bằng đã phải lặn lội tìm hiểu, mới khám phá ra thế giới khô miền Nam hầu dạy cho người miền Bắc hiểu thế nào là khô:

“Thế thì ông có biết khô là gì không hỡi ông bạn Bắc Kỳ thân mến? Khô không phải là một dung từ, nhưng là một danh từ, khô là một biến thể chớ không phải là một trạng thái, khô là một thực thể chớ không phải là một phương pháp”

Vũ Bằng, Món lạ Miền Nam

Con khô là sản phẩm mang tánh sáng tạo của người lưu dân ngày xưa từ miền ngoài vào. Họ phát cỏ, khẩn hoang, làm ruộng mà tài sản mang theo chỉ có cái nớp và cái phản. Có gì ăn nấy, cá tôm dư thừa ăn không hết, không biết làm gì nên “biến chế” ra con khô.

Rồi con khô lần lượt được định hình, thành một phong cách ăn uống độc đáo, có mặt trong ẩm thực Việt Nam, như là một tập quán, thói quen ăn khô và ghiền khô, đến tận ngày nay.

Vậy con khô ra đời thế nào?

Xưa, theo ông bà kể lại, khi mới từ miền ngoài vào “không có một miếng đất chọi chim”; thì vùng đất giồng, đất rẫy có người chiếm hết rồi, nên đành phải đi vào vùng sâu, chèo chống tìm đất hoang để khai khẩn.

Đất vô chủ, mạnh ai nấy phát hoang để làm ruộng, vất vả nhưng “con đàn cháu đống” do tối phải chung vô nốp ngủ sớm để tránh cái cảnh muỗi bay như trấu.

Nhưng nhờ trời thương, năm nào nước trên nguồn cũng đổ về mang theo cá tôm “thôi vô kể”. Cá trồi lên mặt nước, táp mồi giống như nồi cơm sôi sùi bọt.

Ăn cơm với cá riết rồi ngán. Cá có con bự tổ chảng, cái đầu con rô bằng bàn tay xòe. Nhà nào cũng rộng đầy lu, đầy hũ, riết rồi phải đào hầm rộng để ăn lâu.

Vào cuối năm, gió chướng non thổi về thì cứ ra đồng đào hầm, vét mương để bắt cả nhảy hầm. Cá nhiều chở cả ghe, đựng bằng thùng thiếc, bằng cần xé, không biết làm gì cho hết, thương lái đâu có ai vô đó thâu mua!

Thế là phải xẻ cá, móc bỏ ruột, ướp muối đổ ra đệm, trên lá chầm, thậm chí trên sân quanh nhà để phơi khô...

Lâu lâu chèo ghe ra tỉnh bán đổi lấy trà, đường tán, thuốc rê, giấy hút thuốc, đá lửa, dầu hôi. Hồi đó chèo cả ngày mới tới tỉnh; còn lên Sài Gòn đi cả đôi mươi ngày, mà đâu phải ai cũng đi được.

Con khô miệt vườn ra đời nhiều truân chuyên như thế, cuộc đời con khô từ đó lưu lạc nơi này đến nơi khác, theo chân ghe thương hồ về tới Gia Định, Đồng Nai, có khi theo ghe bầu ra tận xứ Quảng.

Miệt Lục Tỉnh làm ruộng dựa vào nước sông Tiền, sông Hậu; thủy triều ở đây lên xuống hai lần trong ngày, không như miền Bắc chỉ có một, nên sanh nhiều tôm cá. Người dân ở đây trị thủy bằng cách đào kinh, khai mương; trong khi miền Bắc lại đắp đê trị thủy. Sông rạch, thủy triều ở miền Nam giúp sức cho người lưu dân có nhiều cá, làm nhiều khô là như vậy.

Đó là con khô cá đồng.

Còn khô cá biển nó ra đời nào có kém gian truân đâu, thậm chí còn nguy hiểm nữa.

Xưa ghe đi biển đánh cá vài ngày, không có phương tiện lưu trữ nên phải làm khô. Con cá sau khi mổ bụng, bỏ ruột, ướp muối đổ lan trên mui, dưới khoang phơi tạm cho ráo rồi đem vô bờ bán cho thương lái, phơi lại thành con khô cá biển. Gặp lúc mưa dầm làm cho con khô bị ươn, bị bủn thịt nên khô cá biển nhiều lúc có mùi khăn khẳn là vậy.

Có lúc gặp bão, phải đổ khô xuống biển cho nhẹ ghe để chèo lẹ vào bờ.

Xem như vậy, vì dư thưa không biết làm gì mà người miệt Lục Tỉnh làm ra con khô. Nay con khô trở thành món ăn quen thuộc, nên làm khô, chế biến con khô là vì nhu cầu và vì nhiều người mình còn khoái ăn khô.

Ngày nay bất cứ người Việt nào cũng biết con khô. Chỗ nào có người mình là có mặt con khô.

Cùng với con người văn minh, con khô nay cũng văn minh sau bao phen đổi mới cho hợp với thời đại nhưng không vì thế mà con khô đánh mất bản chất, sắc thái đã làm ra nó: Là đơn sơ, dân dã.

Do vậy con khô vẫn còn thấy bày bán ở vỉa hè Sài Gòn vào ban đêm, bên bếp lửa than, cạnh xị rượu đế, rượu thuốc, bất kể dòng họ nó là gì, xuất thân từ đâu.

Vào các cửa hàng chuyên bán sĩ, thấy đủ loại khô:

Đầu tiên là khô cá đồng. Đây là loại nhiều nhứt và cũng được nhiều người ưa chuộng. Loại to, bự cao cấp như khô cá lóc, cá tra rồi cá chạch, đến loại khô tạp nhưng không kém hấp dẫn như khô cá bống kèo, cá trắng, cá đối, cá sặc. Khô lươn, khô lịch, khô chuột, ếch, nhái cũng không thiếu.

Khô cá biển, mặc dầu mùi khó chịu, nhưng lại ngon. Như cá đuối, cá hố, cá lẹp, cá khoai, cá lù đù, cá chim, cá chìa vôi…

Riêng tôm khô và khô mực là loại khô cao cấp, ngự trị riêng biệt một vùng, ngồi riêng một chiếu, tự hào ngon hơn mấy loại khác.

Tôm khô, khô mực nằm trong danh mục sơn hào hải vị. Con tôm, con mực từ khi thành con khô thì nó chiếm địa vị đầu bảng trong dòng họ khô.

Khô mực, tôm khô, ngon hơn mực tươi, tôm tươi, mùi vị quyến rũ, và màu sắc cũng mời gọi người ăn nữa.

Người Việt mình không có thói quen ăn khô làm bằng các loại thịt như gà, heo cả bò nữa. Khô gà, vịt, heo, bò là loại đồ ăn để lâu như hột vịt muối, lạp xưởng là sản phẩm của người Tàu.

Duy có khô nai là sản phẩm khô làm bằng thịt rừng của người Việt, được dân ăn nhậu thích và ít thấy bán.

Người sành điệu ăn khô không ai nướng đến chín con khô. Con khô vừa thấy lửa là có mùi thơm và ăn được liền. Như khô cá hố, cá khoai, khô cá lẹp.

Khô cá hố, cá khoai, chắm nước mắm me (me chín) hoặc nước mắm xoài hay nước dấm cay ngọt thì rất ngon. Nước chấm phải làm sẵn, khô vừa nướng xong bẻ ra, chấm nước “chua cay ngọt” đưa vào miệng nhai nghe “dòn khướu” , nuốt xong mà miếng khô chưa kịp mềm.

Đưa cay phải là rượu đế, rượu nếp than hay ngon nữa là rượu thuốc thì hết biết.

Ăn khô, uống rượu đế, ngồi dưới đất và phải có vài ba người thì mới vui, rôm rả.

Còn khô cá lóc, cá tra loại khô có nhiều thịt thì nướng lửa than, già lửa một chút. Con khô để trên vỉ, lửa làm cho con khô sôi bọt, chảy mở, mùi khô, mùi mỡ bốc bay tỏa cả nhà như mời gọi.

Khô nướng vừa chín tới phải xé ra, còn bốc khói, cho vào chén nước chấm me, xoài hoặc nước dấm chua cay. Nước chấm hòa cùng mở con khô rỉ ra làm cho chén nước chấm trở thành món nhậu ngon hết chỗ chê. Món khô này nhậu rất bắt mồi và không kém náo nhiệt. Càng về khuya thì lại càng có thêm tay mới vào, thế chỗ một vài tay vừa cho chó ăn chè sau gốc chuối.

Riêng con khô cá đuối lại có cách nướng, cách ăn khác. Không ai dạy bảo ai mà dân ghiền khô người nào cũng biết nướng khô cá đuối.

Khô cá đuối phải nướng thật khét, sau đó phải đập cho mềm, cho thịt cá tưa ra thành xớ. Nếu nướng không tới, thì đập con khô không tưa được và làm cho con khô có mùi khai, ăn không vô. Khô cá đuối phải chấm nước dấm chua và cay và đưa cay bằng rượu đế mới đúng bộ.

Con khô cá sặc thì thịt nhiều, dày cơm, thường rất mặn. Nướng chín, xé nhỏ ra, trộn với dưa chuột, dưa leo xắc mỏng với nước mắm chua cay ngọt, gọi là gỏi khô cá sặc, ăn rất ngon mà nhậu cũng được.

Con khô mực thì tuy quý phái nhưng chế biến đơn giản và dễ dàng. Có thể nhậu với rượu bia, rượu đế, ruợu Martel càng ngon.

Dân có tiền, chủ điền, ở nhà ngói nướng khô mực bằng rượu đế. Ruợu đế “cao chữ ” rót trên dĩa châm lửa cháy ngọn xanh bốc mùi tỏa thơm dễ chịu. Hơ con khô mực, trở qua trở lại một hai lần mùi thơm của khô, của rượu làm ta phải chảy nước miếng.

Khô mực xé nhỏ, nhai nhóc nhách như nhai kẹo cao su, mùi ngọt khô mực hòa tan cùng nước bọt khiến ta dằn lòng không được, phải nuốt ngay. Khô mực ăn không hoặc chấm nước tương chua cay thì ngon hơn.

Khô mực tuy là loại cao cấp nhưng nó vẫn có mặt ở hè phố, làm bạn tri kỷ với xích lô, xe kéo, giang hồ tứ chiếng, ai cũng ưa, cũng thích.

Riêng con tôm khô là món khô sẵn sàng để ăn, không cần nướng.

Từ khi con tôm khô ra đời thì hình như ai đó đã làm mai mối nó với củ kiệu rồi. Cuộc tình tôm khô củ kiệu là cuộc tình đẹp, bền vững khiến cho bao “mối tình khô” khác phải ghen tức.

Gặp khi không có củ kiệu, riêng một mình con tôm khô cũng làm tròn nhiệm vụ cho bạn đưa cay, bên ly bia lạnh. Dầu ngồi một mình bạn cũng không thấy cô đơn thiếu vắng là nhờ tôm khô.

Ăn khô như vậy đúng là ăn chơi.

Và ai dám bảo ăn khô không ngon, ăn khô là ăn chơi mà ngon hơn ăn thiệt là vậy.

Theo chân con khô, lần về miệt Lục Tỉnh, vô tận vùng sâu mới thấy hết được lịch sử con khô xứ mình.

Ăn khô mà nhớ về tổ tiên bỏ xứ miệt ngoài xuôi Nam tìm cuộc sống mới.

Ngày nay, món ngon vật lạ ê hề, nhưng con khô vẫn còn là món ăn không thể thiếu trong bữa cơm, bữa nhậu của người mình.

Ăn khô bây giờ không chỉ là sở thích mà là lối sống, văn hóa trong ẩm thực của chúng ta.

Nếu có dịp về thăm lại Việt Nam, chúng ta làm một chuyến về thăm Lục Tỉnh, tìm cho được mấy ông già Nam Bộ để nghe kể chuyện ngày xưa, chuyện nghĩa khí Lục Vân Tiên với ly rượu và con khô thì không gì bằng.

Nam Sơn Trần Văn Chi

Trích từ cuốn Hương Vị Ngày Xưa

ĐƯỢC VOI ĐÒI TIÊN!

Giá dầu hạ.

Bây giờ tui lại thấy tội nghiệp… Iran. Gọi là sống dở chết dở. Muốn chiến đấu chống Mỹ thì không thấy họ đâu để bắn. Mà muốn thương lượng thì ông Mỹ cứ dửng dưng. Ổng đòi …”voi”. Được cả 2 con tượng, ổng lại đòi… 2 Bà Trưng. Voi thì thế gian này kiếm được chớ 2 Bà làm sao có.

Tuần trước, thấy ổng bỏ không dự lễ cưới của anh con trai, bỏ uýnh golf, về Bạch Cung họp hành. Ai cũng tưởng có chuyện lớn. Không dự đám cưới là đúng vì đây cũng chỉ đám cưới… lần hai của anh trai. Tui đoán ổng… kiêng cử sợ … xui xẻo. Ông thủ tướng Úc đang tại chức mà cũng ráng lấy vợ nhì, Úc giờ oải luôn.

Họp xong bà con nín thở. Chuẩn bị xăng dầu lên giá nữa. Nhưng rồi ổng hoãn. Chỉ bắn đùng đùng nói… tự vệ thôi. Dần dần, bà con biết mưu kế của ổng: Là bao vây cấm vận. Chấp luôn bầu cử giữa kỳ đang tới. Bây giờ không chỉ Iran lao đao mà các nước vùng vịnh cũng rầu thúi ruột. Buộc họ phải có hành động chống lại Iran. Muốn vũ khí thì Mỹ bán liền, muốn tin tình báo thì Mỹ cung cấp…. Và cái tui nói “được voi đòi tiên” là ông muốn các nước ấy phải vô hiệp định Abraham mà ông là người sáng lập. Nghĩa là phải xem Đó Thái như anh em một nhà. Chuyện này lớn, lớn hơn tất cả những gì mình tưởng tượng. Và tui đoán khó thành công. Cũng có nghĩa là tình trạng eo biển vẫn vậy. Và ai lo nhất?

Hai ông lớn Trung Quốc và Ấn Độ chớ ai. Xưa nay họ được mua dầu giá rẻ. Giờ phải mua theo giá thị trường mà phải mua của Mỹ. Bằng đô la và lúc nào cũng nơm nớp, không dám làm phật lòng…”anh hai”. Ông Rubio đang thăm Ấn Độ. Tui nghĩ cũng đâu đó liên quan năng lượng. Thương trường là chiến trường. Không bản lãnh làm sao giành mối được. Phải vậy mới khiến hai ông bự bớt cương với Mỹ. Tui đọc báo VN mà cứ ôm bụng cười. Nói Mỹ đang gặp khó khăn vì sa lầy ở Trung Đông nên Trump phải qua cầu cạnh Tập và giờ còn năn nỉ Ấn nữa. 10 năm theo dõi ông Trump. Tui chưa bao giờ thấy ông năn nỉ ai hết trừ bà… Melania.

Chuyến đi Trung Quốc của bác Putin là thê thảm nhất. Nó chìm lỉm đến độ không ai nhắc đến. Chuyện rõ ràng. Bác Tập chịu mua dầu của Mỹ thì dầu của Nga sao đây? Nga có dầu với khí đốt bao la, tiếc rằng từ nơi sản xuất đến nơi tiêu thụ xa quá mà không có đường biển, phải dùng đường ống. Nghĩ mà xem đi sáu bảy ngàn cây số với bao nhiêu là trạm bơm mới đưa dầu khí tới nơi xài, giá thành không rẻ. Mà đường ống chưa có, Trung Quốc phải bỏ tiền làm đường ống mới được chớ Nga không có tiền. Nga muốn TQ làm rồi trừ dần vào tiền bán dầu. Nếu Nga tự làm rồi họ không mua thì sao?. Nên khó lắm. TQ qua Texas chở về là chắc ăn. Mua đến đâu trả tiền đến đó. Tui đoan chắc khi ông dượng thăm TQ, thế nào ông cũng cho TQ một giá mua dầu có “đít cao”. Dân buôn như ông Trump rất rành vụ này. Dĩ nhiên phải giữ bí mật. Cứ hai bên cùng có lợi, gọi là win win là OK. Nên thấy bác Tập vui vẻ yến tiệc nâng ly dzô dzô là vậy. Dù trong bụng tức muốn chớt!.

Giá dầu hạ không phải vì thị trường yên tâm với những tuyên bố hòa bình, sắp ký kết chuyện này chuyện nọ… Thị trường không… ngu như vậy. Mà đây là nguồn cung thay thế đã vận hành. Mất hai tháng cũng là nhanh rồi. Chừng nào Mỹ nói làm ơn đừng tới Texas mua nữa thì mới lo. Chớ bây giờ xem định vị tàu biển, vịnh America giờ đen đặc…

Jimmy Nguyen Nguyen

Dãy Nhà Ngói Đỏ

Truyện ngắn của Thảo Lan

Hoàng mời vợ chồng tôi đến căn nhà nghỉ mát của hắn chơi một thời gian nhân dịp tôi vừa chính thức nghỉ hưu non. Hoàng và tôi là bạn học với nhau từ thời tiểu học cho đến hết lớp 12 thì chia tay đường ai nấy đi. Tôi thì tiếp tục việc đèn sách để rồi sau đó lại cặm cụi làm công cả đời cho thiên hạ. Còn Hoàng thì bay nhẩy khắp chốn làm đủ mọi nghề để rồi cuối cùng khi tôi vẫn còn cắm cúi làm công nuôi vợ con thì Hoàng đã là ông chủ của một chuỗi nhà hàng lớn tiền bạc rủng rỉnh.

Năm nay vừa khi các con đã trưởng thành có công danh sự nghiệp riêng, hãng có chương trình về hưu sớm cho những người làm lâu năm nên tôi chụp ngay cơ hội. Vừa nghỉ ở nhà còn chưa biết làm gì cho hết thời gian thì Hoàng gọi rủ tôi ghé ở chơi căn nhà nghỉ mát của hắn. Căn nhà này tôi nghe Hoàng kể mới mua cách đây không lâu và Hoàng cũng đã rủ tôi tới chơi ngay lúc đó nhưng mãi đến bây giờ tôi mới rảnh rỗi để thu xếp đến được.

Căn nhà nằm trong khu đất rộng lớn phải chạy xe ngoằn ngoèo lên gần đỉnh núi. Khí hậu mùa hè trên núi thật mát mẻ dễ chịu. Sau bữa cơm chiều vợ tôi và vợ Hoàng phụ nhau dọn dẹp rồi ra sân sau ngồi chơi trong khi Hoàng kéo tôi xuống tầng hầm để chuyện trò. Tầng hầm của căn nhà nghỉ mát của Hoàng là nơi hắn để bàn billard, có một bar rượu và cả một phòng chiếu phim nho nhỏ. Mở tủ lấy ra chai rượu mạnh rót vào hai ly rồi đưa cho tôi một ly, Hoàng nói:

- Tao cho mày coi cái này ngộ lắm nè.

Vừa nói Hoàng vừa rảo bước vô căn phòng nhỏ cạnh phòng chiếu phim. Tôi bước vào theo. Căn phòng khá bừa bộn ở giữa có một chiếc bàn trên có mô hình một khu dinh thự kiểu cổ với dãy nhà mái ngói đỏ nối liền nhau thành hình chữ U. Ở giữa là một khoảnh vườn cỏ xanh rì có một cái hồ sen và cây cầu bắc qua. Đầu kia của hình chữ U nhìn ra một ngọn đồi thoai thoải. Mô hình được tạo tác rất sắc nét như thật kể cả những hình người như cảnh tượng đang sinh hoạt bình thường. Tất cả được bao bọc trong một khung kính. Hoàng lên tiếng:

- Cái mô hình này có từ khi tụi tao mới dọn vô căn nhà này. Có lẽ của chủ cũ để lại. Vợ tao thấy đẹp thích quá nên quyết định giữ lại nhưng chưa biết để đâu nên cứ tạm thời để ở đây.

- Ừ tao thấy cái mô hình đẹp quá. Mày có thể để trong phòng family room hay living room cũng được vì mấy phòng đó của mày cũng rộng mà.

- Mày nhìn kỹ xem cái mô hình này có gì lạ không?

Nghe Hoàng nói tôi chăm chú nhìn từng chi tiết của mô hình. Quả tình ai là người tạo nên cái mô hình này quá độc đáo. Từng chi tiết như thật. Những hình người bên dưới với từng nét sắc sảo tuy nhỏ nhưng không thiếu một chi tiết nào. Đằng trước cửa một căn nhà là một người phụ nữ nằm trên võng. Gần đó là hai người ngồi đánh cờ. Bên hồ sen thì có một cặp nam nữ đang đứng như tình tự trên chiếc cầu bắc ngang. Ở dưới chân đồi thì có một người giống như đang chăn một đàn dê. Tôi nói với Hoàng:

- Phải công nhận ai làm cái mô hình này hay thật. Trông cứ như thật mà tao cũng không hiểu họ làm bằng gì mà sắc sảo như thật vậy nhỉ?

Hoàng hỏi tôi với một giọng nghiêm trang.

- Mày có nghĩ là cái mô hình này có linh hồn không?

Tôi trợn mắt nhìn Hoàng hơi ngạc nhiên vì thằng bạn thân từ bé này đâu phải loại yếu bóng vía mê tín dị đoan. Chắc đoán được ý tôi, Hoàng nói tiếp:

- Mày nhìn kỹ mặt hồ sen xem có phải y như có nước thật hay không? Cả dòng suối nhỏ phía ngọn đồi kia nữa.

Nhìn kỹ lại thì quả tình tôi thấy mặt nước long lanh như thật nhưng mình không thể kiểm chứng được vì vướng khung kính bọc bên ngoài. 

Đến đây Hoàng lại lên tiếng:

- Tao cũng đã thử mở cái lồng kính này ra xem bên trong làm bằng vật liệu gì nhưng nó dán chặt quá. Tao sợ dùng sức mạnh quá làm vỡ mất cái khung kính. Mà lý do tao hỏi mày vậy không phải vì chỗ nước lấp lánh như thật kia đâu mà là vì chuyện khác. Mày có tin là những người trong mô hình đó di chuyển theo thời gian không?

Nghe lời Hoàng tôi nhìn kỹ lại thì ngoài việc những đường nét sắc sảo như người thật ra, các hình người đó không có vẻ gì là chuyển động được cả. Vì làm thế nào mà di chuyển được khi rõ ràng mỗi hình người đều gắn cố định xuống mô hình. Tôi trả lời Hoàng:

- Tao có thấy ai chuyển động gì đâu?

Hoàng bắt đầu chậm rãi kể:

- Căn nhà này tụi tao mua cách đây vài tháng và chỉ thỉnh thoảng ngày cuối tuần hoặc lâu lâu mới ghé đến đây chơi. Còn căn phòng dưới basement này thì cũng ít khi vào. Mới hôm nọ tao xuống đây dọn dẹp, khi nhìn kỹ lại mô hình này thì mới thấy chuyện lạ.

Nói đến đây Hoàng chỉ tay vào những hình người bên trong lồng kính.

- Hồi đó người phụ nữ nằm trên võng này tư thế chiếc võng hơi lệch về đằng trước. Còn ông già râu dài ngồi đánh cờ cả hai tay để trên bàn. Và điều mà khiến tao chú ý nhất đó là giờ đây trong mô hình đã không còn cô gái mặc áo đỏ nữa.

Tôi nhìn kỹ vào mô hình rồi hỏi Hoàng:

- Sao mày biết lúc trước có cô gái mặc áo đỏ. Mày có nhớ lộn không?

Hoàng đủng đỉnh trả lời.

- Tao không lộn đâu. Tại vì ngay lần đầu nhìn thấy cái mô hình này tao đã để ý cái hình người cô gái mặc áo đỏ tóc dài quá vai đang quay lưng ở ngay khung cửa với dáng điệu như đang đi vào. Gần đây nhìn lại thì không thấy nữa. Mày nhìn kỹ vào cái khung cửa đó đi.

Hoàng vừa nói vừa chỉ vào cái khung cửa của một căn nhà phía đối diện với căn có người phụ nữ nằm võng. Tôi nhìn kỹ thì thấy bên trong căn nhà tối tăm có thấp thoáng một gót chân ai còn thò ra một tí.

- Tao chỉ thấy có gót chân một người như vừa bước vào bên trong thôi còn thì đâu rõ người đó mặc áo màu gì.

Hoàng cười không nói gì rồi kéo tôi ra phòng chiếu phim bên cạnh. Mở tủ lấy ra một đĩa DVD, Hoàng gắn vào máy rồi nói.

- Ngày mới dọn về đây tao có quay phim lại. Giờ mày coi cho kỹ nhe.

Cuốn phim gia đình do Hoàng quay giới thiệu từng căn phòng từ ngoài vào trong không có gì đặc biệt. Hoàng bấm fast forward cho chạy nhanh đến khúc quay dưới tầng basement. Khi vừa đến khúc Hoàng quay zoom vô cái mô hình trong căn phòng nhỏ thì hắn bấm pause phim lại rồi nói.

- Mày nhìn kỹ cái mô hình tao quay lúc mới dọn vào đây đi.

Tôi nhìn chăm chú vào căn nhà có một gót chân thò ra ban nãy thì quả thật ngay ngưỡng cửa có bóng một người con gái tóc xõa ngang vai mặc áo đỏ đang quay lưng trong tư thế bước vào nhà. Nhìn vội qua hình hai người đang đánh cờ thì đúng là ông già có bộ râu dài đang để cả hai tay lên bàn như Hoàng nói ban nãy chứ không để một tay lên đùi như tôi thấy ở mô hình ngoài kia. Tôi hỏi Hoàng:

- Mày có chắc là đúng cái mô hình đó không hay là cái khác?

Hoàng cười nói:

- Trời đất thì chỉ có một cái đó thôi. Nhà này chỉ có hai vợ chồng tao thỉnh thoảng đến ở chơi và chỉ có tụi tao có chìa khóa thôi. Cho dù có người khác vào thì ai mà hơi đâu đem đánh tráo cái mô hình làm chi.

Tôi hỏi Hoàng:

- Mày nghĩ cái mô hình này có ma sao?

Hoàng phì cười.

- Trời! Mày biết tính tao từ trước đến giờ làm gì tin chuyện ma quái. Cái gì tao thấy tận mắt tao mới tin.

- Vậy sao hồi nãy mày nói với tao là mô hình này có linh hồn?

- Để tao giải thích cho mày nghe nhe. Chuyện hơi dài dòng một chút nên thôi mình lên nhà trên ngồi kể cho mấy bà nghe luôn.

Hoàng và tôi đi lên nhà trên. Lúc đó vợ tôi và vợ Hoàng cũng đã dọn dẹp xong đang ngồi nói chuyện. Hoàng cũng không quên xách theo chai rượu để tôi và hắn nhâm nhi tiếp. Khi cả bốn người ngồi quanh chiếc bàn ăn thì Hoàng chậm rãi kể vắn tắt cho vợ tôi nghe về cái mô hình dưới basement rồi nói tiếp.

- Tất cả chắc vẫn nhớ những câu chuyện mình hay được nghe kể khi còn nhỏ là một ngày ở trên trời bằng cả năm hay cả tháng ở dưới trần không?

Vợ tôi xen vào.

- À giống như chuyện Lưu Nguyễn lạc thiên thai. Sau một thời gian quay trở về thì đã trải qua mấy đời đó hả anh Hoàng?

- Dạ đúng rồi đó chị. Như vậy tôi hỏi mọi người là ở thế giới đó thời gian trôi nhanh hơn hay chậm hơn?

Tôi nhanh nhảu đáp, "Nhanh hơn."

Hoàng lắc đầu.

- Tầm bậy ông ơi. Phải là chậm hơn. Thí dụ cho đơn giản nhe. Một ngày trên trời tương đương 24 ngày dưới đất. Vậy thì dĩ nhiên một giờ ở đó tương đương với một ngày của chúng ta rồi. Thí dụ một người đi trung bình với tốc độ năm cây số một giờ ở thế giới đó thì đối với mình trong nguyên một ngày, ta chỉ thấy họ đi được có năm cây số đúng không? Như vậy nếu mình đứng ở thế giới này nhìn vào thế giới của họ thì mình sẽ thấy tất cả động tác của người thế giới đó thật chậm rãi khoan thai, đúng không?

Đến đây thì tôi bắt đầu hiểu ra ý của Hoàng.

- Ồ tao hiểu rồi Hoàng. Như vậy theo mày thì cái mô hình đó thuộc về một thế giới khác có thời gian trôi chậm hơn thế giới này do đó mình không thể thấy các chuyển động ở đó đúng không?

- Đúng vậy đó. Mày nhớ cái hình cô gái mặc áo đỏ có trong cuốn phim tao quay vài tháng trước mà giờ chỉ còn cái gót chân thò ra ở khung cửa đó. Rồi cả hai bàn tay của ông già đánh cờ nữa. Tao nghĩ cái mô hình đó thuộc về một thế giới mà thời gian trôi chậm hơn chúng ta thật nhiều.

Tôi hỏi Hoàng:

- Thế theo mày họ có nhìn thấy chúng ta không?

- Tao nghĩ là không vì so với họ thì chúng ta ở quá xa và chuyển động quá nhanh.

Vợ tôi nghe đến đây thì háo hức muốn xem mô hình. Chúng tôi đi xuống tầng hầm và đứng ngắm nghía cái mô hình trong khung kính. Tôi đề nghị Hoàng để tôi lắp hệ thống quay phim tự động để ghi lại hình ảnh cái mô hình 24/24 trong một thời gian rồi sau đó sẽ chạy phim nhanh. Như vậy chắc chắn có thể thấy được các chuyển động trong mô hình. Chỉ có cách này mới có thể chứng minh được sự tồn tại của một thế giới khác ở trong đó.

Chỗ tôi làm trước khi nghỉ hưu chuyên sản xuất các máy quay phim thích hợp cho việc này nên tôi có thể mua và lắp đặt giúp Hoàng. Chúng tôi tiếp tục trò chuyện cho đến khi đầu tôi hơi choáng váng vì mấy ly rượu của Hoàng thì vợ chồng tôi xin rút về phòng để nghỉ. Chúng tôi còn ở đây một tuần lễ nữa nên sẽ còn nhiều dịp để quan sát cái mô hình này. Ngày mai tôi sẽ order máy quay phim và yêu cầu gửi gấp. Hy vọng rằng sẽ kịp nhận được và lắp đặt cho Hoàng trước khi chúng tôi chấm dứt kỳ nghỉ để quay về nhà của mình.

Vì ảnh hưởng của mấy ly rượu mạnh nên đêm đó tôi ngủ rất ngon. Sáng mở mắt thấy ánh sáng đã chiếu chan hòa qua cửa sổ. Tôi bỗng giật mình vì thấy gió thổi qua khung cửa sổ làm tung bay chiếc màn cửa. Cái cửa sổ phòng ngủ trên lầu mà chủ nhà dành cho vợ chồng tôi có cửa kính đóng kín vì trong nhà mở máy lạnh mà sao giờ mở tung như thế. Nhìn kỹ thì đó không giống cái cửa sổ căn phòng nhà Hoàng mà cảnh vật chung quanh cũng thế. Tôi giật mình nhìn sang bên cạnh thì vẫn thấy vợ tôi còn đang nằm ngủ. Như vậy thì đâu phải là mình nằm mơ.

Để yên cho vợ ngủ, tôi nhẹ nhàng xuống giường bước ra khỏi phòng ngủ. Lạ quá vì cảnh vật không giống cảnh nhà Hoàng tí nào. Đây chỉ là một gian nhà nhỏ mà bên ngoài cửa chính đang mở rộng đón ánh sáng ban mai. Rảo bước ra ngoài trước mắt tôi là hai dãy nhà ngói đỏ hợp với dãy nhà tôi đang đứng làm thành một hình chữ U và ngay trước mặt mình là một hồ sen lớn có chiếc cầu bắc qua. Xa xa là một ngọn đồi xanh tươi có dòng suối chảy từ trên đỉnh xuống. Tôi rùng mình khi nhớ đến cái mô hình mà tối qua Hoàng đã chỉ cho tôi xem. Đúng rồi cũng hai người đang ngồi đánh cờ, trên chiếc cầu bắc qua hồ sen có đôi tình nhân đang tình tự. Lẽ nào mình đã lạc vào trong cái thế giới của mô hình đó?

Còn đang bàng hoàng chưa biết làm gì thì tôi chợt nghe tiếng động. Quay qua thì từ căn nhà bên cạnh bước ra một thiếu nữ mặc áo đỏ có mái tóc dài xõa qua vai. Tôi hoảng hốt lùi lại vì nghĩ ngay đến mô hình cô gái áo đỏ trong câu chuyện với Hoàng ngày hôm qua. "Người hay ma?" Tôi tự hỏi trong lòng. Còn đang chưa biết phải làm gì thì người thiếu nữ, mặt hướng về về hai người đang đánh đánh cờ, miệng nói bâng quơ,"Vũ trụ bao la. Thế gian rộng lớn. Chả nên xen vào chuyện của nhau." Nói xong cô ta rảo bước nhanh quay trở vô nhà.

Tôi nghĩ chả lẽ cô ta muốn ám chỉ mình. Lúc này tôi mới chợt nhớ đến câu chuyện thời gian trôi thật chậm trong thế giới khác mà chúng tôi bàn bạc ngày hôm qua. Như thế vì lý do nào đó mà vợ chồng tôi lại lạc vào bên trong cái thế giới của mô hình này. Nhìn lên cao chỉ thấy trời xanh. Tôi nghĩ đến lời Hoàng nói từ thế giới này tôi không thể thấy được những sự việc xảy ra với tốc độ nhanh ở thế giới khác. Tôi lo lắng phân vân suy nghĩ từ lúc tỉnh giấc đến giờ liệu đã trôi qua bao nhiêu tháng, bao nhiêu năm ở thế giới của mình? Liệu khi mình quay trở về có còn gặp lại được những người thân của mình nữa hay không. Hay lại giống như Lưu Nguyễn lạc thiên thai ngày xưa? Nghĩ đến đây tôi chạy vội vào căn phòng ban nãy. Vợ tôi vẫn còn nằm đó. Vừa lay vai vợ, tôi vừa gọi, "Em ơi ... dậy … dậy nhanh lên ." Đến đây thì tôi lại chợt thấy vợ tôi đang nắm tay mình và nói, "Em đây". Lúc này nhìn lại thì tôi thấy mình đang nằm trên chiếc giường nệm êm ái của nhà Hoàng. Đầu óc còn đang lơ mơ nghĩ đến những gì vừa xảy ra thì nghe vợ tôi nói:

- Em vừa nằm mơ thấy mình thức giấc trong một căn nhà lạ hoắc không phải căn nhà này. Vừa ngồi dậy tính chạy ra ngoài tìm anh thì đã thấy anh chạy hớt hải từ ngoài vào. Rồi giờ thì lại thấy mình đang nằm đây.

Tôi kể lại cho vợ nghe giấc mơ của mình rồi buông một câu kết luận.

- Lát nữa anh sẽ nói với Hoàng là anh không order và lắp máy quay phim để thu hình cái mô hình đó nữa.

Đến đây tôi lẩm bẩm lập lại trong miệng câu nói ban nãy của cô gái áo đỏ, "Chả nên xen vào chuyện của nhau."

Không biết giờ này là mấy giờ tôi với tay mở phone xem thì thấy trên màn hình phone ghi 7:30 AM, May 25, 2051.

Thảo Lan

Viết xong ngày 25 tháng 5, 2021

MIỀN TÂY

… đối với tôi thời tiểu học là miền “đất hứa” khi những đứa bạn học được về quê trong hè, Gò Công, Mỹ Tho, Bạc Liêu, Cần Thơ, Sóc Trăng,…. những địa danh kỳ lạ mà thật hấp dẫn khi trở về bạn tôi tranh nhau kể những chuyện “phiêu lưu mạo hiểm”. Tôi và những đứa “không quê” vừa ngồi hả miệng ra, nuốt từng chữ của chuyện kể, vừa tưởng tượng thêm cho … đã. Sau này tôi phải phì cười khi nghĩ đến những chuyện đó vì gần một nửa có “thêm mắm thêm muối” vô. Mặc kệ, đối với tôi lúc đó miền tây là nơi tôi phải đến và sống sau này khi lớn vì tôi không có quê! 

Thật ra tôi cũng có nhưng “tuốt” ngoài Huế, ông bà mất lúc tôi chưa sanh ra. Vì thời đó di chuyển khó khăn và đông con, nên ba mẹ tôi cũng không dẫn về Huế được. Rồi sau tết Mậu Thân, trong họ hàng cũng bị mất mát rất nhiều nên ba mẹ cũng không muốn về vì buồn. Tôi có hỏi mẹ và mẹ tôi kể cho tôi nghe thật nhiều về đời sống ở làng, cũng có tắm mương, cũng có đủ thứ… Khi tôi hỏi sao mình không đi về quê ở Huế, mẹ tôi nói “Đi làm chi con, Huế bây giờ buồn lắm con!” Tôi nghĩ Huế chỉ buồn vì nhiều người thân của ba mẹ mất trong Mậu Thân.

“Ở lành gặp hiền” nên ước mơ tôi thành sự thật khi tôi và anh kế “được đi chơi” miền tây mà không biết ngày về lúc tôi 13 tuổi. Buổi tối trước ngày đi tôi có hỏi ba khi nào về và thật ngạc nhiên khi ba tôi trả lời “khi nào con chán thì về!”, lúc đó tôi thấy gương mặt ba tôi có vẻ buồn. Khi bác bạn ba tới dẫn đi tôi vui mừng khôn tả, chỉ thấy hơi lạ khi lần đầu tiên thấy ba tôi có vài giọt nước mắt.

Tới nơi tôi và anh kế ở nhà bác bạn, một nhà nhỏ có ngói lá đơn sơ. Sau này tôi mới biết là phải ở đó để người lạ và công an không để ý. Ngôi nhà gần bờ sông y như những hình ảnh trong đầu qua những chuyện kể, thật đẹp và “mạo hiểm”, nhưng…khó thân trong thời gian đầu vì thiếu những tiện nghi cho một đứa trẻ lớn lên trong thành phố, mặc dầu Sài Gòn lúc đó cũng chẳng còn chi.

Ngày thứ hai tôi quên hẳn những cái “thiếu thốn” khi một đám trẻ khoảng 10 đến 14 tuổi đi ngang và đứa lớn nhất, chắc là “đầu nậu”, đứng lại, nhìn tôi từ đầu xuống “chưng” và hỏi “Mày ở đâu tới?”. Sau khi tôi nói Sài Gòn, nó nhìn tôi kỹ lại lần nữa như muốn chắc tôi có nói thiệt không. Lúc đó tôi mới nhớ lại là phải nói từ Cần Thơ khi ai hỏi như bác bạn ba dặn nhiều lần. Sau khi chắc là tôi nói thiệt nó nói “mày muốn đi theo tắm thì đi, tao là đầu nậu!” một cách như khẳng định rõ ràng. Ai muốn làm “đầu nậu” thì làm, tôi chỉ mừng húm khi có bạn và được rủ đi chơi.

Những ngày sau đó tôi quên tất cả khi đi theo đám bạn đi khắp nơi, đi làm những chuyện “ruồi bu”, đi giúp cha mẹ mấy đứa, buổi trưa ăn ở nhà một đứa ăn cơm sau khi được giới thiệu “thằng này ở Sè Gòn mới xuống!” Tất cả còn hơn những gì tôi tưởng tượng thêm khi nghe những đứa bạn kể sau khi về quê hè. Tôi hạnh phúc đến nỗi quên đi những lúc gần khóc trước khi đi ngủ vì nhớ nhà và nhớ mẹ.

Thằng “đầu nậu” tên “Toòng” khi tôi hỏi tên nó. Khi tôi hỏi lại thiệt không vì ai tên “kỳ cục” vậy, nó đánh vần là Toàn. Tôi không thấy buồn cười mà lại thấy sao thân thương quá, từ đó tôi kêu nó là Toòng. Càng ngày tôi càng thân thiết với Toòng, tôi nể phục vì chuyện gì nó cũng làm được và nó thật can đảm, bắt chuột đồng, rắn, rỗ cá, bẩy chim…không con gì thoát khỏi tay nó. Ngày nào tôi cũng chờ nó về sau khi giúp ba má nó làm đồng về. Nó thường ghé qua tôi rủ đi nhặt củi, mót lá,… cho nhà và nghe tôi kể chuyện, những chuyện tôi học, đọc trong sách hay chuyện ở Sài Gòn. Nó rất thích nghe tôi kể chuyện và rất muốn biết nhiều về khoa học, những thứ tôi đọc trong tạp chí Thời Nay hay Tuổi Hoa mà anh chị tôi giấu được. Tôi nói với nó tôi sẽ viết thư cho ba mang vài cuốn sách và truyện theo khi rước tôi về và tôi sẽ cho nó. Nó nghe mà mừng và tôi phải móc ngoéo hứa. Toòng nghỉ học lúc lớp hai vì phải ở nhà giúp gia đình, ngoài những tờ báo cũ người ta bỏ đi, nó chẳng có gì để đọc. Tôi ước gì tôi được mời nó về nhà tôi rồi đưa nó mấy cuốn sách hay, hai đứa đọc chung.

Rồi chẳng bao giờ viết được thư cho ba tôi, ba tôi cũng chẳng bao giờ rước tôi về nhà khi vài hôm sau, trong một đêm không trăng, bác bạn ba tôi dẫn tôi và anh kế đi xuống thuyền vượt biên.

Từ đó tôi còn nợ Toòng một cái móc ngoéo chưa trả được.

Louis Mishima

CANH CHUA MIỀN TÂY …

… là món thứ hai tôi có “duyên” được ăn trong thời gian “du ngoạn” ở một tỉnh nhỏ miền tây. “Du ngoạn” vì lúc đi với anh kế theo bác bạn, ba tôi dấu không cho biết là nằm chờ đi vượt biên nên tôi đinh ninh là đi chơi xa, khỏi phải đi học, sung sướng vô cùng! Có điều lạ là ai cũng biết tôi từ Sài Gòn xuống, mặc dù tôi theo lời dặn của ba, không nói cho ai biết tôi là ai từ đâu đến.

Sau khi được ăn thịt kho hột “dịch” (vịt) ở nhà thằng Toòng (Toàn), tôi như được “mở cờ” cho bụng, cho tất cả những dây thần kinh của mùi vị. Đã lâu rồi tôi chưa bao giờ được ăn cái gì mà béo “ngây ngất” như vậy. Tôi thật sự không phải là đứa tham ăn, nhưng trong cái tuổi 13, cái tuổi “ăn cho lớn”, tôi thèm những cái ngọt và béo, những thứ “xa xí phẩm” thời gian đó. Mấy chị và anh thường “dạy đời” tôi trong bữa ăn với “xương kho mặn” và một tô rau “bự chà bá” khi thấy mặt tôi tiu nghỉu “Mi phải nhớ, miếng ăn là miếng bần cùng. Người ta ăn để mà sống (làm chuyện cao cả!), chứ không phải sống để ăn!”. Nhưng triết lý sống của tôi thời đó là “sống để ăn … béo, ngọt và nhiều, càng nhiều càng tốt!”.

Mẹ tôi thì tằn tiện từng đồng từng cắc từ buôn bán, không dám đụng đến nữ trang dấu được cho sau này, cho những lần vượt biên của tôi và anh chị. Chỉ có một lần mẹ tôi bán thứ gì đó để mua đồ thăm anh ba đang ở tù “cải tạo”.

Vài ngày sau thằng Toòng lại rủ tôi ghé ăn cơm trưa rồi sẵn giúp nó làm lại cái chuồng heo. Tôi thật không tham ăn, chỉ mỗi cái tội thèm ăn, nên thấy ngại vì lần vừa rồi chắc tôi ăn “quá trớn” trong cơn thèm và cũng nhớ đến mẹ tôi dặn khi đến nhà người khác chơi. Thằng Toòng, đúng là đứa “khôn thầy chạy” như má nó nói, như đoán được ý tôi nên nói liền “Mày đừng có lo, cá ba tao câu, còn mấy thứ kia đầy trong vườn, không tốn một cắc!”. Tôi vừa miễn cưỡng nhưng cũng vừa sung sướng đi theo nó.

Tôi không biết tả làm sao khi má nó mỡ nắp nồi cá ra, trong tiếng Đức họ sẽ tả như một “tràng pháo hoa” của hương thơm, tôi có thể nhận ra mỗi mùi riêng biệt như tỏi phi, bạc hà, rau nhút (hay rút?), mùi cá, …Và cái lạ là tôi tưởng ra được mỗi vị như thế nào cho đến khi tôi húp miếng canh. Tất cả mùi và vị đều riêng biệt nhưng lại quện vào nhau như “tràng pháo hoa” bắn khắp trong miệng tôi. Mặc dù đã 13 tuổi tôi vẫn còn “lọng cọng” với “vẽ” cá nên thường bị hóc xương. Má nó thấy nên gắp cho tôi những miếng to “đùng” không quên dặn “Coi chừng mắc xương nghen!”. Tôi không nhớ là cá gì mà chỉ nhớ nó cũng béo như thịt kho và ngọt như … mía lùi! Tôi lại say sưa và có thể đã ăn “quá trớn” vì sau đó tôi đứng dậy không nỗi nữa, mà thằng Toòng cũng vậy. Cái chuồng heo tụi tôi “tạm” gác qua hôm sau.

Tôi tự nhủ mai mốt về nhà tôi sẽ xin mẹ nấu canh chua kiểu này vì canh chua của mẹ tôi chỉ có … cà chua! Nhưng tôi không về nhà nữa vì sau đó tôi vượt biên và trở về sau hơn 20 năm, mẹ tôi đã lẫn và không còn nấu ăn.

Louis Mishima

LẠI CHUYỆN THUẾ CỦA TRUMP

Trong thời gian gần đây, truyền thông loa phường làm rùm beng chuyện thuế má của Trump, và dĩ nhiên đám lâu la vẹt tỵ nạn mau mắn về hùa theo, chửi sảng mà không biết mình đang chửi chuyện gì. Một lần nữa, thiên hạ bị nhận chìm trong hỏa mù tin xuyên tạc, tin phếch-niu nhằm mục đích cố hữu: gạt dân, bôi bác, đánh Trump.

Sự thật như thế nào? Trước hết, xin nhắc lại chuyện cũ và bối cảnh.

Bối cảnh câu chuyện

Cuối tháng 9/2020, đâu một tháng trước ngày bầu cử tổng thống đầu tháng 11/2020, báo chị cả của đám truyền thông loa phường New York Times tung ra giấy thuế của Trump trong hai năm 2017-18. Tin ‘động trời' bị đám cuồng chống Trump khai thác tối đa là năm 2017, Trump chỉ đóng có 750 đô tiền thuế cho năm 2016. Trump bị đánh túi bụi: tỷ phú một năm có lợi tức bạc triệu, bạc tỷ gì đó, mà chỉ đóng thuế có 750 đô: gian lận thuế thô bạo nhất chứ còn gì nữa.

Cái mà không một cơ quan truyền thông nào hó hé bàn tới là tại sao năm đó 2016, Trump còn đang tranh cử chống Hillary, sở thuế IRS còn dưới quyền Obama, tại sao IRS khi đó không vồ Trump, đưa ra tòa, nhốt tù về tội khai gian thuế để giúp bà Hillary thắng cử ngay, bà khỏi mất công tranh cử rồi thua ê mặt?

Âm mưu khuynh đảo cuộc bầu cử tổng thống của báo NYT nổi bật rõ hơn ban ngày. Chẳng ai biết việc công bố giấy thuế đó có hậu quả thực tế như thế nào, chỉ biết một tháng sau đó, Trump thất cử và Biden đắc cử.

NYT công bố giấy thuế của Trump nhờ có một nhân viên Sở Thuế IRS -công chức Nhà Nước Ngầm- xì giấy thuế của Trump cho NYT.

Cách đây vài tháng, TT Trump kiện IRS vì vụ xì giấy thuế hoàn toàn bất hợp pháp đó, và đòi bồi thường 10 tỷ đô thiệt hại cho kinh doanh của ông, cũng như trừng phạt IRS đã để lộ giấy thuế của ông.

Truyền thông loa phường làm rùm beng: Trump kiện chính nhân viên của mình. Nôm na ra, tổng thống ép nội các của mình để lấy tiền bỏ túi chơi, cho dù Trump khẳng định nếu có tiền phạt thì tiền đó sẽ được tặng cho từ thiện hết. Trump không nói láo: trước đây, Trump đã được nhiều cơ quan truyền thông bồi thường về loan tin phịa bị Trump kiện, lên tới hơn 80 triệu đô mà Trump đã cho từ thiện hết, không giữ một xu nào. Sau đó, luật sư của IRS và luật sư của Trump điều đình: Trump, các con, và Tổ Chức Trump -Trump Organization- đồng ý bãi nại với điều kiện IRS thành lập một quỹ đặc biệt lên tới 1,8 tỷ đô lấy tên là Anti-weaponization Fund (Quỹ Chống Vũ Khí Hoá) để bồi thường những người bị chính quyền Biden dùng bộ Tư Pháp truy lùng vì đối lập chính trị, trên căn bản phần lớn là những người đi biểu tình ủng hộ Trump ngày 6/1/2021 bị các công tố và quan tòa ủng hộ Biden truy lùng và trừng phạt quá đáng, sau đó đã được Trump ân xá tuy nhiều người đã ngồi tù cả năm trời.

Rồi sau đó, có tin do Al Jazeera rồi CNBC xì ra là Trump cũng đã điều đình được với IRS một điều khoản tuyệt mật theo đó IRS cam kết không kiểm tra thuế của Trump, gia đình và kinh doanh của Trump. Truyền thông loa phường và đám lâu la vẹt tỵ nạn, lại được dịp khai thác, xuyên tạc, chửi bới lung tung. 'Ông vua Trump ngồi trên luật pháp, cấm IRS không được kiểm tra thuế của mình'.

Những sự thật không nói ra

Tin trên, đọc qua, khó ai có thể bào chữa hay bênh vực Trump được. Vấn đề là tất cả tuy là sự thật, nhưng chỉ là một phần của sự thật. Mà khác với ổ bánh mì, một phần của sự thật không còn là sự thật nữa.

Trong câu chuyện trên, đâu là sự thật được công bố và khai thác, đâu là sự thật bị giấu nhẹm vì mục đích xuyên tạc, phịa ra để có cớ đánh Trump?

Phải nói ngay, tất cả những gì DĐTC vừa nêu lại đều là sự thật, không có gì phịa hết. Nhưng những phần không được viết ra mới quan trọng, vì sẽ phá hủy trọn vẹn những công kích, chửi bới Trump.

1. Trump đóng có 750 đô thuế cho 2016

Vâng, theo hồ sơ thuế, năm 2017 Trump chỉ đóng có 750 đô thuế lợi tức cho năm 2016.

Tất cả những công dân Mỹ phải đóng thuế lợi tức cho liên bang -không kể đám vẹt bên Tây Âu, mù tịt vì không phải đóng một xu thuế nào cho chính phủ liên bang Mỹ mà vẫn mê bàn sảng về chuyện thuế của Trump- đều biết rõ IRS rất ma mãnh, lấy tiền thuế trước, rồi qua gần giữa năm sau mới tính lại và điều chỉnh. Nhất là với các nhà kinh doanh độc lập (không lãnh lương tháng bị tự động trừ thuế trước), mỗi tam cá nguyệt đều phải đóng thuế lợi tức trước theo dự đoán lợi tức, rồi qua tháng Tư năm sau, mới tính lại dựa trên thu nhập thực sự, thiếu đóng thêm, dư trả lại.

Thí dụ cụ thể: một ông chủ tiệm phở ở Bolsa ước đoán cuối năm nay sẽ có thu nhập tổng cộng 300.000 đô chẳng hạn, sẽ phải đóng thuế cỡ 30% hay 90.000 đô cho nguyên năm; mỗi tam cá nguyện, bắt đầu từ cuối tháng Ba, ông chủ tiệm phở phải đóng trước 1/4 hay 22.500 đô thuế cho IRS. Cuối năm tính sổ xem thu nhập thật sự là bao nhiêu, rồi mới làm giấy khai thuế, tính số tiền thuế thật sự phải đóng. Nếu thiếu đóng thêm, nếu thừa IRS sẽ hoàn trả.

Trump cũng không khác, năm 2016 đóng trước cả triệu đô tiền thuế, rồi qua tháng 4/2017, điều chỉnh lại, phải đóng thêm 750 đô. Đó có thể là thực tế câu chuyện Trump đóng 750 đô thuế.

Cũng có thể có trường hợp khác. Năm 2015 chẳng hạn, Trump làm kinh doanh bị thua lỗ khẩm, mất cả triệu đô. Theo luật thuế chung cho tất cả mọi người chứ không riêng gì cho Trump, qua năm 2016, Trump được khấu trừ một phần lỗ của 2015 vào số tiền thuế phải đóng vì lời lại của năm 2016. Sau khấu trừ đó, Trump chỉ còn phải đóng 750 đô cho 2016.

Vì NYT không cho biết chi tiết, -cố tình úp úp mở mở để reo rắc nghi ngờ- nên không ai biết năm 2016, Trump đóng thuế rất ít vì trường hợp nào.

Tố Trump gian lận thuế là chuyện tào lao, xuyên tạc bá láp không hơn không kém. Trump tuyệt đối không có thời giờ cũng như khả năng tự khai thuế, mà thuế của Trump được soạn bởi một công ty kế toán chuyên nghiệp lớn, có trụ sở trên cả thế giới. Vì lý do bảo vệ uy tín, công ty đó không thể nghe lời Trump muốn khai gì thì khai, khai gian cũng ô-kê. Mà thật ra, có khai gian hay không thì IRS kiểm toán mới biết chứ không phải công bố giấy thuế ra là một vài tên nhà báo sẽ kiếm ra gian lận ngay.

Ngay đây, cũng phải nhắc lại, chính NYT viết rõ trước 2016, Trump đã đóng thuế lợi tức liên tục trung bình 1,4 triệu đô mỗi năm trong 18 năm liền. Là chuyện đám cuồng chống Trump phớt lờ, không bao giờ nhắc tới. Chống đối, chỉ trích là quyền của tất cả mọi người, nhưng nói láo hay thiếu lương thiện, nói một phần sự thật trong khi giấu một phần sự thật để chửi sảng thì không ai có quyền hết.

Trích: https://en.wikipedia.org/wiki/Tax_returns_of_Donald_Trump#:~:text=On%20September%2027%2C%202020%2C%20The,the%20data%20earlier%20that%20month.

2. Trump không muốn công bố giấy thuế

TT đầu tiên tự ý công bố giấy thuế là ông Jimmy Carter, rồi các ông kế nhiệm đều tiếp tục thông lệ này, dù chẳng có luật gì bắt buộc hết. Các ông Carter, rồi Reagan (cựu thống đốc), Bush cha (cựu công chức liên bang), Clinton (cựu thống đốc), Bush con (cựu thống đốc), Obama (cựu thượng nghị sĩ), Biden (cựu thượng nghị sĩ) đều công bố giấy thuế, ngoại trừ Trump. Chỉ vì các ông TT trên, toàn là công chức, mà thu nhập chỉ là lương cố định, thỉnh thoảng thêm ít tiền bán sách hay đầu tư vặt, cả nước đều biết, có công bố cũng chẳng có hậu quả gì, ngoài việc thỏa mãn tò mò của đám nhà báo muốn đi tìm rác. Giấy khai thuế là tài liệu tuyệt mật mà không có luật gì bắt bất cứ ai phải công bố ra hết. Từ lơ xe đò tới tổng thống, không có luật nào bắt bất cứ ai phải công bố hết, do đó không công bố không có nghĩa là ngồi xổm trên luật pháp. IRS theo luật cũng bị tuyệt đối cấm công bố hay xì ra. Việc các ứng cử viên tổng thống công khai hóa chỉ là trò xiếc chính trị hoàn toàn vô nghĩa khi mấy ông công bố giấy thuế thật ra chẳng có gì để khai hay để giấu.

Trường hợp Trump khác hẳn. Trump là nhà kinh doanh lớn, có đầu tư trong trên dưới 500 công ty lớn nhỏ. Giấy thuế của Trump thường trên cả mấy ngàn trang, do một đại công ty kế toán mất cả mấy tháng soạn ra, lãnh cả trăm ngàn đô của Trump trả, không phải 3 trang như giấy thuế của hầu hết các cụ trong tuổi hưu.

Chẳng những cực kỳ phức tạp cần chuyên gia soạn trong cả tháng, mà quan trọng hơn xa, còn là một tài liệu hết sức chi tiết, đầy bí mật kinh doanh của Trump, mà cả ngàn công ty khác muốn biết để trục lợi, hại Trump trên phương diện cạnh tranh kinh doanh. Đó chính là lý do Trump KHÔNG muốn hay không thể công bố hồ sơ thuế. Trong khi tranh cử năm 2016, Trump có hứa hẹn sẽ công bố tóm lược giấy thuế sau khi đắc cử, nhưng sau đó không giữ lời hứa. Đó là Trump thất hứa thật, tuy cũng phải hiểu Trump hứa ẩu, chứ giấy thuế không thể công bố 'tóm lược' được vì như vậy rất dễ bị xuyên tạc, bóp méo, nhất là từ đám truyền thông cú vọ và đám kinh doanh cạnh tranh muốn biết chi tiết đầy đủ. Chính tri gia thất hứa là chuyện cơm bữa đánh vào điểm đó chỉ làm trò cười cho thiên hạ.

3. Kiện IRS

Truyền thông loa phường làm rùm beng chuyện Trump kiện IRS đòi bồi thường 10 tỷ đô, đại khái Trump kiện chính nhân viên của mình để lấy tiền bỏ túi. Thực tế chỉ những người cuồng chống Trump nhất mới tin vì thật ra, chẳng một ai nghĩ Trump sẽ bỏ túi vài tỷ đô chơi, vì ai cũng biết ý định thực sự của Trump là vạch trần những cái gian của Nhà Nước Ngầm khi đó muốn hại Trump giúp Biden thắng cử một tháng sau. Rồi sau đó điều đình gì đó, rồi xù câu chuyện vì dĩ nhiên chẳng thể nào biết được thủ phạm là ai để rồi vồ được. Có gì khó hiểu?

4. Thỏa thuận với IRS

Sau khi kiện, thì luật sư của IRS 'điều đình' với luật sư của Trump để tìm giải pháp chấm dứt vụ kiện. Trump đã đạt được mục đích vạch trần mưu mô của Biden thông đồng với Nhà Nước Ngầm nên sẵn sàng điều đình bãi nại. Đi đến thỏa thuận được chính thức công bố là Trump, các con, và Tổ Chức Trump Organization bãi nại, đổi lại việc IRS sẽ thiết lập một quỹ dự phòng 1,8 tỷ dành để bồi thường những nạn nhân của việc Biden truy lùng đối lập chính trị qua những vụ kiện cáo cuội của bộ Tư Pháp.

Truyền thông loa phường hô hoán ầm ĩ "Trump ép IRS, lấy tiền tặng cho các đồng minh" -allies-. Đám vẹt tỵ nạn mau mắn thêm chút mắm tôm mắm ruốc gì đó cho mặn mà "Trump cướp của IRS 1,8 tỷ đô bỏ túi riêng".

Chuyện bá láp. Đây là quỹ dự phòng, muốn có tiền phải nộp đơn xin, rồi có một hội đồng -đã được thành lập với 5 luật gia- cứu xét đơn và ấn định tiền bồi thường. Chẳng có chuyện Trump dễ dàng lấy tiền IRS bỏ túi riêng hay tặng cho các đồng minh khơi khơi như bị tố láo. Mỹ là xứ pháp trị với những luật lệ chằng chịt, không có gì dễ dàng đơn giản như đám loa phường xuyên tạc rẻ tiền.

Đây không phải là chuyện mới lạ do Trump chế ra để 'lấy tiền cho các đồng minh chính trị' như truyền thông loa phường hô hoán, hay 'bỏ túi riêng' như vẹt tỵ nạn la sảng. Bộ Ngân Khố -Treasury Department- từ hồi nào tới giờ đã có một quỹ đặc biệt gọi là 'Judgment Fund' do quốc hội ra luật thành lập từ năm 1956 (31 U.S.C. § 1304), thời TT Eisenhower, dùng để bồi thường những nạn nhân bị Nhà Nước lạm quyền, trừng phạt sai lầm. Quỹ mới thành lập là con đẻ và lấy tiền từ quỹ Judgment Fund đó.

Tin mới nhất: một quan tòa liên bang của Washington DC đã đóng băng Quỹ Chống Vũ Khí Hóa này trong khi chờ đợi cứu xét tính hợp pháp của quỹ. Chuyện dĩ nhiên, không có gì đáng ngạc nhiên với đám quan tòa cấp tiến luôn tìm cách cản Trump trong bất cứ chuyện gì.

5. Al Jazeera và CNBC

Tin giựt gân mới hơn là đài tivi Al Jazeera lần đầu tiên xì ra chuyện có thỏa thuận bí mật nữa giữa IRS và Trump theo đó IRS sẽ không kiểm tra giấy thuế của Trump, gia đình ông và các công ty của ông. Ngay sau đó, đài tivi Mỹ CNBC cũng loan tin tương tự tiếp theo.

Ngay ở đây, đã có sự 'lủng củng' giữa các bản tin trên. Al Jazeera cho biết IRS chấp nhận không kiểm toán các giấy thuế của những năm đã qua, nhưng có quyền kiểm toán giấy thuế tương lai. CNBC thì cho biết IRS sẽ vĩnh viễn không bao giờ kiểm toán trong tương lai luôn. Chưa hết. Cũng chẳng ai biết 'gia đình' Trump gồm những ai, và 'kinh doanh' của Trump là những công ty nào khi Trump có trên dưới 500 công ty kinh doanh lớn nhỏ. Sự thật là gì, chẳng ai biết chỉ vì thực tế là đã chẳng ai thấy hay đọc được những thỏa thuận trên, mà tất cả chỉ là nhờ 'tin đặc biệt' của hai đài tivi, chẳng ai kiểm chứng được đâu thật đâu giả, thậm chí, tất cả có thể chỉ là tin vịt do hai đài tivi phịa ra, ai biết được? Và cũng chỉ có đúng hai đài tivi đó biết tin tối mật này thôi, không cơ quan truyền thông nào biết hay loan tin: New York Times không biết, Washington Post, CNN, MS-NOW, ABC, CBS, NBC, tất cả đều không loan tin.

Ở đây, cũng phải nói rõ về luật kiểm toán. Sở IRS có toàn quyền kiểm toán hay không kiểm toán giấy thuế của bất cứ ai, không có luật nào cấm hay bắt buộc gì hết, trong khi không một ai -kể cả tổng thống- có quyền cấm IRS kiểm toán giấy thuế của họ. IRS cũng không được quyền tự ý thỏa thuận yêu cầu không kiểm toán bất cứ ai. Tuy nhiên IRS chỉ có quyền kiểm toán giấy thuế trong vòng 3 năm, nghĩa là trong trường hợp với ông Trump năm nay, 2026, IRS chỉ có thể kiểm toán giấy thuế cũ từ năm 2023 tới 2025, trừ phi nếu khám phá Trump khai gian trên 25% tổng lợi tức, IRS có thể kiểm tra thêm 6 năm trước đó, tới 2017. Nếu khám phá ra có gian ý trốn thuế, có thể kiểm toán vô hạn định, tới trước khi Trump sanh ra đời nếu muốn. Bây giờ, TT Trump chưa bị tội trốn thuế hay khai gian gì bao giờ, tối đa IRS có thể kiểm toán thuế của những năm 2023-24-25. Trong tương lai, việc kiểm toán cũng theo qui luật này.

Tin Trump, gia đình và kinh doanh được IRS đồng ý không kiểm toán vĩnh viễn là tin phịa hoàn toàn, trừ phi có thỏa thuận hai bên ký trên giấy trắng mực đen và công bố cả nước thấy. Nếu có giấy này, chắc chắn Trump và cả IRS sẽ bị kiện tới bến.

Trích nguyên văn luật thuế của IRS 2026

Xin nói thêm về hai đài tivi:

Al Jazeera là đài tivi Hồi giáo phát sóng từ Qatar, cuồng chống Trump dĩ nhiên: sao Al Jazeera từ tuốt bên Qatar có tin tối mật của IRS Mỹ?

CNBC là đài tivi Mỹ, con đẻ của NBC, cạnh tranh sống chết với MS-NOW xem ai đánh Trump siêu hơn, mạnh hơn.

Nôm na ra, cả hai đài tivi đều thuộc loại cuồng chống Trump; như vậy tin bí mật của họ đáng tin hay không hoàn toàn tùy người nghe ủng hộ hay chống Trump thôi. Riêng kẻ này, dĩ nhiên chỉ tin khi Al Jazeera hay CNBC chụp hình được nguyên văn thỏa thuận được ký bởi các đại diện hai bên IRS và Trump thôi.

6. Vẹt có ý kiến

Dĩ nhiên đám vẹt tỵ nạn nhẩy nhổm vào khai thác, bé xé ra cho thật to, chửi bới 'vua' Trump lạm quyền, ngồi xổm trên luật pháp, chặn vĩnh viễn không cho IRS dòm ngó giấy thuế của Trump và gia tộc,...

Điều tiếu lâm là ngay sau đó, cũng đám vẹt lại hấp tấp tung tin Trump con -Trump Junior- sẽ ra tranh cử TT năm 2028 để "bảo vệ gia tộc và tài sản không bị điều tra thuế". Ủa, đám vẹt tố Trump lạm quyền, cấm vĩnh viễn không cho IRS điều tra thuế cho cả gia tộc rồi, sao Trump con còn cần ra tranh cử TT để khỏi bị điều tra thuế gì nữa???

Câu sau chửi câu trước, tay phải đấm tay trái, đó là mô thức hành động của đám vẹt tỵ nạn, khiến trang Cộng Đồng của Diễn Đàn Trái Chiều trở thành thừa thãi. Bởi vậy mới nói đám vẹt chỉ biết chửi bới lung tung loạn xị mù quáng nhất, chẳng đâu vào đâu.

Vũ Linh