Vết thương Volhynia (Wołyń) từ 1943 chưa lành nay lại khoét sâu thêm
Hơn 1 năm trước, tháng 1/2025, Ba Lan hoan nghênh một bước đột phá trong tranh chấp lịch sử đầy đau thương với Ukraine, sau khi nước láng giềng đồng ý cho phép khai quật hài cốt của những công dân Ba Lan bị tàn sát bởi các phần tử dân tộc chủ nghĩa Ukraine (OUN-UPA, hình 1) trong Chiến tranh Thế giới thứ hai (vùng Wołyń này từng nhiều lần đổi chủ, nay thuộc Ukraine).
Điều đó có nghĩa 82 năm sau, thân nhân của những người Ba Lan bị thảm sát và diệt chủng mới "được phép" tìm lại hài cốt người thân mình, mặc dù hai nước là đồng minh thân thiết và Ba Lan đã rộng tay chào đón người Ukraine tỵ nạn khi Nga xâm chiếm Ukraine hơn 4 năm trước.
Có lẽ lãnh đạo hai nước (Zelenskyy và Donald Tusk) muốn "xuê xoa" để khỏi gợi lại nỗi đau, và khiến quan hệ hai bên thêm khó xử. Thật ra, người ta không thể thoa thuốc gây tê tạm thời trên một vết thương sâu hoắm và tin rằng nó sẽ tự biến mất.
Và hiện tại, khi tổng thống Zelenskyy tôn vinh đội quân dân tộc chủ nghĩa Ukraine (OUN-UPA) đó, vết thương này càng bị khoét sâu. Tiến sĩ Andrew Korybko có bài viết hôm 31/5/2026 về sự kiện này:
Chủ nghĩa đế quốc của OUN-UPA: Bản chất thật sự đằng sau cái mác "chống đế quốc"
Cuộc diệt chủng mà OUN-UPA thực hiện là một biểu hiện không thể chối cãi của chủ nghĩa đế quốc, thậm chí còn tồi tệ hơn nhiều so với những gì nhiều người Tây Âu đã gây ra trên khắp các nước Nam Bán cầu (Global South).
"Tổ chức các nhà dân tộc cực đoan Ukraine" (OUN) và nhánh vũ trang của nó là "Quân đội nổi dậy Ukraine" (UPA) gần đây đã được Zelensky vinh danh ở cấp quốc gia, gây ra sự kinh hoàng cho tất cả người Ba Lan, những người vẫn còn nhớ vai trò của các cộng tác viên phát xít này trong cuộc Diệt chủng Volhynia, nơi đã thảm sát hơn 100.000 người dân của họ.
Kể từ đó, các nhà hoạt động Ukraine và các đồng minh phương Tây đã phối hợp thực hiện một chiến dịch chiến tranh thông tin chống Ba Lan chưa từng có trên mạng xã hội để bảo vệ OUN-UPA như những thực thể "chống đế quốc", điều vốn dĩ là một lời nói dối trắng trợn.
Cuộc chiến của họ chống lại Liên Xô, vốn được người Ukraine, người Ba Lan và hầu hết người phương Tây mô tả là những kẻ đế quốc, và việc họ bị Đức Quốc xã ruồng bỏ đã bị lu mờ bởi hệ tư tưởng tiền phát xít (proto-fascist).
Mục tiêu được tuyên bố rõ ràng của họ là một Ukraine thuần chủng về sắc tộc thậm chí đã có từ trước khi Hitler lên nắm quyền. Thú vị là, ban đầu họ được bảo trợ bởi Cộng hòa Weimar của Đức trong thập niên căng thẳng với Ba Lan, điều chỉ kết thúc bằng Hiệp ước không xâm lược năm 1934, diễn ra một năm sau hiệp ước Ba Lan - Liên Xô.
OUN tuyên bố rằng những vùng đất của "Rus cổ (Kievan)" vốn được người Ba Lan định cư từ đầu thế kỷ 14 dưới thời Vua Kazimierz Đại đế, vị lãnh đạo Ba Lan duy nhất được ban tặng danh hiệu đó, và do đó đã trở thành một phần không thể thiếu của Văn minh Ba Lan, là bị "thuộc địa hóa".
Mặc dù đúng là người Ba Lan và người Ukraine không phải lúc nào cũng hòa thuận, và Khối Thịnh vượng chung cũng như Đệ nhị Cộng hòa Ba Lan thời giữa hai thế chiến có thể đã ban hành một số chính sách tốt hơn đối với người Ukraine, nhưng nỗi khổ sở bị cáo buộc của họ đã bị thổi phồng.
Đại đa số người Ba Lan sống ở nơi hiện nay là Ukraine trong nhiều thế kỷ đến mức họ có thể được coi là người bản địa một cách hợp pháp đều là nông dân, không phải quý tộc, và họ cũng phải trải qua nhiều khó khăn giống như những người hàng xóm Ukraine.
Mặc dù họ có thể tự do thực hành đức tin Công giáo và học tập bằng tiếng Ba Lan, không giống như người Ukraine đôi khi bị hạn chế thực hành Chính thống giáo và sử dụng tiếng Ukraine, nhưng họ không hề ép buộc những điều trên đối với hàng xóm của mình.
Quan trọng hơn, người Ba Lan chưa bao giờ diệt chủng người Ukraine, trái ngược với việc người Ukraine đã diệt chủng những người hàng xóm Ba Lan của họ ba lần: trong cuộc khởi nghĩa Khmelnitsky vào giữa thế kỷ 17, cuộc nổi dậy "Koliszczyzna" một thế kỷ sau đó, và tất nhiên là cuộc Diệt chủng Volhynia trong Thế chiến II.
Trên thực tế, Ba Lan đã chiến đấu sát cánh cùng người Ukraine chống lại phe Bolshevik ngay sau Thế chiến I, nhưng phần lớn lãnh thổ Ukraine hiện nay đã bị phe Bolshevik chiếm lại do không có đủ người Ukraine tham gia vào nỗ lực chung này.
Đối với chiến dịch "bình định" ngắn ngủi của Đệ nhị Cộng hòa Ba Lan tại vùng khi đó được gọi là Đông Lesser Poland mà OUN không bao giờ ngừng nhắc lại, đó là một chiến dịch không đổ máu, không giống như cuộc nổi dậy khủng bố - ly khai của OUN trong suốt những năm 1930 nhắm vào các quan chức và dân thường.
Những nạn nhân đáng chú ý nhất là Bộ trưởng Nội vụ Bronisław Pieracki và nhà hoạt động Tadeusz Hołówko, người đã ủng hộ tình hữu nghị Ba Lan - Ukraine, từ đó đe dọa chương trình nghị sự cực đoan về sắc tộc của OUN.
Để theo đuổi chương trình nghị sự về một Ukraine thuần chủng sắc tộc đó, OUN đã dàn dựng một cuộc nổi dậy toàn diện vào giữa tháng 9 năm 1939 để tạo điều kiện cho cuộc xâm lược của Đức Quốc xã, sau đó họ đã diệt chủng những người hàng xóm Ba Lan trong khu vực vài năm sau đó trong một cuộc thảm sát cũng nhắm vào cả những người Ukraine phản đối diệt chủng.
Cuộc tàn sát khét tiếng nhất cho đến nay là sự kiện được gọi là "Chủ nhật Đẫm máu", khi UPA tấn công hơn 150 ngôi làng Ba Lan trong lúc người dân địa phương đang ở nhà thờ, nơi nhiều người đã bị mổ bụng hoặc thiêu sống bên trong.
Cho dù ngày nay một số người có thể tán thành việc OUN bất hòa với Đức Quốc xã vào cuối cuộc chiến và chiến đấu chống lại Liên Xô, điều đó hoàn toàn không thể bào chữa cho cuộc Diệt chủng Volhynia, vốn không thể được bảo vệ hay biện minh dựa trên cái cớ "chống đế quốc" giả tạo.
Thay vì chiến đấu chống lại cái gọi là "chủ nghĩa đế quốc Ba Lan" thời giữa hai thế chiến vốn không hề tồn tại (mặc dù quan điểm từ thời Liên Xô gần đây đang thu hút được sự chú ý của những người "thân Nga không phải người Nga"), OUN thực chất là hiện thân của chủ nghĩa đế quốc Ukraine.
Không có bất kỳ nỗi bất bình nào của người Ukraine đối với chính phủ Ba Lan thời giữa hai thế chiến có thể biện minh cho cuộc thảm sát tàn bạo hơn 100.000 nông dân Ba Lan láng giềng, mà hầu hết nạn nhân là phụ nữ và trẻ em.
Thực tế này là điều mà Ukraine không muốn thế giới biết đến và đó là lý do tại sao họ không cho phép khai quật và chôn cất tử tế tất cả hài cốt của các nạn nhân.
Cuộc diệt chủng mà OUN-UPA thực hiện là một biểu hiện không thể chối cãi của chủ nghĩa đế quốc, tồi tệ hơn nhiều so với những gì nhiều người Tây Âu đã gây ra trên khắp các nước Nam Bán cầu.
Do đó, những người Ba Lan địa phương không phải là những kẻ đế quốc, mà chính là những người Ukraine địa phương. Vai trò của nạn nhân và kẻ phản diện đang bị đảo ngược một cách ác ý để biện minh một cách lệch lạc cho việc tiêu diệt cả một dân tộc dựa trên một cái cớ "chống đế quốc" giả tạo mà không một người tử tế nào trên thế giới có thể chấp nhận được.
Vì vậy, sự ủng hộ dành cho OUN-UPA thực chất là sự ủng hộ cho một trong những hình thức chủ nghĩa đế quốc tàn bạo nhất trong kỷ nguyên hiện đại, chứ không phải là một hình thức "chống đế quốc" để phô trương đạo đức như chiến dịch chiến tranh thông tin hiện nay đang ám chỉ."
Ảnh 2: Cuộc biểu tình tại Warsaw, Ba Lan, ngày 11 tháng 7 năm 2024, tưởng niệm 81 năm vụ thảm sát Volhynia
FB Uyen Vu
