Tuesday, November 17, 2026

VIRGINIA, NHỮNG NĂM CUỐI THẬP NIÊN 70

Ở nhà, bốn đứa trẻ ngày một cao lớn hơn mẹ, ba cậu con trai thay nhau đảm nhận những việc nặng trong nhà, sửa cái này khiêng cái kia. Cô con gái út, đứa mà cả nhà gọi là em Đại còn ra ngoài thì mang tên Tường Vi, dần trở thành người bạn nói chuyện của mẹ. Buổi tối, hai mẹ con ngồi trong bếp bàn những việc rất nhỏ của một gia đình rất bình thường. Nhìn từ bên ngoài, đó là một mái nhà không có gì đặc biệt. Hàng xóm chỉ thấy một bà mẹ Á Đông đi làm đều đặn, giữ nhà cửa sạch sẽ, con cái ngoan và học giỏi.

Không ai đoán được rằng người phụ nữ ấy từng sống trong khu gia binh giữa một cuộc chiến. Không ai biết chồng bà từng chỉ huy hàng chục nghìn người lính, cũng không ai biết rằng ở một khu rừng cao su bên kia trái đất có một ngôi mộ không bia mà bà chưa từng nhìn thấy. Bà mang tất cả những điều đó đi làm với mình mỗi ngày rồi mang về nhà mỗi tối. Buổi tối ở nhà nhưng ca làm việc khó nhất trong ngày của bà không diễn ra ở tiệm tóc. Nó diễn ra sau bữa cơm tối trong căn nhà nhỏ có bốn đứa trẻ đang lớn lên rất nhanh. Bà từng nói rằng làm mẹ thì bà đã quen vì bà làm mẹ từ hồi còn ở quê nhà, phần khó là làm cha, nhất là làm cha của ba đứa con trai đang tuổi thiếu niên trên đất Mỹ. Về chuyện đó có một câu bà nói rất gọn, cái gì cũng phải quyết định một mình.

Không có ai để bàn bạc trong đêm. Không có ai để chia phần trách nhiệm nếu quyết định sai. Chuyện học hành của các con chọn trường nào, học ngành gì, bà quyết định. Chuyện bọn trẻ va chạm với bạn bè có nên can thiệp hay để chúng tự giải quyết, bà tự quyết. Chuyện tiền bạc tháng này ưu tiên khoản nào, bà tự quyết. Rồi đến những chuyện mà một người mẹ Việt Nam thời ấy khó nói ra thành lời. Bọn trẻ lớn lên giữa hai nền văn hoá. Ở nhà là nếp Việt, ngoài đường là nếp Mỹ. Đến tuổi 15, 16 chúng bắt đầu có bạn khác phái, có những buổi tối muốn đi chơi xa. Có những điều không muốn kể với mẹ. Làm mẹ phải vừa giữ vừa buông và bà không có sách vở nào để tra cứu. Bà chỉ có kinh nghiệm của chính mình cùng nguyên tắc mà chồng bà đã gửi lại trong tên của các con. Quang Minh Chính Đại, sống cho sáng rõ và ngay thẳng.

Có những đêm bà ngồi rất khuya, sau khi các con đã ngủ, ngày mai lại phải dậy sớm, lại phải bấm tấm thẻ chấm công, lại phải đứng suốt 8 tiếng. Bà tính toán các khoản chi trong tháng, ký giấy tờ nhà trường viết ra mấy chữ tiếng Anh còn ngờ ngợ để hôm sau hỏi lại người ta. Trên bàn cạnh xấp giấy tờ luôn có tấm hình cưới trước mùa xuân năm 1964. Người đàn ông trong ảnh không già đi ngày nào, còn người đàn bà ngồi trước tấm ảnh thì có. Nhiều năm trôi qua theo cách đó, bọn trẻ lần lượt tốt nghiệp trung học rồi vào đại học. Đứa này ra trường thì đứa kia vừa vào năm thứ nhất. Học phí, sách vở, tiền xe, tất cả đều tính từ đồng lương tính theo giờ của một người thợ làm tóc.

Bà không kể khổ với ai, cũng không xin trợ giúp của cộng đồng dù tên chồng bà là thứ có thể mở ra nhiều cánh cửa. Bà giữ kín thân thế của mình đúng như đã giữ suốt từ ngày đầu. Một buổi tối, khi cả nhà dọn sang chỗ ở mới, trong lúc chuyển đồ, một trong mấy đứa con lôi ra từ đáy tủ một chiếc hộp giấy đựng giấy tờ cũ. Bên trong có sổ sách, có mấy tấm ảnh, có cả những phong bì đã ngả màu.

Đứa con cầm lên một chiếc phong bì và đọc dòng địa chỉ viết tay ở mặt trước. Địa chỉ ấy viết bằng tiếng Việt có dấu đầy đủ nét chữ nắn nót của mẹ nó. Nơi nhận nằm ở một tỉnh miền Bắc cách nơi họ đang đứng gần nửa vòng trái đất. Đứa con ngẩng lên hỏi mẹ người nhận thư này là ai? Người mẹ đang xếp đồ dừng tay lại. Bà cầm lấy chiếc phong bì, nhìn dòng chữ ghi Sơn Tây rất lâu rồi mới trả lời. Bà nói rằng đó là bà nội của các con người mà chính bà cũng chưa từng một lần nhìn thấy mặt.

Sơn Tây, miền Bắc Việt Nam, một lá thư từ nước Mỹ vừa về tới làng. Ở làng quê ấy, có một bà cụ đã chờ suốt 21 năm. Năm 1954, con trai bà theo dòng người vào Nam và từ đó hai mẹ con mất hẳn liên lạc. Không thư từ, không tin tức. Trong suốt hơn hai thập niên, bà cụ không biết con mình còn sống hay đã mất, đã lấy vợ hay có con cái gì không. Bà chỉ biết rằng ngày nó đi nó còn rất trẻ. Rồi sau năm 1975, một lá thư từ bên kia trái đất tìm được đường về tới tay bà. Lá thư ấy mang theo hai tin và hai tin đến cùng một lúc. Tin thứ nhất là bà đã có một cô con dâu và bốn đứa cháu nội. Ba đứa cháu trai tên Quang Minh Chính. Đứa cháu gái út tên Đại còn gọi là Tường Vi. Tất cả đang sống ở nước Mỹ sau khi rời Sài Gòn vào tháng 4 năm 1975. Tin thứ hai là con trai bà đã chết.

Không ai hình dung nổi một buổi chiều như thế trong đời một người mẹ. Trong cùng một trang giấy, bà cụ biết mình có cháu và biết mình mất con. Niềm vui và tin dữ đến cùng một nhịp, không cái nào kịp nhường chỗ cho cái nào. Người con trai mà bà chờ suốt 21 năm ấy hoá ra đã nằm xuống từ trước ở một khu rừng cao su miền Đông Nam Bộ. Từ đó, giữa hai người đàn bà chưa từng gặp mặt nhau bắt đầu một mối quan hệ rất lạ.

Virginia những năm sau đó, bà Phan Thị Minh Yến làm dâu bằng thư từ. Bà chưa từng nhìn thấy mẹ chồng, chưa từng nghe giọng nói của cụ, chưa từng nấu cho cụ một bữa cơm. Tất cả những gì bà có là những trang giấy đi mất hàng tháng trời qua nhiều chặng mới tới được nơi. Bà viết bằng tuồng chữ nắn nót kể chuyện các cháu học hành thế nào, đứa nào cao lớn ra sao, đứa nào giống bố nhất. Chiếc phong bì gửi về Bắc Việt trở thành một vật cố định trong nhà.

Những năm đầu gia đình còn quá chật vật nên không tiếp tế được nhiều. Đồng lương tính theo giờ của một người thợ làm tóc phải chia cho 5 miệng ăn, cho tiền nhà, cho học phí. Bà gửi được chút nào thì gửi chút ấy và luôn kèm theo lời xin lỗi vì gửi ít. Về sau khi các con lớn dần và mọi thứ đỡ hơn, những khoản gửi về mới đều đặn hơn. Điều đáng chú ý nằm ở chỗ khác chứ không nằm ở số tiền. Người phụ nữ ấy hoàn toàn có thể ngừng lại. Chồng bà đã mất. Bà đang ở cách đó nửa vòng trái đất giữa một đất nước không ai kiểm soát bà, không ai đánh giá bà. Bà đang phải một mình nuôi bốn đứa con và không ai trách bà được nếu bà buông cái bổn phận ấy ra. Vậy mà suốt bao nhiêu năm bà vẫn viết thư, vẫn gửi tiền, vẫn giữ đúng phận dâu con với một người mà bà chưa từng gặp. Có những thứ ràng buộc con người mạnh hơn cả sự có mặt. Bà làm điều đó vì chồng.

Trong những lá thư gửi đi, bà kể rất kỹ về từng đứa cháu. Bà tả dáng người tả tính nết kể chuyện đứa nào học giỏi môn nào. Bà làm cái việc mà lẽ ra một bà nội phải tự tay làm nếu được sống gần cháu mình. Đổi lại những lá thư từ Sơn Tây gửi sang cũng kể về làng, về họ hàng, về những người ông Lê Nguyên Vỹ từng biết mặt hồi còn nhỏ.

Nhờ vậy, bốn đứa trẻ lớn lên ở Mỹ dần dần biết rằng bố mình cũng có một quê hương và quê ấy nằm ở phía Bắc. Với bọn trẻ Sơn Tây trước đó chỉ là hai chữ nghe rất mơ hồ. Sau những lá thư, hai chữ ấy bắt đầu có hình dạng. Nó là một làng có lũy tre, có đình. Có những người họ hàng mang cùng một họ với chúng. Có một bà nội thật sự đang sống ở đó chứ không phải một khái niệm trong lời mẹ kể. Cả gia đình duy trì đường dây liên lạc ấy suốt nhiều năm, không đứt đoạn, dù khoảng cách địa lý và thời cuộc đều không thuận lợi. Đó là cách một gia đình bị chiến tranh xé làm đôi, tự khâu mình lại bằng giấy và mực.

Ở đầu bên kia, bà cụ ở Sơn Tây cũng làm phần việc của mình. Khi tuổi đã cao, bà cụ đi một chuyến vào miền Nam. Ở đó, cụ gặp được các chị của bà Yến, những người còn ở lại sau năm 1975. Hai bên ngồi lại với nhau và câu chuyện xoay quanh đúng một việc là đưa người đã khuất trở về. Từ khi ông mất, phần mộ của ông đã qua một lần di dời. Thi thể ông ban đầu được chôn vội trong rừng cao su gần khu Bộ Tư Lệnh ở Lai Khê. Sau đó, thân nhân đã bốc lên và cải táng về Hạnh Thông Tây thuộc vùng Gò Vấp. Ngôi mộ nằm ở đó nhiều năm, giữa một thành phố đã đổi tên và đổi đời sống. Nhưng bà cụ ở Sơn Tây muốn con mình về hẳn với đất tổ tiên ở làng quê nơi ông sinh ra. Đến năm 1987, việc ấy được hoàn tất. Hài cốt ông được hoả thiêu rồi đưa về miền Bắc về từ đường của dòng họ Lê Nguyên tại quê nhà Sơn Tây.

Cuộc trở về của ông kéo dài đúng 33 năm kể từ ngày ông bước xuống tàu vào Nam năm 1954. Ông rời làng khi còn là một thanh niên 21 tuổi. Ông trở lại làng trong một chiếc bình nhỏ do chính tay mẹ mình đưa về. Người mẹ ấy đã làm xong việc cuối cùng mà bà còn có thể làm cho con. Sau đó ít lâu bà cụ qua đời. Người ta thường nói rằng có những người già chỉ chờ làm xong một việc rồi mới chịu đi. Trường hợp của bà cụ ở Sơn Tây gần đúng như vậy. Suốt hơn 30 năm cụ sống với một khoảng trống không ai lấp được. Cụ mất con vào tay thời cuộc rồi mất luôn cả quyền được biết con mình sống chết ra sao. Đến khi hài cốt của con nằm yên trong từ đường phần việc của cụ mới coi như xong.

Ở tỉnh Sơn Tây ngày nay tại ngôi đình làng cũ có thờ bài vị của Tướng Công Lê Nguyên Vỹ. Người đồng hương ghi nhận ông theo cách của họ với một chút tự hào. Với họ đó là một người con của làng đã đi rất xa và đã giữ trọn khí tiết theo cách ông tin. Lịch sử đã sang trang từ rất lâu và những đánh giá về cuộc chiến ấy vẫn còn khác nhau tùy người, tùy phía. Nhưng ở cấp độ dòng họ trong một ngôi làng, mọi chuyện giản dị hơn nhiều.

Người đi xa đã về nhà, còn người vợ thì chưa một lần đặt chân tới đó. Bà không có mặt trong ngày đưa hài cốt chồng về Sơn Tây. Bà cũng chưa từng đứng trước cái từ đường có bài vị của ông. Bà chỉ biết những việc ấy qua thư, qua lời kể lại, qua những dòng chữ viết tay, đi hết nhiều tuần lễ mới tới nơi. Bàn thờ của bà vẫn đặt trong căn nhà nhỏ ở Virginia với tấm ảnh cưới mùa xuân năm 1964.

NGÀY CUỐI THÁNG 4

Mỗi năm bà làm giỗ chồng theo âm lịch đúng nếp người Việt. Nhưng bà còn dặn thêm các con một điều nữa. Bà bảo rằng vào ngày cuối tháng Tư dù đang ở đâu làm gì các con cũng phải dành ra vài phút tưởng niệm bố. Lý do rất rõ ràng là bố của chúng đã mất đúng vào ngày 30 tháng 04 năm 1975. Vậy là trong gia đình ấy có 2 ngày giỗ. Một theo lịch của tổ tiên, một theo lịch của lịch sử.

Ngày giỗ theo âm lịch được làm ở nhà có mâm cơm, có nhang, có đủ mặt con cháu. Bà dậy từ sớm đi chợ, nấu những món mà chồng bà thích ngày xưa. Các con lớn dần rồi lập gia đình nhưng ngày ấy vẫn cố về đông đủ. Trên bàn thờ, tấm ảnh cưới ngày một cũ đi, lớp giấy ngả sang màu vàng nhạt, còn ngày cuối tháng Tư thì lặng lẽ hơn nhiều.

Hôm đó bà xin nghỉ làm, khép cửa thắp một nén nhang rồi ngồi rất lâu. Trong tiệm tóc người chủ chỉ ghi vào sổ rằng cô Yến xin nghỉ một ngày vì việc nhà. Không ai hỏi thêm câu nào. Không ai biết rằng ngày ấy là ngày mà cả một Quân Đội tan hàng và là ngày một người đàn ông ở Lai Khê quyết định không rời vị trí của mình.

Nhiều năm sau, câu chuyện của bà bắt đầu lọt ra ngoài từng chút một. Trong cộng đồng người Việt có người nghe kể lại rồi tìm đến, có những cơ quan truyền thông muốn phỏng vấn, có những trung tâm nhạc muốn mời bà lên sân khấu để vinh danh, có cả người ngỏ ý muốn dựng phim về cuộc đời bà. Trước tất cả những lời mời ấy, người thợ làm tóc ở Virginia đều trả lời giống nhau.

Bà đến San José một mùa xuân nhiều năm sau. Lần đầu tiên bà đồng ý ngồi xuống và kể. Suốt hơn 30 năm, người phụ nữ ấy đã nói không với tất cả, không phỏng vấn, không lên sân khấu, không nhận hoa, không nhận bằng tưởng lệ, không nhận một lời vinh danh nào. Nhiều người thấy tiếc vì câu chuyện của bà đúng là thứ mà cả một cộng đồng cần được nghe. Nhưng bà vẫn từ chối lần này qua lần khác một cách nhẹ nhàng và dứt khoát. Rồi có một lần, đúng một lần bà đồng ý. Đó là dịp gần Ngày của Mẹ (Mother’s Day) khi một nhóm làm truyền thông của người Việt ở California thực hiện ghi chép về những phận người đi ra từ cuộc chiến, bà nhận lời kể lại đời mình bằng giọng của chính mình không qua ai thuật lại. Câu chuyện ấy sau đó được ghi lại thành một bài bút ký và nó lan đi rất nhanh trong cộng đồng. Điều làm người nghe xúc động không phải là những chi tiết bi thảm. Điều làm người nghe xúc động là giọng kể của bà. Bà nói về 30 năm ấy rất bình thản, gần như nhẹ nhõm, không một lời than.

Khi người phỏng vấn hỏi bây giờ bà làm gì, bà đáp rằng thì cũng vẫn chỉ có mỗi việc cắt tóc chải đầu. Rồi bà nói thêm rằng nghề chính của bà là vừa làm cha vừa làm mẹ. Khi được hỏi bà có buồn giận vì chồng đã không đi cùng vợ con năm 1975 hay không, bà trả lời rất thẳng; bà bảo ai mà chẳng muốn có vợ, có chồng, con cái, đứa nào cũng muốn đủ cả cha lẫn mẹ. Nhưng phần số đã như vậy thì mấy mẹ con phải sống sao cho phải đạo với sự hy sinh của ông. Bà nói rằng nếu ông còn sống, ông cũng chỉ mong đúng một điều là các con được học hành tử tế rồi dựng vợ gả chồng đàng hoàng. Và bà kết lại bằng một câu rất giản dị rằng bây giờ gia đình bà đã được như thế. bốn đứa trẻ ngày nào lần lượt tốt nghiệp đại học. Ba đứa con trai mang tên Quang Minh Chính. Đúng ba chữ mà người cha đã chọn. Cô con gái út giữ cả hai cái tên của mình. Đại ở trong nhà, Tường Vi ở ngoài đời.

Cả bốn lập gia đình sinh con và người mẹ trở thành bà nội bà ngoại. Trong những bữa cơm sum họp ở Virginia quanh bàn đã có thêm một thế hệ nữa nói tiếng Anh nhiều hơn tiếng Việt. Người đàn bà từng dắt bốn đứa nhỏ qua phi trường Tân Sơn Nhứt năm 1975 đã làm xong việc của mình. Trong nhà bà bây giờ có tiếng trẻ con trở lại sau mấy chục năm vắng lặng. Lũ cháu chạy quanh bàn ăn gọi bà bằng thứ tiếng Việt lơ lớ học được ở nhà. Chúng chưa hiểu hết những gì đã xảy ra với gia đình mình trước khi chúng ra đời. Chúng chỉ biết ông nội, ông ngoại của chúng là một người lính và ông đã mất ở Việt Nam từ rất lâu.

Bà ngồi giữa đám cháu nghe chúng nói chuyện, thỉnh thoảng sửa cho một chữ tiếng Việt bị phát âm sai. Với những đứa trẻ đó, ngày 30 tháng 04 năm 1975 chỉ là một dòng trong sách sử. Với bà, đó là ngày mà toàn bộ cuộc đời còn lại của bà được định đoạt. Hai cách nhìn ấy cùng tồn tại dưới một mái nhà, quanh cùng một mâm cơm. Và bà không hề muốn ép lũ nhỏ phải mang lấy gánh nặng của thế hệ mình. Bà chỉ dặn các con và các cháu đúng một việc rất nhỏ là mỗi năm nhớ dành cho ông vài phút.

Đến thời điểm câu chuyện được kể lại tính từ tháng 5-1975, bà đã sống ở Hoa Kỳ tròn 33 năm. Suốt ngần ấy năm bà vẫn làm đúng một nghề ở đúng vị trí một người thợ. Vốn tiếng Pháp và tiếng Anh học từ ngôi trường đầm Sài Gòn chưa bao giờ được dùng vào một công việc nào sang trọng hơn. Bà không tiếc điều đó và bà nói rõ vì sao bà đã chọn theo đuổi một nghề khác cao quý hơn trong mắt bà là nghề làm mẹ.

Sau lần kể ấy, bà lại lui vào bóng tối đúng như bà vẫn sống từ trước tới nay. Vậy thì rốt cuộc câu chuyện này để lại điều gì?

Điều thứ nhất là một cách hiểu khác về hai chữ hy sinh. Trong lịch sử, người ta thường ghi ơn những hy sinh diễn ra trong một khoảnh khắc, một quyết định dứt khoát, một buổi sáng không rời vị trí, một tiếng nổ sau cánh cửa khép. Sự hy sinh ấy đáng được ghi nhớ và tên tuổi của năm vị tướng tuẫn tiết ngày 30 tháng 04 năm 1975 vẫn được nhắc đến với sự kính trọng cho tới hôm nay. 

Nhưng có một loại hy sinh khác kéo dài hơn rất nhiều và gần như không bao giờ được ghi vào sử sách. Đó là loại hy sinh diễn ra mỗi sáng suốt 30 năm liền. Là dậy sớm khi trời chưa ửng, là bấm tấm thẻ chấm công rồi đứng suốt 8 tiếng, là nhịn một câu nói nặng của khách để giữ lấy việc làm, là từ chối cơ hội mở tiệm riêng chỉ để buổi tối có mặt ở nhà với các con. Không có tiếng nổ nào ở đây cả, chỉ có tiếng kéo lách cách ngày này qua ngày khác cho đến khi bốn đứa trẻ lần lượt cầm được tấm bằng đại học. Cả hai loại hy sinh ấy đều bắt nguồn từ một chỗ giống nhau là ý thức về trách nhiệm. Người chồng cho rằng trách nhiệm của một người chỉ huy là ở lại với đơn vị của mình đến phút cuối. Người vợ cho rằng trách nhiệm của một người mẹ là đứng vững cho đến khi các con đủ sức tự đi. Ông làm xong phần của ông trong một buổi sáng. Bà làm xong phần của bà trong 30 năm.

Điều thứ hai nằm ở chính sự im lặng của bà. Trong tay bà luôn có một thứ mà bà chưa bao giờ dùng, đó là tên tuổi của chồng. Cái tên ấy đủ sức mở ra rất nhiều cánh cửa trong cộng đồng người Việt hải ngoại. Nó có thể mang lại sự trợ giúp, sự ưu ái, những vị trí trang trọng trong các buổi lễ. Bà không dùng đến nó một lần nào. Bà chọn để người ta chỉ biết mình là cô Yến làm tóc. Có một nghịch lý rất đẹp ở đây. Chính vì bà không đòi hỏi được ghi nhận mà khi câu chuyện của bà được kể ra nó mới có sức nặng đến vậy. Nếu bà lên sân khấu nhận hoa từ những năm 80, có lẽ hôm nay chúng ta đã nhớ về bà theo một cách khác, mờ nhạt hơn nhiều. Danh vọng là thứ đến rồi đi. Còn 30 năm đứng trong một tiệm tóc thì không ai diễn được và cũng không ai lấy đi được.

Điều cuối cùng và cũng là điều còn lại lâu nhất là chuyện gia đình. Cả câu chuyện này từ đầu đến cuối thực ra chỉ xoay quanh những sợi dây ràng buộc giữa người với người. Một người cha gửi lại niềm tin của mình trong tên của bốn đứa con. Một người vợ giữ trọn phận dâu con với mẹ chồng chưa từng thấy mặt. Một bà cụ ở Sơn Tây sống thêm những năm cuối đời chỉ để đưa được hài cốt con về đến từ đường họ tộc. Ai trong số họ có quyền lực gì trong tay vào lúc ấy? Họ chỉ có tình thân và tình thân đã làm xong tất cả những việc mà lịch sử không làm.

Câu chuyện vừa kể được biên soạn từ những tư liệu và hồi ức đã phổ biến trong cộng đồng với mong muốn tìm hiểu số phận con người trong một giai đoạn nhiều biến động. Nó không nhằm đánh giá thể chế nào cũng không nhằm công kích bất cứ ai. Ở giữa mọi cuộc chiến bao giờ cũng có những người mẹ ở lại và gánh phần còn lại. Và họ xứng đáng được nhớ đến.

Sau tất cả hình ảnh đọng lại rõ nhất không phải là quân phục cũng không phải chiến trường. Đó là một cái đinh chưa bao giờ được đóng lên tường và một tấm ảnh cưới nằm trong đáy rương suốt những tháng cuối cùng của cuộc chiến. Sau này tấm ảnh ấy được đặt lên bàn thờ trong một căn nhà nhỏ ở Virginia.

Người đàn ông trong ảnh mãi mãi 31 tuổi. Còn với người phụ nữ đứng bên cạnh ông thì đã đi thêm một quãng đường rất dài một mình với một cây kéo trong tay./.-

H Ế T


Lakeland là thành phố tôi đang ở

Tôi đến với thành phố này, là hoàn toàn tình cờ, không phải do tôi có trí khôn mà tìm ra, mà là do ông Trời ngài sắp đặt. Chứ lúc đầu tôi cứ đi tìm nhà ở mấy thành phố như Sarasota hay Naples không.

Kể cả ngôi nhà tôi đang ở, cũng là Ngài đặt để tôi chứ tôi hoàn toàn không có ý định tìm nhà để mua vào thời điểm đó. Và lại càng không có ý định ở địa điểm này.

Thế nhưng, càng ở thì càng thấy ngôi nhà này và thành phố này, nó cực kỳ hợp lý cho ai thích về quê ở ẩn như tôi, vừa yên tĩnh, vừa tiện ích, vì nó không quá xa mọi thành phố lớn, mọi địa điểm du lịch, kể cả mọi dịch vụ như pick up hàng cho business của tôi, internet fiber tốc độ cao, xe bus đưa đón trường học, Wee dịch vụ deliver đồ ăn Việt Nam và châu Á ... đều FREE phục vụ tôi tận cửa.

Sân bay vận chuyển Logistics Quốc Tế cũng chỉ có ở Lakeland, khiến cho hàng trăm nhãn hàng lớn như Amazon, Publix, Walmart, ACE đều đặt warehouse lớn ở đây.

Bệnh viện xây mới hàng loạt, đặc biệt là bệnh viện nhi và phụ sản... rất mới và hiện đại, đẹp như khách sạn, đẹp hơn nhiều so với bệnh viện ở Tampa và Orlando.

Các community dành cho người 55+ tức Senior mọc ra rất nhiều, vì nơi đây phù hợp với người nghỉ hưu khi mà mức chi phí sinh hoạt thấp hơn nhiều so với 2 thành phố lớn Orlando và Tampa.

Lakeland nhiều hồ nước ngọt tự nhiên nên mới có tên là Lakeland. Chỉ duy nhất thành phố này có Thiên Nga chọn làm nơi ở. Nguồn nước ngọt ở đây chất lượng cao.

Lakeland có nhiều nhà thờ Tin Lành, có nhiều trường học private school của Tin Lành, có cả trụ sở Hội Free Mason, nói chung tinh hoa đủ cả.

Lakeland là trái tim của Polk County, nơi mà ông cảnh sát trưởng nổi tiếng suốt ngày lên đài Fox News, chấn hưng cực gắt về tội phạm. An ninh ở Lakeland là số 1. Vô gia cư chắc chỉ vài chục người ở downtown vào giờ phát cơm từ thiện. Còn đâu ko thấy đồng chí homeless nào.

Đám hôi nách Dân Chủ Woke không hề dám hó hé đốt phá bạo loạn gì ở đây.

Lakeland là thành trì của những người Cộng Hoà nhiều nhất. Đi đâu cũng thấy cờ có chữ đại loại: Love Trump Fuck Biden!!!

Mọi khoảng cách tới những nơi du lịch nổi tiếng tầm cỡ Quốc Tế đều chỉ cách nhà tôi trên dưới 1 tiếng lái xe, không quá xa, kể cả Disney World, Sea World, Universal, Phi trường quốc tế Tampa và Orlando, các bãi biển đẹp nhất nhì Mỹ như Clear Water, St Pete, Daytona đều chỉ 1h20 phút chạy xe. Suối nước nóng có show biểu diễn Nàng tiên Cá dưới nước Weeki Wachee Springs nổi tiếng cũng 1h lái xe...

Đặc biệt là Lakeland chưa dính cơn bão nào tàn phá nặng nề, chỉ ảnh hưởng nhẹ.

(Đối với tui, còn có một điều cực kỳ đặc biệt, đó là nhờ bị lạc vào hóc bò tó này, tưởng ế suốt đời luôn, ai dè ông Trời lại đặt vào tay tôi một anh chàng cao to đẹp trai nhà ở xóm kế bên. Anh cưng chiều tui và yêu các con tui hết mực, kính Chúa yêu Người, lại còn cùng quan điểm về kính thưa các loại thuyết âm mưu như tôi, trong đó có thuyết đất phẳng, chống vaccine, chống big Pharm & Deep State.... chưa kể nhiều khoản hợp cạ khác!) Thật cám ơn ông Trời!

Allison Pham


TẠI SAO QUẢNG NAM HAY CÃI?

Câu ca dao “Quảng Nam hay cãi…” là sự thật hiển nhiên không bàn cãi. Bài nói chuyện hôm nay là tìm hiểu tại sao người QN hay cãi? Những lý do đưa ra sau đây có thể chủ quan và thiếu sót, hy vọng được bổ túc thêm thì sẽ đầy đủ hơn.

Quảng Nam hay cãi có thể có năm lý do:
1) Nguồn gốc di dân.
2) Tranh đấu nghịch cảnh.
3) Tính ham học của người QN.
4) Giọng nói người QN.
5) Môi trường hay cãi tại QN.

1) Về nguồn gốc di dân:
Người QN là con cháu của những di dân từ Bắc vào QN lập nghiệp. Có bốn hạng di dân khác nhau đến QN: Những di dân đầu tiên là những chiến binh theo các đoàn quân viễn chinh đi mở nước về phương nam. Không có những đoàn quân viễn chinh thì không có QN. Những chiến binh viễn chinh thường can đảm, liều lĩnh, sẵn sàng chiến đấu, tranh cãi.
Hạng di dân thứ hai đến QN là những người tù tội. Dưới thời Lê Thái Tổ (trị vì 1428-1433), nhà Lê chia tội phạm thành năm loại: Xuy, trượng, đồ, lưu, tử. Xuy là đánh roi. Trượng là đánh trượng (gậy). Đồ là làm dịch đinh. Lưu là lưu đày. Tử là tử hình. Mỗi tội chia thành nhiều hạng. Riêng tội lưu có ba hạng: Lưu cận châu (châu gần). Lưu viễn châu (châu xa). Lưu ngoại châu (châu biên giới.) Từ thời Lê Thái Tổ cho đến khi Nguyễn Hoàng vào nam, trong khoảng trên 200 năm, QN thuộc loại viễn châu, miền biên giới xa xôi, giữa Đại Việt và Chiêm Thành. Những người phạm tội lưu nặng nhất bị đày đến QN.

Hạng di dân thứ ba đến QN là những người đào tẩu, trốn tránh vì nhiều lý do, mà trong đó quan trọng nhất là lý do chính trị, vì sự thay đổi và trả thù của các triều đại. Ví dụ khi nhà Trần sụp đổ, nhà Lê lên cầm quyền, con cháu nhà Trần trốn chạy, có gia đình chạy vào tận QN. Khi nhà Mạc sụp đổ, con cháu nhà Mạc đổi thành nhiều họ, ly tán khắp bốn phương. Có nhiều nhánh họ Mạc chạy vào tận QN.

Hạng di dân thứ tư, đông đảo nhất là những di dân vì lý do kinh tế. Vì quá nghèo khổ ở vùng đất cũ, nên đông đảo dân chúng theo những đợt di dân do chính quyền tổ chức. Sau mỗi lần mở nước, các triều đại đều tổ chức đưa người tới định cư vùng đất mới, nhất là từ thời Nguyễn Hoàng vào Nam lập nghiệp.

Dầu vì lý do gì, di dân có một số đặc tính chung như mạo hiểm, can đảm, liều lĩnh, quyết liệt, bất khuất, cấp tiến, khẳng khái, bộc trực, thích tự do, công bằng, dân chủ... Không phải tất cả những đặc tính trên đây đều tác động cùng một lần đến con cháu QN, nhưng ảnh hưởng một cách khác nhau tùy mỗi gia đình, tùy mỗi cá nhân, một vài đặc tính trên, đưa đến những kết quả riêng biệt, nhưng vẫn có một vài điểm căn bản giống nhau, như là hay tranh đấu và hay cãi để bảo vệ những điều mình đạt được trên đường di dân.

Có câu hỏi đặt ra là di dân từ Bắc vào Nam, đến định cư rải rác từ QN đến Bình Định, nhưng tại sao chỉ có dân QN là hay cãi? Xin chú ý, trước khi tiến xuống Quảng Ngãi hay Bình Định ngày nay, người di dân từ Bắc vào Nam, tập trung đầu tiên tại QN, có thể cả một thời gian dài, trên 200 năm, từ thời Huyền Trân đến thời Nguyễn Hoàng, mới dần dần tỏa xuống phía nam. Càng xuống phía nam, bình nguyên càng rộng, thời tiết càng dễ chịu, con người càng thoải mái hơn. Ngoài ra, còn nhiều lý do khác nữa.

2) Tranh đấu trước nghịch cảnh:
Lý do thứ hai về việc người QN hay cãi là di dân luôn luôn va chạm và đối phó nghịch cảnh, phải tranh đấu đề sinh tồn. Tranh đấu với cư dân địa phương trước đây là người Chiêm Thành (Chàm). Tranh đấu để mưu sinh ở vùng đất lạ, thiên nhiên khắc nghiệt, rừng thiêng nước độc. Tranh đấu để được tự do, bình đẳng và dân chủ trên vùng đất mới. Tranh đấu trở thành thói quen của người QN và từ đó cũng trở thành hay cãi. Hay cãi là cách tranh đấu bất bạo động để bảo vệ quyền lợi, bảo vệ điều mình nghĩ là lẽ phải, tránh sai lầm, tìm ra sự thật.

3) Tính ham học:
Lý do thứ ba là di dân vốn thích phiêu lưu, thích khám phá điều mới lạ, thích tìm tòi học hỏi, có cái nhìn mới. Thêm nữa, người QN nghèo khổ nên ham học để tiến thân bằng thi cử. Tính ham học, cầu tiến, ưa học hỏi, tìm hiểu thêm, khiến cho người QN hay cãi để tiến bộ, tìm ra chân lý.

4) Giọng nói lớn:
Lý do thứ tư là không hiểu vì sao người QN có giọng nói lớn, mạnh, sắc, chói tai. Chính chất giọng lớn mạnh tạo điều kiện và hỗ trợ cho người QN hay cãi. Vào một phòng họp, nghe một giọng QN phát biểu là nhận ra ngay. Nhờ chất giọng mạnh nên người QN dễ cãi, thích cãi và trở thành hay cãi. Xin chú ý điểm nầy: ngay cả những người QN nói giọng thấp, nhỏ thì cũng ít cãi.

5) Môi trường hay cãi:
Lúc đầu, người QN hay cãi với nhau. Anh em, vợ chồng, bạn bè cãi với nhau, tạo thành môi trường hay cãi, không gian hay cãi. Môi trường hay cãi càng ngày càng mở rộng, trở thành thói quen, hay nếp sống hoặc truyền thống hay cãi. Điều nầy dễ thấy ở những người QN lấy vợ hay chồng tỉnh khác. Sống với nhau một thời gian, và sống trong môi trường hay cãi, người vợ hay chồng đó tuy không phải là người QN, cũng trở thành hay cãi, có khi còn cãi hăng hơn cả vợ hay chồng người QN. Vì vậy có câu: "QN lai bằng hai QN thiệt.” Đây là kết quả của môi trường hay cãi. Nếu không có môi trường để cãi, thì người QN cãi với ai?

Năm lý do trên đây đưa đến thói quen người “QN hay cãi”. Câu “Quảng Nam hay cãi” có khi được xem là lời mỉa mai người QN chúng ta. Tuy nhiên, xin chú ý rằng hay cãi không phải là tính xấu. Hay cãi chỉ xấu khi cãi bướng, cãi ngang xương, cãi đâm hơi, cãi lấy được. Ngay cả uống thuốc bổ mà quá liều lượng thì cũng có hại, huống gì là hay cãi ẩu? Vì cãi quá đà nên mới bị mỉa mai là “QN hay cãi”. Trong khi thật sự không cãi thì không tiến bộ được. Xin thử tưởng tượng một nhóm người, một tổ chức hay một xã hội mà không một tiếng cãi thì chẳng những không có sinh khí mà bị đóng băng hay là chết...

(Theo giáo sư Trần Gia Phụng)



TRƯỜNG THỌ LÀ PHẦN THƯỞNG HAY LÀ SỰ TRỪNG PHẠT?

 -- Lữ Minh Trí-

Có những người sống lâu tới mức phải lần lượt đưa tiển những người thương yêu; sống thêm 1 tuổi cũng chẳng biết báo tin vui cho ai!

Khi sang Nhật vài tuần để khảo sát viện dưỡng lão ở 1 vùng khá hẻo lánh. Nơi ấy yên tĩnh, cây cối xanh tốt, đường sá sạch sẽ, rất thích hợp để an dưởng tuổi già. Tôi có dịp trò chuyện với nhân viên và những người cao tuổi sống ở đó.

Nhiều ông cụ ngoài chín mươi, hồi trẻ từng dành gần cả đời cho một công ty, vui vẻ bắt chuyện. Chậm rãi kể về những năm tháng Nhật còn nghèo khó, công trình họ từng xây, đồng nghiệp đã lâu không gặp.

Viện dưỡng lão tổ chức chu đáo. Giờ ăn, uống thuốc, tay vịn, nền chống trượt, lối đi cho xe lăn, mọi thứ đều có tính toán. Người Nhật giỏi chăm chút những điều nhỏ nhặt.

Chỉ có một thứ rất khó thiết kế, đó là: ai sẽ đến thăm họ?

Có một đôi vợ chồng đều đã ngoài 90. Ông dành gần cả đời làm việc, bà ở nhà chăm sóc 3 người con. Một gia đình bình thường từng có những năm tháng đông vui, rồi con cái trưởng thành lần lượt rời nhà.

Người con lớn không kết hôn, người thứ hai lập gia đình nhưng không sinh con, con út thì hôn nhân tan vỡ. Chẳng có gì đáng trách, mỗi người đều có quyền lựa chọn đời mình.

Rồi cả ba người con lần lượt qua đời. Người lớn nhất mất khi gần 70, hai người còn lại cũng ra đi trước cha mẹ.

Hồi trẻ, hẳn hai ông bà từng thức khuya chăm con bệnh, lo tiền học, dạy dỗ chúng. Như bao người làm cha mẹ khác, có lẽ chỉ mong sống đủ lâu để thấy con cái yên bề gia thất, già đi, chứ không ai nghĩ mình sống quá lâu để đưa tiễn từng đứa con ra đi!

Bà cụ đã bắt đầu suy giảm trí nhớ. Có những chiều cứ đòi về nhà nấu cơm cho các con nhỏ, sắp tan trường. Ông cụ phải nhắc. Bà gật đầu, hôm sau lại hỏi.

Người con út trước khi mất đã bệnh liệt giường, dành số tiền cuối cùng thuê dịch vụ đến thăm hỏi cha mẹ trong nhiều năm. Để hai ông bà vẫn có người đến bầu bạn.

Nghe buồn thiệt! Đến ngồi nói với nhau vài câu cũng phải trả tiền.
Nhưng nghĩ kỹ, người được trả công vẫn có thể thật lòng quan tâm. Hai giờ có người ngồi nghe chuyện cũ vẫn đáng quý, nhất là khi những người cùng mình trải qua chuyện ấy đều đã không còn.

Kết thúc chuyến công tác, tôi trở về Singapore. Thú thật, chẳng nghĩ ngợi gì nhiều. Công việc lại cuốn đi, còn tôi đang ở cái tuổi thấy cuộc đời phía trước dài rộng lắm.

Một thời gian sau, có dịp trở lại Nhật trong chuyến công tác ngắn ngày, tôi ghé qua viện dưỡng lão ấy.

Bà cụ đã mất trước đó không lâu. Ông vẫn ở đó, vẫn căn phòng ấy.
Nhìn ông cụ, tôi chẳng biết nói gì. Hỏi ông có khỏe không thì thật thừa, an ủi ông đừng buồn lại càng vô nghĩa. Còn lời nào của một người trẻ như tôi có thể khiến ông nhẹ lòng?

Chuyến bay trở về Singapore lần này lại khác. Tôi cứ nhớ mãi hình ảnh ông cụ ngồi một mình. Rồi tự hỏi: nếu mình rơi vào hoàn cảnh ấy, liệu có chịu nổi không?

Hồi trẻ, từng nghĩ: trăm tuổi là điều đáng ao ước. Có thêm thời gian làm việc, đi nhiều nơi, đọc sách, nhìn thế giới thay đổi. Nếu những người từng cùng mình vui buồn đều không còn nữa, kỷ niệm chỉ còn một mình mình nhớ, liệu sống thêm mươi năm có đáng mong đợi?

Ai chẳng sợ cái chết! Tôi cũng vậy. Còn bao điều muốn làm, bao nhiêu người muốn ở cạnh. Muốn cha mẹ sống lâu, muốn có đủ thời gian nhìn thấy người thân đi qua những cột mốc quan trọng trong đời. Nhưng phải chứng kiến họ lần lượt ra đi, chẳng biết mình sẽ sống tiếp với những mất mát ấy ra sao?

Biết đâu ông ấy vẫn yêu cuộc sống: ra vườn ngắm hoa, một bữa ăn ngon, háo hức xem trận bóng trên truyền hình.

Người Nhật chăm sóc tuổi già rất tử tế. Y học có thể kéo dài cuộc đời, nhưng chẳng thể bảo đảm sẽ có những ai còn bên cạnh.

Khi bà còn sống, dù trí nhớ chẳng nguyên vẹn, ít ra ông vẫn còn người đã cùng mình đi qua những năm tháng cũ.

Nếu một ngày ông cụ không còn nữa, ai sẽ nhớ những đứa con từng lớn lên trong căn nhà ấy? người phụ nữ chiều nào cũng sợ con đi học về không có gì ăn?

Người ta thường chúc nhau "sống lâu trăm tuổi". Chỉ là: sống lâu cũng đồng nghĩa với việc phải chịu đựng những mất mát mà người ra đi trước chẳng bao giờ biết được.

Hiện nay có lẽ phải trên 80 mới gọi là Thọ, tuổi thọ mà còn minh mẫn, không những còn tự lo cho mình được, nhất là những việc cá nhân, không phải chờ những trợ giúp của chính phủ, không những không phiền hà con cái mà còn giúp đỡ chúng vài chuyện lặt vặt …thì có thể gọi đó là phần thưởng, ngược lại làm nặng gánh bất cứ cho ai, sống là nhờ do người khác đưa thức ăn vào nuôi cái thân của mình, hay sống mà chẳng còn người thân thích nào, chẳng còn ai muốn gần gũi mình thì có thể gọi đó là sự trừng phạt hay nghiệp xấu phải trả …. 

Kéo dài bao lâu là do nghiệp xấu của mình nhiều, ít - Người hiểu đạo sợ “nhân” là vậy !



Từ Ngày Đầu Đi Làm…

Khi nhận việc, tôi vừa vui vừa buồn. Vui vì đã có được cái giốp tiểu bang. Sau sáu tháng thử việc, nếu mọi việc suôn sẻ, tôi sẽ trở thành nhân viên chính thức, có một công việc ổn định và không còn phải lo lắng nhiều về tương lai. Nhưng tôi cũng có chút buồn, bởi cảm thấy mình phải tạm gác việc học để đi làm thư ký sắp xếp hồ sơ – một công việc chỉ đòi hỏi bằng trung học, trong khi tôi đã là sinh viên đại học. Nghĩ đến bạn bè vẫn tiếp tục học lên, tôi không khỏi có chút mặc cảm.
Cũng may, khóa học mùa đông mới bắt đầu được một tuần, vẫn còn trong thời hạn cho phép đổi lớp. Vì vậy, tôi chuyển tất cả các lớp ban ngày sang ban đêm. Những khoản trợ cấp tài chính của chính phủ dành cho việc học vẫn được giữ nguyên. Thế là tôi lại vui vẻ trở lại.

Vừa làm toàn thời gian, vừa học toàn thời gian. Tôi tự nhủ, chỉ cần chịu khó một chút thì mọi việc rồi sẽ tốt đẹp.

Tháng Giêng, mùa đông đang ở giữa những ngày lạnh buốt. Cây cối trơ cành, khẳng khiu. Tôi đã xúng xính trong chiếc áo khoác dày để bắt đầu đi làm.

Ba tôi và tôi cùng làm trong một bộ: Department of Social and Health Services (DSHS), thường gọi tắt là Bộ Xã Hội. Ba tôi là caseworker, thuộc bộ phận Welfare: còn tôi làm ở bộ phận Child Support Enforcement. Hai cha con cùng làm trong một tòa nhà, nên ngày đầu tiên tôi được đi chung xe với ba. Vì công việc của ba có khi phải đi đây đi đó, giờ giấc không cố định, nên hôm nào thuận tiện thì hai cha con đi chung; hôm nào không tiện, tôi phải đi và về bằng xe buýt. Buổi sáng đứng chờ xe buýt, đôi khi may mắn gặp cô Ty lái xe ngang qua, tôi lại được cô cho quá giang.

Tan sở, tôi đi xe buýt thẳng đến trường. Thời ấy chưa có thẻ xe buýt như bây giờ. Hành khách phải bỏ tiền xu vào máy, nghe tiếng những đồng bạc lẻ rơi leng keng, vui tai. Có khi tôi gom cả những đồng xu nhỏ (cents) để bỏ vào máy, nghe chúng rơi lách cách lâu hơn. Không biết cái máy ấy có biết đếm không? Nó có phân biệt được khách đã bỏ đủ tiền cho một chuyến xe hay chưa?

Tôi vẫn nhớ ngày đầu tiên đi làm, một ngày thật trọng đại đối với mình. Má tôi đã chuẩn bị bữa ăn trưa vô cùng chu đáo: một bình bánh canh nóng hổi, giờ tôi không còn nhớ là bánh canh sườn heo hay giò heo. Hành lá, hành phi, ngò xắt nhỏ và một lát chanh đều được gói riêng trong những chiếc Ziploc – mấy cái túi nhựa nhỏ mà thời ấy cũng chỉ mới xuất hiện không lâu.

Nhân viên thường ăn trưa ở khu cafeteria. Nơi đó có bán từ món nóng đến món nguội, cũng khá đầy đủ. Nhưng làm sao ngon bằng tô bánh canh nóng hổi, với đầy đủ các món ăn kèm mà má đã cẩn thận chuẩn bị cho tôi!

Thật ra, kiểu ăn trưa thịnh soạn và cầu kỳ ấy cũng chẳng kéo dài được bao lâu. Trong suốt những năm tháng đi làm sau đó, bữa trưa của tôi thường chỉ là chiếc sandwich tự làm ở nhà, kẹp chả hoặc "ham", thêm dưa leo, cà chua... Lâu lâu, tôi mới mang theo thức ăn Việt còn dư từ bữa tối hôm trước, thường là cơm với một món xào nêm xì dầu. Có hôm, hai cha con còn được ăn cơm chiên do ba tôi làm ngay buổi sáng để mang đi làm. Ngộ một điều là ba chỉ làm phần cho hai cha con, chứ không làm cho má!

Về sau, khi đã có thêm tiền từ một công việc bán thời gian khác, tôi thường ghé quầy bán cà phê và thức ăn làm sẵn trong tủ lạnh để mua salad ăn trưa. Thỉnh thoảng, tôi cũng ra nhà hàng gần sở làm để đổi món.

Nhìn lại, sự nghiệp công chức của tôi kéo dài 42 năm rưỡi với tiểu bang Washington. Trong đó, có đến 41 năm rưỡi tôi chỉ làm cho một bộ, chẳng hề nhảy việc lung tung.

Đúng là chung thủy, loyal hết sức!

Linh Vang


5 THỦ ĐOẠN MÓC TÚI Ở PARIS - ĐỌC KY TRƯỚC KHI ĐI, KẺO MẤT HẾT GIẤY TỜ

Mình ở Pháp, đi Paris nhiều lần, chứng kiến nhiều bạn du lịch Việt Nam khóc dở mếu dở vì bị móc túi mà không biết bị lúc nào. Hôm nay mình viết ky 5 chiêu phổ biến nhất để mọi người đi chơi mà vẫn an toàn.

Lưu lại bài này, gửi cho người thân sắp đi Paris nha!

1. CHIÊU CHEN LẤN Ở METRO - NGUY HIỂM NHẤT

Hay gặp ở đâu? Metro tuyến 1, 4, ga Châtelet, Gare du Nord, lúc lên xuống tàu, cửa tàu sắp đóng.
Diễn ra như thế nào?
Lúc tàu đông, sẽ có 1-2 người cố tình đứng chắn ngay cửa, đi chậm lại, hoặc va vào bạn. Bạn sẽ bị khựng lại, mất tập trung vì phải giữ thăng bằng, né người. Chỉ trong khoảnh khắc hỗn loạn đó, người còn lại sẽ áp sát và lấy đồ trong túi áo, túi quần, balo của bạn.

Nhiều bạn kể lại là: "Ủa, em chỉ thấy hơi bị đẩy nhẹ một cái, xuống tàu kiểm tra lại thì mất ví rồi".

Cách né:
• Trước khi lên tàu, cho hết điện thoại, ví vào túi trong có khóa kéo, túi đeo trước ngực.
• Balo đeo ngược ra trước bụng khi đi Metro.
• Tay luôn giữ miệng túi khi đứng gần cửa. Đừng đứng ngay cửa, lùi vào giữa toa.
• Thấy có người cố tình chen, đẩy, đứng sát mình quá thì lập tức ôm túi và di chuyển chỗ khác, đừng ngại.

2. CHIÊU XIN CHỮ KÝ Ở LOUVRE - EIFFEL

Hay gặp ở đâu? Trước cổng Louvre, quanh tháp Eiffel, khu Sacré-Cœur.
Diễn ra như thế nào?
Sẽ có 1 người, thường là phụ nữ, cầm 1 cái bảng, chạy tới hỏi bạn: "Do you speak English? Sign please? For children?" - Xin chữ ký ủng hộ trẻ em, ủng hộ từ thiện.
Trong lúc bạn đang bối rối, cúi xuống nhìn bảng, cố hiểu họ nói gì, thì bạn đã mất cảnh giác hoàn toàn. Người thứ 2 sẽ đứng phía sau bạn, mở balo, lấy đồ. Bạn ký xong, ngẩng lên thì họ đã đi mất.

Chiêu này đánh vào lòng tốt và sự lịch sự của người Việt mình. Mình ngại từ chối người ta, nên hay dừng lại nghe.

Cách né:
• Nguyên tắc vàng ở Paris: Ai lạ tự nhiên chạy tới bắt chuyện, xin chữ ký, hỏi đường quá nhiệt tình thì 100% là KHÔNG DỪNG LẠI.
• Chỉ cần nói "No, sorry" và đi thẳng, tay giữ túi. Không cần lịch sự, không cần áy náy.
• Đừng để ai dí bảng vào mặt mình. Càng cúi xuống càng dễ mất đồ.

3. CHIÊU VÂY QUANH - ĐÔNG NGƯỜI LÀ MẤT ĐỒ

Hay gặp ở đâu? Quảng trường, khu phố đi bộ, trước các điểm du lịch đông người.
Diễn ra như thế nào?
Sẽ có một nhóm 3-5 người cùng lúc vây quanh bạn. Người thì hỏi đường, người thì chìa đồ lưu niệm ra bán, người thì hỏi bạn có cần giúp gì không. Bạn bị bao vây từ 4 phía, không biết nhìn ai, không biết nghe ai.
Lúc bạn đang rối, tay chân luống cuống, thì đồ của bạn đã bị lấy đi rồi. Chiêu này rất khó phát hiện vì bạn cứ nghĩ họ chỉ là người bán hàng rong bình thường.

Cách né:
• Thấy nhóm đông tự nhiên tiến về phía mình là đi thẳng, rẽ hướng khác, vào chỗ đông người có bảo vệ, vào cửa hàng.
• Tuyệt đối không dừng lại nói chuyện với nhóm đông người lạ.
• Nếu đi cùng gia đình, nắm tay nhau, đi sát nhau, nhắc nhau kiểm tra túi.

4. CHIÊU LÀM ĐỔ ĐỒ LÊN NGƯỜI BẠN - CHIÊU TINH VI NHẤT

Hay gặp ở đâu? Quán cà phê vỉa hè, khu vực ăn uống ngoài trời, trên phố.
Diễn ra như thế nào?
Bạn đang ngồi ăn, đang đi bộ thì tự nhiên có người va vào bạn, làm đổ cà phê, nước, kem lên áo bạn. Họ sẽ tỏ ra rất hoảng hốt, xin lỗi rối rít, nhiệt tình lấy khăn lau giúp bạn.
Trong lúc bạn đang bực, đang lo lau áo, đang mất tập trung hoàn toàn vào vết bẩn, thì người còn lại sẽ lấy túi xách bạn để trên ghế, điện thoại để trên bàn.
Nhiều người sau đó kể: "Lúc đó em chỉ lo lau áo, không để ý gì hết, quay lại thì mất túi rồi".

Cách né:
• Túi xách KHÔNG BAO GIỜ để trên ghế, để dưới đất, để trên bàn. Luôn đeo trên người, quai túi quàng qua chân ghế, hoặc để trong lòng.
• Nếu bị đổ đồ lên người, việc đầu tiên là ôm chặt túi, đứng dậy, tự mình lau. Đừng để người lạ chạm vào người và đồ của mình.
• Đừng nhận khăn, đừng để họ lau giúp. Cứ nói "No, thank you" và đi vào nhà vệ sinh tự xử lý.

5. CHIÊU MỞ BALO SAU LƯNG LÚC BẠN CHỤP HÌNH - CHIÊU KINH ĐIỂN

Hay gặp ở đâu? Tháp Eiffel, Louvre, bất cứ chỗ nào đẹp để chụp hình.
Diễn ra như thế nào?
Đây là chiêu mà 90% khách du lịch bị dính. Bạn đứng chụp hình, quay lưng ra đường, mắt chỉ nhìn vào điện thoại, tay chỉ lo căn góc đẹp. Balo sau lưng bạn thì không có ai trông.
Người ta chỉ cần đi nhẹ phía sau, mở khóa kéo balo, lấy điện thoại, ví, máy ảnh trong đó. Bạn chụp xong, quay lại thì balo vẫn còn đó, nhưng đồ bên trong đã mất. Thậm chí nhiều bạn còn không biết mình bị móc lúc nào, tới tối về khách sạn mới phát hiện.

Cách né:
• Đây là quy tắc sống còn ở Paris: Ở chỗ đông người, balo PHẢI ĐEO TRƯỚC BỤNG.
• Mua balo có khóa kéo giấu bên trong, hoặc dùng móc khóa nhỏ khóa 2 đầu khóa lại với nhau.
• Đồ quan trọng như hộ chiếu, thẻ, tiền lớn: Để ở khách sạn, mang theo bản photo + 1 ít tiền mặt + 1 thẻ là đủ.
• Khi chụp hình, nhờ người đi cùng đứng sau lưng trông đồ, hoặc đeo túi chéo trước ngực.

NẾU LỠ BỊ MÓC TÚI RỒI THÌ LÀM GÌ?

Đừng hoảng, làm ngay 3 việc này:
1. Khóa thẻ ngân hàng ngay trên app điện thoại.
2. Ra đồn cảnh sát gần nhất xin giấy xác nhận mất đồ (Déclaration de perte/vol) để về làm lại giấy tờ, làm việc với bảo hiểm.
3. Liên lac Đại sứ quán Việt Nam tại Pháp nếu mất hộ chiếu.

Và quan trọng nhất: Đừng tự trách mình. Đến người dân sống ở Paris mấy chục năm còn bị móc, huống gì mình mới đi du lịch lần đầu.

Paris vẫn rất đẹp, vẫn rất đáng đi. Chỉ cần mình cẩn thận hơn một chút là chuyến đi sẽ trọn vẹn.

Share bài này cho người thân sắp đi Paris, cứu được một người là vui rồi!



NHỮNG ĐIỀU GÂY SỐC TỪ HỒI KÝ CỦA KHRUSHCHEV

Hồi ký của Nikita Khrushchev, "Khrushchev Remembers", được xuất bản năm 1970, sau khi Khrushchev bị lật đổ, bị giam lỏng. Khrushchev lén đọc băng ghi âm, kể lại cuộc đời mình, kể lại Stalin, Beria, Đại khủng bố, chiến tranh.

Nhiều người nói hồi ký Khrushchev là bịa đặt. Nhưng sự thật là, 80% những gì Khrushchev viết, là thật, có tài liệu KGB chứng minh. 20% còn lại, là Khrushchev tự bảo vệ mình.

Dưới đây, là 7 điều gây sốc nhất từ hồi ký của Khrushchev.

1. KHI ĐỨC ĐÁNH LIÊN XÔ, STALIN ĐÃ TRỐN, ĐÃ KHÓC, ĐÃ NÓI: "TẤT CẢ ĐÃ MẤT"

Ngày 22 tháng 6 năm 1941, Đức Quốc xã đánh Liên Xô. Stalin không tin Đức đánh. Stalin nói: "Hitler không dám đánh, Hitler là bạn của tôi". Khi Đức đánh thật, Stalin hoảng sợ. Stalin trốn trong biệt thự Kuntsevo, 2 tuần không ra lệnh, không họp, không gặp ai.

Khrushchev kể: Khi Molotov, Beria, Malenkov đến biệt thự, thấy Stalin nằm, mặt tái, nói: " Lenin đã tạo ra nước Nga, chúng ta đã phá hủy nó. Tất cả đã mất". Stalin, người được ca ngợi là thiên tài quân sự, là người chỉ huy vĩ đại, khi Đức đánh, đã trốn, đã khóc, đã nói tất cả đã mất. Nếu không có Zhukov, không có Rokossovsky, không có 27 triệu người Liên Xô liều chết đánh Đức, Liên Xô đã mất. Stalin không cứu Liên Xô. Dân Liên Xô cứu Liên Xô, dù Stalin đã bỏ rơi họ.

2. STALIN GIẾT TƯỚNG CỦA MÌNH, RỒI THAN KHÔNG CÓ TƯỚNG

Năm 1937-1938, Stalin đã giết 3 trong 5 Nguyên soái, giết 13 trong 15 Tư lệnh quân khu, giết hàng nghìn sĩ quan cao cấp.

Tukhachevsky, tướng giỏi nhất, bị Stalin giết. Yegorov, Blyukher, bị Stalin giết. Khi Đức đánh, Liên Xô không còn tướng giỏi, chỉ còn những tướng nịnh Stalin, tướng dốt, tướng sợ. Khrushchev nói: "Stalin giết tướng của mình, rồi khi Đức đánh, Stalin nói: Chúng ta không có tướng, chúng ta thua. Stalin giết tướng, rồi Stalin than không có tướng. Đó là tội ác của Stalin".

3. STALIN KÝ LỆNH TỬ HÌNH, NHƯ KÝ GIẤY MUA HÀNG

Khrushchev kể: Stalin, mỗi ngày, ký hàng trăm lệnh tử hình, không cần đọc, không cần xem, chỉ ký. Có lần, Khrushchev đưa cho Stalin danh sách 300 người ở Ukraine, nói: "Thưa đồng chí Stalin, đây là danh sách kẻ thù". Stalin không hỏi, không xem, ký ngay: "Bắn hết".

Khrushchev nói: "Tôi đưa danh sách cho Stalin, Stalin ký, tôi biết những người đó sẽ chết, tôi cũng là kẻ giết người. Nhưng tôi sợ, nếu tôi không đưa, Stalin sẽ giết tôi". Stalin ký lệnh tử hình, như ký giấy mua hàng. Mạng người, đối với Stalin, không bằng tờ giấy.

4. BERIA HIẾP DÂM PHỤ NỮ, NGAY TRONG XE, NGAY TRONG VĂN PHÒNG

Khrushchev kể: Beria, là kẻ hiếp dâm. Beria cho người đi tìm gái đẹp ở Moskva, đưa về nhà Beria, hiếp dâm, rồi sáng hôm sau, cho người bắt cô gái, để cô gái không dám tố cáo. Có lần, Beria hiếp dâm vợ của một sĩ quan, sĩ quan đó đến tố cáo Stalin, Stalin nói: "Beria là người của tôi, anh đừng nói gì". Khrushchev nói: "Beria là con quỷ, Beria hiếp dâm, Beria giết người, nhưng Stalin bảo vệ Beria, vì Stalin cần Beria để giết người cho Stalin".

5. STALIN GIẾT VỢ MÌNH, GIẾT CON TRAI MÌNH

Vợ Stalin, Nadezhda Alliluyeva, tự tử năm 1932, vì Stalin chửi vợ, đánh vợ, ép vợ. Con trai Stalin, Yakov, bị Đức bắt năm 1941, Stalin không cứu, Stalin nói: "Tôi không có con trai tên Yakov, tôi chỉ có con trai là nhân dân Liên Xô". Yakov chết trong trại tù Đức.

Con trai Khrushchev, Leonid, bị Đức bắt, bị nói là phản bội, Khrushchev xin Stalin tha, Stalin không tha, Stalin nói: "Con trai anh, tôi không tha, con trai tôi, tôi cũng không tha". Stalin giết vợ, giết con, giết cả gia đình, để giữ quyền lực.

6. STALIN NÓI: "MỘT NGƯỜI CHẾT LÀ THẢM KỊCH, MỘT TRIỆU NGƯỜI CHẾT LÀ CON SỐ"

Khi nghe báo cáo nạn đói Ukraine, giết 3 triệu người, Stalin nói: "Một người chết là thảm kịch, một triệu người chết là con số thống kê". Khi nghe báo cáo Đại khủng bố, giết hàng triệu người, Stalin nói: "Cần phải giết, để không ai dám chống Đảng". Stalin, xem con người là con số, không phải là con người. Stalin, xem con người là thú vật, giết không ghê tay. Chế độ Stalin, nhìn đâu cũng thấy phản bội, giết người không ghê tay, vì Stalin sợ, Stalin sợ bị giết, nên Stalin giết trước.

7. ĐIỀU GÂY SỐC NHẤT: KHRUSHCHEV THÚ TỘI, "TÔI CŨNG LÀ KẺ GIẾT NGƯỜI"

Điều gây sốc nhất, không phải là Stalin giết người, mà là Khrushchev thú tội. Khrushchev, trong hồi ký, nói: "Tôi cũng là kẻ giết người. Tôi đã ký lệnh giết người ở Ukraine, ở Moskva. Tôi đã nịnh Stalin, để sống. Tôi không vô tội. Tôi viết hồi ký này, để thú tội, để con cháu biết sự thật". Khrushchev dám thú tội, dám nói mình là kẻ giết người. Stalin không bao giờ thú tội, Stalin chết, vẫn nói mình vĩ đại.

KẾT LUẬN

Hồi ký Khrushchev có giá trị không phải vì mọi điều ông kể đều tuyệt đối chính xác, mà vì nó mở ra một góc nhìn từ bên trong bộ máy quyền lực Liên Xô dưới thời Stalin. Stalin không chỉ là nhân vật được ca ngợi trong những chiến thắng quân sự, công nghiệp hóa và sự hình thành vị thế siêu cường của Liên Xô. Ông còn là người đứng đầu một chế độ gắn liền với Đại khủng bố, thanh trừng quân đội, nạn đói, Gulag và những chính sách đàn áp trên quy mô lớn.

Không thể lấy chiến thắng trước Đức Quốc xã để xóa bỏ trách nhiệm lịch sử đối với những tội ác đã xảy ra trong thời bình. Cũng không thể lấy những thành tựu công nghiệp hóa để biện minh cho việc hàng triệu con người bị tước đoạt tự do, bị cưỡng bức lao động hoặc mất mạng. Và càng không thể phủ nhận những tài liệu lịch sử chỉ vì chúng không phù hợp với hình ảnh một nhà lãnh đạo được thần tượng hóa.

Nhưng nếu phê phán Stalin, chúng ta cũng phải nhìn thẳng vào Khrushchev. Ông không phải người ngoài cuộc. Ông từng tham gia vào chính bộ máy mà sau này ông lên án. Đó là điều khiến việc nghiên cứu lịch sử thời Stalin trở nên phức tạp: không chỉ có người ra lệnh, mà còn có những người thực thi, những người hưởng lợi và những người chỉ lên tiếng khi trật tự quyền lực đã thay đổi.

Năm 1991, Liên bang Xô viết tan rã. Trước đó, quá trình phi Stalin hóa đã làm thay đổi sâu sắc cách nhìn nhận chính thức về Stalin và di sản của ông. Những tượng đài Stalin bị tháo dỡ ở nhiều nơi, những hồ sơ từng bị giữ kín dần được công bố và lịch sử được nhìn nhận lại qua nhiều nguồn tư liệu.

Lịch sử không phải công cụ để thần tượng hóa bất kỳ cá nhân nào. Một nhà lãnh đạo có thể đóng góp vào chiến thắng quân sự, xây dựng một cường quốc, nhưng những thành tựu ấy không thể trở thành giấy phép miễn trừ trách nhiệm cho những tội ác đã gây ra.

Đừng biến lịch sử thành một tôn giáo chính trị. Và đừng biến bất kỳ nhà lãnh đạo nào thành người không thể bị phê phán.

Lê Phương Nam.

Blog Archive