Sunday, August 30, 2026

Phiếm

Mình thật sự khá “dị ứng” với những câu kiểu:
“Việt Nam đẹp nhất thế giới.”
“Không đâu bằng Mỹ.”
“Có tiền ở Việt Nam là sướng nhất.”
Những quan điểm như vậy, với mình, là cực kỳ phiến diện.

Mình chưa có cơ hội đi khắp thế giới, nhưng cũng đã lượn qua vài ba chục quốc gia ở 4 châu (Âu – Úc – Á – Mỹ). Không phải để khoe đã đi nhiều, mà chỉ muốn nói rằng những gì mình chia sẻ ít nhất cũng đến từ trải nghiệm cá nhân, chứ không phải kiểu “ếch ngồi đáy giếng” rồi phán về những nơi mình chưa từng đặt chân tới.

Nước Mỹ chẳng hạn, rộng đến mức mỗi tiểu bang đôi khi đã có diện tích, văn hóa, khí hậu và cảnh quan khác biệt như một quốc gia riêng. Phần lớn người Mỹ còn chưa đi hết 50 tiểu bang.

Nếu Việt Nam hiện có 34 tỉnh, thành phố, thì các bạn thử hình dung nước Mỹ có khoảng 19.000 đơn vị địa phương được gọi là city, town, village… nằm trong hơn 3.000 county. Và một county của Mỹ có thể bao gồm rất nhiều thành phố, thị trấn cùng những vùng đất rộng lớn chưa thuộc city nào.
Nói vậy để thấy rằng: thế giới rộng lắm.

Việt Nam đẹp, điều đó mình không phủ nhận. Việt Nam có núi, có biển, có những thành phố cổ, có thiên nhiên rất đặc biệt và một nền văn hóa khiến mình luôn tự hào.

Nhưng đừng vì yêu quê hương mà khẳng định Việt Nam là “đẹp nhất thế giới”.

Cũng giống như việc sống ở Mỹ không có nghĩa là phải nói “không đâu bằng Mỹ”.

Mỗi nơi có một vẻ đẹp riêng. Mỗi quốc gia có những thứ khiến người ta yêu, và cũng có những điều khiến người ta không muốn quay lại.

Ai cũng có lòng tự tôn dân tộc. Nhưng tự hào khác với việc tuyệt đối hóa mọi thứ của đất nước mình.

Ví dụ rất đơn giản: biển Việt Nam đẹp. Nhưng nếu bạn đã từng đến Hawaii, Maldives, Bora Bora hay một vài hòn đảo ở Caribbean, có lẽ bạn sẽ cẩn trọng hơn trước khi khẳng định biển Việt Nam đẹp nhất thế giới. Mình nói thật.

Đi nhiều không khiến mình bớt yêu Việt Nam. Ngược lại, càng đi càng thấy Việt Nam có những nét rất riêng và đáng trân trọng.

Nhưng cũng chính vì đi nhiều hơn một chút, mình hiểu rằng thế giới này rộng lớn hơn rất nhiều so với những gì chúng ta từng biết.

Và đôi khi, yêu quê hương nhất không phải là luôn miệng nói quê hương mình “nhất thế giới”, mà là nhìn nhận nó bằng một tình yêu đủ sâu sắc để thấy cả cái đẹp lẫn những điều còn cần tốt hơn.

Thao Ledbetter

Ảnh: Lake Moraine (Canada) - 08/2019

Màu nước xanh ngọc này hoàn toàn là màu tự nhiên, không hề photoshop nha mọi người. Màu đặc biệt này đến từ những hạt bột đá cực mịn do băng hà bào mòn đá núi. Khi ánh sáng chiếu vào, các hạt này tán xạ ánh sáng và tạo nên màu xanh turquoise đặc trưng. Thiên nhiên đôi khi đẹp đến mức nhìn như ảnh chỉnh màu vậy đó.

THỎA THUẬN DẦU MỎ LỚN NHẤT TRONG LỊCH SỬ THẾ GIỚI!

Chính phủ Trump đang tiến hành một thỏa thuận lớn cho hơn một chục mỏ dầu của Venezuela nắm giữ khoảng 65 tỷ thùng dầu - cùng loại dầu Mỹ mua của Canada để cung cấp cho các nhà máy lọc dầu ở phía Đông Mỹ. Dầu thô của Venezuela đã từng được bán với giá rất rẻ cho Trung Cộng, nay nằm hoàn toàn dưới sự quản lý của Mỹ.

Hàng năm, Canada bán cho Mỹ khoảng $90 tỷ đô la dầu thô, tính trung bình mỗi ngày là 3.9 triệu thùng crude oil.

Nếu mua dầu giá rẻ hơn 1 đến 2 đô mỗi thùng, hàng năm Mỹ có thể bỏ túi từ 1.5 tỷ đến 3 tỷ.

Chắc các tư bàn Mỹ đều ngu nên họ sẽ tiếp tục mua dầu của Canada để mất mỗi năm vài tỷ.

Sau hàng chục năm tìm kiếm thêm thị trường, Canada vẫn quanh quẩn với một khách hàng lớn nhất là Mỹ trong khi Mỹ thì không xem Canada là bạn hàng lớn nhất.

Ai đang nắm cán trong việc tranh dành thị trường. Canada không có cửa. Họ đang cố gắng với đến một người bạn mới, nhưng Trung Cộng đang ở rất xa. Dĩ nhiên Trung Cộng đang muốn o bế Canada sau khi mất nguồn dầu từ Venezuela, từ Trung đông, nhưng Mỹ có làm ngơ cho Trung Cộng tiến sát đến biên giới Mỹ hay không là một chuyện khác.

Nói về quân đội hiện nay, lực lượng quốc phòng Canada với chưa tới 100 ngàn quân, chỉ có 1 giờ nếu Trung Công tấn công. An ninh của họ hoàn toàn dựa vào Mỹ.

Chuyện đổi tên qua lại, không có nghĩa gì với sự sống còn của một đất nước nếu đi trật đường.

Trong vài chục năm qua, nhiều nước đã biến mất trong một thời gian rất ngắn vì các toan tính sai lầm rất nhỏ, của một vài lãnh đạo.




FB Le Hoang
Xâu chuổi lại những sự kiện gần đây về hợp đồng kinh tế của Mỹ và Canada

Tháng 5/26 Obama đến Canada để gặp Mark Carney. Tháng 8/26 hội nghi về kinh tế Mỹ Canada nên vào tháng 7/26, Carney bổ nhiệm Maia Johnson vào chức vụ giám đốc điều hành văn phòng thủ tướng Canada.

Maia Johnson là ai ?

Maia Johnson là đảng viên gạo cội của đảng dân chủ Mỹ. Bà từng là giám đốc cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2016 của Hillary Clinton, sau đó là giám đốc chiến dịch tranh cử của Joe Biden và Kamala Harris, bà là chuyên gia về dữ liệu chính trị của tỷ phú cánh tả Michael Bloomberg.

Hiện thời với chức vụ giám đốc điều hành văn phòng thủ tướng Canada, bà nắm tất cả quyền lực ở Canada.

Theo những nguồn tin được tiết lộ, phe dân chủ đã áp lực với thủ tướng Canada, Carney không ký hiệp định thương mại với ông Trump. Điều này nhằm gây khó khăn cho ông Trump và đảng Cộng hoà trong cuộc bầu cử vào tháng 11 tới. Nếu phe dân chủ thắng lại ở quốc hội, chắc hẳn Canada sẽ được các điều kiện làm ăn tốt nhiều hơn hiện nay, nhưng họ quên ông Trump vẫn còn làm Tổng thống đến 2 năm sau.

Ông Trump đã bị Canada một cú lừa rất nặng.

Sau nhiều ngày họp bàn cùng với bộ trưởng bộ thương mại Mỹ, Howard Lutnick. Sau khi bắt tay bắt chân với Carney, hạ thuế tarriff xuống 0. Ngày 20 tháng 8 ông Howard Lutnick gọi điện thoại báo cho ông Trump biết các thành công trong việc đàm phán.

Ông Trump hớn hở loan báo cuộc hội nghị thành công tốt đẹp.
Ngày 21 tháng 8, ông Carney trở quẻ nói không đồng ý về hợp đồng kinh tế mới, vì ông Trump bắt Canada bỏ tiếng Pháp. Chuyện này ông Trump nói ông không hề nói gì một tiếng về chữ Pháp. Nhiều người yêu cầu ông Carney đưa ra bằng chứng này nhưng hơn một tuần đi qua, ông vẫn im re.

Phe cộng hoà nghi ngờ việc hội nghị kinh tế đỗ vỡ là do bà Maia Johnson cùng với sự chỉ đạo của Obama, Hillary.

Nhìn xa hơn chṹt xíu sẽ thấy các thống đốc dân chủ như California, Newyork, Illinois đang nhào vào ủng hộ ông Carney.

Ván bài này khó đoán mấy ngày trước, nhưng tới hôm nay ông Trump lật bài tẩy 65 tỷ thùng dầu của Venezuela. Chưa biết Canada có còn con bài nào khác để tố ngược, ngoài chuyện cúp dầu, cúp điện.

Nhưng một con bài khác bên ông Trump vừa được hé lên. Truy tố bà Maia Johnson bằng cách dùng luật Logan Act. Luật này, hình sự hóa việc đàm phán tranh chấp giữa Hoa Kỳ và chính phủ nước ngoài bởi một người Mỹ, không được ủy quyền, bất kể họ đang ở đâu.

Việc truy tố rất khó thành công, nhưng ít ra sẽ làm cho dân Canada biết chính phủ họ đang được điều hành bởi một người Mỹ

FB Uyen Vu
Giáo sư Nguyễn Hữu Xương( 1933 - 2026)

Nguyễn Hữu Xương là một nhà vật lý và vật lý sinh học người Việt-Mỹ, được biết đến là một trong những người tiên phong trong lĩnh vực tinh thể học protein và hình ảnh sinh học. Ông sinh năm 1933 tại Việt Nam.

Sau khi Việt Nam bị chia cắt vào năm 1954, gia đình ông chuyển vào miền Nam Việt Nam, và ông tiếp tục con đường học vấn tại Pháp. Sau đó, ông sang Hoa Kỳ vào cuối những năm 1950 để tiếp tục việc học và nghiên cứu khoa học. Ông theo học tại Đại học California, Berkeley và nhận bằng Tiến sĩ Vật lý vào năm 1962.

Nguyễn Hữu Xương có nền tảng học vấn rộng về kỹ thuật, toán học và vật lý. Ông nhận bằng cử nhân kỹ thuật điện tại Pháp, bằng thạc sĩ kỹ thuật điện vào năm 1957, bằng thạc sĩ toán học tại Đại học Paris vào năm 1958, và bằng Tiến sĩ Vật lý tại Đại học California, Berkeley vào năm 1962.

Ông bắt đầu sự nghiệp tại Đại học California, San Diego vào năm 1962 và sau đó trở thành một giáo sư xuất sắc. Một trong những thành tựu lớn nhất của ông là ở tuổi 42 vào năm 1975, ông phát triển công nghệ phát hiện tia X, được gọi là “Xuong Machine”. Công nghệ này giúp tăng đáng kể tốc độ và độ chính xác trong việc xác định cấu trúc ba chiều của protein. Công trình của ông đã giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về protein và hỗ trợ nhiều nghiên cứu trong y học, sinh học và phát triển thuốc.

Trong suốt sự nghiệp, Nguyễn Hữu Xương đã nhận được nhiều giải thưởng và danh hiệu, bao gồm Guggenheim Fellowship năm 1965, NATO Senior Fellowship năm 1977, UCSD Chancellor's Associates Award năm 1992, và Charles E. Supper Award năm 2004 vì những đóng góp tiên phong trong công nghệ phát hiện tia X. Ông cũng có những đóng góp quan trọng cho kính hiển vi điện tử và công nghệ hình ảnh sinh học.

Giáo sư Nguyễn Hữu đã qua đời ngày 11 tháng 5 năm 2026, hưởng thọ 92 tuổi. Theo cáo phó của gia đình, ông qua đời tại San Diego, California, Hoa Kỳ, trong vòng tay yêu thương của gia đình. 

Ông được nhớ đến không chỉ bởi những đóng góp lớn cho khoa học mà còn bởi vai trò nhân đạo, đặc biệt là việc cùng cộng sự thành lập Ủy ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển (Boat People SOS) và tham gia cứu giúp thuyền nhân Việt Nam.


MẸ!

Mùa Vu Lan về, mang theo tiếng chuông chùa ngân vang trong không gian tĩnh mịch và chìm lắng vào sâu thẳm tâm thức hiếu hạnh. Giữa những đảo điên, bất an của một thời đại lắm hỗn loạn, khi những giá trị nền tảng về đạo đức và văn hóa dường như đang chịu nhiều thách thức, con lại thu mình về bên bến đỗ bình yên nhất của cuộc đời: Mẹ.

​Gần nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ cái ngày định mệnh 49 năm trước, ngày mà Bố ra đi vĩnh viễn trong trại tù cải tạo, để lại một mình Mẹ trơ vơ giữa gánh nặng cuộc đời. Những năm tháng ấy, trong một xã hội bần hàn và ngặt nghèo của một thời đất nước lắm gieo neo, một tay Mẹ tần tảo sớm khuya nuôi sáu anh em chúng con qua từng bữa ăn thiếu thốn. Đôi vai hao gầy của Mẹ khi ấy không chỉ gánh lấy cái nghèo đeo đuổi, mà còn gánh cả một bầu trời giông bão.

​Đến khi trưởng thành và rời xa vòng tay Mẹ, trốn chạy vượt biển vào năm 1979; con mới thực sự thấm thía cái giá của hai mùa mưa nắng lam lũ. Nhìn Mẹ ngày một tiều tụy, lòng con đau như cắt. Cả một đời Mẹ hy sinh trọn vẹn chỉ với một ước mong giản dị; chắt chiu cho các con có từng cái chữ, để mai này lớn lên không phải "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời" như đời Mẹ. Bằng mồ hôi và cả nước mắt, Mẹ đã mua lại tương lai cho chúng con. 

Hôm nay, khi các con đã có một vị thế trong xã hội, có cái nghề nuôi sống bản thân, Mẹ chỉ nhẹ nhàng mỉm cười: “Các con thành đạt là Mẹ vui rồi!” Câu nói giản đơn ấy sao mà xốn xang, xoáy sâu vào tâm khảm con đến thế. Nhiều khi tuy con không viết ra, không thốt thành lời, nhưng trong lòng con luôn co thắt mỗi khi nhớ về thời thơ ấu. Một cảm giác đau đớn, xót xa xen lẫn hạnh phúc dâng trào. Con luôn cảm thấy mình có lỗi, bởi dù nay Mẹ đã bước vào tuổi xế chiều, không còn phải lội mưa lội nắng, nhưng Mẹ vẫn chưa một ngày trọn vẹn thảnh thơi. Chúng con vô tình vẫn làm Mẹ bâng khuâng, lo lắng.

​Con, là đứa con không có thói quen biểu lộ tình cảm bằng lời nói. Chưa bao giờ con trực tiếp nói câu: "Con yêu Mẹ" hay "Con cảm ơn Mẹ vì đã sinh ra con trong đời". Nhưng Mẹ ơi, nỗi sợ hãi lớn nhất trong cuộc đời con, chính là một ngày không còn được ở bên Mẹ, không còn được nhìn thấy Mẹ trên đời. Nỗi sợ ấy thỉnh thoảng lại nhói lên khiến lòng con thắt lại. Mẹ là niềm tin, là chỗ dựa vững chắc nhất mỗi khi con vấp ngã. Sự thành đạt của con ngày hôm nay được đánh đổi bằng chính mồ hôi và những giọt nước mắt thầm lặng trên đôi vai còm cõi của Mẹ.

​Đạo Phật là đạo hiếu. Công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ cao rộng tựa trời biển, vô lượng vô biên. Nối tiếp ơn nghĩa ấy là ơn quốc gia dân tộc, ơn cưu mang của vô số chúng sinh trong đời. Nói đến tình mẹ là nói đến thứ tình cảm thiêng liêng, bất diệt và thiên thu bất biến. Mẹ thương con từ khi bào thai mới "mái" nhẹ, nghẹn ngào khóc theo tiếng khóc chào đời của con, mừng rỡ trước nụ cười hay bước chân bập bẹ đầu tiên. Rồi theo thời gian, dù con khôn lớn thành danh hay có những lúc ngỗ nghịch, tình Mẹ vẫn bao la như dòng suối mát, như áng mây che chở vô điều kiện. Thế gian này mọi tình cảm rồi sẽ phai nhạt, chỉ có tình Mẹ thương con là kéo dài cho đến giờ phút cuối cùng của cuộc đời.

​Những lời chúc tụng thông thường có lẽ đã không còn đủ nội lực để diễn tả trọn vẹn lòng con. Mùa Vu Lan này, xin Mẹ cho con được ôm Mẹ thật chặt, được nắm tay Mẹ đi lễ chùa, để hai mẹ con mình cùng chắp tay hướng về Chư Phật. Con xin cầu nguyện cho Mẹ luôn được bình an, sức khỏe và nụ cười thảnh thơi trên môi. ​Còn Mẹ trên đời là diễm phúc lớn lao nhất. Con nguyện sẽ nỗ lực hết lòng để trọn đạo hiếu phụng dưỡng, báo đáp ơn sâu. Nguyện cầu cho mưa thuận gió hòa, thế giới bình an, và tất cả mọi người đều biết sống với nhau bằng tình yêu thương và lòng hiếu thuận.

​Con thương Mẹ và yêu Mẹ rất nhiều, Mẹ ơi!

Lê Xuân Trường
ĐỪNG CHO CON HỌC COMPUTER SCIENCE NỮA

Computer Science từng được xem là một trong những lựa chọn “an toàn” nhất khi học đại học ở Mỹ vì nhu cầu tuyển dụng cao, mức lương hấp dẫn, cơ hội vào Big Tech và rất nhiều hướng phát triển sau khi tốt nghiệp.

Nếu con chuẩn bị bước vào đại học năm nay, con sẽ tốt nghiệp, đi làm vào khoảng năm 2030. Và thị trường Computer Science mà con bước vào sau 4 năm nữa sẽ rất khác thị trường hiện tại mà ba mẹ đang chứng kiến.

Một con số khiến mình phải dừng lại khá lâu khi đọc báo cáo của Handshake: 70% sinh viên Computer Science khóa 2026 được khảo sát cho biết họ ít nhiều bi quan về triển vọng nghề nghiệp. Gần 30% nói rằng nếu biết trước AI sẽ phát triển như hiện nay, họ có thể đã chọn một ngành khác.

Nguồn: Handshake

Nhưng có một con số khác còn đáng suy nghĩ hơn. Stanford AI Index 2026 cho biết: Việc làm của software developers trong độ tuổi 22–25 đã giảm gần 20% so với năm 2024. Đây chính là nhóm tuổi của những sinh viên vừa bước chân ra khỏi trường đại học.

Vậy có phải AI đang khiến Computer Science hết thời? Không đâu nha các ba mẹ. Bởi cùng lúc đó, dữ liệu mới nhất từ U.S. Bureau of Labor Statistics lại cho thấy một câu chuyện gần như ngược lại.

Từ 2024 đến 2034, Mỹ dự báo: Software Developers: +15,8%, thêm khoảng 267.700 việc làm; Data Scientists: +33,5%, thêm khoảng 82.500 việc làm; Information Security Analysts: +28,5%, thêm khoảng 52.100 việc làm. Trong khi mức tăng trưởng trung bình của toàn bộ các ngành nghề chỉ khoảng 3,1%. Điều này cho thấy nhu cầu nhân lực trong những năm tới cho ngành này vẫn rất lớn.

Nguồn: U.S. Bureau of Labor Statistics

VẬY TẠI SAO NHU CẦU NHÂN LỰC CÔNG NGHỆ VẪN TĂNG, NHƯNG SINH VIÊN COMPUTER SCIENCE LẠI NGÀY CÀNG KHÓ TÌM ĐƯỢC VIỆC?

Theo mình, đây mới là điều ba mẹ có con muốn học Computer Science cần tìm hiểu. Thị trường lao động vẫn đang rất cần kỹ sư CS. Nhưng thị trường đang thay đổi loại kỹ sư mà họ cần.

Stanford AI Index 2026 tổng hợp các nghiên cứu cho thấy AI đã giúp tăng năng suất khoảng 26% trong công việc phát triển phần mềm. AI có thể làm được rất nhiều thứ như giúp viết code, tìm lỗi, tạo test và thực hiện rất nhiều công việc mà trước đây một lập trình viên phải tự làm. Vậy nếu 4 năm nữa, một sinh viên chỉ có thể làm những việc mà AI cũng có thể hỗ trợ thực hiện rất nhanh, liệu Doanh nghiệp còn cần tuyển bạn ấy để làm gì?

Hẳn rất nhiều ba mẹ đang có cùng suy nghĩ: AI PHÁT TRIỂN NHANH QUÁ RỒI, HỌC COMPUTER SCIENCE LÀM GÌ NỮA?

Thực tế có thể hoàn toàn ngược lại. AI càng được đưa vào ứng dụng rộng rãi tại ngân hàng, bệnh viện, nhà máy, ô tô, logistics, giáo dục và hàng nghìn sản phẩm khác, xã hội lại càng rất cần những người hiểu cách xây dựng, vận hành, kiểm thử và chịu trách nhiệm cho những hệ thống đó.

Vì vậy một tấm bằng Computer Science thôi chắc chắn sẽ không bao giờ đủ để con đi xin việc. Lợi thế sẽ thuộc về những sinh viên biết kết hợp nền tảng CS với một năng lực sâu hơn như: CS + AI, CS + Data, CS + Cybersecurity, CS + Robotics, CS + Finance, CS + Healthcare, CS + Semiconductor.

Thậm chí dữ liệu về tuyển dụng AI tại Mỹ năm 2025 cho thấy bên cạnh Python và Computer Science, những kỹ năng xuất hiện rất nhiều trong các tin tuyển dụng AI còn có scalability, automation, data analysis, SQL, project management, data science và cloud.

Các ba mẹ có con đang học cấp 3 hãy lưu ý. Nếu con muốn học Computer Science, thay vì tìm kiếm “Trường nào dạy CS tốt?”, ba mẹ hãy định hướng cho con: “Sau 4 năm đại học, ngoài tấm bằng Computer Science, con sẽ có thứ gì mà doanh nghiệp thực sự cần?”

Một internship? Một dự án thật có người sử dụng? Một sản phẩm con tự xây? Khả năng giải quyết một bài toán thực tế? Một lĩnh vực chuyên sâu mà con hiểu rất rõ? Hay khả năng sử dụng AI để làm được công việc mà trước đây cần nhiều người hơn?

Bởi đến năm 2030, nhà tuyển dụng sẽ rất quan tâm đến năng lực giải quyết vấn đề của các ứng viên: “Con có khả năng làm được gì VỚI AI mà người khác không làm được?”

Vì vậy, cá nhân mình vẫn đánh giá Computer Science là một nền tảng rất mạnh cho những học sinh thực sự năng động trong kỷ nguyên AI này. Bốn năm nữa, thứ bảo vệ con trên thị trường lao động không còn là tên ngành ghi trên tấm bằng, mà là những năng lực con đã xây được trong 4 năm đó

Ho lan Anh
Thương Chiến (tiếp)

Toàn cầu hoá là gì? Chuyện này xảy ra vào cái thời của tui với bà con. Từ lúc nó từ zero cho đến lúc ông dượng muốn nghỉ chơi với nó. Dĩ nhiên phải có nguyên nhân. Người có suy nghĩ bao giờ cũng đi tìm cái nguyên nhân rồi gật gù: à ra thế. Người lười suy ngẫm thì ai sao tui vậy. Fans của JNN có các anh chị lại có cả các cháu iêu. Vì thế tui hay nhắc chuyện xưa trong mọi bài viết. Không gì lôi cuốn bằng cuộc sống thực. Mà các anh chị tuổi cao thì đã quên mà người trẻ thì chưa từng trải.

Ngày xưa mỗi quốc gia như một hòn đảo riêng. Tự kiếm củi nấu đồ ăn, bắt cua bắt cá. Khi có toàn cầu hoá thì cả thế giới là một nhà. Cua cá bây giờ là “đặc sản” giá ngất trời. Bán một ký cua mua được bao nhiêu ký gạo. Dĩ nhiên ý nghĩa “toàn cầu hoá” nó cao siêu hơn nhiều. Nhưng để dễ hiểu thì ta thí dụ bằng những cái đơn giản nhất.

Tuy nhiên, muốn toàn cầu hoá phải có khoa học kỹ thuật. Mấy cháu ở Cà Mau bây giờ đi ghe câu cá, câu mực… Có thể quay phim và đưa lên mạng sản phẩm của mình kiếm được trong ngày. Có người tận Saigon đòi mua. Vừa ghé bờ là cháu đóng vô thùng xốp gởi luôn. Đây là chuyện mà mấy năm trước thôi không thể diễn ra được. Internet và thùng xốp cùng các chuyến xe đò bây giờ làm khoang chứa hàng chiếm nửa chiếc xe và đội ngũ áo xanh (grab) có mặt ở khắp mọi nơi. Nhờ vậy con tôm ở Cà Mau đến ngay nhà bếp trong ngày.

Từ hồi phát minh ra cái thùng containers những năm sáu mươi. Nó quá tiện lợi để chuyển hàng hoá, lúc này toàn cầu hoá có cơ hội. Tui thấy cái container đầu tiên là ở trên đường Nguyễn Văn Thoại Saigon. Xe mười tám bánh của lính Mỹ chạy chậm nên mấy “quái xế” leo lên xe nơi cửa sau, cắt khoá rồi mở cửa. Thùng giấy đầy trong đó không biết là món gì. Người trên người dưới chuyền tay nhau “ăn trộm”. Xe về tới căn cứ chắc còn một nửa. 

Hồi đó có thời quân số đồng minh có mặt ở miền nam đến nửa triệu người và họ không ăn cơm như mình. Để nuôi họ mỗi ngày, bà con thử tưởng tượng tốn bao nhiêu containers đồ hộp…. Tính sơ thôi đủ biết chiến tranh kéo dài thì Mỹ thua liền. Căn cứ Long Bình là đầu mối nhập mọi thứ và các đoàn xe mười tám bánh toả đi các nơi. Năm chục năm sau, VN là một nền kinh tế của chuỗi toàn cầu đó vì đi đâu cũng thấy bóng dáng xe kéo containers. Đi đến quốc gia nào mà trên đường gặp nhiều loại xe này thì yên chí công ăn việc làm đầy rẫy, không lo thất nghiệp.

Nhờ vận chuyển tiện lợi và giá rẻ, ngoài việc mua bán sản phẩm, người ta có thể chuyển công việc từ những nơi giá nhân công cao đến nơi rẻ hơn. 

Năm 94 tui qua Nhật, bà chị dâu nói rằng mấy năm trước bà làm trong hãng Panasonic. Chỉ có mỗi việc là cầm chiếc máy cassette bỏ vô thùng giấy trong dây chuyền. Một ngày không biết bao nhiêu thùng. Ngủ gật vẫn làm được. Sau này thất nghiệp vì dây chuyền chuyển qua Trung Quốc. Đi xin việc khác người ta hỏi có kinh nghiệm gì? Dạ biết bỏ hàng vô thùng…. 

Ấy vậy mà mấy năm đói kém ở VN, vẫn mong chờ từng đồng yen của bà trợ giúp. Các hãng phải làm vậy để có nhân công và giá thành rẻ. Cạnh tranh được với hãng khác. Quý bà bên Mỹ hay Úc bây giờ tủ quần áo nó đầy đến nỗi nhét cái mới vô không được, và mỗi bộ chỉ khoác một lần mà thôi. Cũng nhờ “tàn cầu goá” đó nghen.

Nếu dòng đời bằng phẳng thì tuyệt quá. Ai cũng có lợi.

Tuy nhiên đầu têu là anh Trung Quốc. Từ một nước dân đông không đủ ăn. Nhờ tham gia với thế giới nên trở nên giàu nhất nhì. Ổng không chịu chơi kiểu văn minh. Ổng sao chép rồi cấm đoán. Không còn thương mại tự do nữa. Ông Mỹ hí hửng tưởng bán cho họ một cái dĩa nhựa nhỏ xíu (Windows) mà có giá bằng một tấn gạo. Tao đâu có ngu mà chịu thiệt thòi vậy. Tao… bẻ khoá và in thêm vài triệu dĩa nữa. Bán bằng giá một ly nước mía. Ông Mỹ kêu trời. Ông Microsolf đau đớn nhưng ông Costco hay Walmart, Amazon… giàu lên quá xá. Nói chung, chơi cái gì, cờ bạc cũng vậy. Nếu có người ăn gian thì trước sau gì cũng đổ bể.

Rồi bây giờ còn dính tới an ninh quốc gia nữa. Thí dụ bạn mua một camera TQ. Bạn muốn xem nó bằng điện thoại. Thì bạn phải để hình ảnh nó chạy về máy chủ của công ty sản xuất. Máy chủ đó phát sóng lên mạng và bạn “đao” để xem. Máy giặt, máy lạnh, xe hơi… giờ cũng có thể điều khiển bằng điện thoại. Vào cái thời AI bây giờ, người ta có thể phân tích đủ mọi thứ. Chiếc xe Tesla chạy trên đường là bao nhiêu hình ảnh bốn chung quanh chuyển về kho dữ liệu của công ty… Khoa học tiến bộ thì lại nảy sinh chuyện khác. Cuộc đời nó vậy.

Người nhìn thấy điều này là ông dượng. Chỉ có người yêu cái nước Mỹ và lo sợ ngày nào đó Mỹ trở thành một quốc gia lệ thuộc vào một nước cộng sản. Ông tìm cách rút ra. Kinh tế luôn gắn với chính trị. Được này mất kia. Có thể ta phải trả giá đắt hơn khi mua một đôi giày hay cuộn giấy, đổi lại ta được an toàn, yên tâm. Đó là cái giá phải trả cho an ninh. Mà cái mạng sống con người nó quý giá hơn mọi thứ.

Hôm qua, tui có người khách đến nhờ làm mới cái phòng tắm. Chị này gọi tui hồi… mười năm trước. Tui báo giá xong rồi chị… lơ luôn. Chị chịu đựng mùi hôi, nước rỉ cả mười năm. Giờ chị nói chị có tiền rồi. Nên quyết sửa. Tiếc rằng mười năm sau tui không còn là anh thợ nhanh nhẹn nữa mà giờ mắt không thấy đường còn đi … cà nhắc. Chị kể rằng từ VN qua Úc, chị chỉ biết làm nghề may. Hồi mới qua làm ăn khá, mua được nhà và nuôi con ăn học. Sau này các hãng may phá sản, chị không có hàng nên dẹp máy may hết. Tui có lần giúp chị chở đi bán ve chai.

Bữa nay vô nhà thấy chị may vá lại. Chị nói các hãng đã quay lại Úc vì chánh sách của chính phủ tăng thuế nhập cảng và nếu dùng tiền ngân sách để mua sắm thì hàng hoá phải sản xuất ở Úc. Nhất là hàng dành cho trẻ em. Chị cho xem một mẫu áo. Nói giá bán hơn trăm đô. Nếu mua hàng Tầu chỉ có mười lăm đô thôi. Mà Úc vẫn làm vậy.

Người mua trả trăm đô, nhưng chị có việc làm thích hợp, vì chị đâu có ăn học, tiếng Anh tiếng u bập bẹ, làm sao xin việc làm? Nay chị có tiền sửa cái nhà tắm đã chờ cả mười năm. Cũng như không còn xin trợ cấp. Tui cũng có tiền để làm việc này nọ, trước mắt là đi ăn tô phở… Cái một trăm đô cho chiếc áo nó không mất đi mà nó chạy lòng vòng để mỗi người “hưởng sái” chút. Còn hơn mười đô gởi đi nước ngoài rồi nó mất tiêu luôn. Chưa kể mỗi lần ta xài tiền, ông nhà nước có 10% thuế GST nữa. Sau này chiếc áo phải mặc vài ba lần chớ không chơi kiểu…”áo em chưa mặc một lần” dù đã mua bỏ đó. Vì sao bài trước tui có nói cổ phiếu Costco sẽ giảm chính vì điều này. Thuế sẽ lên và doanh nghiệp nhỏ sẽ hồi phục, những “ông lớn” sống bằng mua giá rẻ bán lại sẽ vơi dần. Người ta sẽ trở lại ngôi chợ làng hoặc mua qua mạng. 

Bây giờ ở Cali có thể mua ổi ở Florida trong ngày (tui xem quảng cáo). Họ biết nguồn gốc, biết luôn mặt người trồng. Xu hướng này đang tiến như vũ bão. Và chúng ta là người đang chứng kiến. Nếu bạn hiểu ông Trump làm vậy cũng chỉ vì nghĩ đến người dân, nhất là những người yếu thế. Bạn mới thấy vì sao ông ủng hộ ai là người đó đắc cử. LÒNG DÂN đó. Người ít nói hoặc không có khả năng diễn đạt, nhưng họ có lá phiếu. Ai chửi ổng cứ chửi nhưng nếu dân còn bầu cho ổng hoặc bầu cho những người ông ủng hộ, là “Trump Đúng”. Vậy đi, đừng cãi để mang tiếng… ngu.

Bài sau tui nói về cách dùng AI của chính quyền dượng. Đánh đâu thắng đó. Đón xem

Jimmy nguyen

Blog Archive