Bạn Tôi Thời Bao Cấp

Cùng trên một con đường, nhà tôi cạnh nhà Thức, cách 2 căn nữa là nhà Vân Ù và tiếp theo là nhà Liên. Bốn đứa chúng tôi chơi thân nhau từ bé và cùng lứa tuổi.

Trước 1975 đoạn đường này, nhà nào cũng có cửa hàng buôn bán.

Bố mẹ Thức bán quán giải khát giống như nhà tôi, sau 1975 chuyển sang bán bún riêu trước cửa nhà, Thức có hai người chị là giáo viên.

Nhà Vân Ù đâu kém gì, trước 1975 là một depot lớn chuyên bán bia, nước ngọt, nước đá, mỗi ngày xe hãng BGI đến giao hàng chục két bia hàng chục cây nước đá, những cây đá này chất đầy trong một cái tủ lớn và ủ trấu, sẽ bỏ mối và bán lẻ cho khách hàng. Người ta gọi bố mẹ Vân Ù bằng cái tên nghề nghiệp "Ông bà Đề Pô".

Vào ngày tang thương 30/4/ 1975 bà "Đề Pô" tử nạn vì bị lạc đạn chẳng biết của phe nào, tiền bạc gửi trong ngân hàng Việt Nam Thương Tín bị chính quyền mới tịch thu, nước mất nhà tan. Sau đó bố Vân Ù nghe theo lời dụ dỗ (kèm theo đe dọa) của mấy cán bộ phường, đưa hai con trai lớn đi vùng kinh tế mới, Vân Ù còn người chị bán xe nước mía ở cổng chợ ngoài ngã tư và hai đứa em trai. Họ sống đạm bạc từng ngày. Có lần tôi thấy Vân Ù ăn cơm với rau lang chấm chao có vẻ ngon lành, nó mời tôi ăn thử nhưng tôi không dám ăn vì không chịu nổi mùi chao.

Nhà Liên thì khá hơn hẳn, mẹ nó có một sạp bán cá ở chợ Hạnh Thông Tây, một mình bà ngồi "quản lý" 3 chậu cá to tướng và luôn tay làm cá theo yêu cầu của khách hàng. Nói theo kiểu bây giờ thì mẹ Liên là "đại gia bán cá", thời buổi bao cấp mà nhà Liên thường xuyên ăn những món có cá ngon như cá thu sốt cà, chả cá thác lác, cá lóc kho tộ, có đôi lần bán cá còn dư, mẹ Liên cho bốn đứa chúng tôi ăn cháo cá, ngon lắm!

Miền Nam bị “giải phóng” khi chúng tôi 9 tuổi, chính quyền mới kiểm soát người dân bằng “hộ khẩu” mà dân mình hay gọi là “hậu khổ” và mạng lưới “tổ dân phố”. Thời gian đầu, người ta còn chịu khó đi họp tổ dân phố hàng tháng, rồi sau đó ai cũng …ngán, phần vì phải lo cơm áo gạo tiền thời bao cấp, và phần lớn chẳng ai còn tin vào những “đường lối chủ trương” của nhà nước, nên thỉnh thoảng ba kêu tôi thay mặt “chủ hộ” đi họp vì lúc ấy, sau mấy năm đeo “khăn quàng đỏ” đi sinh hoạt Đội, tôi đã học lớp 7, cũng đủ cao lớn. Nhà thằng Thức, con Vân Ù, con Liên cũng được cha mẹ nó “cử” đi họp. Thế là mỗi khi có họp tổ dân phố là chúng tôi thích lắm, vừa được việc cho nhà mình vừa được dịp ngồi nghe chòm xóm tán dóc. Thức là đứa hiền lành, siêng học, đi họp lúc nào mang theo cuốn vở để học bài, còn tôi, Liên và Vân Ù đi họp tay không để còn rảnh…hóng chuyện xung quanh.

Bốn đứa chúng tôi, cũng như mọi người, hễ ai giơ tay “nhất trí” điều gì thì cũng nhanh tay “đồng ý” lẹ lắm, dù chẳng biết người ta đang “nhất trí” chuyện gì! Chàng công an khu vực cười sung sướng viết vào biên bản, báo cáo buổi họp “thành công rực rỡ” trong khi mọi người chỉ mong mau kết thúc buổi họp. Vân Ù thì thầm vào tai tôi:

- Tối nay có kịch Lá Sầu Riêng, họp xong tụi mình chạy nhanh về xem tivi cho kịp.

Mà nhà nó làm gì còn tivi (vì đã bán hết tivi, tủ lạnh để tiếp tế cho ba và hai anh nó cầm cự trên vùng kinh tế mới nước độc rừng thiêng), nên nó phải xem ké tivi nhà tôi đấy chớ. Trong xóm, cứ tối thứ năm có phim và tối thứ bảy có kịch hoặc cải lương, là lũ trẻ con (và cả mấy bà mấy cô người lớn) kéo nhau đến các nhà có tivi luôn mở rộng cửa đón chòm xóm vào xem, niềm giải trí đơn sơ hạnh phúc của mọi người sau một ngày vất vả chuyện áo cơm.

Ngoài chuyện đi họp tổ dân phố, chúng tôi còn "đảm đang" đi xếp hàng mua gạo, mua nhu yếu phẩm, mua chất đốt dầu hôi, những cửa hàng này chẳng cách nhà bao xa. Gọi là "mua gạo" nhưng gạo thì ít, mà còn có chất độn thêm, là bột mì, mì sợi, khoai lang, khoai mì, các hộ dân mua về chế biến theo cách của mình. Thế là nhà nhà nấu bánh canh, mì sợi hấp cơm ăn với nước mắm chua ngọt hoặc đem mì xào với giá hẹ cũng ngon, còn khoai lang khoai mì luộc, nếu ngán thì đem làm bánh đổi khẩu vị. Gạo hoặc nhu yếu phẩm mua xong thì để lên yên sau xe đạp, dắt bộ về nhà. Ở cửa hàng nào cũng phải “Xếp Hàng Cả Ngày” chờ đợi, ai sốt ruột nhưng bốn đứa chúng tôi thì không, cứ thong thả nói chuyện cho tới khi tới lượt mua hàng.

Một hôm Vân Ù phát giác ra một tin vui chạy qua nhà tôi, đưa tôi miếng bánh mì còn nóng:

- Ăn đi, ngon lắm!

- Mày mua ở đâu hả?

- Đâu có, tổ lương thực kỳ này bán bột mì nhiều quá, chị tao đem đổi bên lò bánh mì, tụi bay muốn đi đổi bánh mì không?

- Ừ, để tao chạy qua rủ Liên và Thức.

- Tao đã đến nhà Liên, mẹ nó nói nó bị nhức răng không đi được.

Tôi và Thức về nhà xin phép người lớn, rồi mỗi đứa xách một bọc bột mì theo Vân Ù, ba đứa hai chiếc xe đạp rộn ràng tiến thẳng đến lò bánh xứ Hợp An, Xóm Mới, đổi được những ổ bánh mì mới ra lò thơm phức.

Cả đám lại vui vẻ đạp xe về, nói đủ thứ chuyện trên đời, rồi bàn chuyện… ăn bánh mì. Thức nói:

- Sáng mai chiên quả trứng kẹp vào bánh mì ăn là tuyệt vời.

Vân Ù hớn hở:

- Tao thích ăn bánh mì với chuối.

Tôi khai thiệt:

- Chị tao mới làm thức ăn đi thăm nuôi chồng “cải tạo”, còn chừa lại ít thịt chà bông, ăn với bánh mì rắc chút tiêu là hết sẩy.

Vậy đó, niềm vui tuổi niên thiếu của chúng tôi dễ thương hồn nhiên biết bao.

Rồi chúng tôi không thấy Liên chơi trong xóm nữa, hỏi thì mẹ nó nói nó về khu Ông Tạ nhà bác nó để… nghỉ hè, và một tháng sau trong xóm đồn ầm ĩ chuyện Liên và ba nó vượt biên tới đảo, tụi tôi rủ nhau đến xem hình. Những tấm hình Liên đứng bên bờ biển Bidong, Malaysia rạng rỡ, mẹ Liên bảo trong thư gửi về nó có hỏi thăm bạn bè, khiến chúng tôi chạnh lòng, khát khao một chuyến đi xa, đổi đời nơi đất nước mới. Hai tháng sau, anh Năm của tôi cũng vượt thoát đến Songkhla, Thailand. Vân Ù và Thức nói với tôi:

- Vậy là mày sướng rồi, sắp được lãnh đồ Mỹ!

- Tao hứa, khi nào có đồ Mỹ, có sô- cô- la, tao sẽ chia cho tụi bay nếm thử.

Vài năm sau đó, tôi và Thức vào lớp 10, nhưng mỗi đứa một trường khác nhau, còn Vân Ù phải nghỉ học phụ chị nó buôn bán ưu tiên cho hai đứa em tiếp tục ăn học. Bố và mấy anh nó tơi tả rách rưới trở về từ kinh tế mới, hai người anh phải cấp tốc đạp xích lô kiếm tiền, bố bị bệnh suy dinh dưỡng, Vân Ù càng đảm đang chuyện gia đình, chúng tôi ít còn dịp gặp nhau như trước nữa.

Bữa đó tôi đi qua chợ, Vân Ù kéo tôi vào, bí mật:

- Mày có biết chuyện thằng Thức đi vượt biên hai tháng nay vẫn chưa có tin tức gì chưa?

- Tao cũng mới nghe ba tao kể, buồn và thương Thức quá Vân ơi.

Lúc này, phong trào vượt biên rầm rộ, gia đình tôi may mắn có thêm một anh trai nữa đến đảo, và tôi sống trong tâm trạng “thân nơi này nhưng tâm trí mơ tưởng… bên kia bờ đại dương” vì tôi biết tôi sẽ là người trong gia đình được kế tiếp “lên đường” khi có chuyến vượt biên, nay nghe tin Thức như vậy, lòng tôi xốn xang và buồn vô tả.

Trong xóm cũng có vài người vượt thoát, nhưng cũng có những người “đi không đến nơi về không đến chốn” như thằng Thức của chúng tôi và sau này có thêm nhỏ bạn thân cấp ba nữa, tôi sẽ kể vào một dịp khác. Điều đau đớn nhứt, là đến nay vẫn không ai biết những con tàu đó ra sao, nên cứ xem như họ đã bỏ xác ngoài biển đông và người nhà lấy ngày ra khơi để làm giỗ.

Cuộc sống vẫn phải tiếp tục, tôi học xong cấp 3, vào Sư Phạm rồi ra trường đi dạy, bận rộn với công việc mới, bạn bè mới, hầu như không còn thời gian cho bạn bè trong xóm, chỉ thỉnh thoảng có dịp đi qua chợ, tôi và Vân Ù nhìn thấy nhau, mỉm cười rồi thôi, tôi lại tiếp tục đi làm, nó lại miệt mài với xe nước mía, nay có bán thêm món chè đá đậu.

Sau hai lần vượt biên không thành, tôi cũng đến trại tỵ nạn Thailand cuối năm 1989, bỏ lại quê hương và xóm nhỏ với nhiều kỷ niệm từng làm tôi thao thức những đêm khó ngủ nơi trại tạm dung. Tôi đã có những buổi chiều lang thang trong trại Panatnikhom với nhiều nhung nhớ:

CHIỀU PANATNIKHOM

Có những buổi chiều Panatnikhom

Tôi lang thang nhìn theo làn mây trắng

Thương những con thuyền trôi trên biển vắng

Phiêu bạt nơi nao chưa thấy bến bờ?

Kìa gió, kìa mây sao quá hững hờ

Có ghé qua đảo Kra, đảo hải tặc?

Bao cô gái Việt Nam đang bất hạnh

Trong thú vui thể xác của lũ điên cuồng

Và đảo Klong-Yai tang tóc, u buồn

Lương tâm con người vẫn còn lạ lẫm

Khi đồng loại tìm tự do, cùng quẫn

Vượt đại dương bất chấp những hiểm nguy

Đất Thái bao la cũng rất từ bi

Banthad, Songkhla, Sikiew, Panat…

Mở rộng vòng tay với tình ấm áp

Sưởi tâm hồn những kẻ sống tha phương

Nên những chiều Panat thật thân thương

Để bâng quơ dịu dàng với nỗi nhớ

Nhớ quê nhà nghìn trùng xa cách trở

Nhớ gia đình, nhớ những bạn bè thân

Nên những chiều Panat thật bâng khuâng

Niềm vui, nỗi buồn đan xen bối rối

Tương lai phía trước mở đường đưa lối

Còn sau lưng những hờn tủi vô biên

Những buổi chiều ấy chẳng thể nào quên

Dưỡng nuôi tôi một đoạn đời tuổi trẻ

Tôi lớn lên trong lịch sử dâu bể

Ngậm ngùi vết thương xa Tổ Quốc, lưu vong

Những buổi chiều xưa vẫn ở trong lòng

Tháng Tư về, lại bồi hồi trông ngóng

Biển Đông mênh mông một thời dậy sóng

Của những thuyền nhân khao khát tự do!

(KimLoan)

………

Giờ đây, mấy chục năm đã trôi qua, mỗi mùa Tháng Tư Đen trở về, tôi lại bồi hồi nhớ những ngày tháng ấy, xóm cũ, bạn bè cũ tản mác khắp nơi, chỉ có vài đứa còn ở lại xóm, trong đó có Vân Ù. Nó lấy chồng muộn màng, tuổi lớn khó sinh con, mãi mới được đứa con gái năm nay được hơn hai mươi tuổi, cũng mang “gen” của mẹ nên cũng hơi “Ù”. Tôi cũng đã tìm được Liên trên facebook, nó vẫn ở Florida từ trước đến nay, đã ly dị chồng hơn chục năm, hiện ở một mình vì con cái đã ở riêng. Niềm vui của nó là đi Chùa, đi du lịch và làm việc từ thiện đó đây sau khi quyết định nghỉ hưu sớm.

Và tôi lại ước ao, nếu có kiếp sau, chúng tôi vẫn sinh ra là người Việt Nam, nhưng không có Cộng Sản, đất nước tự do thanh bình, để Vân Ù không phải vất vả, dở dang đường học vấn, để Thức không phải bỏ xác nơi biển sâu nước lạnh, để tôi và Liên không phải sống tha hương. Chúng tôi, cùng đám bạn bè trong xóm sẽ cùng nhau trưởng thành, cuộc sống an lạc bình thường, vui buồn trên quê hương thân yêu.

Giấc mơ đẹp quá. Tôi bừng tỉnh dậy, tiếc nuối bâng khuâng!

Edmonton, Tháng4/2026

KIM LOAN

MIỀN NAM VẪN CÒN NẰM ĐÓ, NÓ CHỈ MẤT ĐI MỘT THỨ: VĂN HOÁ!

Hôm trước, vào một buổi chiều muộn, sau khi mua ít đồ từ chợ bước ra, tui thấy một bà cụ chừng bảy mươi. Bà ăn mặc đẹp đẽ thẳng thớm, tóc bới cao, gương mặt trang điểm nhẹ, bày chiếc bàn xếp ra sau đuôi xe mình, đặt mấy nải chuối xanh trên đó. Ngang qua, bà cười thật tươi với tui:

– Cậu ơi, mua giùm tui nải chuối đi cậu, chuối xiêm đen nhà trồng ngon lắm.

Cái thằng chẳng mấy khi ăn chuối định cám ơn rồi lướt qua nhưng đành dừng lại. Có lẽ bị nắm níu bởi cái giọng nói quá chừng ngọt.

– Bao nhiêu một nải vậy bà ơi?

– Dạ thưa cậu, năm đồng. Cái này là chuối xiêm đen nên nó mắc hơn chuối thường một chút.

– Vậy bà cho con hai nải nhe.

– Cậu ơi, sắp tối rồi, hay là cậu lấy giúp bà già bốn nải này luôn đi. Ăn hổng hết mình bỏ tủ lạnh hoặc nấu chè hay làm chuối chiên cũng ngon. Chưn cẳng tui bị khớp, ngồi từ chiều giờ bán được có một nải. Tối rồi, cậu lấy hết, tui tính 18 đồng thôi.

– Dạ được rồi, bà lấy hết cho con đi.

Bà cẩn thận gói mỗi nải vô từng bịch riêng, còn dặn dò thêm cách phân biệt chuối xiêm đen và xiêm thường.

Thằng tui cứ đứng xớ rớ hoài, hỏi thăm đủ thứ. Là để được nghe cái giọng nói ngọt mềm, được nghe cái cách nói của một-người-miền-Nam-cũ khi trước mỗi câu trả lời, bà đều "DẠ THƯA CẬU".

Thấy đâu đó bóng dáng bà nội, bà Tư, thấy mình như đang đứng giữa cái vùng đất đã từng được lớn lên, với những con người hiền hoà, khiêm nhường và quá đỗi ngọt ngào trong ứng xử. Tự nhiên thấy quê hương ở ngay trên chỗ này, ngọt ngào vô phương.

Bà Tư, bà nội hay bà bán chuối của tui, chẳng ai được học cao nhưng cái văn hoá ứng xử của họ sao mà văn minh mà dễ thương quá trời quá đất. Nói tới đây, tự nhiên so sánh, rồi tiếc ngẩn tiếc ngơ cái văn-hoá-miền-Nam. Ai tiếc nuối những phố phường thênh thang xưa cũ, những áo dài thắt eo hay thể chế Cộng Hoà gì đó, cứ việc. Riêng tui, tui tiếc nuối một miền Nam hiền hoà, văn minh và lịch thiệp. Miền Nam vẫn chình ình đó, không mất đi đâu.

Nó chỉ mất một thứ: Văn Hoá.

Nghệ sĩ Thành Lộc

(Trang Văn Chương Miền Nam)

Di Sản Không Bán Được

Nắng chiều ở thành phố Santa Rosa Cali.. vẫn vàng như mọi ngày, nhưng căn nhà nhỏ trên đường Sonoma Avenue hôm đó lạnh như vừa mất đi hơi ấm cuối cùng.

Ông Tâm vừa nhắm mắt.

Khói nhang còn chưa tan.

Mà lòng người… đã nguội.

“Nói thẳng luôn đi,” anh Nam lên tiếng trước, giọng khô khốc.

“Tôi là con trưởng. Nhà này để tôi đứng tên, bán rồi chia sau.”

Chị Hai Lan bật dậy, mắt còn đỏ nhưng lời nói sắc như dao:

“Chia cái gì mà chia? Anh có ở đây ngày nào đâu mà nói! Lúc ba nằm nhà thương, ai là người chạy đi chạy lại? Tôi!”

“Thì tôi cũng gửi tiền về!” người em kế cắt ngang.

“Tiền!” Lan cười nhạt. “Tiền mà thay được một bữa cơm ngồi ăn với ba không?”

Không khí lặng yên đến nghẹt thở.

Những câu nói bắt đầu không còn là lời, mà là những nhát cứa.

“Ba mất rồi, nói chuyện thực tế đi!”

“Căn này giờ ít nhất cũng gần hai triệu!”

“Bán đi chia đều cho gọn nhất!”

“Ai cũng có phần chứ đâu riêng gì ai!”

Tiếng Việt lẫn tiếng Anh đập vào nhau chan chát.

Giữa căn phòng đó…

chỉ có một người không nói gì.

Mi.

Con bé ngồi ở góc, lặng lẽ lau tấm ảnh của ngoại.

Từng chút, từng chút… như sợ làm đau cả người trong ảnh.

Đúng lúc đó, cửa mở…

Luật sư Robert bước vào, tay cầm một phong bì.

“Di chúc của ông Tâm.”

Cả phòng… im bặt.

Ông mở ra, đọc chậm rãi:

“Tôi, Nguyễn Văn Tâm… để lại toàn bộ căn nhà này cho… cháu ngoại của tôi, Mi.”

“Cái gì?!”

Năm người con cùng bật dậy.

“Không thể nào!”

“Có nhầm lộn không vậy?”

“Nó chỉ là con nít!”

Chị Lan run giọng:

“Tôi không chấp nhận!”

Luật sư không tranh cãi.

Ông chỉ nhẹ nhàng đưa ra một lá thư tay.

“Ông Tâm có để lại lời riêng… cho các anh chị.”:

“Gửi các con của ba…”

Giọng đọc đều đều.

Nhưng từng chữ… như rơi rót xuống tim.

“Ba biết… khi ba chết, các con sẽ ngồi lại… và tính căn nhà này đáng bao nhiêu tiền.”

Không ai nói nữa….

“Ba không trách… vì các con sống ở xứ này, quen với việc cái gì cũng có giá.”

Một người em cúi mặt….

“Nhưng có một thứ… các con đã quên hỏi:

Những năm cuối đời của ba… đáng giá bao nhiêu?”

Không khí… nghẹn lại…..

“Có những ngày… ba ngồi một mình từ sáng tới tối.

Điện thoại không reo. Email cũng?

Cửa nhà không mở.

Ba nghĩ… chắc tụi nhỏ bận.”

Anh Nam siết chặt tay.

“Nhưng mỗi chiều… có một đứa đến.”

Cả phòng… quay lại nhìn Mi.

“Nó không hỏi ba có bao nhiêu tiền.

Không hỏi nhà này sau này thuộc về ai.”

Giọng đọc chậm lại.

“Nó chỉ hỏi:

‘Ngoại ơi… hôm nay ngoại có buồn không?’”

Một giọt nước mắt… rơi xuống….

Không ai biết của ai.

“Có lần nó pha trà cho ba, đắng quá… Nó nhăn mặt nói:

‘Ngoại ơi, sao ngoại uống được cái này?’

Ba cười, nói:

‘Đắng riết rồi… quen con à.’”

Chị Lan bật khóc…..

“Nó nói với ba:

‘Ngoại ơi, dạy con tiếng Việt đi.

Để mai mốt… ngoại không còn… con vẫn nói chuyện được với ngoại.’”

Căn phòng… vỡ ra trong im lặng…..

“Các con của ba…

Các con cho ba tiền.

Nhưng nó… cho ba thời gian.

Các con lo cho ba đủ sống.

Nhưng nó… làm cho ba còn muốn sống.”…..

Không ai còn đứng vững.

“Căn nhà này… ba để cho Mi.

Không phải vì nó cần nhà.

Mà vì… nó là người duy nhất biết… trong căn nhà này… có một người già đã từng cô đơn đến mức nào.”………

Thư dừng lại.

Nhưng nỗi đau… chưa dừng

Mi đứng lên. Con bé nhìn từng người… Giọng lơ lớ, nhưng rõ ràng:

“Con… không bán nhà đâu.”

Không ai phản ứng.

“Con muốn giữ phòng của ngoại.”

Nó nuốt nước mắt….

“Để mỗi ngày đi học về…

con còn có chỗ… để nói chuyện với ngoại.”

Anh Nam ngồi sụp xuống.

“Anh… chưa bao giờ hỏi ba có buồn không…”

Giọng anh vỡ ra.

Chị Lan ôm mặt khóc nức nở:

“Em… chỉ ghé… rồi đi…

Em chưa bao giờ ngồi xuống… ăn với ba một bữa…”

Một người em thì thào:

“Mình tưởng gửi tiền là đủ…”

Mi nhìn họ.

Nhẹ nhàng.

“Không phải đâu…” Con bé nói nhỏ:

“Người già… không cần tiền nhiều vậy đâu…”

Nó nhìn lên bàn thờ.

“Chỉ cần… có người nhớ… để quay về.”

Ngoài kia, nắng chiều vẫn rơi.

Nhưng trong căn nhà ấy…

có những người lần đầu hiểu ra, có những thứ… khi còn thì không giữ,

đến lúc mất rồi……..

trả bao nhiêu tiền… cũng không mua lại được.

Phạm Sơn Liêm

CHUYỆN SAU “GIẢI PHÓNG”

Trong đám bạn thân, tôi có cơ duyên quen 2 đứa: một “quốc gia”, một “cộng sản”.

Ông bạn "cộng sản"

Sau 30 tháng 4, tôi ở trọ trong một ngõ hẻm đường Trương Minh Giảng, gần trường đại học Vạn Hạnh. Lúc xin “giấy đi lại” để về thăm gia đình, vừa bước vô văn phòng phường, tôi hết sức ngạc nhiên, khi thấy tay trưởng công an, thằng bạn học cùng cấp nhưng khác lớp dân Quảng Nam, đang chễm chệ ngồi sau bàn “buy rô”, trông thật oai vệ, lẫm lẫm. Hắn hoạt động nội thành mà chúng tôi chẳng đứa nào hay biết.

Tôi định lên tiếng “ê, mi chứng cho tau tờ giấy về quê tí mi”, nhưng kịp im lặng, trước gương mặt lạnh tanh; hắn thấy tôi rồi cúi xuống đống giấy trước mặt, không một lời chào, coi như tôi không có mặt, có lẽ vì đông người bu quanh, đang nghiêm trang và yên lặng đứng chờ xin giấy tờ như tôi.

Cán bộ cách mạng chứ đâu phải thằng M mấy khi, tôi tự nhủ, rồi cầm tờ giấy bỏ lên bàn chờ tới phiên mình. Suốt 30 phút, hắn không nhìn tôi, vẫn cặm cụi làm việc, kể cả lúc trả lại tờ giấy mà vẫn không ngước lên lấy một lần. Cán bộ cách mạng mà.

Tối khuya hôm ấy, khu phố tôi ở có bố ráp của bộ đội, truy tìm một phần tử quấy rối nào đó, dẫn đầu là “ông cách mạng” M ban sáng. Khi tới chỗ chúng tôi trọ, M. đột ngột đi vào nhà, rất lẹ, vì chỗ này nó quen lui tới rất nhiều lần. Chúng tôi mở to cassette, đang “lén” nghe nhạc “ngụy” vì lúc đó rất ghét nhạc “cách mạng”. Đứa nào đứa nấy cũng xanh mặt, M. lấy nón cối xuống, trợn mắt quát chúng tôi: “Tắt đi, tắt ngay, muốn ‘chết’ hả” rồi vội vã quay ra. Độ mấy phút sau, một toán bộ đội đi vào có cả mấy thanh niên đeo băng đỏ đi trước, soát xét giấy tờ tất cả những người có mặt, một lúc sau, họ vui vẻ chào chúng tôi rồi đi ra.

Đến lúc đó tôi mới hiểu thằng M., nhìn vậy chứ không phải vậy, nghĩ lại cảnh ban sáng lúc xin chữ ký của hắn. Nếu không có hắn báo trước, chúng tôi sẽ rắc rối to vì dám nghe nhạc “đồi trụy phản động”. Giữa đám đông hắn cần phải làm mặt lạnh với tôi. Nhờ đóng kịch khá nhuyễn, chứ thân nhau bao nhiêu năm, tôi vẫn không hề biết nó hoạt động cộng sản.

Sau đó một vài năm, hắn được điều về Đà Nẵng làm trong ngành công an, và cho đến nay, tôi chưa hề gặp lại, dù rất nhiều lần về trung; nghe nói lúc hưu, chức nó cũng khá, cán bộ có bằng đại học chính quy được đào tạo ở chế độ cũ mà.

Thằng bạn "quốc gia"

Không hên cho thằng này, đang học thì kẹt tuổi, có nghĩa là thừa tuổi theo quy định tổng động viên mùa hè đỏ lửa 1972, phải đăng lính vào trường sĩ quan Thủ Đức, tháng 4.1975 nó vừa thăng chức trung úy chiến tranh chính trị.

Sau mấy tuần rời đơn vị ở Đà Lạt về Sài Gòn, hắn trở lại quê Quảng Nam, trình diện học tập cải tạo ngoài đó. Trước lúc đi diện HO qua Mỹ, hắn kể tôi nghe chuyện lúc mới trình diện.

- Anh tên Tống Văn D., phải không?

- Dạ đúng, thưa đồng chí. Nghe cán bộ nói với nhau đồng chí, hắn tưởng đó là cách xưng hô tỏ lòng kính trọng.

- Theo địch chống lại nhân dân, giết hại đồng bào, ai là đồng chí của anh - ông ta lên lớp - nói chuyện với tôi mà anh không bỏ kính đen ra hả? Ông cán bộ quát to.

- Dạ, thưa…dạ thưa…(chẳng biết thưa cái gì, hắn lúng túng, nghe ai đó nhắc nhỏ, bèn nói theo)…Dạ thưa cán bộ, bỏ kính ra tôi không thấy đường.

Bạn tôi đeo kính cận hơn 4 độ nhưng có màu đen xanh cho dịu mắt khi đi nắng. Ông cán bộ tưởng đó là kính mát thông thường.

- Lấy ra. Không cãi, không được chống đối. Không thấy đường mà làm tâm lý chiến cho địch, lại lên tới sĩ quan. Anh đừng có mà qua mặt tôi.

- Ký vào đây.

Người cán bộ đưa một tờ giấy, bạn tôi cúi xuống thật thấp, rồi lại cầm tờ giấy lên đưa sát vào mắt, xem là giấy gì, ký chỗ nào.

- Đui hay sao mà dòm sát thế? Lấy kính đeo vào. Mất thì giờ quá.

Bạn tôi vừa sợ vừa tức, nghĩ thầm trong bụng, cách nào cũng bị quát nạt, thân tù có khác. Hơn 3 năm sau, nó ra tù, cái kính đen lịch sử ấy cứ đi theo hắn mãi, cả lúc qua Mỹ định cư.

Gần 40 chục năm sau, khi gặp nhau, tôi hỏi cái kính. Nó cười: “Cũng vui, hồi cải tạo, không bao giờ tao quên cái thằng cộng sản hoạnh họe cái kính.

Năm nào, ngày 30/4 ở Mỹ người ta cũng mít tinh lên án cộng sản, tao lại không thấy còn thù hận, mỉm cười hiểu ra chuyện mi hỏi, bây giờ ai cũng biết kính viễn, kính cận, đều có thể có màu, hồi đó, ít người biết, huống hồ chi mấy ông Việt cộng trong rừng mới ra”. 

Nói xong nó cười thật to, nụ cười không có gì là oán thán, mấy năm trời bị đày ải, ra tù thì nghe người yêu bỏ đi lấy chồng, một ông cán bộ tập kết già gần tuổi bố cô ta.

Gặp nhau, chúng tôi kể chuyện trên trời dưới đất, không hề nghe nó nhắc đến mấy năm ở trại cải tạo. Cùng tuổi tôi nhưng nhìn nó như đàn ông năm mấy, tóc còn xanh mướt.

Không biết ở Mỹ do sung sướng, hay do mau quên quá khứ, dù đó là quá khứ đau buồn, bị đày ải, mất người yêu, tôi nhìn hắn vẫn trẻ trung, lúc nào trên môi cũng có nụ cười như hồi còn trai trẻ. Không từng ở tù như hắn, tôi đầu tóc bạc phơ, bởi lòng chưa thanh thản như hắn chăng.

FB Nguyen Long Chien

Cảnh Báo

Mình muốn chia sẻ một câu chuyện vừa xảy ra với mẹ mình hôm 04/23 vừa rồi để mọi người, đặc biệt là các cô chú lớn tuổi hoặc không rành tiếng Anh, có thể cảnh giác hơn khi ra đường.

Sự việc xảy ra gần khu vực Florin Road & Brigg Dr khi mẹ mình vừa lái xe rời khỏi nhà thờ Việt Nam.

Mẹ đang lái xe bình thường thì bất ngờ có một cặp chạy xe phía sau, cúp đầu xe một cách nguy hiểm. Sau đó họ dừng xe, xuống xe và tiến lại gần với thái độ rất hung hăng, như muốn gây sự.

Mẹ mình rất hoảng sợ, nhưng may mắn là mẹ KHÔNG bước xuống xe, mà:

• Ngồi yên trong xe

• Khóa cửa lại

• Gọi điện cho mình

• Và mình đã gọi cảnh sát ngay

Khi cảnh sát đến, phía bên kia nói rằng mẹ mình đã cán trúng con chó của họ. Tuy nhiên, mẹ mình khẳng định hoàn toàn không hề va chạm hay biết gì về việc này.

Hiện tại sự việc chưa có kết luận rõ ràng, nhưng điều mình muốn nhấn mạnh không phải là đúng sai, mà là:

=> Có, khả năng bị set up (hoặc ít nhất là một hình thức road rage có chủ đích nhắm vào người lớn tuổi).

*Hành vi chặn xe nguy hiểm rồi xuống xe hung hăng: Đây là một chiêu thức cổ điển trong carjacking (cướp xe) hoặc robbery (cướp giật). Chúng thường chọn nạn nhân là người lớn tuổi, phụ nữ lái xe một mình, hoặc người trông “dễ bị bắt nạt” vì họ ít chống cự, dễ hoảng loạn và ra khỏi xe để “giải quyết”. Khi nạn nhân xuống xe, chúng có thể cướp túi xách, ví, chìa khóa xe, hoặc thậm chí cướp luôn xe.

* Câu chuyện “cán chó” khi cảnh sát đến: Đây có thể là biện minh nhanh để giải thích hành vi hung hăng của họ (làm cho cảnh sát nghĩ họ “có lý do nổi giận”). Nếu là set up thật, chúng có thể không có chó thật, hoặc chó chỉ là cái cớ (có trường hợp scam dùng thú cưng để tạo drama). Khi thấy nạn nhân không ra khỏi xe và cảnh sát đến nhanh, chúng thay đổi thái độ, dựng chuyện rồi bỏ đi – điều này khớp với những gì đã xảy ra với mẹ mình.

* Mục tiêu là người lớn tuổi, đặc biệt cộng đồng Việt: Ở Sacramento (và nhiều nơi ở Mỹ), tội phạm đường phố đôi khi nhắm vào cộng đồng nhập cư lớn tuổi vì họ có thể ít rành luật pháp Mỹ, dễ sợ hãi, và ít có bằng chứng (nếu không có dashcam). Khu Florin Road có lưu lượng giao thông cao, gần nhà thờ, nên dễ chọn nạn nhân vừa tan lễ (người lớn tuổi lái xe chậm hoặc cẩn thận hơn).

Tóm lại: Rất có thể là ý đồ xấu (cướp hoặc gây sự để cướp), chứ không phải ngẫu nhiên. May mắn là mẹ mình xử lý đúng cách, nên họ không thành công.

Dù đúng sai thế nào, điều quan trọng nhất là an toàn tính mạng. Tình huống bị chặn xe rồi tiếp cận hung hăng như vậy rất nguy hiểm, nhất là với người lớn tuổi lái xe một mình.

NHỮNG ĐIỀU QUAN TRỌNG CẦN NHỚ KHI GẶP TÌNH HUỐNG TƯƠNG TỰ

1. TUYỆT ĐỐI KHÔNG XUỐNG XE

Dù họ có nói gì, la hét hay gõ cửa, đừng mở cửa hay bước xuống nếu cảm thấy không an toàn.

2. KHÓA CỬA & GIỮ BÌNH TĨNH

Giữ cửa khóa chặt, chỉ hạ kính một chút nếu cần (hoặc không hạ). Hít thở sâu, đừng tranh cãi.

3. GỌI 911 NGAY LẬP TỨC

Đừng ngần ngại. Càng gọi sớm, cảnh sát càng đến nhanh.

4. KHÔNG TRANH CÃI TẠI CHỖ

An toàn là trên hết. Đúng sai để cảnh sát xử lý sau.

5. DI CHUYỂN ĐẾN NƠI ĐÔNG NGƯỜI & CÓ CAMERA

Nếu có thể lái tiếp (an toàn), hãy chạy đến trạm xăng, siêu thị, hoặc khu vực đông đúc gần nhất.

6. LẮP DASHCAM CHO XE

Đây là vật “bảo vệ” rất quan trọng. Có hình ảnh rõ ràng sẽ giúp làm rõ mọi chuyện và bảo vệ bản thân khỏi bị vu oan.

Ngoài ra, các cô chú nên:

• Tránh lái xe một mình vào buổi tối muộn nếu có thể.

• Khi lái xe, luôn để ý xe phía sau, giữ khoảng cách an toàn.

• Cài sẵn nút gọi khẩn cấp trên điện thoại và chia sẻ vị trí live với con cháu khi ra đường.

Mình chia sẻ câu chuyện này không phải để gây hoang mang, mà mong mọi người cùng cảnh giác và nhắc nhở người thân. Khu vực Florin Road và một số tuyến đường ở South Sacramento gần đây có nhiều vụ va chạm và tình huống bất ngờ, nên càng cần thận trọng.

Cảm ơn mọi người đã đọc.

Mong tất cả chúng ta và gia đình luôn bình an khi ra đường!

FB Thao Nguyen

Hồi kết của câu chuyện "Hạt Macca"

Tháng 4/2026, ông Park Chang-jin (55 tuổi) nhận nhiệm vụ Trưởng khối Kế hoạch tại KAC Airport Service - công ty con của Tổng công ty Sân bay Hàn Quốc. Không phải ai cũng biết rằng người đàn ông ngồi trong phòng điều hành đó, 12 năm trước, đã bị lôi ra khỏi một chiếc máy bay chỉ vì... một gói hạt macca.

Với những ai từng theo dõi "drama hạt macca" hồi đó, việc ông Park Chang-jin giờ đây được bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo tại KAC Airport là một cái kết có hậu và đầy tính biểu tượng. Công lý có thể đến muộn, nhưng nó chắc chắn sẽ đến, theo cái cách không ai ngờ nhất. Với ông Park, công lý đến sau 12 năm đằng đẵng bị giày vò bởi những áp lực khủng khiếp, sự cô lập và chứng rối loạn lo âu.

Mọi thứ bắt đầu vào một đêm tháng 12 năm 2014.

Túi hạt macca của "công chúa" Korean Air

New York, ngày 5 tháng 12 năm 2014.

Chuyến bay KE086 của Korean Air chuẩn bị rời cổng số 2 tại sân bay quốc tế John F. Kennedy để bay về Incheon. Trên khoang hạng nhất, mọi thứ diễn ra như thường lệ - đèn dịu, ghế rộng, không khí yên tĩnh của những người quen với đặc quyền.

Rồi có gì đó vỡ ra.

Một tiếp viên phục vụ hạt macca cho bà Cho Hyun-ah, hay còn gọi là Heather Cho, khi đó là Phó Chủ tịch điều hành của Korean Air, con gái chủ tịch tập đoàn Hanjin Cho Yang-ho. Nhưng cô ấy để nguyên gói hạt trong túi nilon, không đổ ra đĩa như "đúng quy chuẩn". Một chi tiết nhỏ đến mức người thường không bao giờ để ý.

Bà Cho để ý.

Ông Park Chang-jin, lúc này là Tiếp viên trưởng được gọi ra để xử lý tình huống. Ông là một người đã gắn bó với Korean Air từ năm 1996, từng là người mẫu quảng cáo nội bộ, từng phục vụ VIP, thăng tiến lên Tiếp viên trưởng từ năm 2005. Khi bước ra để giải thích, ông không biết rằng mình đang bước vào một cảnh tượng mà cả Hàn Quốc sẽ nhớ mãi.

Bà Cho yêu cầu ông quỳ xuống.

Lời xin lỗi của ông Park là không đủ. Theo lời khai sau này trong phiên tòa, bà dùng tập tài liệu đập vào tay ông. Bà lệnh cho phi công quay đầu máy bay - lúc này đang lăn về phía đường băng, trở lại cổng xuất phát. Và khi máy bay dừng lại, ông Park Chang-jin bị yêu cầu rời khỏi chuyến bay.

Mọi thứ diễn ra trước mặt toàn bộ hành khách hạng nhất.

"Gapjil" và cơn thịnh nộ của người Hàn Quốc

Sáng hôm sau, không ai ở Korean Air muốn câu chuyện này lọt ra ngoài. Theo nhiều nguồn tin khác nhau cũng như lời khai sau đó, ông Park được yêu cầu viết báo cáo theo hướng bảo vệ bà Cho. Hãng hàng không ban đầu đổ lỗi cho chính nhân viên của mình: rằng tiếp viên phục vụ sai, rằng sự việc không có gì nghiêm trọng.

Nhưng Park Chang-jin từ chối im lặng.

Ông khai thật. Ông nói những gì đã xảy ra. Và sự thật đó - dù có vẻ nhỏ, dù chỉ là chuyện của một gói hạt trên một chuyến bay đêm đã châm ngòi cho một trong những làn sóng phẫn nộ lớn nhất trong lịch sử mạng xã hội Hàn Quốc hiện đại.

Từ khóa "갑질" - *gapjil*, tạm dịch là "lạm quyền" hay "ức hiếp kẻ yếu thế" - bỗng trở thành từ trung tâm của một cuộc tranh luận toàn quốc. Người Hàn Quốc không chỉ tức giận vì chuyện hạt macca. Họ tức giận vì nhận ra rằng mình đã biết điều này từ lâu - rằng trong các chaebol, trong những không gian đặc quyền, con người có thể bị đối xử như đồ vật, và điều đó được coi là bình thường.

Bà Cho Hyun-ah sau đó bị bắt giữ, bị truy tố, và cuối cùng bị kết án 1 năm tù vì tội vi phạm an toàn hàng không - vì hành động quay đầu máy bay khi đã rời cổng được xem là đe dọa nghiêm trọng đến quy trình an toàn. Ở phiên phúc thẩm, bà được hưởng án treo. Bà từ chức toàn bộ các vị trí điều hành tại tập đoàn.

Còn ông Park?

Cái giá của sự thật

Người ta hay nghĩ rằng những người dũng cảm lên tiếng sẽ được bảo vệ. Thực tế thường khác.

Sau khi vụ việc bùng nổ, Park Chang-jin trở về Korean Air trong một môi trường hoàn toàn khác. Ông bị cô lập. Ông phải chịu áp lực từ đồng nghiệp, từ hệ thống. Sức khỏe suy sụp, ông từng công khai việc phải phẫu thuật cắt khối u lành tính do căng thẳng vào năm 2018. Cùng năm đó, chưa đầy bốn năm sau vụ việc, bà Cho Hyun-ah trở lại làm Chủ tịch KAL Hotel Network - trong khi ông Park vẫn đang vật lộn với hệ quả của việc dám nói thật.

Năm 2019, tòa án phán quyết Korean Air phải bồi thường cho ông 70 triệu won. Năm 2020, sau gần 25 năm gắn bó, ông rời khỏi Korean Air.

Nhưng ông không dừng lại.

Ông thành lập liên đoàn lao động trong hãng hàng không, lên tiếng về quyền nghỉ ốm, quyền không bị quỵ lụy trước cấp trên, quyền được là con người đầy đủ nhân phẩm ngay cả khi mặc đồng phục phục vụ. Trong một cuộc phỏng vấn, ông kể rằng thời còn ở Korean Air, 90% nhân viên nữ chưa bao giờ dám lấy ngày nghỉ kinh nguyệt vì quy trình xin quá phức tạp, vì văn hóa không cho phép.

Rồi ông bước vào con đường chính trị. Gia nhập đảng Minjung, tranh cử quốc hội nhưng không thắng. Không dừng lại, ông tiếp tục leo lên vị trí Phó Chủ tịch đảng Jeongui. Rồi nhận ra đảng này đang xa rời người lao động và rút lui vào năm 2022. Cuối năm 2024, ông trở thành phát ngôn viên phó của đảng Dân chủ Hàn Quốc. Ông tiếp tục nói, tiếp tục đại diện cho những người không có tiếng nói trong các phòng kín.

Một người bị đuổi khỏi máy bay vì không để hạt macca trên đĩa. Và ông ấy không dừng lại suốt 12 năm.

Người bị đuổi khỏi máy bay 12 năm trước, trở lại để quản lý sân bay

Ngày 7 tháng 4 năm 2026, tại phòng họp lớn của KAC Airport Service, ông Park Chang-jin nhậm chức Trưởng khối Kế hoạch - tương đương Giám đốc điều hành mảng chiến lược của công ty con thuộc Tổng công ty Sân bay Hàn Quốc (KAC).

Trong lời phát biểu nhậm chức, ông nói: "Sân bay với tôi như một ngôi nhà". Ông kể rằng khi nhìn khu vực này, ông nhớ lại hơn 30 năm trước - ngày đầu tiên vào nghề tiếp viên, mỗi sáng đi shuttle bus đến đây để bắt đầu ca làm việc, trẻ và chưa biết cuộc đời sẽ dẫn mình đến đâu.

Ông sẽ phụ trách chiến lược trung và dài hạn của toàn công ty, cùng với nhân sự, quan hệ lao động, ngân sách, tổ chức, truyền thông, và tài chính - kế toán. Nói cách khác, là những mảng quyết định xem một tổ chức vận hành theo logic nào, đối xử với nhân viên ra sao.

Không phải ai cũng chào đón điều này. Một bộ phận trong công đoàn KAC Airport Service cho rằng ông là "người không chuyên". Dù từng có 25 năm trong ngành hàng không, ông chủ yếu làm tiếp viên, không qua các vị trí quản lý truyền thống. Đó là một lời chỉ trích không phải không có cơ sở, nhưng cũng là một lời chỉ trích quen thuộc - rằng kinh nghiệm từ phía người lao động không phải "kinh nghiệm thật", rằng biết cảm giác bị đối xử bất công chưa đủ để điều hành tổ chức.

Ông Park biết điều đó. Ông đã nghe những câu như thế suốt 12 năm.

Có một điều mà câu chuyện này nhắc nhở chúng ta, rằng những scandal gây phẫn nộ nhất thường lại không phải là những vụ nghiêm trọng nhất về mặt pháp lý - mà là những vụ chạm đúng vào điều mà cả xã hội đã chịu đựng âm thầm từ lâu.

Không ai thực sự tức giận vì hạt macca. Người ta tức giận vì nhận ra rằng mình cũng đã từng quỳ - theo nghĩa bóng hay nghĩa đen - trước ai đó có quyền lực hơn. Rằng mình cũng đã từng nuốt nhục, giả vờ mọi thứ ổn, và gọi đó là "chuyên nghiệp".

Vụ "hạt macca" trở thành một mốc văn hóa không phải vì nó đặc biệt, mà vì nó quá bình thường, chỉ là lần này, có người không chịu im lặng.

Mười hai năm sau, người đó đang ngồi ở bàn ra quyết định. Phụ trách nhân sự và quan hệ lao động. Biết chính xác cảm giác của nhân viên khi bước vào ca sáng, khi được yêu cầu làm điều gì đó phi lý, khi muốn phản đối nhưng không biết mình có quyền không.

Liệu ông Park Chang-jin có thể thay đổi được hệ thống từ bên trong? Câu trả lời không ai có ngay hôm nay. Chỉ biết rằng đó là một việc không thể nhanh, khó khăn và đầy cạm bẫy. Nhưng ít nhất, câu chuyện của ông nhắc chúng ta về một điều: rằng công lý không phải lúc nào cũng đến nhanh, nhưng nó vẫn đến - bằng cách không ai ngờ tới nhất.

Người bị đuổi khỏi máy bay, sau 12 năm, trở lại để quản lý sân bay.

Và gói hạt macca hôm đó dù nhỏ nhoi đến thế đã thay đổi cả một cuộc đời, và có thể, thêm vài điều nữa.

Theo : Financial News Korea, Namu Wiki, Business Post, Ajunews.

TDS( Trump Derangement Syndrome)

Đáng lý không nói nhưng đọc vài bài viết hả hê sáng nay tôi cảm thấy tởm vô cùng.

Tôi là một người không phải fan ông Trump, chắc chắn là vậy. Tôi đã từng lên bài chỉ trích ông Trump và sẵn sàng tranh cãi với chị của mình, chị Nhu Quynh Phan về vấn đề phát biểu của ông Trump về Ukraine.

Nhưng tôi dám chắc chắn tôi không phải là "Trump Derangement Syndrome". Tôi rất thích những hành động và quyết sách của ông gần đây về Iran, về Venuezela và tôi ủng hộ điều đó. Tôi viết vậy để rõ ràng chứ để nói tôi là Maga cuồng Trump, đó là chụp mũ và vu khống. Tôi ghét cái kiểu "thương nhau trái ấu cũng tròn, ghét nhau trái bồ hòn cũng méo".

Chính trị vốn là chuyện tranh luận về đường lối, về quyền lợi quốc gia, về triết lý quản trị xã hội mà ta? Anh chị có thể ghét một chính sách thuế, phản đối cách xử lý di dân, hay chỉ trích cách ứng xử của một tổng thống như ông Trump là bình thường. Đó là đặc sản của một nền Dân Chủ. Nhưng mà đằng này, hễ nghe tên ổng là tức tối, là nguyền rủa, là mong cho người ta gặp nạn… thì chịu. Cái mấy anh chị hành xử không phải là tham gia sinh hoạt, bàn luận về chính trị thuần túy nữa. Tôi cho nó là thứ tâm lý đám đông bị kích động, nó rất là cực đoan.

Miệng thì nói đấu tranh cho dân chủ, cho lòng nhân ái, cho tiến bộ xã hội. Nhưng khi xảy ra vụ át sám ổng 2024 hoặc là vụ mới đây ngày hôm qua ở dạ tiệc. Có không ít người lại hả hê? Gì kỳ vậy? Có người còn chế meme, coi chuyện một thập tử nhất sinh của người ta như một trò giải trí. Sao mà nó hèn hạ quá!

Anh chị nhân danh đấu tranh vì tự do, vì dân chủ ở chỗ nào trong mấy bài post hả hê đó? Nếu mình nhân danh tự do mà mất luôn lòng trắc ẩn căn bản dành cho mạng sống con người thì cái tự do đó rốt cuộc là cái gì?

Nếu đã xác định là một người hoạt động xã hội thì phải hiểu về hai chữ "văn minh" cái đã. Làm ơn đi! Anh chị phải thiết lập một cái ranh giới rõ ràng để tránh bị trượt dài theo cái tôi quá lớn của mình.

Anh chị có thể chống Donald Trump thoải mái, có thể coi ổng là người nguy hiểm cho nước Mỹ cũng được. Cứ bỏ phiếu chống, vận động chống, viết bài phản biện kịch liệt, thậm chí là biểu tình để phản đối ổng như mọi lần đi. Mắc cái mớ gì lại hả hê trước chuyện ổng bị át sám???

Ông Trump chỉ còn 2 năm nữa là hết nhiệm kỳ rồi, ổng cũng phải nghỉ ngơi thôi. Có nghĩa là ổng sẽ dừng lại. Nhưng anh chị mà cứ theo cái đà này thì cái thoái hóa nhân cách của anh chị sẽ không thể cứu vãn được đâu! Anh chị đang biến sự thù ghét của mình trở thành thứ bản sắc rất riêng mà những người như tôi còn nhìn thấy được thì huống hồ gì người đang yêu quý ông Trump. Họ không phản ứng sao được.

Rõ ràng là anh chị đang nhìn ông Trump bằng cảm xúc thù địch chớ đâu phải lý trí hay lẽ phải. Bởi từ rất lâu rồi, tôi thấy 2 phe, cả yêu cả ghét ông Trump đâu còn tranh luận hay đối thoại với nhau nữa! Tôi chỉ thấy hai bầy người la hét qua lại và chẳng đâu vào đâu. Mà nghiệt ngã là toàn người Việt với nhau đó chứ! Mà rõ ràng, có những người ban đầu họ rất bình thường, nhưng khi họ thấy ông Trump bị mạt sát nặng nề thì họ phản ứng và bắt đầu có định kiến với những người như vậy. Toàn là anh chị có tên có tuổi, anh chị làm vậy để được cái gì? Hay chỉ đang cố chứng tỏ lập trường và "sự thông tuệ" của mình bằng cách "chởi" một người mà anh chị cho là "hại" nước Mỹ.

Ngộ quá, anh chị có phải là người Mỹ đâu mà anh chị hay ý kiến ý cò quá, ở đâu tuốt bên Đức, bên Pháp,.. thậm chí là ở VN cũng lên tiếng như đúng rồi. Ghét một chính trị gia là chuyện rất bình thường, tôi hiểu rõ điều đó. Nhưng mất luôn nhân tính chỉ vì ghét một chính trị gia thì đó là chuyện rất đáng xấu hổ, anh chị hiểu không?

Cứ chửi ông Donald Trump nếu anh chị muốn, cũng được thôi và chẳng vấn đề gì cả. Nhưng nếu thấy người ta xém bị bắn "c.hết" mà còn khoái chí, thì thôi… đừng nhân danh đấu tranh đấu ơ gì nữa. Nghe nó lạ lắm. Chính trị mà mất nhân tính thì sớm muộn gì cũng biến thành cực đoan mà thôi.

Nói buồn chịu chớ, nếu anh chị mà nắm quyền thì tôi lại tiếp tục đi chống cộng lần 2 thôi! Không thể khác được.

Nguyễn Phong - Trân Trọng.