Thursday, August 20, 2026


BÀN TAY DƯỚI DÒNG SÔNG THỊ NGHÈ

Chuyện ma da năm 1970

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua, nhưng mỗi khi nhớ lại buổi sáng Chủ nhật, một ngày vào tháng Tám năm 1970 ấy, tôi vẫn còn cảm giác lành lạnh nơi cổ chân.

Có những chuyện trong đời, nếu chỉ nghe người khác kể, có lẽ chính tôi cũng sẽ không tin hoàn toàn mô. Nhưng khi nó xảy ra với mình, giữa một ngày nắng đẹp, trong lúc hoàn toàn tỉnh táo, thì dù bao nhiêu năm trôi qua, ký ức nớ vẫn không thể nào phai nhạt.

Tháng Tám Sài Gòn thường có những cơn mưa bất ngờ. Vậy mà ngày hôm nớ trời đẹp lạ thường. Nắng nhẹ, bầu trời trong, gió mát. Cô bác tôi nhân ngày Chủ nhật tổ chức cho cả gia đình đi chơi và trượt nước tại Câu lạc bộ dưới nước Thị Nghè. Tôi và các anh chị em họ của mình dùng tên của dòng sông để gọi câu lạc bộ này. Đây là một khu vườn rộng, có nhiều những nhà lợp lá dừa, cảnh đẹp, yên tĩnh và mát mẻ vô cùng. Và hôm nớ thực sự là một ngày hội của đám trẻ nít chúng tôi.

Mọi người chuẩn bị rất nhiều thức ăn. Tôi còn nhớ có cả kem được nhà hàng Brodard mang tới, đựng trong thùng xốp thiệt to màu trắng. Khi nớ tôi đứng gần và cũng tò mò muốn biết là có chi mô nữa ngoài ice cream. Tôi nâng nhẹ nắp thùng, thì một làn khói trắng từ trong thoát ra, lạnh buốt, khi nớ tôi mới biết đá khói để giữ lạnh ra sao. Đặc biệt nhất là một con trừu tươi để quay nguyên con. Ở câu lạc bộ có sẵn lò than, nên anh Kiệt (tài xế ) và chị Sâm lo ướp thịt, nhóm than rồi chuẩn bị quay trừu

Chờ thịt chín còn lâu, bác tôi nói:
-Thôi, cho tụi nhỏ ra sông chơi trước. Đứa nào trượt nước thì trượt, đứa nào muốn bơi thì bơi.

Mấy anh chị em chúng tôi nghe vậy mừng lắm.
Chúng tôi không xa lạ gì với nước. Trước đó, cả bọn đã học bơi một thời gian tại Cercle Sportif Saïgonnais, khu hồ bơi nổi tiếng ở đường Hồng Thập Tự ngày ấy. Vì vậy đứa nào cũng khá tự tin về khả năng bơi lội.
Chiếc ca nô đưa chúng tôi rời bến.

Gió sông thổi mát rượi. Tiếng máy ca nô hòa với tiếng cười nói của bọn con nít thiệt rộn ràng . Rứa mà không ai có thể ngờ rằng chỉ ít phút sau, một chuyện kinh hoàng lại xảy đến với tôi.

Khi ca nô ra đến giữa dòng, bác tôi cho máy chạy chậm rồi dừng lại. Mọi người lần lượt nhảy xuống nước.

Tôi là đứa thích lặn.
Vừa xuống sông, thay vì bơi ngay như mọi người, tôi chúi đầu xuống, tính lặn thật sâu rồi mới trồi lên. Nhưng nước bên dưới tối hơn tôi tưởng. Càng xuống sâu, ánh sáng trên mặt sông càng lợt dần. Chung quanh chỉ còn một màu xanh đục pha đen, điều ni làm cho tôi bắt đầu thấy bất an.
Tôi đổi ý, định ngoi người lên.
Đúng lúc ấy…
Có một thứ chi đó chụp lấy cổ chân tôi.
Ban đầu tôi nghĩ mình vướng phải dây, rong hay một nhánh cây chìm dưới nước.
Nhưng không mô!
Nó thiệt không giống bất cứ thứ chi như rứa
Tôi cảm nhận rất rõ năm đầu ngón tay như đang siết quanh cổ chân mình.
Lạnh, cứng và rất mạnh

Cảm giác ấy cho đến chừ tôi vẫn không quên được. Hắn giống như một bàn tay bằng sắt ngâm lâu dưới nước, lạnh buốt đến tận xương.

Tôi hoảng quá co chân, đạp mạnh.
Nó không thả ra. Tôi đạp thêm lần nữa.
Cái siết dường như còn chặt hơn.

Trong khoảnh khắc đó, một nỗi sợ mà tôi chưa từng biết đến đã tràn ngập toàn thân. Tôi không nhìn thấy rõ thứ chi bên dưới mình. Chỉ thấy một khoảng nước tối mờ mờ và cảm giác như có một sức nặng đang cố sức ghì và níu kéo tôi lại. Điều đáng sợ nhất là tôi đã dùng gần hết hơi cho lần lặn nớ.
Ngực bắt đầu tức. Hai tai ù đi. Tôi biết nếu không thoát ra liền tôi sẽ không còn đủ hơi để trồi lên mặt nước.

Và rồi không hiểu sức mạnh từ đâu đến, tôi co chân còn lại rồi lấy hết sức bình sinh đạp thật mạnh xuống phía dưới.
Một cái đạp duy nhất.
Và bất ngờ…
Bàn tay nớ thả ra. Tôi vẫn còn nhớ rất rõ cảm giác khi đó.

Những ngón tay lạnh ngắt đang siết cổ chân tôi bỗng mở ra như bị đánh bật. Cùng với lực đạp quá mạnh, cả người tôi lao vọt lên trên mặt nước, và tôi hả to miệng để thở như chưa từng được thở. Sau đó bơi thiệt nhanh về phía chiếc canô.

Mọi người đã lên gần hết. Tôi là người cuối cùng còn dưới nước. Lên trên, ngồi xuống rồi mà tim tôi vẫn còn đập loạn nhịp, cả người tôi vẫn còn run.
Bác tôi cho ca nô quay về Câu lạc bộ Thị Nghè.

Về đến nơi, mỗi người vào phòng tắm thay quần áo. Tôi tắm rất kỹ bằng nước sạch và xà bông rồi thay chiếc áo đầm màu xanh ngọc mà tôi còn nhớ đến tận bây giờ.

Nhưng khi bước ra ngoài, tôi bỗng thấy cổ chân mình có cảm giác rất lạ. Nhớt nhớt.
Tôi cúi xuống nhìn.
Lạ thật!
Tôi vừa tắm bằng xà bông, tại sao chỗ đó vẫn còn nhớt?
Bên ngoài phòng tắm có một lu nước. Tôi lấy gáo múc nước, kỳ lại cổ chân, nhưng vẫn không hết. Tôi rửa thêm lần nữa.Vẫn không hết.
Rồi khi nhìn thật kỹ, tôi bỗng lạnh người.
Quanh cổ chân tôi hiện lên những vết tím tái. Không phải một mảng bầm bình thường.
Nhìn kỹ, nó giống như dấu những ngón tay đã bóp chặt quanh cổ chân. Màu của nó rất kỳ lạ, vừa tím vừa tái, nổi bật trên da.

Đúng lúc ấy, một cô lớn tuổi làm công việc dọn dẹp trong câu lạc bộ đi ngang qua. Thấy tôi cứ cúi xuống nhìn chân, cô hỏi:
-Con kiếm gì vậy?
Tôi đáp:
-Dạ không. Con mới tắm rồi mà không hiểu sao chân con cứ nhớt nhớt, rửa hoài không sạch.
Cô bước lại gần.
Vừa nhìn xuống cổ chân tôi, sắc mặt cô thay đổi.
Cặp chân mày cô nhíu lại. Cô hỏi ngay:
-Hồi nãy con có xuống sông không?
Tôi gật đầu.
-Dạ có.
-Có chuyện gì xảy ra dưới đó?
Nghe cô hỏi, tôi mới kể lại chuyện mình đang lặn thì có thứ gì giống như một bàn tay lạnh ngắt nắm chặt cổ chân, kéo giữ rịt tôi dưới nước. Tôi phải dùng chân kia đạp thật mạnh mới thoát được.
Cô im lặng nhìn tôi một lúc lâu.
Rồi cô nói một câu khiến tôi nổi da gà:
-Con à, con vừa gặp ma da đó!
Tôi ngơ ngác.
Từ nhỏ tôi đã từng nghe người lớn kể chuyện ma da, nhưng chưa bao giờ nghĩ mình có thể gặp một chuyện giống như vậy.
.
Theo lời dân gian mà cô kể lại, những người chết đuối oan uổng, linh hồn còn vương vấn dưới sông nước thì đôi khi được gọi là ma da. Người xưa tin rằng họ thường tìm cách níu chân người đang bơi, kéo xuống chỗ nước sâu. Có nơi còn truyền rằng ma da phải tìm được người “thế mạng” thì mới rời khỏi dòng nước mà đi và cô lên tiếng:
- Đoạn sông ấy đã từng có người chết đuối và người làm việc lâu năm ở đó đã nghe không ít chuyện lạ.
Rồi cô nhìn thẳng vào tôi:
-Con thoát được là phước lớn, mạng lớn. Ông bà tổ tiên độ cho con đó. Chậm thêm một chút nữa, hết hơi dưới nước thì không biết chuyện gì xảy ra đâu. Về nhà nhớ kể cho mẹ. Nếu gia đình tin chuyện tâm linh thì đưa con vô chùa thắp hương cho yên tâm nghe con.
Tôi đứng im, nhìn xuống cổ chân.
Lúc ấy tôi mới thực sự sợ.
Nếu chỉ là cảm giác dưới nước, tôi có thể tự bảo rằng mình hoảng loạn nên tưởng tượng.
Nhưng những vết tím quanh cổ chân thì sao? Và tại sao cảm giác nhớt lạnh như rứa dù đã tắm bằng xà bông, vẫn còn bám trên da?

Ngày vui hôm ấy đối với tôi từ đó không còn trọn vẹn.
Khi trở về nhà, tôi kể tất cả cho mẹ nghe.
Mẹ tôi vốn là Phật tử. Từ nhỏ tôi đã quy y và có pháp danh, nên sáng hôm sau mẹ đưa tôi vào chùa. Tôi không còn nhớ chính xác thầy đã làm lễ chi, chỉ nhớ mẹ thắp hương, khấn Phật và cầu xin ông bà tổ tiên phù hộ cho tôi được bình an.
Sau lần đó, câu chuyện về bàn tay dưới dòng sông Thị Nghè trở thành một ký ức mà tôi không khi nào quên cả!
Hơn năm mươi năm đã qua.
Tôi không biết hôm nớ, dưới nước thực sự là chi. Có thể người không tin thì sẽ lý giải theo cách khác. Nhưng chỉ riêng tôi biết cảm giác của mình khi ấy.

Tôi đã cảm nhận rất rõ một thứ giống như bàn tay lạnh buốt đang siết lấy cổ chân mình.

Tôi cũng nhớ ánh mắt biến sắc của cô lớn tuổi khi nhìn thấy dấu vết trên chân tôi.

Và tôi càng không quên khoảnh khắc bàn tay ấy bất ngờ thả ra, để tôi từ dưới dòng nước tối lao vọt lên tìm lại ánh sáng và không khí.

Từ câu chuyện năm ấy, tôi càng tin rằng trong cuộc đời có những điều chúng ta có thể giải thích được, nhưng cũng có những điều mãi mãi chỉ nằm ở ranh giới giữa thực và hư, giữa ngẫu nhiên và huyền bí.

Tôi không kể câu chuyện ni để bắt ai phải tin rằng ma da có thật.

Tôi chỉ kể lại một chuyện đã xảy ra với chính mình vào một ngày Chủ nhật của tháng Tám năm 1970 một ngày mà bầu trời Sài Gòn nắng đẹp đến lạ thường.
Và sau từng ấy năm, mỗi khi nhìn một dòng sông sâu, tôi vẫn bất giác nhớ đến cổ chân mình…
Nhớ cái lạnh từ dưới đáy nước.
Nhớ sức ghì siết của những ngón tay vô hình.
Và nhớ rằng, ngày hôm ấy, giữa dòng sông Thị Nghè, tôi đã trở về và chỉ cách cái chết trong gang tấc.

Nguyen Jenny



10 NĂM SAU, CÓ THỂ ANH EM HỌ HÀNG KHÔNG CÒN AI QUA LẠI VỚI NHAU

Có một câu chuyện tôi đọc được khiến mình lặng người rất lâu:
Mười năm nữa thôi, có khi anh em họ hàng cũng chẳng còn ai qua lại với nhau.”

Một ông cụ 76 tuổi kể rằng, ngày còn trẻ, ông là anh cả trong gia đình.
Từ năm 7 tuổi, ông đã biết bế em.
Lớn lên, ông nghỉ học sớm đi làm, bao nhiêu tiền kiếm được đều đưa về phụ bố mẹ nuôi các em.
Có mùa đông, ông làm thêm cả tháng trời để dành tiền mua vải may áo mới cho từng đứa em.
Ngày Tết, các em xúng xính quần áo mới chạy nhảy ngoài sân, còn ông vì quá mệt mà tựa cửa ngủ quên.
Đến khi em gái lấy chồng, ông đem cả số tiền mình dành dụm để cưới vợ làm của hồi môn cho em.
Người con gái ông yêu khi ấy giận dữ nói:
“Trong lòng anh chỉ có gia đình đó, chứ làm gì có em?”
Ông không giải thích. Chỉ lặng lẽ nhìn người mình yêu rời đi.
Bởi lúc ấy ông nghĩ, anh em ruột thịt là tình nghĩa cả đời.

Nhưng rồi năm tháng trôi qua.
Cha mẹ lần lượt qua đời.
Mỗi người có một gia đình riêng, một cuộc sống riêng.
Những cuộc gọi ít dần, những lần gặp mặt thưa dần.
Cho đến một ngày, căn nhà cũ của cha mẹ được đền bù giải tỏa.
Những người em vốn đã lâu không gặp bỗng trở về đông đủ.
Nhưng lần này, họ trở về không phải để nhớ lại tuổi thơ, mà để bàn chuyện tiền bạc.
Người cần tiền mua nhà.
Người cần tiền cho con đi học.
Người lại hỏi thẳng:
“Anh cả không có con trai, giữ nhiều tiền như vậy để làm gì?”
Ông nhìn những gương mặt thân quen mà xa lạ ấy, rồi quyết định chia đều số tiền thành năm phần.
Phần của mình, ông gửi vào ngân hàng và chưa từng động đến.
Ông nói:
“Không phải tôi thanh cao. Chỉ là tôi thấy số tiền ấy nóng bỏng tay quá. Nó đã lấy đi chút tình nghĩa cuối cùng giữa anh em chúng tôi.”

Một lần trở về nhìn căn nhà cũ lần cuối, ông tìm thấy trong đống đổ nát một nửa cuốn album.
Trong ảnh là năm anh em ngày còn nhỏ.
Đứa này khoác vai anh, đứa kia nắm chặt vạt áo anh cả.
Tất cả cười rạng rỡ dưới gốc cây khế.
Cũng là những con người ấy.
Nhưng bây giờ, họ sống cùng một thành phố, đi xe chưa đầy nửa giờ là có thể gặp nhau.
Vậy mà chẳng còn lý do để gặp.
Đáng buồn nhất không phải là khoảng cách địa lý.
Mà là khoảng cách trong lòng người.
Sau khi cha mẹ mất, anh em từ một nhà trở thành những gia đình riêng.
Ai cũng bận rộn với cơm áo, con cái, công việc và những lo toan của mình.
Nếu không chủ động giữ gìn, tình thân cũng có thể nhạt dần theo năm tháng.
Có người từng nói:
“Cha mẹ còn, anh em còn có một mái nhà để trở về. Cha mẹ mất rồi, mỗi người đều có một mái nhà khác để lo.”

Câu nói ấy nghe buồn, nhưng không phải không có lý.
Vì thế, nếu hôm nay bạn vẫn còn anh chị em để gọi một tiếng “anh”, “chị”, “em”, vẫn còn người để cùng ngồi xuống bên mâm cơm ngày Tết, thì hãy trân trọng.
Đừng đợi đến khi cha mẹ không còn, căn nhà cũ không còn, những bức ảnh đã phủ bụi, mới nhận ra rằng thứ mình mất đi không phải là một người thân…
Mà là một phần tuổi thơ của chính mình.
Anh em ruột thịt không phải lúc nào cũng có thể gần gũi suốt đời.
Mỗi người rồi sẽ có cuộc sống riêng, có những lựa chọn riêng.
Nhưng còn gặp được nhau thì hãy gặp.
Còn nói chuyện được thì hãy nói.
Có điều gì có thể bỏ qua, hãy học cách bỏ qua.
Bởi đến cuối cùng, tiền bạc có thể chia thành từng phần, tài sản có thể phân chia rõ ràng.
Nhưng tình thân một khi đã nguội lạnh, rất khó chia lại thành nguyên vẹn như ngày xưa.
Nếu bạn vẫn còn anh em họ hàng để đi lại, xin đừng xem đó là điều hiển nhiên.
Bởi có những cuộc gặp tưởng rằng còn rất nhiều lần sau…
Nhưng biết đâu, đó lại là lần cuối cùng.

Cảm ơn bạn đã lắng nghe câu chuyện tại Tĩnh Lặng Mỗi Đêm.
Chúc bạn và gia đình luôn bình an.



PHƯƠNG THỨC LỪA ĐẢO MỚI !

Chỉ 30 phút có thể hủy hoại cuộc đời bạn.

Đây không phải là một trò lừa đảo qua điện thoại thông thường — nó nguy hiểm hơn nhiều .

Họ không cần tiền, mật khẩu hay sự tin tưởng của bạn.
Họ chỉ cần lòng tốt của bạn.

Gần đây, một chiêu trò " lừa đảo yêu cầu trợ giúp " mới đã xuất hiện tại các trung tâm mua sắm, ga tàu điện ngầm, chợ và những nơi công cộng.

Những kẻ lừa đảo thường ăn mặc chỉnh tề, ở độ tuổi trung niên hoặc lớn tuổi.
Họ có thể nói rằng họ không biết cách sử dụng điện thoại, rằng họ cần kiểm tra số tiền lương hưu hoặc trợ cấp của mình, hoặc rằng họ đã truy cập nhầm trang — và nhờ bạn giúp họ sử dụng điện thoại .

Phần nguy hiểm :
Khi bạn nhấc điện thoại, thường thì đã có sẵn cuộc gọi video, ghi màn hình, hoặc hệ thống nhận diện khuôn mặt được kích hoạt.

Có người ở phía bên kia đang theo dõi bạn. Bạn nghĩ mình đang giúp đỡ - nhưng thực tế, bạn đang cung cấp dữ liệu của mình.

Đây không phải là một trò lừa đảo thông thường .
Đây là một trò lừa đảo sinh trắc học dựa trên trí tuệ nhân tạo.
Họ không muốn tiền của bạn — họ muốn chính bạn.

Nếu bạn chạm vào điện thoại ( vân tay ), đọc số hoặc mã ( giọng nói ), hoặc nhìn vào màn hình trong khi gọi điện ( khuôn mặt ), ba phương thức nhận dạng sinh trắc học chính của bạn — vân tay, giọng nói và khuôn mặt — đều có thể bị đánh cắp.

Trí tuệ nhân tạo hiện đại có thể tạo ra một " bản sao kỹ thuật số “ của bạn - gần như hoàn hảo .

Và những gì xảy ra tiếp theo thật đáng sợ :

Họ có thể sử dụng bản sao kỹ thuật số của bạn để vay tiền trực tuyến , vay tín dụng tiêu dùng, rút tiền, và thực hiện các giao dịch tự động thông qua khuôn mặt và giọng nói.

Chỉ trong 30 phút, toàn bộ hạn mức tín dụng của bạn có thể bị sử dụng hết.

Khi nhận được thông báo từ ngân hàng, bạn phát hiện ra rằng tiền của mình không hề biến mất — ngược lại, bạn đang nợ hàng nghìn, thậm chí hàng triệu đô la.

Hãy nhớ 3 quy tắc này :

1. Tuyệt đối không giúp người lạ sử dụng điện thoại .
Đừng chạm, đừng nhấp chuột, đừng nhìn và đừng đọc to bất cứ thứ gì — ngay cả khi họ nói " chỉ cú nhấp chuột ".

2. Cuộc gọi video không xác định :
Cúp máy ngay lập tức. Đừng bao giờ đồng ý " nhìn vào máy quay " hoặc " nói chuyện một lát ".

3. Hãy chia sẻ thông điệp này với người già, trẻ em và những người tốt bụng 
Bọn lừa đảo hiện đang nhắm mục tiêu vào những người tốt bụng .

Cảm ơn bạn đã chia sẻ. Mỗi lượt chia sẻ đều có thể giúp ngăn ngừa một nạn nhân.

---Nguồn ST--

Wednesday, August 19, 2026

BÀ MẸ NUÔI NGƯỜI ÚC

Khi tôi ngồi viết những dòng chữ này, bầu trời Toronto đang xám xịt, hơi lành lạnh mặc dù đang tháng 8 mùa hè.

Lòng tôi trùng xuống, bèn lấy bút chì ra mà ngồi viết để ghi lại những gì mà người viết đang cảm nhận được.

Hồi đầu năm 1962, nhóm 15 anh chị em Việt Nam chúng tôi trong nhóm Học bổng COLOMBO PLAN Australia tới Sydney, Úc Đại Lợi để chuẩn bị đi học Anh ngữ.

Người viết lúc đó 19 tuổi đầu, rất năng nổ khi học tiếng Anh và đi bộ trong vùng “Circular Quay” tại Sydney để biết thêm về vùng này.

Một hôm, vừa mới bước ra khỏi “Commonwealth Office of Education” tại đường Hunter Street, Sydney, một bà già người Úc tóc bạc phơ đang vẫy tay gọi tôi lại để tôi chỉ đường cho bà đi đến cái thư viện gần đó. May mắn thay cho tôi cũng vừa mới biết đường đường đi đến cái thư viện đó cho nên tôi mới có thể chỉ cho bà đường đi một cách dễ dàng.

Không biết bây giờ xã Hội bên Úc ra sao; khi tôi đang ở bên Úc thì mọi người thường có phong trào “Morning tea break” và “Afernoon tea break”, giống như dân Bắc Mỹ mình có cái vụ “Morning Coffee break” và “Ầternoon Coffee breaka” vâyj.

Người viết đã đến “Have a cup of tea” một hôm thứ bảy tại nhà bà. Căn nhà của bà rất khang trang. Ở trong phòng khách có một cái piano rất to. Bà cho tôi biết: bà đã từng là một “pianist” trong một “orchestra” đi biểu diễn tại nhiều thành phố ở bên Úc cũng như bên Anh và châu Âu.

Hiện tại, bà đang sống một mình sau khi ông chồng đã mất và các con bà đã khôn lớn “xổng chuồng chim bay”…

Lúc đó tôi mới biết danh tính của bà: Madame Hanakein, gốc Hoà Lan. Bà hỏi thăm tôi về gia đình tôi ở Việt Nam. Tôi có cảm giác như mình đang gặp một cụ bà ngoại quốc mà nói chuyện với mình như hai mẹ con với nhau vậy: mẹ là người Úc da trắng, nói tiếng Anh với đứa con trai da vàng gốc Việt Nam.

Trước khi tôi về, bà nắm chặt tay tôi và nhắc tôi nên đến thăm bà thường xuyên.

Là một đứa con trai mất mẹ khi tôi mới 13 tuổi, tôi cảm nhận được sự ân cần, dặn dò của một bà mẹ tuy khác màu da nhưng phần tình cảm của hai mẹ con với nhau, tôi cảm nhận ra ngay điều đó.

Lúc đó, ở Việt Nam, cha tôi đã 65 tuổi, suốt ngày chờ thư của anh tôi (cố giáo sư Đàm Trung Pháp) viết thư từ Mỹ và tôi mới chân ướt, chân ráo tới đất ÚC.

Định mệnh đã an bầy: sinh viên ngoại quốc khi đến bên Úc hay bên Mỹ muốn được vào học tại một đại học nào đều phải nộp đầy đủ các hồ sơ và nhất là phải chuẩn bị cho kỳ thi tuyển chọn bằng tiếng Anh! Có nghĩa là tôi phải học và thi kỳ “Entrance exam” này: phải đậu thì mới được nhập học tại Đại học New South Wales! Lo muốn chết…

Mỗi tuần, tôi phải cố gắng viết một lá thư về thăm cha già. Vì lẽ đó, tôi không thể có đủ thì giờ để đến thăm Madame Hanakein như đã hứa. Bà biết điều đó, cho nên bà thường hay gọi điện thoại cho tôi qua điện thoại của bà chủ nhà trọ.

Sau khi tôi đã vào được đại học, tôi phải dọn vào nội trú cho đỡ mất thì giờ và tôi mất liên lạc với bà Hanekein vì tôi phải học suốt ngày, đêm.

Hè năm thứ nhất, tôi kiếm được một việc làm trong một xưởng máy làm cái “Sunbeam blender”. Đi làm để có thêm tiền tiêu vì ở trong “ký túc xá” khá tốn kém so với số tiền nhận được từ học bổng.

Lúc này tôi vẫn còn phải viết thư đều đều cho cha tôi. Bận thì vẫn bận, nhưng thật là may mắn: Minh và tôi là 2 “roommates” cùng đậu năm thứ nhất (nhiều năm sau khi ra trường, đọc tin tức của ĐH New South Wales, mới biết là 50% sinh viên Phân Khoa Kỹ sư đã trượt năm thứ nhất)! ĐH không có đủ chỗ cho sinh viên và chương trình quá “nặng ký”!

Mùa hè năm Thứ Hai, khi tôi đang đi thực tập ngành công chánh tại nhà đèn “Munmorah Power Station” trong nội địa Úc, tôi nhận được một lá thư và thiệp cưới do bà Hanakein gửi cho tôi. Bà mời tôi đến dự đám cưới của đứa cháu trai của bà mà tôi đã có dịp gặp ở nhà bà.

Sau khi nhận được thư mời đi dự đám cưới, tôi trả lời bà ngay lập tức và hỏi bà làm sao mẹ biết địa chỉ của con. Bà cho biết: mẹ gửi đến Đại học New South Wales, ngành Civil Engineering, nhờ họ chuyển đến cho con để mẹ con mình có thể liên lạc được với nhau. Ướt mi!

Chẳng lẽ mẹ tôi đã “dàn dựng” những cuộc gặp gỡ này để bà mẹ nuôi Hanekein và cá nhân người viết đỡ cảm thấy trống vắng khi phải sống một mình và bà Hanekein đã là một “đại sứ” thay mặt mẹ tôi mỗi khi chúng tôi có dịp trò chuyện với nhau?

Tôi đang chờ một chuyến bay một chiều và cũng đang mong mỏi được gặp lại cha tôi, mẹ tôi và bà mẹ tóc bạch kim, da trắng người Úc dịu dàng như một bà mẹ Viêt Nam…Lòng tôi ấm lại, ấm áp vô cung!

Đàm Trung Phán
Aug.15, 2026
Toronto, Canada
Vu áNguyễn Thị Quỳnh Tâm vs Nguyễn Minh Hiếu

Đây là câu chuyện của cô Nguyễn Thị Quỳnh Tâm tự thuật và đăng tải công khai trên Instagram về vụ cô bị Nguyễn Minh Hiếu xâm hại tại Phú Thọ. Câu chuyện này cô Tâm viết đều bằng tiếng Anh, có một phần bằng tiếng Việt do bạn cô dịch dùm.

1. “Gửi đến những cô gái đã giúp tôi chiến đấu, những người đã đỡ tôi dậy khỏi sàn, lau nước mắt và bảo đảm tôi ăn khi tôi không thể tự mình ăn được. Tôi yêu các bạn hết lòng. Tôi không thể chiến đấu cuộc chiến này nếu không có các bạn.

Tôi sinh ra ở Việt Nam và tôi yêu đất nước này. Nhưng tôi cũng biết một nhóm nhỏ những đứa trẻ giàu có, được đặc quyền, tin rằng tiền bạc và mối quan hệ của bố mẹ có thể bảo vệ chúng khỏi hậu quả. Tôi đã bị đổ lỗi, bị thao túng và bị đe dọa cho đến khi chúng biết gia đình tôi là ai. Điều đó không bao giờ nên quan trọng.

Tiền bạc và mối quan hệ không bao giờ được đặt bất kỳ ai lên trên pháp luật.Trong số bảy người đi Phú Thọ, chỉ có một người đứng về phía tôi là @lexinguy. Trong khi những người khác im lặng, cố giấu sự thật hoặc xóa bằng chứng, Lexi đã khuyến khích tôi tiếp tục chiến đấu và lên tiếng cho những cô gái khác ở Việt Nam. Cô ấy đã giúp tôi kể lại toàn bộ câu chuyện.”

2. “Tôi đã bị theo dõi và bị gây áp lực liên tục bởi một gia đình đề nghị tôi 100.000 USD để bỏ cuộc và im lặng. Ngay cả cảnh sát ở Việt Nam cũng từng yêu cầu tôi dàn xếp. Nếu không có bố tôi và các mối quan hệ của ông ấy ở Việt Nam, tôi thực sự tin rằng vụ việc của tôi đã bị chôn vùi.

Tôi không chỉ chiến đấu cho bản thân nữa. Tôi đang chiến đấu cho mọi nạn nhân đã bị bịt miệng, bị xấu hổ hoặc bị bỏ mặc vì hệ thống ở đây quá thường xuyên không bảo vệ những người không có tiền, quyền lực hay mối quan hệ.

Câu chuyện của tôi sắp được công khai, và đã đến lúc tiếng nói của tôi được lắng nghe. Những gì xảy ra với tôi thật kinh khủng, nhưng tôi tin Chúa đã đặt tôi vào vị trí này vì một lý do. Ngài biết tôi có sức mạnh và khả năng để vượt qua điều này, không chỉ vì bản thân tôi, mà còn vì những người không có tiếng nói, quyền lực hay tiền bạc để đấu tranh cho công lý ở Việt Nam.”

3.“Tôi muốn chân thành cảm ơn người dân Việt Nam vì sự ủng hộ, lòng trắc ẩn và sự khích lệ áp đảo mà các bạn đã dành cho tôi. Lòng tốt của các bạn đã cho tôi sức mạnh trong một trong những giai đoạn đau đớn nhất đời mình.

Tôi cũng muốn nói rõ rằng hành động của một cá nhân không bao giờ được định nghĩa cả một đất nước. Việt Nam là một đất nước tuyệt đẹp với những người tốt bụng và quan tâm. Nhưng chúng ta phải cùng nhau cải thiện đất nước và bác bỏ niềm tin rằng tiền bạc, quyền lực hay mối quan hệ gia đình có thể đặt bất kỳ ai lên trên pháp luật.

Tôi là Việt Kiều. Tôi sinh ra ở Việt Nam và sang Mỹ sống, nhưng tôi trở về vì muốn tìm hiểu thêm về đất nước nơi bố và ông tôi lớn lên. Tôi không bao giờ tưởng tượng được một điều kinh khủng như vậy lại xảy ra với tôi ở đây.

Tôi đã rất tổn thương, và mỗi ngày kể từ đêm đó tôi vẫn tự hỏi tại sao điều này lại xảy ra với mình. Tôi cầu nguyện với Chúa và tìm sức mạnh trong Kinh Thánh. Kinh Thánh dạy chúng ta lên tiếng cho những người không thể tự lên tiếng. Đức tin của tôi cũng nhắc nhở tôi rằng Chúa sẽ ban sức mạnh để tôi chịu đựng những gì phía trước.

Không bao giờ đáng lẽ phải cần bố tôi bay hơn 9.000 dặm về Việt Nam và sử dụng các mối quan hệ của ông ấy để vụ việc của tôi được nghiêm túc. Trước khi ông ấy đến, tôi cảm thấy vụ việc bị phớt lờ và bị đẩy sang hướng dàn xếp im lặng vì những người liên quan tin rằng tôi chỉ là một cô gái trẻ không có quyền lực hay mối quan hệ để chống lại.

Điều đó đã thay đổi khi bố tôi trở về và họ biết về lý lịch, ảnh hưởng và các mối quan hệ rộng rãi của ông ấy từ những năm ông sống và làm việc tại Việt Nam. Chỉ đến lúc đó họ mới nhận ra gia đình tôi cũng có khả năng chống trả. Nhưng công lý không nên phụ thuộc vào việc phát hiện ra nạn nhân đến từ một gia đình có mối quan hệ.

Tôi luôn giữ kín tiền bạc, ảnh hưởng và các mối quan hệ của gia đình vì chúng thuộc về bố tôi và không định nghĩa tôi là ai. Tôi là người của chính mình và tôi muốn được đối xử như mọi người khác, dựa trên nhân cách của tôi chứ không phải địa vị gia đình. Thật không may, trải nghiệm này dạy tôi rằng những nạn nhân không có ảnh hưởng hay mối quan hệ mạnh mẽ có thể không nhận được sự chú ý, bảo vệ hay công lý như nhau.

Dù điều kinh khủng đã xảy ra với tôi, tôi tin rằng mình phải giữ vững. Tôi sẽ tiếp tục chiến đấu không chỉ cho bản thân, mà còn cho những nạn nhân đã bị bịt miệng và những người không có tiếng nói, tiền bạc, quyền lực hay mối quan hệ để đấu tranh cho công lý.

Tôi không yêu cầu sự đối xử đặc biệt vì bố tôi là ai. Tôi đang yêu cầu sự đối xử bình đẳng mà mọi nạn nhân đều xứng đáng nhận được. Không ai cần một gia đình quyền lực để được lắng nghe, và không có sự giàu có hay ảnh hưởng nào của gia đình được bảo vệ ai đó khỏi trách nhiệm.”

4. “Vụ việc của tôi đã được công khai tại Việt Nam ngày hôm qua, và hàng triệu người đã xem câu chuyện của tôi. Câu chuyện đã lan truyền rất mạnh. AP News cũng đưa tin và đã mở một phần câu chuyện ra quốc tế trong tuần này. Giờ là lúc sự thật cần được nói ra để không ai có thể chôn vùi nó.Tôi không yêu cầu bất kỳ sự ưu ái nào về phía tôi. Điều tôi yêu cầu là công lý, trách nhiệm và sự đối xử bình đẳng trước pháp luật. Tôi sẽ không bao giờ chấp nhận việc mình từng được nói rằng nếu tôi không nhận tiền, câu chuyện của tôi sẽ bị chôn vùi.

Cha tôi đã sống và làm việc tại Việt Nam trong nhiều năm, trong đó có thời gian làm công việc vận động chính sách, nhưng những mối quan hệ của gia đình tôi lẽ ra không bao giờ phải là yếu tố quyết định. Khi gia đình người đó bắt đầu sử dụng tiền bạc, quyền lực và những lời đe dọa để gây áp lực lên tôi, trong khi tôi cảm thấy mình không nhận được sự giúp đỡ cần thiết, tôi cảm thấy mình không còn lựa chọn nào khác ngoài việc nhờ cha tôi can thiệp. Không từ chối các cô đơn chưa từng biết gia đình tôi là ai, tôi cảm thấy vụ việc của mình đã nhận được nhiều sự quan tâm hơn. Nhưng không một nạn nhân nào phải cần đến tiền bạc, địa vị hay các mối quan hệ mới được nghiêm túc lắng nghe.

Hiện nay, chúng tôi đã được thông báo rằng người bị cáo buộc đã thừa nhận hành vi xâm hại tôi, nhưng người ấy vẫn chưa bị bắt. Nếu đã bị buộc tội, tại sao vẫn chưa bị bắt hoặc tạm giữ? Tại sao người đó vẫn được tự do đi lại sau khi thừa nhận những gì đã làm với tôi? Phải chăng quyền lực và ảnh hưởng của gia đình người đó đang đặt họ lên trên pháp luật?

Tôi cũng đã thấy nhiều người trên mạng xác định danh tính người đàn ông khác nhau là người đã xâm hại tôi. Một số thông tin là đúng, nhưng một số thì không. Xin mọi người đừng tiếp tục cáo buộc hoặc xác định danh tính bất kỳ ai chỉ dựa trên tin đồn. Khi tôi sẵn sàng công khai danh tính của người liên quan, tôi sẽ tự mình lên tiếng. Tôi không muốn những người vô tội hoặc gia đình của họ bị tổn thương vì thông tin sai lệch. Mục đích của tôi là tìm kiếm công lý, không phải làm tổn thương bất kỳ ai không làm điều gì sai trái.

Sau tất cả những gì tôi đã trải qua, đức tin của tôi vẫn vững vàng. Tôi tin rằng Chúa không đặt vào cuộc đời chúng ta những thử thách mà Ngài biết chúng ta không thể vượt qua. Những gì đã xảy ra với tôi không thể lấy đi đức tin của tôi.

Giờ đây, tất cả những gì tôi có thể làm là cầu nguyện để công lý được quyết định dựa trên sự thật và pháp luật, chứ không phải tiền bạc, địa vị, các mối quan hệ hay quyền lực, và phần còn lại tôi xin phó thác cho Chúa. Tôi biết sự thật về những gì đã xảy ra với mình, và cuối cùng, đó mới là điều quan trọng nhất.”

*Đây là vụ đang thu hút dư luận, và ngoài những gì do chính cô Tâm kể lại trên Instagram và trên Threads, cũng có những bài viết từ nhiều phía khác.



GIÁO SƯ TRẦN NGỌC NINH - MỘT DANH Y CỦA VNCH, QUA ĐỜI Ở TUỔI 103…

Đó là Giáo sư Trần Ngọc Ninh, một cựu giáo sư y khoa của Y khoa Đại học Đường Sài Gòn ngày xưa. Ông cũng là một cựu Thuyền Nhân. Ông qua đời ngày 16/7/2025 tại Nam California, thọ 103 tuổi.

Ông ra đi nhưng đã để lại một di sản đồ sộ mà có lẽ giới bác sĩ và sinh viên ngày nay ít biết tới.

GS Trần Ngọc Ninh sanh ngày 6/11/1923 tại Hà Nội, nhưng quê gốc ở Ninh Bình. Theo bài viết của BS Ngô Thế Vinh, lúc nhỏ thân phụ ông là một giáo viên nghèo, và có lúc gia đình không đủ ăn, nên khi còn đi học, ông viết bài cho các tạp chí y khoa phổ thông như Vui Sống dưới bút danh Kỳ Ngọc để kiếm sống.

Giáo sư Trần Ngọc Ninh bắt đầu hành trình học vấn tại Trường Bưởi (1939), chuyển từ khoa Toán sang Y khoa. Ông nội trú tại Bệnh viện Hà Nội (1946-1948), hoàn thành luận văn tiến sĩ y khoa năm 1948, và làm bác sĩ tại Bệnh viện Yersin, Hà Nội (1948-1952). Từ 1952-1954, ông du học tại Pháp và Anh, chuyên sâu về phẫu thuật cột sống và nhi khoa.

Sau Hiệp định Genève (1954), ông di cư vào Nam cùng với GS Phạm Biểu Tâm, Nguyễn Hữu, Đào Đức Hoành, Ngô Gia Hy, Nguyễn Đình Cát, giảng dạy tại Y khoa Đại học đường Sài Gòn, trở thành Giáo sư Phẫu thuật Chỉnh hình và Nhi khoa (1961-1967) và Trưởng khoa Phẫu thuật Chỉnh hình, Bệnh viện Bình Dân (1956-1977). Ông từng đảm nhiệm vai trò Bộ trưởng Văn hóa và Xã hội phụ trách Giáo dục (1966-1967), sáng lập SEAMEO (1967), và tham gia các ủy ban văn hóa, giáo dục (1968-1975).

Sau 1975, toàn hệ thống giáo dục bị thay đổi và cũng có tác động đến cá nhân ông. Cuộc sống của ông và đồng nghiệp như GS Phạm Biểu Tâm, GS Hoàng Tiến Bảo, GS Nguyễn Đình Cát phải đi làm bằng xe đạp mỗi ngày đến bệnh viện. Ngoài việc chăm sóc bệnh nhân và giảng dạy sinh viên, các giáo sư còn phải làm thêm các công việc không liên quan đến y khoa, như lau chùi nhà vệ sinh và đổ rác. Ông kể rằng "Tôi không thể quên cảnh Giáo sư Phạm Biểu Tâm, trong khi lau chùi nhà vệ sinh tại Bệnh viện Bình Dân, bị ngã và bị bầm tím. Giáo sư Tâm rất sợ vợ mình lo lắng, nên đã dặn các đồng nghiệp không được thông báo cho bà."

Sau 1975, GS Trần Ngọc Ninh không được trọng dụng vì quan điểm Y khoa Khoa học của ông không được những người mới đón nhận. Ông kể lại là từng nói với các tân sinh y khoa năm 1977 rằng:

“Các anh chị là những sinh viên cuối cùng mà tôi sẽ dạy Y khoa Khoa học. Tôi sẽ không dạy nữa. Từ năm sau, tôi chỉ dạy Y khoa Nhân dân. Và các anh chị phải cố gắng theo những gì tôi dạy. Đừng quên rằng các anh chị là những người thừa kế cuối cùng của Y khoa Khoa học.”

Năm 1977, ông vượt biển đến Mã Lai Á, định cư tại Mỹ, thi lại các chứng chỉ y khoa (1978-1980) và hành nghề tại Nam California. Ông tích cực tham gia hoạt động văn hóa, giáo dục, là thành viên Ban Cố vấn (2000) và Hiệu trưởng Viện Việt Học (2003-2008), giảng dạy ngữ pháp tiếng Việt.

Ông là một danh y, nhưng cũng nổi tiếng như là một nhà văn hoá học. Ông viết nhiều tiểu luận về văn hoá, và sau này tập hợp thành một cuốn sách. Ông còn là một nhà nghiên cứu về Phật học thâm sâu. Mấy mươi năm trước, tôi tìm tòi về văn hoá và đọc được nhiều ý kiến hay của ông.

GS Trần Ngọc Ninh đã sống một cuộc đời trọn vẹn, để lại di sản rực rỡ trong cả y khoa và văn hóa Việt Nam. Không chỉ xuất sắc trong lãnh vực y học, ông còn là một nhà văn hóa uyên thâm, với những tác phẩm sâu sắc về văn hóa, giáo dục, và ngữ pháp tiếng Việt, thể hiện khát vọng xây dựng một Việt Nam hiện đại, hòa bình. Dù trải qua những biến cố lịch sử, ông luôn giữ vững tinh thần trí thức, cống hiến không ngừng nghỉ cho đến tuổi 103. 

Sự ra đi thanh thản của ông tại Nam California, bên cạnh người vợ quá cố, với bia mộ giản dị mang pháp danh “Orgyen Karma,” là biểu tượng cho một cuộc đời tận tụy vì lý tưởng và nhân văn.

Lão Ngoan Đồng





Tàu Hủ- Món ăn dân dã đầy dinh dưỡng của Việt Nam

Tàu hủ (hay đậu phụ, đậu hủ), một thực phẩm rất quen thuộc nhưng có nhiều giá trị về dinh dưỡng, môi trường và sức khỏe. Đối với Phật giáo, tàu hủ là một nguồn nguyên liệu hết sức quan trọng có nhiều tác nhân dinh dưỡng cho người ăn chay. 

Chuyện đời thường hôm nay xin được trao đổi với TS MTT qua đề tài:” Tàu Hủ - Món ăn dân dã đầy dinh dưỡng của Việt Nam”.

Tàu hủ được chế biến từ hạt đậu nành. Sau khi ngâm, xay với nước, lọc lấy sữa đậu nành, người ta đun sôi rồi cho chất kết tủa như thạch cao thực phẩm (calcium sulfate), magnesium chloride (nigari) hoặc glucono delta-lactone (GDL). Protein đậu nành đông lại thành khối và được ép thành tàu hủ. Xin anh Truyết nói thêm về những giá trị dinh dưỡng của tàu hủ ạ.

MTT1: Thưa Cô LB và quý thính giả của Radio VVA 1600 AM. Tảu hủ là tên gọi ở miền Nam, còn người Bắc gọi là đậu hủ. Nói về giá trị dinh dưỡng, tàu hủ là một trong những nguồn protein thực vật tốt nhất. Về thành phần cấu tạo tàu hủ, trong đó gồm: Protein khoảng 8–15 g/100 g (tùy loại).
  • Chứa đầy đủ các acid amin thiết yếu, tuy hàm lượng methionine hơi thấp hơn protein động vật.
  • Giàu canxi nếu được làm bằng calcium sulfate.
  • Có sắt, magie, kali và một số vitamin nhóm B.
  • Không chứa cholesterol.
  • Hàm lượng chất béo chủ yếu là chất béo không bão hòa.
Đối với người lớn tuổi, tàu hủ là thực phẩm rất có lợi vì mềm, dễ tiêu hóa, ít gây gánh nặng cho hệ tiêu hóa và có thể thay thế một phần thịt đỏ.

Về góc nhìn môi trường, nếu so với sản xuất thịt bò hoặc thịt heo, sản xuất tàu hủ thì tiêu tốn ít nước hơn, phát thải khí nhà kính thấp hơn nhiều, sử dụng đất canh tác ít hơn, tạo ra ít chất thải hữu cơ hơn. Vì vậy, nhiều nhà khoa học xem tàu hủ là một trong những nguồn protein bền vững nhất cho tương lai.

Những cũng cần nên lưu ý là tàu hủ rất tốt, nhưng cũng có vài điểm cần quan tâm: Về An toàn thực phẩm: Tàu hủ có hàm lượng nước rất cao nên rất dễ nhiễm vi khuẩn nếu bảo quản không đúng nhiệt độ.

Về Chất lượng nguyên liệu: Nên chọn tàu hủ làm từ đậu nành sạch, tránh các cơ sở sử dụng chất bảo quản hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc.

Đậu nành chứa chất isoflavone. Theo phần lớn nghiên cứu hiện nay, việc ăn đậu nành với lượng thông thường không làm giảm testosterone ở nam giới và còn có thể mang lại lợi ích cho tim mạch và xương.


LB2: Như vậy có nên ăn mỗi ngày, không anh? Và những lợi ích chính của tàu hủ như thế nào thưa anh?

MTT2: Đối với người khỏe mạnh, có thể ăn tàu hủ 3–7 lần mỗi tuần, thậm chí mỗi ngày với lượng vừa phải (khoảng 100–200 g/ngày), kết hợp với nhiều nguồn protein khác như cá, trứng, các loại đậu và rau quả để cân đối dinh dưỡng. Tàu hủ là một thực phẩm giàu dinh dưỡng, giá thành thấp, thân thiện với môi trường, phù hợp với xu hướng dinh dưỡng bền vững của thế giới. Nếu được sản xuất từ đậu nành sạch và bảo quản đúng cách, đây là một trong những thực phẩm đáng khuyến khích trong khẩu phần ăn hằng ngày. Những lợi ích chính của tàu hủ gồm:

Tàu hủ cung cấp đạm chất lượng cao: Tàu hủ chứa đầy đủ 9 axit amin thiết yếu mà cơ thể cần, rất thích hợp cho người ăn chay, người lớn tuổi và người muốn giảm thịt đỏ.

Tốt cho tim mạch vì không chứa cholesterol, hàm lượng chất béo bão hòa thấp, trong khi có nhiều chất béo không bão hòa có lợi cho tim. Ăn các thực phẩm từ đậu nành như tàu hủ thường xuyên có thể giúp giảm nguy cơ bệnh tim.

Giúp xương chắc khỏe: Nhiều loại tàu hủ được kết tủa bằng canxi nên rất giàu canxi. Cung cấp thêm magie và phospho, là những khoáng chất quan trọng cho xương.

Hỗ trợ kiểm soát cân nặng: Ít calo nhưng giàu đạm nên tạo cảm giác no lâu và phù hợp cho người muốn giảm cân hoặc duy trì cân nặng.

Giàu chất chống oxy hóa: Tàu hủ chứa các hợp chất isoflavone từ đậu nành, có tác dụng chống oxy hóa và chống viêm. Các nghiên cứu trên người không cho thấy việc ăn tàu hủ làm tăng nguy cơ ung thư; ngược lại, khi dùng trong chế độ ăn cân bằng, nó có thể mang lại lợi ích sức khỏe.

Phù hợp với người cao tuổi: Tàu hủ mềm, dễ nhai, dễ tiêu hóa, có thể thay thế một phần thịt, giúp giảm gánh nặng tiêu hóa.

LB3: Tàu hủ đối với thị trường người Việt hải ngoại, đặc biệt đối với người ăn chay như thế nào?

MTT3: Đây là một câu hỏi rất thú vị, vì nó không chỉ liên quan đến dinh dưỡng mà còn đến văn hóa, kinh tế và xu hướng tiêu dùng của cộng đồng người Việt hải ngoại.

1. Tàu hủ là thực phẩm gần như không thể thiếu: Đối với người Việt ở hải ngoại, đặc biệt tại Hoa Kỳ, Canada, Úc và châu Âu, tàu hủ vẫn giữ vị trí rất quan trọng vì là món ăn gắn với ký ức quê hương, dễ chế biến thành nhiều món Việt như tàu hủ chiên sả ớt, tàu hủ kho nấm, bún riêu chay, bún bò Huế chay, canh chua chay, đậu hũ nhồi khổ qua... Hầu như tất cả món chay đều cần có tàu hủ.

Đây là những món ăn giúp duy trì bản sắc ẩm thực Việt ngay cả khi sống xa quê.

2. Còn đối với người ăn chay: Đây là nhóm khách hàng rất lớn. Có thể chia thành ba nhóm: - Người ăn chay theo tín ngưỡng Phật giáo - Người ăn chay vì sức khỏe - Người ăn thuần chay (vegan) vì môi trường và quyền động vật. Đối với cả ba nhóm trên, tàu hủ là nguồn protein chủ lực vì giá thành thấp, giàu chất đạm, dễ chế biến, phù hợp với nhiều món ăn.

Xu hướng ăn thực vật (plant-based) tại Bắc Mỹ trong nhiều năm qua cũng góp phần làm nhu cầu đối với các sản phẩm từ đậu nành tăng lên.

3. Thị trường người Việt hải ngoại còn nhiều tiềm năng: Riêng tại Hoa Kỳ có hàng triệu người gốc Việt, tập trung ở California, Texas, Washington và nhiều bang khác. Ngoài người Việt còn có người Hoa, người Nhật, người Đại Hàn, người Thái, và người ăn chay bản xứ. Do đó, nếu sản phẩm đạt phẩm chất cao thì thị trường không chỉ giới hạn trong cộng đồng người Việt.

4. Xu hướng mới: thực phẩm sạch: Đây là điểm tôi nghĩ sẽ đặc biệt phù hợp với mối quan tâm lâu nay của ông về môi trường và thực phẩm an toàn. Người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến: thực phẩm không biến đổi gen (Non-GMO), thực phẩm hữu cơ (Organic), không chất bảo quản, ít phụ gia, và quy trình sản xuất minh bạch. Một cơ sở sản xuất tàu hủ đáp ứng được các tiêu chuẩn này sẽ có lợi thế cạnh tranh đáng kể.

LB4: Theo LB thấy, có nhiều người một khi ăn tàu hủ vào dù bất cứ dưới dạng thức ăn nào thì…bị dị ứng. Anh Truyết nghĩ sao về vấn đề nầy?

MTT4: Đúng như vậy LB. Có người dị ứng đậu nành không nên ăn. Người đang dùng thuốc điều trị suy tuyến giáp trạng (levothyroxine) vẫn có thể ăn tàu hủ, nhưng nên dùng cách thời điểm uống thuốc vài giờ để tránh ảnh hưởng hấp thu thuốc.

Câu hỏi được đặt ra là có những dị ứng nào trong việc ăn tàu hủ không? Tuy tàu hủ là thực phẩm an toàn đối với đa số mọi người, nhưng vẫn có một số người có thể bị dị ứng hoặc không dung nạp được với đậu nành. Các trường hợp thường gặp gồm:

Dị ứng đậu nành (Soy allergy): Đây là dị ứng quan trọng nhất. Những triệu chứng nhẹ xảy ra như: - Ngứa miệng hoặc cổ họng - Nổi mề đay, ngứa da - Môi hoặc lưỡi hơi sung - Đau bụng, tiêu chảy hoặc buồn nôn. Còn những triệu chứng nặng nhưng rất hiếm xảy ra như: - Khó thở - Khò khè - Sưng thanh quản - Tụt huyết áp. Nếu có các triệu chứng nặng trên sau khi ăn tàu hủ, cần được cấp cứu ngay.

Cũng cần nên nói thêm, còn có những người không dung nạp đậu nành: Trường hợp nầy, không thể gọi là dị ứng được. Người bệnh có thể bị đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy, khó tiêu. Nguyên nhân là hệ tiêu hóa nhạy cảm với một số carbohydrate trong đậu nành.

Những ai dễ bị dị ứng nhất? - Trẻ em có tiền sử dị ứng thực phẩm - Người dị ứng đậu phộng hoặc một số loại đậu khác (không phải ai cũng bị, nhưng nguy cơ cao hơn) - Người có cơ thể dị ứng như hen suyễn, bịnh ngứa ngáy còn gọi là chàm (eczema), viêm mũi dị ứng. Một lời khuyên thực tế là, đối với hơn 95% người trưởng thành khỏe mạnh, tàu hủ là một thực phẩm rất tốt. Điều quan trọng hơn là: - Chọn tàu hủ được sản xuất hợp vệ sinh - Không ăn quá nhiều một loại thực phẩm duy nhất - Kết hợp với rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, cá, trứng hoặc các nguồn đạm khác để có chế độ ăn cân bằng.

Dị ứng với tàu hủ không phổ biến ở người lớn, nhưng khi đã có phản ứng dị ứng thật sự thì không nên chủ quan. Một số người lần đầu chỉ bị nổi mề đay nhẹ, nhưng những lần tiếp xúc sau có thể xảy ra phản ứng nặng hơn. Vì vậy, nếu đã từng có phản ứng rõ ràng sau khi ăn tàu hủ hoặc các sản phẩm từ đậu nành, nên được bác sĩ đánh giá để xác định mức độ nguy cơ và hướng dẫn phòng ngừa phù hợp, thưa cô LB.

LB5: Như vậy, có thể đây là một cơ hội tốt cho các doanh nghiệp Việt, nếu người Việt đầu tư có bài bản, có thể phát triển các chuỗi sản phẩm như: tàu hủ tươi, tàu hủ hữu cơ, tàu hủ mềm kiểu Nhật, tàu hủ chiên, tàu hủ đông lạnh, tàu hủ ăn liền, tàu hủ non dùng cho các nhà hàng. Cũng như, kết hợp với các sản phẩm khác như sữa đậu nành, tàu hủ ky, chả chay và nước sốt chay sẽ giúp đa dạng hóa danh mục sản phẩm. Anh Truyết thấy được không anh?

MTT5: Nói về góc nhìn chiến lược, tôi thấy, nếu nhìn dưới góc độ kinh doanh, tôi cho rằng thị trường tàu hủ dành cho cộng đồng người Việt hải ngoại sẽ không còn tăng trưởng bùng nổ nữa, vì đây là mặt hàng đã khá phổ biến vì trên thị trường, tàu hủ sản suất công nghiệp đã chiếm lĩnh thị trường rồi. Tuy nhiên, về phần “tàu hủ có phẩm chất cao”, tàu hủ vẫn còn nhiều chỗ cạnh tranh. Người tiêu dùng ngày càng sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, hương vị truyền thống, quy trình sản xuất sạch và bao bì hiện đại. Bên cạnh đó, việc mở rộng sang khách hàng không phải người Việt, đặc biệt là những người theo chế độ ăn chay, thuần chay hoặc quan tâm đến sức khỏe, có thể tạo ra tiềm năng tăng trưởng lớn hơn so với nhắm vào việc chỉ phục vụ cộng đồng người Việt.

LB6: Xin anh cho biết tàu hủ truyền thống và tàu hủ công nghiệp khác nhau thế nào.

MTT6: Tàu hủ truyền thống có nhiều ưu điểm như thường làm trong ngày, hương vị thơm tự nhiên của đậu nành, có ít phụ gia, có kết cấu mềm và có vị béo đặc trưng. Tuy nhiên, cũng có một vài nhược điểm qua thời gian bảo quản ngắn (1–3 ngày nếu giữ lạnh), phẩm chất không đồng đều giữa các cơ sở sản xuất. Và quan trọng hơn hết, nếu quy trình vệ sinh không tốt, nguy cơ nhiễm vi sinh rất cao so với tàu hủ công nghiệp.

Đối với Tàu hủ công nghiệp, có nhiều ưu điểm như: - Phẩm chất đồng đều - Quy trình vệ sinh được kiểm soát chặt chẽ - Có thể bảo quản nhiều tuần nếu đóng gói vô trùng (pasterized) – Và việc truy xuất nguồn gốc thuận tiện hơn.

Còn nhược điểm cũng cần được nêu ra đây như việc dùng những hóa chất ổn định hoặc chất tạo cấu trúc “cứng hay mềm”. Có thêm một số hóa chất trong quá trình sản xuất vì vậy cho nên, tàu hủ công nghiệp thường làm giảm hương vị tự nhiên. Do đó, người tiêu dùng thường cảm nhận là "ít thơm" hơn tàu hủ truyền thống.

Nếu nhà sản xuất công nghiệp sử dụng nguyên liệu tốt, quy trình sạch và phụ gia đúng quy định thì phẩm chất dinh dưỡng không hề kém tàu hủ truyền thống. Vấn đề cốt lõi là phẩm chất nguyên liệu và quy trình sản xuất, chứ không chỉ là quy mô lớn hay nhỏ mà thôi..

LB7: Còn tàu hủ có liên quan gì đến GMO (đậu nành biến đổi gen) như thế nào thưa anh?

MTT7: Tàu hủ và đậu nành GMO. Đây là chủ đề gây nhiều tranh luận. Trên thực tế, hiện nay, phần lớn đậu nành trồng tại Hoa Kỳ, Brazil và Argentina là đậu nành biến đổi gen (GMO). Đặc điểm chính là khả năng chịu thuốc diệt cỏ hoặc chống một số sâu bệnh. Điều này có nghĩa là nhiều sản phẩm tàu hủ trên thị trường quốc tế có thể được làm từ đậu nành GMO, trừ khi được ghi rõ là Non-GMO hoặc Organic.

Cho đến nay, các cơ quan quản lý lớn trên thế giới đã kết luận rằng các giống GMO đang được phê duyệt để tiêu dùng không có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy chúng gây hại trực tiếp cho sức khỏe khi được sử dụng đúng quy định.

Tuy nhiên, vẫn có những tranh luận về tác động lâu dài đến đa dạng sinh học, nguy cơ cỏ dại kháng thuốc, việc sử dụng nhiều thuốc diệt cỏ trong một số hệ thống canh tác, sự phụ thuộc của nông dân vào nguồn giống thương mại. Vì vậy, nhiều người chọn sản phẩm Non-GMO hoặc Organic không chỉ vì sức khỏe mà còn vì những cân nhắc về môi trường và mô hình nông nghiệp.

LB8: Chúng ta có nên ăn tàu hủ khi mắc một số bệnh không anh Truyết?

MTT8: Nói về Sỏi thận: Không phải tất cả sỏi thận đều giống nhau. Nếu là sỏi canxi oxalat, tàu hủ nhìn chung vẫn có thể dùng với lượng hợp lý. Điều quan trọng hơn là uống đủ nước, hạn chế thực phẩm quá nhiều oxalat nếu bác sĩ khuyến nghị, và duy trì lượng canxi trong chế độ ăn ở mức phù hợp thay vì cắt bỏ hoàn toàn.

Nói về bịnh Thống phong - Gout: Đây là vấn đề từng gây nhiều hiểu lầm. Trước đây người ta lo ngại đậu nành làm tăng acid uric, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy tàu hủ và các sản phẩm đậu nành không làm tăng nguy cơ gout như thịt đỏ hay nội tạng, và tàu hủ có thể là nguồn thay thế protein tốt cho người bệnh gout.

Nói về Ung thư: Đây cũng là chủ đề được nghiên cứu rất nhiều. Đối với phần lớn người dân, việc ăn đậu nành ở mức vừa phải được xem là an toàn thì hiện nay, không có bằng chứng cho thấy tàu hủ làm tăng nguy cơ ung thư.

Ở phụ nữ từng mắc ung thư vú, nhiều nghiên cứu quan sát còn ghi nhận việc tiêu thụ thực phẩm từ đậu nành ở mức thông thường không làm tăng nguy cơ tái phát, và trong một số quần thể còn liên quan đến kết quả sức khỏe thuận lợi hơn. Tuy nhiên, người đang điều trị nên trao đổi với bác sĩ điều trị để được tư vấn phù hợp với tình trạng cụ thể. Đó là tất cả những gì tôi có thể chia xẻ cùng lB và thính giả của VVA.

LB9: Cảm ơn TS MTT đã cho thính giả nhiều điều hữu ích về tàu hủ. Thính giả được biết thêm về sự hiện diện của tàu hủ trong bữa cơm Việt. xin anh cho vài nhận định sau cùng cho buổi trao đổ qua câu Chuyện Đời Thường hôm nay.

MTT9: Đứng về góc nhìn của một nhà môi trường, tôi không xem tàu hủ đơn thuần là một món ăn. Nó là một mắt xích trong hệ thống thực phẩm bền vững. Một chiến lược quốc gia khuyến khích sử dụng nhiều hơn các nguồn protein thực vật như tàu hủ, song song với việc bảo đảm nguồn nguyên liệu sạch, kiểm soát chất lượng và phát triển nông nghiệp bền vững, có thể mang lại lợi ích đồng thời cho sức khỏe con người, môi trường và kinh tế.

Nói về Việt Nam một chút:"Việt Nam có thể xây dựng một nền công nghiệp đậu nành sạch từ đồng ruộng đến bàn ăn như Nhật Bản hay không, và những rào cản lớn nhất hiện nay là gì?" Đây là câu hỏi không chỉ về thực phẩm mà còn về chiến lược phát triển quốc gia.

Trong nhiều thập niên, người ta thường đo sự phát triển bằng số lượng nhà máy, sản lượng thép hay tốc độ tăng GDP. Nhưng trong thế kỷ XXI, một quốc gia còn được đánh giá qua khả năng sản xuất thực phẩm an toàn, bảo vệ tài nguyên và gìn giữ sức khỏe cho thế hệ tương lai.

Nếu Việt Nam xây dựng được những chuỗi giá trị như "Chuỗi Đậu Nành Xanh", thì thành công không chỉ nằm ở những miếng tàu hủ ngon hơn hay kim ngạch xuất khẩu cao hơn. Thành công lớn hơn là hình thành một mô hình phát triển trong đó kinh tế, môi trường và con người cùng được đặt vào trung tâm của mọi sự phát triển là phát triển đất nước nhưng không để thế hệ mai sau phải gánh chịu những chi phí môi trường mà chúng ta có thể phòng tránh từ hôm nay.

Điều tôi thấy đáng quý hôm nay là chúng ta đã bắt đầu từ một chủ đề rất đời thường – tàu hủ – nhưng rồi đi đến những vấn đề lớn hơn: nông nghiệp, môi trường, sức khỏe cộng đồng, kinh tế tuần hoàn và cuối cùng là con đường phát triển của Việt Nam. Đó cũng là cách nhiều chính sách lớn trên thế giới hình thành từ những điều rất nhỏ nhưng có ảnh hưởng sâu rộng.

Vì vậy, "Tri thức chỉ thật sự có ý nghĩa khi được dùng để phục vụ con người; và phát triển chỉ thật sự có giá trị khi con cháu mai sau có thể tự hào về những gì chúng ta để lại." Cảm ơn Quý vị đã lắng nghe…

Mai Thanh Truyết



Blog Archive