Warning to the West
'Warning to the West' includes the texts of the Nobel Prize-winning author's three speeches in the United States in the summer of 1975, his first major public addresses since his expulsion from the Soviet Union in 1974: on June 30 and July 9 to trade-union leaders of the AFL-CIO in Washington, D.C and in New York City, and on July 15 to the United States Congress; and also the texts of his recent BBC interview and radio speech, which rocked London when aired in March 1976.
In all these addresses, Solzhenitsyn presents a challenge to the West, both politically and morally. As Bernard Levin wrote in The Times Literary Supplement: "Solzhenitsyn mounts a public indictment of the supine inattention of the West that rings like the blows of the hammer with which Luther nailed his manifesto to the doors at Wittenberg."
Using examples from recent history, Solzhenitsyn condemns the Soviet government for its intolerable policy of repression, yet also sharply criticizes those complacent Westerners who support their government's misguided policy of detente and timidly fear to take up the obligations that freedom-hungry expect from the leading democracies of the world. "Interfere more and more," he pleads. " Interfere as much as you can. We beg you to come and interfere."
The strong principles and admonitions of Solzhenitsyn, who is a keen observer of world events, are rooted in a superb command of history and, of course, in the lessons of his own experience.
In his New York speech, Solzhzenitsyn began with the questions: " Is it possible or impossible to transmit the experience of those who have suffered to those who have yet to suffer? Can one part of humanity learn from the bitter experience of another?" Warning to the West provides the impetus and the knowledge to begin to answer yes to those questions --for ourselves and for the sake of our future.
SPEECHES TO THE AMERICANS
June 30, 1975
Introduction by George Meany
When we think of the historic struggles and conflicts of this century, we naturally think of famous leaders: men who governed nations, commanded armies, and inspired movements in the defense of liberty, or in the service of ideologies which have obliterated liberty.
Yet today, in the grave hour in human history, when the forces arrayed against the free spirit of man are more powerful, more brutal and more lethal than ever before, the single figure who has raised highest the flame of liberty heads no state, commands no army, and leads no movement that our eyes can see.
But there is a movement -- a hidden movement of human beings who have no offices and no headquartters, who are not represented in the great halls where nations meet, who every day risk or suffer more for the right to speak, to think, and to be themselves than any of us here are likely to risk in our entire lifetime.
Where are the members of this invisible movement? As we prepare tonight to honor the presence of one of them among us, let us give some thought to the rest: to the millions who are trapped in Soviet slave-labor camps; to the countless thousands drugged and straight-jacketed in so-called insane asylums; to the multitudes of voiceless workers who slave in the factories of the commissars; to all those who strain for its and pieces of truth through the jammed frequencies of forbidden broadcasts, and who record and pass outlawed thoughts from hand to hand in the shadows of tyranny.
But if they remain invisible to us, we can hear them now, for there has come forth from under the rubble of oppression a voice that demands to be heard, a voice that will not be denied.
We heed this voice, not because it speaks for the left or the right or for any faction, but because it hurls truth and courage into the teeth of total power when it would be so much easier and more comfortable to submit and to embrace the lies by which that power lives.
What is the strength of this voice? How has it broken through to us when others have been stilled? Its strength is art.
Alexander Solzhenitsyn is not a crusader. He is not a politician. He is not a general. He is an artist. Solzhenitsyn's art illuminates the truth. It is in a sense subversive: subversive of hypocrisy, subversive of delusion, subversive of the Big Lie.
No man in modern times and very few in all history have demonstrated as drastically as Alexander Solzhenitsyn the power of the pen coupled with the courage to free men's minds. We need that power desperately today. We need it to teach the new and the forgetful generations in our midst what it means not to be free. freedom is not an abstraction, neither is the absence of freedom. Solzhenitsyn has helped us to see that, thanks to his art and courage.
His art is a unique gift. It cannot be transmitted to another. But let us pray that his courage is contagious.
We need echoes of his voice. We need to hear the echoes in the White House. We need to hear the echoes in the White House. We need to hear the echoes in the Congress and in the State Department and in the universities and in the media, and if you please, Mr Ambassador Patrick Moynihan, in the United Nations.
The American trade-union movement, from its beginnings to the present, has been dedicated to the firm, unyielding belief in freedom. Freedom for all mankind, as well as for ourselves. It is in that spirit that we are honored to present Alexander Solzhenitsyn.
*****
Most of those present here today are workers. Creative workers. And I myself, having spent many years of my life as a bricklayer, as a foundry-man, as a manual worker, in the name of all who have shared this forced labor with me, like the two Gulag prisoners whom you just saw, * and on behalf of those who are doing forced labor in our country, I can start my speech today with the greeting:"Brothers! Brothers in Labor!"
And not to forget the amny honoured guests present here tonight, let me add: " Ladies and Gentlemen."
"Workers of the world, unite!" Who of us has not heard this slogan, which has been sounding through the world for 125 years? Today you can find it in any Soviet pamphlet as well as in every issue of Pravda. But never have the leaders of the Communist Revolution in the Soviet Union used these words sincerely and in their full meaning. When so many lies have accumulated over the decades, we forget the radical and basic lie which is not on the leaves of the tree but at its very roots.
It is now almost impossible to remember or to believe...For instance, I recently reprinted a pamphlet from the year 1918. This was a detailed record of a meeting of all representatives of the factories in Petrograd, the city known in our country as the "cradle of the revolution" .
I repeat, this was March 1918, only four months after the October Revolution, and all the representatives of the Petrograd factories were denouncing the Communists who had deceived them in all their promises. What is more, not only had the Communists abandoned Petrograd to cold and hunger, themselves having fled from Petrograd to Moscow, but they had given orders to open machine-gun fire in the crowds of workers in the factory courtyards who were demanding the election of independent factory committees.
Let me remind you, this was March 1918. Scarcely anyone now can recall the other, similar acts; the crushing of the Petrograd strikes in 1921, the shooting of workers in Kolpino in the same year...
At the beginning of the Revolution, all those in the leadership, the Central Committee of the Communist Party, were emigre' intellectuals who had returned after disturbances had already broken out in Russia to carry out the Communist Revolution. But one of them was a genuine worker, a highly skilled lathe operator until he last day of his life, Alexander Shliapnikov. Who is familiar with that name today? And yet it was he who expressed the true interests of the workers within the Communist leadership. In the years before the revolution it was Shliapnikov who ran the whole Communist party in Russia -- not Lenin, who was an emigre'. In 1921, he headed the Workers' Opposition, which charged that the Communist leadership had betrayed the interests of the workers, that it was crushing and oppressing the proletariat and had degenerated into a bureaucracy.
Shliapnikov disappeared from sight. He was arrested later, and since he firmly stood his ground he was shot in prison; his name is perhaps unknown to most people here today. But I remind you: before the Revolution, the head of the Communist Party of Russia was Shliapnikov-- not Lenin.
Since that time, the working class has never been able to stand up for its rights and, in contrast to all Western countries, our working class receives only handouts. It cannot defend its simplest everyday interests, and the least strike for pay or for better living conditions is viewed as counter-revolutionary. Thanks to the closed nature of the Soviet system, you have probably never heard of the textiles strikes in 1930 in Ivanovo, or of the 1961 worker unrest in Murom and Alexandrovo, or of the major workers' uprising in Novocherkassk in 1962 --this was in Khrushchev's time, well after the so called thaw.
The story of this uprising will shortly be told in detail in my book, The Gulag Archipelago III. It is the story of how workers went in peaceful demonstration to the Novovherkassk party headquarters, carrying portraits of Lenin, to request a change in economic conditions. They were fired on with machine guns and dispersed with tanks. No family could even collect its wounded and dead: all were taken away in secret by the authorities.
I don't have to explain to those present here that in our country, ever since the Revolution, there has never been such a thing as a free trade union.
The leaders of the British trade union are free to play the unworthy game of paying visits to imaginary Soviet trade unions and receiving odious visits in return. But the AFL-CIO has never given in to these illusions.
The American workers' movement has never allowed itself to be blinded and to mistake slavery for freedom. And today, on behalf of all of our oppressed people, I thank you for this!
In 1947, when liberal thinkers and wise new men of the West who had forgotten the meaning of the word "liberty", were swearing that there were no concentrations camps in the Soviet Union at all, the American Federation of labor published a map of our concentration camps and on behalf of all of the prisoners of those times, I want to thank the American workers' movement for this.
But just as we feel ourselves your allies here, there also exists another alliance-- at first glance a strange and surprising one, but if you think about it, one which is well-founded and easy to understand: this is the alliance between our Communist leaders and capitalists.
This alliance is not new. The very famous Armand Hammer who flourishes here today, laid the basis for this when he made the first explanatory trip to Soviet Russia in Lenin's time, in the very first year of the Revolution. He was extremely successful in this reconnaissance mission and ever since then, for all these fifty years, we see continuous and steady support by the businessmen of the West for the Soviet communist leaders. The clumsy and awkward soviet economy, which could never cope with its own difficulties on its own, is continually getting material and technological assistance. The major construction projects in the initial five-year plan were build exclusively with American technology and materials. Even Stalin recognised that 2/3 of what needed was obtained from the West. And if today the Soviet union has powerful military and police forces-- in a country which is poor by contemporary standards-- forces which are used to crush our movement for freedom in the Soviet Union-- we have Western capital to thank for this as well.
Let me remind you of a recent incident which some of you may have read about in the newspapers, although others might have missed it: certain of your businesmen, on their own initiative, set up an exhibit of criminological technology in Moscow. This was the most recent and elaborate technology that here, in our country, is used to catch criminals, to bug them, to spy on them, to photograph them, to tail them, to identify them. It was all put on exhibit in Moscow in order fhat the Soviet KGB agents could study it, as if the businessmen did not understand what sort of criminals would be hunted down by the KGB.
The Soviet government was extremely interested in this technology and decided to purchase it. And your businessmen were quite willing to sell it. Only when a few sober voices here raised an uproar against it wad this deal blocked. But you must realise how clever the KGB is. This technology didn't have to stay 2 or 3 weeks in a Soviet building under Soviet guard. 2 or 3 nights were enough for the KGB to examine and copy it. And if today persons are hunted down by the best and most advanced technology, for this I can also thank your Western capitalists.
This is something which is almost incomprehensible to the human mind: a burning greed for profit that goes beyond all reason, all self-control, all conscience, only to get money.
I must say that Lenin predicted this whole process. Lenin, who spent most of his life in the West and not in Russia, who knew the West much better than Russia, always wrote and said that the Western capitalists would do anything to strengthen the economy of the USSR. They will compete with each other to sell us cheaper goods and sell them quicker, so that the Soviets will buy from one rather from the other. He said: they will bring us everything themselves without thinking about their future. And in a difficult moment, at a party meeting in Moscow, he said: "Comrades, don't panic, when things get very tough for us, we will give the bourgeoisie a rope, and the bourgeoisie will hang itself."
Then Karl Radek, who was a very resourceful wit, said :"Vlamidir Ilyich but where are we going to get enough rope to hang the whole bourgeoisie?" Lenin effortlessly replied,"They will sell it to us themselves."
For decades on end, throughout the 1920's, the 1930's, the 1940's, and 1950's the Soviet press kept writing: Western capitalism, your end is near. We will destroy you. But it was as if the capitalists had not heard, could not understand, could not believe this.
Nikita Krushchev came here and said, "We will bury you!" They didn't believe that either. They took it as a joke.
Now, of course, they have become more clever in our country. Today they don't say "We are going to bury you," now they say "Detente".
Nothing has changed in Communist technology. The goals are the same as they were, but instead of the artless Krushchev, who couldn't hold his tongue, now they say "Detente".
In order to make this clear, I will take the liberty of presenting a short historic survey-- the history of these relations which in different periods have been called "trade", "stabilisation of the situation", "recognition of realities" and now "detente". These relations have at least a forty-year history.
Let me remind you with what kind of system relations began.
The system was installed by an armed uprising.
It dispersed the Constituent Assembly.
It capitulated to Germany-- the common enemy.
It introduced punishment and execution without trial through the Cheka.
It crushes workers' strikes.
It plundered the countryside to such an unbeliable extent that the peasants revolted, and when this happened it crushed the peasants in the bloodiest manner.
It smashed the Church.
It reduced 20 provinces of our country to utter famine.
This was in 1921, the infamous Volga famine. It was a typical Communist technique: to struggle for power without thinking of the fact that the productivity is collapsing, that the fields are not being sown, that the factories stand idle, that the country is sinking into poverty and famine-- but when poverty and hunger do come, then to turn to the humaniterian world for help. We see this in North Vietnam today, Portugal is on the same path. And the same thing happened in Russia in 1921. When the 3-year civil war, started by the Communists-- and "civil war" was a slogan of the Communists, civil war was Lenin's purpose; read Lenin, this was his aim and slogan-- when they had ruined Russia by civil war, then they asked America,"America, feed our hungry." And indeed, generous and magnanimous America did feed our hungry.
The so-called American Relief Administration was set up, headed by your future President Hoover, and indeed many millions of Russia lives were saved by this organisation of yours.
But what sort of gratitude did you receive for this? In the USSR not only did they try to erase this whole event from the popular memory-- it's almost impossible in the Soviet press today to find any reference to the American Relief Administration-- they even denounced it as a clever spy organisation, a cunning scheme of American imperialism to set up a spy network in Russia.
I continue: this was a system that introduced the first concentration camps in the history of the world.
This was a system that, in the 20th century, as the first to introduce the use of hostages-- that is to say, to seize not the person whom they were seeking, but rather a member of his family or simply someone at random, and to shoot him.
Such a system of hostages and the persecution of families exists to this day. It is still the most powerful weapon of persecution, because the bravest person, who is not afraid for himself, can flinch at a threat to his family.
This was a system which was the first-- long before Hitler-- to employ false announcements of registration, that is to say: "Such and such persons must appear to register." People wold comply and then they were take away to be killed. For technical reasons we didn't have gas chambers in those days. We used barges. A hundred or a thousand persons were put into a barge and then it was sunk.
This was a system which deceived the workers in all of its decrees-- the decree on land, the decree on peace, the decree on factories, the decree on freedom of the press.
This was a system which exterminated all other parties. And let me make it clear to you that it not only disbanded each party, but destroyed its members. All members of every non-communist party were exterminated.
This was a system which carried out genocide of the peasantry. 15 Million peasants were shipped off to their deaths.
This was a system which introduced serfdom, the so-called passport system.
This was a system which in time of peace, artificially create famine, causing 6 million persons to die in the Ukraine between 1932 and 1933. They died on the very threshold of Europe. And Europe didn't even notice it. The world didn't even notice. 6 million persons!
I could continue this enumeration, but I must stop because I have come to the year 1933 when, after all the facts I have named, your president Roosevelt and your Congress decided that this system was worthy of diplomatic recognition, of friendship and assistance.
Let me remind you that the great Washington did not agree to recognize the French convention because of it savagery. Let me remind you that in 1933 voices were raised in your country objecting to recognition of the Soviet Union. Howerver, this recognition took place and it was the beginning of friendship and ultimately of a military alliance.
Let us recall that in 1904 the Ameriacan press was delighted at the japanese victories and everyone wanted Russia's defeat because it was a conservative country. And in 1914 reproaches were directed at France and England for having entered into an alliance with such a conservative country as Russia.
THe scope and the direction of my speech today do not permit me to say more about pre-revolutionary Russia. I will only note that information about pre-revolutionary Russia was obtained by the West from persons who were either not sufficiently competent or not sufficiently scrupulous. I will cite for the sake of comparison some figures which you can read for yourself in the Gulag Archipelago, which has already been published in the United States, and perhaps many of you may have read it. Here are the figures:
According to the calculations of specialists, based on the most precise and objective statistics, in the 80 years that preceded the Revolution in Russia --years of revolutionary activity with attempts on the Tsar's life, the assassination of a Tsar, revolutionary uprisings-- during those years an average of 17 persons a year were executed. The notorious Spaanish Inquisition, during the decade when it was at the height of its murderous activity, executed perhaps 10 persons a month. In the Gulag Archipelago i cite a book which was published by the Cheka in 1920, proudly reporting on its revolutionary achievements in 1918 and 1919 and apologizing that its data were not quite complete: in 1918 and 1919 the Cheka executed, without trial, more than 1000 persons a month! This was written by the Cheka itself, before it understood how this would appear in historical perspective.
In 1937-1938, at the height of Stalin's terror, if we divide the number of persons executed by the number of months, we get more than 40,000 persons shot per month! Here are the figures: 17 a year, 10 a month, more than1000 a month, more than 40,000 a month! Thus, that which had made it difficult for the democratic West to form an alliance with pre-revolutionary Russia had. by 1941, grown to such an extent, yet still did not prevent the entire united democraties of the world--England, France, The United States, Canada, Australia and other small countries -- from entering into a military alliance with the Soviet Union. How is this to be explained? How can we understand it?
Here we can offer a few explanations: The first, I think, is that the entire united democraties of the world were too weak to fight against Hitler's Germany. If this is the case, then it is a terrible sign. It is a terrifying portent for the present day. If all these countries together could not defeat Hitler's little Germany, what are they going to do today, when more than half the globe is inundated by totalitarism? I don't want to accept this explanation.
The second explanation is that perhaps there was simply panic among the statemen of the day. They simply didn't have sufficient confidence in themselves, they had no strength of spirit, and in this confused state they decided to enter into an alliance with Soviet Totalitarianism. But this is also not flattering to the West.
Finally, the third explanation is that it was a deliberate choice. Democracy did not wish to defend itself. For defence it wanted to make use of another totalitarian system, the Soviet totalitarian system, I'm not talking now about the moral worth of such a choice, I'm going to talk about that later. But in terms of simple calculation, how shortsighted it is, what profound self-deception it demonstrates.
We have a russian proverb: " Don't call a wolf to help you against the dog." If dogs are attacking and tearing at you, fight against the dogs, do not call a wolf for help. Because when the wolves come, they will destroy the dogs or drive them away, but they will tear you apart as well."
World democracy could have defeated one totalitarian regime after another, the German, then the Soviet. Instead, it strenghtened Soviet totalitarianism, consented to the birth of a 3rd totalitarianism, that of China and all this finally precipitated the present world situation.
Roosevelt, in Tehran, during one of his last toasts, said the following: " I do not doubt that the 3 of us" -- meaning Roosevelt, Churchill and Stalin --" are leading our peoples in accordance with their desires and their aims.". How can this be understood ? Let the historians worry about that. At the time, we listened and were astonished. We thought, " When we reach Europe, we will meet the Americans and we will tell them." I was among the troops that were marching towards the Elbe. A little bit farther and I would have reached it and would have shaken the hands of your Americans soldiers. But just before that happened, I was taken off to prison and my meeting did not take place.
But now, after a great delay, the same hand has thrown me out of the country and here I am. After a delay of 30 years, my Elbe is here, today. I have come to tell you, as a friend of the United States, what, as friends, we wanted to tell you then, but what our soldiers were also prevented from telling you on the Elbe.
There is another Russian proverb: " The yes-man is your enemy, but your friend will argue with you." It is precisely because I am the friend of the United States, precisely because my speech is prompted by friendship, that I have come to tell you: " My friends, I am not going to give you sugary words. the situation in the world is not just dangerous, it isn't just threatening, it is catastrophic."
Something that is incomprehensible to the ordinary human mind has taken place. In any case, the powerless, average Soviet people could not understand, year after year and decade after decade, what was happening. How were we to explain it ? England, France, the United States were the victors in World War II. Victorious states always dictate peace: they create the sort of situation which cnforms to their philosophy, their concept of liberty, their concept of national interest. Instead of this, beginning in Yalta, your western statesmen for some inexplicable reason signed one capitulation after another. Never did the West or your president Roosevelt impose any condition on the Soviet Union for obtaining aid. He gave unlimited aid, and then unlimited concessions. Without an necessity whaterver, the occupation of Mongolia, Moldavia, Estonia, Latvia, Lithuania was silently recognised in Yalta. After that, almost nothing was done to protect Eastern Europe, and seven or eight more countries were surrendered.
Stalin demanded that the Soviet citizens who did not want to return home be handed over to him, and the Western coutries handed over 1.5 million human beings. How was this done? They were taken by force. English soldiers killed Russians who did not want to be prisoners of Stalin, and drove them by force to Stalin to be exterminated. This has recently come to light, just a few years ago. A million and a half human beings. How could the western democracies have done this?
After that,for another 30 years, the constant retreat, the surrender of one country after another, to such a point that there are Soviet satellites even in Africa, almost all of Asia is taken over by them, Portugal is rolling down the precipice.
During those 30 years, more was surrendered to totalitarianism than anny defeated country has ever surrended after any war in history. Ther was no war, but ther might as well have been.
For a long time we in the East couldn't understand this. We couldn't understand the flabbiness of the truce concluded in Vietnam. Any average Soviet citizen understood that this was a sly device which made it possible for North Vietnam to take over South Vietnam when it so chose. And then this arrangement was rewarded by the Nobel prize for Peace-- a tragic and ironic prize.
A very dangerous state of mind can arise as a result of these 30 years of retreat: give in as quickly as possible, give up as quickly as possible, peace and quiet at ay cost.
This is what many Western papers wrote:" Let's hurry up and end the bloodshed in Vietnam and have national unity." (But at the Berlin Wall no one talks of national unity.) One of your leading newspapers, after the fall of Vietnam, had a full headline: THE BLESSED SILENCE. I would not wish that kind of "blessed silence" on my worst enemy. I would not wish that kind of national unity on my worst enemy.
I spent 11 years in the Gulag Archipelago, and for half of my lifetime I have studied this question. Looking at this terrible tragedy in Vietnam from a distance, I can tell you that a million persons will simply be exterminated, while 4 to 5 million( in accordance with the scale of Vietnam) will find themselves in concentration camps and will be used to rebuild Vietnam. And you already know what is happening in Cambodia. It is a case of genocide. Full and complete destruction, only in a new form. Once again their technology is not up to building gaz chambers. So, in a few hours, the entire capital city-- the guilty capital city-- is emptied out; old people, wome, children are driven out without belongings, without food. " Go and die!"
It is very dangerous for one's view of the world when this feeling comes on: " Go ahead, give it up." we already hear voices in your country and in the West: "Give up Korea and let's live quietly." give up Portugal, of course; give up Japan, give up Israle, give up Taiwan, the Philippines, Malaysia, Thaland, give up 10 more african countries. Just let us leave in peace and quiet. Let us drive our big cars on our splendid highways; let us play tennis and golf unperturbed; let us mix our cocktails a we are accustomed to doing; let us see the beautiful smile and a glass of wine on every page of our magazines.
But look how things have turned out: In the West this has all turned into an accusation against the United States. We hear many voices saying, "It's your fault, America." I must today decisively defend the United states against these accusations.
I must say that the United States, of all the countries in the West, is the least guilty and has done the most in order to prevent it. The United States has helped Europe to win the First and the Second World Wars. It twice raised Europe from postwar destruction-- twice-- for 10,20, 30 years it has stood as a shield protecting Europe while European countries counted their nickels to avoid paying for their armies (better yet, to have none at all), to avoid paying for armements, thinking about how to leave NATO, knowing that in any case America will protect them. These countries started it all despite their thousand-year-old civilization and culture, even though thay are closer to the danger and should have seen it more clearly.
I came to your continent; for 2 months I have been travelling in its wideopeen spaces and I agree: here you must make an effort to understand the acuteness of the world situation. The United States has long shown itself to be the most magnanimous, the most generous country in the world. Wherever there is a flood, an earthquake, a fire, a natural disaster, an epidemic, who is the first to help? The United States. Who helps the most and unselfishly? The United States.
And what do we hear in reply? Reproaches, curses, "Yankee Go home" . American cultural centres are burned, and representatives from the third world jump on tables to vote against the United States at the U.N.
But none of this takes the load off America's shoulders. Whether you like it or not, the course of history has made you the leaders of the world. Your country can no longer think provincially. Your political leaders can no longer think only of their own states, of their own parties, of petty situations which may or may not contribute to success at election time. You must think about the whole world. When a new political crisis arises (I believe we have just come to the end of a very acute crisis and the next one might come at any moment), the main decisions will fall inevitably on the shoulders of the United States.
In my stay here, I have heard some explanations of the situation. let me quote some of them: " It is impossible to protect those who do not have the will to defend themselves." I agree with that, but this was said about South Vietnam. Yet in one half of oday's Europe and in 3/4's of today's world the will for self-defence is even less thanit was in South Vietnam.
We are told: 'We cannot defend those who are unable to defend themselves with their own human resources." But against the overwhelming forces of totalitarianism, when all of this power is thrown against a country-- no country can defend itself with its own resources. For instance, Japan doesn't have a standing army.
We are told :" We should not protect those who do not have a full democracy." This the most remarkable argument of all. This is the leitmotif I hear in your newspapers and in the speeches of some of your political leaders. Who in the world, when on the front line of defence against totalitarianism, has ever been able to sustain a full democracy? You, the united democraties of the world, were not able to sustain it. America, England, France, Canada, Australia together did not sustain it. At the first threat of Hitlerism, you stretched out your hand to Stalin. You call that sustaining democracy? Hardly.
And there are other arguments(there have been a great many such speeches): "If the Soviet Union has used detente, is using it now and will continue to use it in its own interests! For example, China and the Soviet union, both actively participating in detente, have quietly grabbed 3 countries of indochina. True, perhaps as a consolation, China will send you a ping-pong team. Just as the Soviet union once sent you the pilots who crossed the North Pole. And in a few days there will be the flight into space together.
A typically well-staged diversion. I remember very well the time, june 1937, when Chkalov, Baidukov, and Belyakov heroically flew over the North Pole and landed in the state of Washington. This was the very year when Stalin was executing more than 40,000 persons a month. And Stalin knew what he was doing. He sent those pilots and aroused in you a naive delight-- the friendship of 2 countries across the North Pole. The pilots were heroes, nobody will deny them that. But this was a show to divert you from the real events of 1937. And what is the occasion now? Could it be an anniversary of that flight 38 years ago ? Is 38 years some kind of an anniversary? No, it is necessary to cover up Vietnam. Once again, those pilots were sent here. The Chkalov Memorial was unveiled in the state of Washington. Chkalov was a hero and is worthy of a memorial. But to present the true picture, there should have been a wall behind the memorial and on it there should have been a bas-relief showing the executions, showing the skulls and skeletons.
We are also told(I apologize for so many quotes, but there are many more in your press and radio): " We cannot ignore the fact that North Vietnam and the Kmer Rouge have violated the agreement, but we're ready to look to the future." What does this mean? It means: let them exterminate the people. If these murderers, who live by violence, these executioners offer us detente, we will be happy to go along with them. As Willy Brandt once said: " I would even be willing to have detente with Stalin." At a time when Stalin was executing 40,000 a month he would have been willing to have detente with Stalin?
Look into the future! this is how they looked into the future in 1933 and 1941, but it was a short-sighted look. This is how they looked into the future 2 years ago when a senseless, incomprehensible, non-guaranteed truce in Vietnam was negotiated. Once again it was a short-sighted view. There was such a hurry to make this truce that they forgot to liberate your own Americans from captivity. They were in such a hurry to sign this document that some 3000 Americans were left there: "Well, they have vanished; we can get by without them." How was this done? How can this be? Part of them, indeed, may be missing in action, but the leaders of North Vietnam themselves have admitted that some of them are still being kept in prison. And do they return your countrymen ? No, instead of returning them, they keep laying down new conditions. At first, they said, "Remove Thieu from power." Now they say, "Let the United States restore a unified Vietnam, otherwise it's very difficult to find these people."
If the government of North Vietnam has difficulty explaining to you what happened to your brothers, your Ameerican POW's who have not yet returned, I can explain this quite clearly on the basis of my experience in the Gulag Archipelago. There is a law in the Archipelago that those who have been treated the most harshly and who have withstood the most bravely, who are the most honest, the most couragous, the most undending, never again come out into the world. They are never again shown to the world because they will tell tales that the human mind can barely accept. Some of your returned POW's told you they were tortured. This means that those who have remained were tortured even more, but did not yield an inch. These are your best people. These are your foremost heroes, who in a solitary combat, have stood the test. And today, unfortunately, they cannot take courage from our applause. They can't hear it from their solitary cells where they may either die or remain for 30 years like Raoul Wallenberg, the Swedish diplomat who was seized in 1945 in the Soviet Union. He has been imprisoned for 30 years and they will not give him up.
And yet you had some hysterical public figures who said:" I will go to North Vietnam. I will get on my knees and beg them to release our prisoners of war." This is no longer a political act -- this is masochism.
To make you undestand properly what detente has meant in these 40 years-- friendships, stabilization of the situation, trade ect, -- I must tell you something which you have not seen or heard: how it looked from the other side. Let me give you some examples. mere acquaintance with an American, and God forbid that you should sit with him in a cafe or restaurant, meant a 1 year term for suspicion of espionage.
In the first volume of the glag Archipelago, I tell of an an event which was recounted not by some insignificant arrested person but by all of the members of the Supreme Court of the USSR during that brief period when I was in goog graces of the regime under Khrushchev. A Soviet citizen had been in the United States and on his return said that they hav wonderful roads there. The KGB arrested him and demanded a term of 10 years, but the judge said: " I don't object , but there is not enough evidence. Couldn't you find something else against him?" So the judge was exiled to Sakhalin because he dared to argue, and they gave the other man 10 years. Just imagine what "lie" he had told ! .And what "praise" this was of American imperialism: In America there are good roads! 10 years.
In 1945-6 many persons passed through our prison cells. They had not cooperated with Hitler, although there were some of those too. As a rule they were not guilty of anything, but simply had been in the West and had been liberated from the German camps by the Americans. This was considered a criminal act.: liberated by the Americans. It meant he has seen the good life. If he comes back he will talk about it. The most terrile thing is not what he did but what he would talk about.And all such persond got 10-year terms.
During Nixon 's last visit to Moscow your American correspondents gave their reports from the streets of Moscow: Here I am, going down a russian street with a microphone and asking ordinary Soviet citizens:" Tell me , please, what do you think of the meeting between Nixon and Brezhnev?" And amazingly, every last person answered : "Wonderful,. I'm delighted , I' m absolutely overjoyed!"
What does this mean? If 'm going down a street in Moascow and some American come up to me with a microphone and ask me something, then I know for certain that a member of the state securityis close by, also with a microphone and is recording everything I say. Do you think that I'm going to say something that is going to put me in prison immediately? Of course I say "It's wonderful, I'm overjoyed."
But what is the worth of such correspondents if they simply transfer Western methods over there without thinking things through?
For many years, you helped us with Lend Lease, but we 've now done everything to forget this, to erase it from our minds, not to recall it if at all possible. Before I came here, I delayed my visit to Washington a little in order to take a look at some ordinary parts of America, to visit several states and simply to talk with people. I was told and I learned this for the first time, that in every state during the war years there were Soviet-American friendship societies which collected assistance for the Soviet people -- warm clothes, canned food, gifts-- and sent them to the Soviet Union. Not only did not see these things or receive them( they were distributed somewhere among the privileged circles), but no one even told us that this was being done. I only learned about it for the first time here, this month, in the United States.
Everything poisonous which could be said of the United States was said in Stalin's day. And all of this is a heavy sediment which can be stirred up at any time. Any day the newspaper can come out with the headline BLOODTHIRSTY AMARICAN IMPERIALISM WANTS TO SEIZE CONTROL OF THE WORLD, and this poison will rise up again and many people in our country will believe and will consider you aggressors. This is how detente has been managed on our side.
The Soviet system is so closed that it is almost impossible for you to understand it from here. Your theoreticians and scholars write monographs, they try to understand and explain what is taking place there. Here are some of these naive explanations, which can not fail to amuse us Soviet people. It is said, for example, that the Soviet leaders have now given up their inhumane ideology. Not at all. They haven't given up one bit. Others say that in the Kremlin there are some on the left, some on the right; they are fighting with each other and we have to behave in such a way so that we don't interfere with those on the left. This is all fantasy: left, right. There is some sort of a struggle for power, of course, but they all agree on the essentials;
There also exists the following theory: that now, thanks to the growth of technology, there is a technocracy in the Soviet Union, a growing number of engineers, and the engineers are now running the economy and they, not the party, will soon determine the fate of the country. But I will tell you that the engineers will determine the fate of the country just as much as our generals will determine the fate of the army. That means zero. Everything is done the way the party demands. That is our system. Judge it for yourself.
It is a system where for 40 years there have not been genuine elections, but simply a comedy, a farce. Thus, a system which has no legislative machinery. It is a system without an independent press; a system without an independent judiciary; where the people have no influence either on external or internal policy; where any thought which is different from the state is crushed.
And let me tell you that electronic bugging in our country is such a simple thing that it is a matter of everyday life. You had an incident in the United States where a bugging caused an uproar which lasted for a year and a half. For us it's an everyday matter. Almost every apartment, every institution has its bug, and it doesn't surprise us in he least -- we are used to it.
It is a system where unmasked butchers of millions, like Molotov and some lesser men, have never been tried in the courts but retire on enormous pensions in the graetest comfort. It is a system where the show still goes on today and where every foreigner who wants to see the country is surrounded by several planted agents working according to a fixed scenario. It is a system where the constitution has never been adhered to for one single day; where all the decisions are reached in secrecy, among a small, irresponsible clique and are then flung down on us and on you like a bolt of lightning.
And what are the signatures of these people worth? How could one rely on their signatures in the documents of detente? You might ask your specialists now and they'll tell you that in recent years the Soviet union has succeeded in achieving superiority in chemical weapons and in missiles over the United States.
So what are we to conclude from that? Is detente needed or not? Not only is it needed, it is as necessary as air. It is the only way of saving the earth- instead of a world war to create detente, a true detente, and if it has already been ruined by the bad word which we use for it - "detente" then we should find another word.
I would say that there are very few, only three, main characteristics of such a true detente.
In the first place, there would be disarmament- but a dismantling of the weapons of war as well as those of violence. We must stop using not only the kind of arms that are used to destroy one's neighbours but also the kind that are used to oppress one's fellow countrymen. It is hardly detente if we here can spend our time agreeably, while over there people are groaning and dying or confined in psychiatric hospitals. Doctors are making their evening rounds, injecting people with the third daily dose of drugs which destroy the brain.
The second sign of true detente, I would say, is the following: That is not be based on smiles, not on verbal concessions, but on a firm foundation. You know the words from the Bible: Build not on sand, but on rock. There has to be a guarantee that detente will not be violated overnight. For this the other party to the agreeement must have its acts subject to control by public opinion, by the press, and by a freely elected parliament. And until such control exists, there is absolutely no guarantee.
There is a third simple condition. What kind of detente is it when they employ the sort of malevolent propaganda which is proudly called "ideological warfare" in the Soviet Union? Let us not have that. If we're going to be friends, let's be friends; if we're going to have detente, then let's have detente, and an end to ideology warfare.
The Soviet Union and the communist countries know how to conduct negotiations. For a long time they make no concessions and then they give in just a little bit. Right awaythere is a rejoicing: "Look, they 've made a concession; it's time to sign." For 2 years , the european negotiators of 35 countries have painfully been negotiating and their nerves have been stretched to the breaking point; finally they gave in. A few women from the Communist countries may now marry foreigners. A few newspapermen will now be permitted to travel a little more than before. They give 1/1000th of what natural law should provide- things which people should be able to do even before such negotiations are undertaken-- and already there is joy. And here in the West we hear many voices that say:" look, they are making concessions; it's time to sign."
During these 2 years of negotiations, in all the countries of Eastern Europe, even in Yugoslavia and Romania, the pressure has increased, the oppression intensified. And it is precisely now that the Austrian chancellor says, "We must sign this agreement as rapidly as possible."
What sort of an agreement will this be? The proposed agreement is the funeral of Eastern Europe. it means that Weatern Europe will finally, once and for all, sign away eastern Europe, stating that it is perfectly willing to see Eastern Europe oppressed, only please don't bother us. And the Austrian chancellor thinks that if all these countries are pushed into a mass grave, Austria, at the very edge, will somehow survive and not fall into it as well.
And we, from the whole of our life experience there , have concluded that there is only one way to withstand violence: with firmness.
You have to understand the nature of Communism. The very ideology of Communism, all of Lenin's teachings, are that anyone who doesn't take what's lying in front of him is considered a fool. If you can take it, do so. If you can attack, strike. But if there is a wall, then retreat. The Communist leaders respect only firmness and have contempt for people who continually give in to them. Your people are now saying-- and this is the last quotation I am going to give you from the statements of your leaders -- "Power, without any attempt at conciliation, ill lead to a world conflict." But I would say that power with continual acquiescence is not power at all.
From our experience I can tell you that only firmness makes it possible to withstand the assaults of Communism totalitarianism. History offers many examples, and let me give some of them. Look at little Finland in 1939, which by its own forces withstood the attack. You, in 1948, defended Berlin only by your firmness of spirit, and there was no world conflict. In Korea in 1950 you stood up to the Communists, only by your firmness and there was no world conflict. In 1962 you forced the missiles to be removed from Cuba. Again it was only firmness, and there was no world conflict. The late Konrad Adenauer conducted firm negotiations with Khrushchev and initiated a genuine detente with Khrushchev, who started to make concessions. If he hadn't been removed, he would have gone to Germany that winter to continue the genuine detente.
Let me remind you of the weakness of a man whose name is rarely associated with weakness-- Lenin. When he came to power, Lenin, panic-stricken, gave up to Germany everything Germany demanded. Whatever they asked for, Germany took as much as it wanted and said, "Give Armenia to turkey." And Lenin said, "Fine". It's almost an unknown fact that Lenin petitioned the kaiser to act as intermediary to persuade the Ukraine to settle a boundary between the Communists and Ukraine. It wasn't a question of seizing the Ukraine but only creating the boundary.
We, the dissidents of the USSR have no tanks, no weapons, no organization. We have nothing. Our hands are empty. We have only our hearts and what we have lived through in the half century under this system. And whenever we have found the firmness within ourselves to stand up to our rights, we have done so. It is only by firmness of spirit that we have withstood. And if I am standing here before you, it is not because of the kindness or the goodwill of Communism, not thanks to detente, but due to my own firmness and your firm support. They knew that I would not yield an inch, not a hair's breadth. And when they could do nothing they themselves fell back.
This is not easy. We learned from the difficulties of our own life. And if you yourselves-- anyone of you -- were in the same difficult situation, you would have learned the same thing. Take Vlamidir Bukovsky, whose name is now almost forgotten. I don't want to enumerate a lot of names because however many I might mention there are still more, and when we resolve the question with 2 or 3 names it is as if we forget and betray the others.
Instead we should rember figures: there are tens of thousands of political prisoners in our country and -- by the calculation of British specialists-- 7000 persons are now under compulsory psychiatric treatment. For example, Vlamidir Bukovsky. it was proposed to him. " All right, we'll free you. Go to the West and shut up." And this young man, a youth now on the verge of death, said :" No, I won't go under those conditions. I have written about the persons you have put in insane asylums. You release them and then I'll go the West." This is what I mean by that firmness of spirit to stand up against granite and tanks.
Finally, to evaluate everything that I have said to you, we need not remain on the level of practical calculations. Why did such and such a country act in such and such a way? What were they counting on? Instead, we should rise above this to the moral level and say: " In 1933 and 1941 your leaders and the whole Western world made an unprincipled deal with tolitarianism." We will have to pay for this; someday it will come back to haunt us. For 30 years we have been paying for this. And we're going to pay for it in an even worse way in the future.
One can not think only on the low level of political calculations. It is also necessary to think of what is noble, and what is honourable-- not just what is profitable. Resourceful Western legal scholars have now introduced the term "legal realism", which they can use to obscure any moral evaluation of affairs. They say, " Recognize realities; if certain laws have been established in countries ruled by violence, these laws still must be recognised and respected."
At the present time it is widely accepted among lawyers that law is higher than morality-- law is something which is shaped and developed , whereas morality is something inchoate and amorphous. This is not the case. The opposite is true: Morality is higher than law! Law is our human attempt to embody in rules a part of that moral sphere which is above us. We try to understand this morality, bring it down to earth, and present it in the form of law. Sometimes we are more successful, sometimes less. Sometimes we have a mere caricature of morality, but morality is always higher than law. This view must never be abandoned. We must acknowledge it with our hearts and souls.
In the 20th century, it is almost a joke in the Western world to use words like "good" and "evil". They have become old-fashioned concepts,yet they are very real and genuine. These are concepts from a sphere which is above us. And instead of getting involved in base, petty, shortsighted political calculations and games we must recognize that a concentration of evil and a tremendous force of hatred is spreading throughout the world. We must stand up against it and not hasten to give , give, give everything that it wants to swallow.
Today there are 2 major trends in this world. The first is the one that I have just described to you, which has been going on for more than 30 years. It is a process of shortsighted concessions; a process of giving up and giving up and giving up in the hope that perhaps at some point the wolf will have eaten enough.
The second trend is one which I consider the key to everything and which, I predict, will bring all of us our future. Under the cast-iron shell of Communism -- for 20 yeras in the Soviet Union and for a shorter time in other Communist countries-- a liberation of the human spirit is occurring. New generations are growing up, steadfast in their struggle with evil, unwilling to to accept unprincipled compromises, preferring to lose everything-- salary, living conditions, life itself-- so as not to sacrifice conscience, unwilling to make deals with evil.
This trend has gone so far that, in the Soviet union today, marxism has fallen to such a low point that it has becoma a joke, an object of contempt. No serious person in our country today, not even university and high school students , can talk about marxism without a smile or a sneer. But this process of our liberation, which obviously will entail social transformations, is slower than the first one-- the process of concessions. Over there, when we see these concessions we cannot understand. Why so quickly? Why so precipitously? Why yield several countries in one year?
Showing posts with label Alexander Solzhenitsyn. Show all posts
Showing posts with label Alexander Solzhenitsyn. Show all posts
Monday, March 30, 2009
Tuesday, August 12, 2008
VỀ SOLZHENITSYN, NHÀ VĂN NGA
Trương Đ. Trung
Nhà văn Nga Alexander Solzhenitsyn, người được nhận gỉai Nobel văn chương năm 1970, vừa tạ thế hôm qua, Chủ Nhật 3/8/2008, vì bệnh tim, hưởng thọ 89 tuổi.
Một số những tác phẩm nổi tiếng của Ông như One day in the life of Ivan Denisovich, The Goulag of Archepelago, The first circle đều đã được dịch ra Việt ngữ trước năm 1975 ở Miền Nam và rất quen thuộc với nhiều người, nhất là giới sinh viên, học sinh.
Solzhenitsyn sinh năm 1918, trong một gia đình Cossack ở phía bằc vùng núi Caucasus, nằm giữa Hắc hải và Caspean. Thân phụ Ông là một sĩ quan pháo binh, tham dự đệ nhất thế chiến, và qua đời lúc Solzhenitsyn mới 6 tháng tuổi. Ông lớn lên trong cảnh nghèo, thân mẫu của Ông phải làm thêm việc vào buổi tối để nuôi Ông. Vì gia cảnh, Solzhenitsyn đã phải từ bỏ mộng học văn chương ở Mạc-tư-khoa; thay vào đó Ông vào học đại học Rostov phân khoa Toán-Lý và tốt nghiệp năm 1941. Khoảng những năm 1939-1941 Ông học hàm thụ văn chương trường đại học Mạc tư Khoan. Solzhenitsyn tham dự đệ nhị thế chiến với tư cách một đại úy pháo binh, hai lần được tưởng thưởng huy chương.
Rất sớm, Solzhenitsyn đã có bài viết phê phán Lenin. Tuy có công trạng trong đệ nhị thế chiến, khoảng năm 1945-1953 Ông đã bị tù, rồi bị đày qua Kazakhstan vì viết bài chỉ trích Staline nhan đề :"Người với bộ ria mép" ( The man with mustache). Trong thời gian lưu đày, có lần Ông bị ung thư dạ dày nhưng qua khỏi. Những kinh nghiệm này đã giúp Ông viết, trong bí mật, cuốn Cancer Ward và cuốn The First Circle ( Tầng đầu điạ ngục).
Vào năm 42 tuổi, dưới thời xét lại và hạ bệ Staline của Khrushchev, Solzhenitsyn cho ra đời cuốn One day in the life of Ivan Denisovich mô tả sự khủng khiếp của một ngày bình thường trong trại khổ sai Liên Xô thời Staline. Quyển sách gây tiếng vang cả trong lẫn ngoài nước. Tiền tác quyển quyển sách đã giúp Ông mua được một chiếc xe hơi nội hoá.
Năm 1968, Solzhenitsyn cho ra đời cuốn The First Circle nói về cảnh ngộ của giới trí thức, các nhà khoa học trong các nhà tù và trại lao động. Họ bị cưỡng bức lao động và thảo luận không ngừng về chính tri và đạo đức Cộng sản chủ nghiã. Nhan đề của quyển sách dẫn từ tập thơ Inferno nổi tiếng của Dante trong đó mô tả tầng địa ngục thứ nhất là nơi ít đau khổ. Nếu người tù không làm đạt chỉ tiêu lao động thì sẽ bị đưa xuống tầng thứ hai, đau khổ hơn.
Nhưng rồi thời kỳ xét lại qua đi, Khrushchev bị loại, những tác phẩm về sau của Solzhenitsyn bị tịch thu, cấm xuất bản, bản thân Ông bị khai trừ ra khỏi Hiệp hội Nhà văn. Các tác phẩm của Ông được chuyển lén ra ngoại quốc và kể từ đó tên Ông nổi như cồn ở phương Tây.
Tác phẩm nổi nhất là cuốn The Gulag Archipelago được chuyển lậu ra ngoài dưới dạng vi phim và xuất hiện lần đầu tiên năm 1973 ở Paris. Quyển sách dựa vào nhiều nguồn tài liệu, báo cáo, nhân chứng sống về mạng lưới nhà tù và trại khồ sai rãi rác như những hải đảo trên biển nước Nga mênh mông. Đây là một bản cáo trạng hùng hồn về chế độ độc tài, công an trị tàn bạo của Cộng Sản Liên Xô thời hung thần Staline. Vì quyển sách này, Ông bị nhà cầm quyền Sô Viết cáo buộc tội phản bội.
Năm 1970, Solzhenitsyn được trao giải thưởng Nobel văn chương do “sức mạnh đạo đức Ông đã cống hiến trong việc hoằng dương những truyền thống đặc trưng của văn học Nga” ( for the ethical force with which he has pursued the indispensable traditions of Russian literature). Nhưng vì sợ sẽ bị ngăn trở không cho về lại nước Nga nên Ông đã không đi Stockholm để nhận giải. Mãi đến năm 1974, khi bị trục xuất, Ông mới nhận.
Ngày 12/2/1974, dưới thời Leonid Brezhnev, Solzhenitsyn bị kết án là "đã thực hiện một cách có hệ thống những hoạt động không phù hợp với tư cách công dân Sô viết và phương hại cho Liên Sô " ( for the systematic execution of actions incompatible with Soviet citizenship and harmful to the USSR), Ông bị 7 công an KGB áp tải bằng máy bay của hảng Aeroflot, trục xuất qua Frankfurt, Tây Đức. Một tháng sau, nhạc mẫu, vợ và 3 con của Ông được cho đoàn tụ với Ông. Lúc đầu Solzhenitsyn định cư ở Thụy Sĩ. Đến năm 1976, Ông qua Mỹ, chọn ở bang Vermont là nơi có cảnh trí hơi giống với nội địa Nga.
Tại Mỹ, Solzhenitsyn đã sống một đời ẩn dật, tránh tiếp xúc với báo chí và giới thượng lưu của Mỹ. Trong khi mong đợi ngày hồi hương, Ông dùng toàn bộ thời gian để viết anh-hùng sử nước Nga. Tuy phê phán gay gắt chế độ CS, nhưng Ông đã không tỏ ra vồ vập, hoặc trút hết thiện cảm cho các chế độ chính trị, xã hội Tây phương. Ngược lại, Ông lên án xã hội Tây phương mà Ông cho là sa đoạ, ích kỷ, quá nặng về vật chất và cá nhân chủ nghiã. Ông cũng chỉ trích về sự thất bại của Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam và sự hòa hoãn của Tây phương tại Hội Nghị An ninh và Hợp tác Âu châu ở Helsinki.
Những chỉ trích Tây phương của Solzhenitsyn cô đọng nhất trong bài diễn văn Ông đọc tại đại học Havard ngày 8/6/1978 trước một cử toạ đông đảo hàng chục ngàn người gồm các sinh viên sắp tốt nghiệp cao học, các giáo sư đại học và đông đảo các học giả tiếng tăm của Mỹ.
Trước hết Ông công kích thái độ tự tôn mù quáng của Tây phương khi tin rằng hệ thống của họ là tốt nhất, là mẫu mực chung cho mọi quốc gia trên hành tinh này; là thước đo sự phát triển của các quốc gia; và dần dà những khác biệt của thế giới sẽ hội tụ về trong khuôn mẫu dân chủ đa đảng của Tây phương. Solzhenitsyn cho rằng niềm tin đó là sai lầm, Tây phương đã không hiểu được yếu tính của những hệ thống khác, đã chỉ đem tiêu chuẩn của riêng mình để đánh gía sự phát triển của những hệ thống đó, và sẽ không thể có sự hội tụ giữa những khác biệt Đông-Tây. Ông cũng chỉ ra rằng đi đôi với thái độ tự tôn là sự sút giảm lòng can đảm nơi giới trí thức, thành phần lãnh đạo của Tây Phương; những người thường ngày tỏ ra oai quyền đối với chính phủ của các nước nhược tiểu, nhưng lại nhút nhát trước các cường quốc và những kẻ xâm lăng.
Con người trong xã hội Tây Phương, theo Solzhenitsyn, do quá sung túc về vật chất, quá giàu có, chỉ biết có tiền bạc và sự nhàn hạ, được hoàn toàn tự do theo đuổi sự hưởng thụ nên không còn khả năng chấp nhận hy sinh cá nhân mình cho những giá trị chung hay cho quyền lợi quốc gia. Solzhenitsyn cho rằng chính đời sống sung túc vật chất Tây Phương này đang bộc lộ những tai hại của nó; đó là sự nghèo nàn và trống vắng về tinh thần của con người trong xã hội.
Solzhenitsyn cũng phê phán chế độ luật pháp, là nền tảng cho mọi sự tổ chức của xã hội Tây Phương. Trước hết Ông cho rằng hệ thống luật pháp là quá phức tạp. Hơn nữa mọi người đều tôn thờ Luật Pháp, tin rằng đó là giải pháp tối cao ( the supreme solution) duy nhất cho mọi tranh chấp trong xã hội. Mọi người tự do hành động đến tận cùng giới hạn của Luật pháp mà không hề có một sự tự chế nào về mặt đạo đức. Solzhenitsyn cho rằng một xã hội không biết đến hệ quy chiếu nào khác hơn Luật pháp thì cũng tệ không khác gì một xã hội không có một hệ thống luật pháp khách quan. Ông cho rằng Luật pháp Tây Phương quá lạnh lùng và hình thức nên không mang lại ảnh hưởng tốt cho xã hội. Chẳng hạn, một công ty dầu hoả có quyền bỏ tiền ra mua bản quyền một phát minh về năng lượng mới để ngăn cản không cho phát minh ấy được xã hội xử dụng rộng rãi. Trong trường hợp đó, công ty dầu không hề bị một sự chế tài pháp lý nào cả, tuy rằng xét từ góc độ đạo đức công ty đó, có lẽ, đang gây thiệt hại cho quyền lợi chung của xã hội.
Solzhenitsyn cũng chỉ trích sự tự do quá trớn của cá nhân và của báo chí trong xã hội Tây Phương. Ông cho rằng sự đề cao quá mức cho việc bảo vệ quyền tự do cá nhân đôi lúc làm cho quyền lợi cộng đồng bị đe doạ và xã hội, xét như một thực thể, mất đi khả năng tự vệ; và rằng người ta quá đề cao nhân quyền ( human rights) mà không đề cao một cách tương xứng nghĩa vụ của con người (human obligations). Tự do của Phương Tây, như vậy, theo Solzhenitsyn, là một sự tự do hủy diệt và vô trách nhiệm, làm cho xã hội mất đi khả năng bảo vệ chống lại sự sa đoạ của con người; một sự tự do bắt nguồn từ quan điểm nhân bản sai lầm rằng “ nhân chi sơ tính bản thiện “.
Trong lãnh vực báo chí, Solzhenitsyn nhận định rằng giới báo chí Phương Tây, ngoài những quan tâm về luật pháp, không bị ràng buộc bởi trách nhiệm đạo đức đối với việc thộng tin sai lạc, không phù hợp, hoặc những bình luận hời hợt, nóng vội, non nớt hay nhầm lẩn. Báo chí Phương Đông ( Nga sô) chịu sư lãnh đạo độc đoán thống nhất đã đành, nhưng báo chí Phương Tây cũng hợp nhất không kém dưới những khuôn mẫu chung do công tác thông tin bị thu tóm trong tay một thiểu số tập đoàn truyền thông. Ở Phương Tây, mọi tư tưởng, mọi quan điểm đều được tự do, không bị cấm đoán. Tuy vậy, không phải tất cả mọi ý tưởng đều đưọc các phương tiện truyền thông quảng bá đồng đều như nhau. Trái lại chỉ có những ý tưởng phù hợp với trào lưu (fashion) chung là được ưu đãi. Mấu chốt của vấn đề là ở chỗ việc tạo ra, hay uốn nắn, trào lưu chung đó không thuộc về độc giả mà thuộc về các tập đoàn truyền thông.
Solzhenitsyn cũng cho rằng xã hội Tây Phương chắc chắn không là mô hình đáng cho nước Nga của Ông noi theo vì con người Tây Phương có một đời sống qúa dễ dàng, nặng về vật chất, không được trui luyện nhiều trong nghịch cảnh nên nghèo nàn về tinh thần. Điều này bộc lộ ra ở sự sa đoạ trong nghệ thuật, sự thô lỗ trong âm nhạc và sự thiếu vắng những chính khách tầm cỡ. Solzhenitsyn hình dung rằng chỉ cần không có điện trong vài giờ là xã hội Tây Phương có thể rơi vào cảnh hôi của và hổn loạn rất dễ dàng vì hệ thống xã hội đó không ổn định và lành mạnh.
Về mặt chính trị, Solzhenitsyn phê phán sự thiển cận trong quan điểm của một số lý thuyết gia Tây Phương, tiêu biểu như George Kennan, cha đẻ của chính sách Ngăn Chận (Containment policy) nổi tiếng trong Chiến Tranh Lạnh. Kennan đã từng nói rằng:
“ Chúng ta không thể đem áp dụng các tiêu chuẩn đạo đức vào chính trị” ( We can not apply moral criteria to politics).
Solzhenitsyn cho rằng nói như vậy tức là trộn lẩn cái tốt với cái xấu, đúng với sai, tạo ra kẻ hở cho cái Ác toàn thắng thế giới. Theo Ông Tây Phương cần phải dựa vào các tiêu chuẩn đạo đức trong việc chống lại chiến lược toàn cầu của Cộng Sản. Sự thất bại của Mỹ, một siêu cường với tất cả sức mạnh, trước chỉ một nửa nước VNCS là một bằng chứng về sự ươn hèn, thiển cận của trí thức Tây Phương trong lãnh vực chính trị quốc tế; làm sao có thể hy vọng Tây Phương có thể đứng vững trong tương lai khi lúc bấy giờ Mỹ đã thua trận như vậy.
Theo Solzhenitsyn, các nước dân chủ Tây Phương, chưa hề tự mình chiến thắng một cuộc chiến tranh lớn nào, trái lại đã phải nhờ đến Cộng Sản Liên Xô để có thể thắng Đức Quốc Xã trong đệ nhị thế chiến, và có lẽ đang phải nhờ đến Trung Quốc để thắng Liên Xô; có nghĩa rằng đã và đang phải liên minh với cái Ác để giành phần thắng, và đó chính sẽ là tai hoạ cho Tây Phương.
Cuối cùng, Solzhenitsyn quy kết tất cả những nhược điểm trên đây của Tây Phương vào sự sai lầm căn bản có gốc rễ trong chủ nghĩa Nhân Bản ( humanism). Theo Ông, từ sau thời Phục Hưng khi xã hội Tây Phương thoát ra khỏi sự tăm tối của thời Trung Cổ, những tư tưởng của thời Ánh Sáng đã gíup giải phóng con người khỏi sự áp bức độc đoán của thần quyền, trở thành nền tảng cho cơ cấu cấu chính quyền và khoa học xã hội mới trong đó chủ nghĩa nhân bản duy lý là trung tâm. Con người từ đó tự xem mình hoàn toàn tự trị, không còn ai cao hơn, ở trên mình. Solzhenitsyn gọi đó là Anthropocentricity: con người là trung tâm của tồn tại vũ trụ.
Và đó chính là một sai lầm, vì theo Ông, từ đó con người Tây Phương đã trở nên cực đoan, hoàn toàn quay lưng lại với Tinh Thần, ôm choàng lấy Vật chất với tất cả khát vọng vô biên của mình. Tư tưởng nhân bản duy lý thôi thúc con người chạy đuổi theo Vật chất với một tự do không giới hạn; quên rằng cái Ác gắn liền với bản chất của con người và với Vật chất, và rằng con người cần thoã mãn những nhu cầu Tinh thần khác cao hơn để cân bằng và vươn lên. Sự Tự do không thôi không đủ giúp xã hội giải đáp tất cả mọi vấn nạn hiên nay của Nhân loại.
Solzhenitsyn còn cho rằng Cộng sản và tư tưởng Tây Phương có cùng chung gốc rễ từ chủ nghĩa nhân bản duy lý và cả hai đều lấy việc thõa mãn đời sống vật chất làm mục tiêu; tự do hoàn toàn khỏi mọi trách nhiệm tôn giáo và cùng lấy hạnh phúc trần thế làm cứu cánh. Chính điều này giúp giải thích hiện tượng, tưởng chừng như khó hiểu, là có rất nhiều trí thức Tây Phương có thiện cảm với các chế độ Cộng Sản ở Đông Phương. Từ đó, Solzhenitsyn lý luận rằng sự phân hoá Đông Tây, Cộng sản-Tư bản, của Thế giới hiện nay tưy là một vấn đề, nhưng chưa phải là điều đáng ngại. Tai hoạ là ở chỗ cả hai-Cộng sản và Tư bản- đều cùng có chung một căn bệnh; đó là căn bệnh Duy Vật.
Cuối cùng con đường mà, theo Solzhenitsyn, Tây Phương nên đi là tiếp nối hành trình từ thời Phục Hưng đến nay, nhưng không bằng vào chủ nghĩa Nhân bản Duy lý Duy vật, mà bằng cách xác định bản chất hữu hạn của con người, thừa nhận sự tồn tại của một Thực Thể Toàn hảo Tối cao (Supreme Complete Entity) mà con người cần nương tựa vào đó để kìm hảm dục vọng của mình và tìm lại sự sở hữu đời sống Tinh Thần quý giá đã bị đánh mất. Đó là giải pháp Solzhenitsyn đã đề nghị cho Tây Phương sau khi phê phán họ kịch liệt trong bài diễn văn nổi tiếng ở Havard.
Trên đây là vắn tắt một số nhận định của văn hào Nga Solzhenitsyn đối với Tây Phương, nơi Ông đã lưu ngụ gần hai mươi năm trước khi hồi hương. Riêng đối với nước Nga hậu Cộng sản, những năm về sau này Ông cũng đã nhiều lần lên tiếng công kích Tổng Thống Nga Boris Yeltsin, cho rằng Yeltsin đã làm cho kinh tế Nga suy kiệt bằng cách cầu viện, và sau cùng bị lũng đoạn bởi, IMF, tạo ra cơ hội cho tư bản phương Tây khống chế và khai thác tài nguyên nước Nga; bất lực trong viêc ngăn chận sự bành trướng của khối NATO, và vì vậy làm suy yếu nền an ninh của Nga; dung dưỡng thiểu số triệu phú Nga làm tay sai cho ngoại quốc. Tổng Thống Yeltsin ngỏ ý trao tặng huy chương thánh Andrew, một huy chương cao quý, cho Ông, nhưng Solzhenitsyn đã từ chối không nhận. Và khi Boris Yeltsin từ chức, Solzhenitsyn là người đã đề nghị truy tố Yeltsin trước pháp luật về những thiệt hại đã gây cho nước Nga.
Trái lại, thời gian gần đây Solzhenitsyn có mối quan hệ thân thiện với Vladimir Putin, người kế vị Yeltsin. Cả hai đồng ý với nhau rằng do văn hoá đặc trưng của mình nước Nga sẽ có một đường lối riêng trong việc xây dựng chế độ dân chủ, khác với con đường của Tây Phương. Điểm đáng chú ý ở đây là Vladimir Putin trước kia thuộc về KGB của Cộng Sản Liên Xô, một cơ quan đã giam giữ, hành hạ và, sau cùng, trục xuất Solzhenitsyn ra khỏi Liên Xô.
Những nhận định, phê phán liệt ra ở trên, của Solzhenitsyn đúng hay sai là điều nằm ngoài khả năng xét đoán của người viết bài này, và hơn nữa đó không là vấn đề chính. Điều người viết chú ý hơn là những đức tính nơi con người đặc biệt này.
Trước hết, Solzhenitsyn là một nhà văn can đảm; một sự can đảm gây được sự cảm phục không chỉ từ những con người bị đàn áp, mà cả kẻ thù và từ tất cả những ai tôn trọng công lý và tự do trện thế giới,
Kế đến, Solzhenitsyn là một con người trung thực; Ông trung thực với mọi người và với chính bản thân. Ông sẳn sàng bày tỏ quan điểm và niềm tin của mình một cách thằng thắn, không khuất phục trước kẻ thù hung hản, cũng không quỵ lụy trưóc người bằng hữu quyền uy. Ông đã hiên ngang chống lại, bằng ngòi bút của mình, cả hệ thống chính quyền Sô Viết, đầu sỏ của hệ thống CS thế giới. Đến khi định cư ở Mỹ, Ông cũng đã thẳng thắn công khai phê phán các chính sách của nước chủ nhà. Đó là một sự trung thực đáng khậm phục.
Sự độc lập và cân bằng về mặt tư tưởng là một nét khác rất độc đáo của Solzhenitsyn. Là một trí thức chống Cộng Sản, nhưng khác với rất nhiều các nhà trí thức chống Cộng khác, Solzhenitsyn không nhảy từ thái cực này qua thái cực khác trong nhận thức. Ông chống Cộng sản, nhưng không tức khắc nhận ngay Tư bản là giải pháp duy nhất và cuối cùng cho đất nước của Ông. Trái lại, với óc phân tích sắc bén và suy tư độc lập, Solzhenitsyn đã nhận ra được những nhược điểm sinh tử của chế độ dân chủ tư bản, chỉ ra được sự trống vắng đáng sợ về tinh thần của văn minh Tây Phương. Có thể những nhận định của Ông chưa hẳn đã đúng hoàn toàn, nhưng điểm đáng nói ở đây là tính độc lập cao về tư duy của nhà văn Nga này.
Cuối cùng, Solzhenitsyn là một con người với lòng yêu nước thiết tha. Ông đã chứng tỏ một sự hiểu biết rất sâu sắc về nước Nga của Ông cả trong quá khứ lẫn hiện tại. Việc dùng toàn bộ thời gian gần hai mươi năm ở Mỹ để nghiên cứu và viết thiên anh hùng sử của nước Ông là một bằng chứng. Và Ông đã không chọn nơi nào ngoài nước Nga làm quê hương của Ông. Solzhenitsyn đã không tự ý lià bỏ nước Nga đi tìm tị nạn chính trị ở ngoại quốc, Ông chấp nhận đối diện với kẻ thù dù phải bị tù đày ngay chính trên quê hương. Ông đã bị trục xuất. Cuối cùng, Ông đã quay về và chết trên quê hương yêu dấu của mình.
Tóm lại, Solzhenitsyn là một kẻ sĩ dũng cảm, trung thực, độc lập về tư tưởng và có một lòng yêu nước nồng nàn. Ông xứng đáng là nhân vật lịch sử của thế giới. Tiểu sử của Ông đáng cho chúng ta đọc và suy ngẫm. Nước Nga chỉ với hơn ngàn năm văn hoá đã sản sinh ra được một Solzhenitsyn. Liệu Việt Nam, tự hào với bốn ngàn năm lịch sử, sản sinh được bao nhiêu người ngang tầm cỡ ấy; nhất là có được một mức độ độc lập về tư duy như vậy ? Ước mong lắm thay!
Sunnyvale, CA ngày 5/8/2008.
Trương Đ. Trung
Thư mục:
1.- East and West, Solzhenitsyn. Harper& Row Publisher, inc. 1980.
2.-www.columbia.edu/cu/augustine/arch/solzhenitsyn/harvard1978.html.
3.-www.macleans.ca/culture/wire/article.jsp.
4.-www.kirjasto.sci.fi/alesol.htm.
5.-www.sfgate.com/cgi-bin/article.cfi?f.
6.-http://www.youtube.com/watch?v=28U0Wsfyxu0.
Trương Đ. Trung
Nhà văn Nga Alexander Solzhenitsyn, người được nhận gỉai Nobel văn chương năm 1970, vừa tạ thế hôm qua, Chủ Nhật 3/8/2008, vì bệnh tim, hưởng thọ 89 tuổi.
Một số những tác phẩm nổi tiếng của Ông như One day in the life of Ivan Denisovich, The Goulag of Archepelago, The first circle đều đã được dịch ra Việt ngữ trước năm 1975 ở Miền Nam và rất quen thuộc với nhiều người, nhất là giới sinh viên, học sinh.
Solzhenitsyn sinh năm 1918, trong một gia đình Cossack ở phía bằc vùng núi Caucasus, nằm giữa Hắc hải và Caspean. Thân phụ Ông là một sĩ quan pháo binh, tham dự đệ nhất thế chiến, và qua đời lúc Solzhenitsyn mới 6 tháng tuổi. Ông lớn lên trong cảnh nghèo, thân mẫu của Ông phải làm thêm việc vào buổi tối để nuôi Ông. Vì gia cảnh, Solzhenitsyn đã phải từ bỏ mộng học văn chương ở Mạc-tư-khoa; thay vào đó Ông vào học đại học Rostov phân khoa Toán-Lý và tốt nghiệp năm 1941. Khoảng những năm 1939-1941 Ông học hàm thụ văn chương trường đại học Mạc tư Khoan. Solzhenitsyn tham dự đệ nhị thế chiến với tư cách một đại úy pháo binh, hai lần được tưởng thưởng huy chương.
Rất sớm, Solzhenitsyn đã có bài viết phê phán Lenin. Tuy có công trạng trong đệ nhị thế chiến, khoảng năm 1945-1953 Ông đã bị tù, rồi bị đày qua Kazakhstan vì viết bài chỉ trích Staline nhan đề :"Người với bộ ria mép" ( The man with mustache). Trong thời gian lưu đày, có lần Ông bị ung thư dạ dày nhưng qua khỏi. Những kinh nghiệm này đã giúp Ông viết, trong bí mật, cuốn Cancer Ward và cuốn The First Circle ( Tầng đầu điạ ngục).
Vào năm 42 tuổi, dưới thời xét lại và hạ bệ Staline của Khrushchev, Solzhenitsyn cho ra đời cuốn One day in the life of Ivan Denisovich mô tả sự khủng khiếp của một ngày bình thường trong trại khổ sai Liên Xô thời Staline. Quyển sách gây tiếng vang cả trong lẫn ngoài nước. Tiền tác quyển quyển sách đã giúp Ông mua được một chiếc xe hơi nội hoá.
Năm 1968, Solzhenitsyn cho ra đời cuốn The First Circle nói về cảnh ngộ của giới trí thức, các nhà khoa học trong các nhà tù và trại lao động. Họ bị cưỡng bức lao động và thảo luận không ngừng về chính tri và đạo đức Cộng sản chủ nghiã. Nhan đề của quyển sách dẫn từ tập thơ Inferno nổi tiếng của Dante trong đó mô tả tầng địa ngục thứ nhất là nơi ít đau khổ. Nếu người tù không làm đạt chỉ tiêu lao động thì sẽ bị đưa xuống tầng thứ hai, đau khổ hơn.
Nhưng rồi thời kỳ xét lại qua đi, Khrushchev bị loại, những tác phẩm về sau của Solzhenitsyn bị tịch thu, cấm xuất bản, bản thân Ông bị khai trừ ra khỏi Hiệp hội Nhà văn. Các tác phẩm của Ông được chuyển lén ra ngoại quốc và kể từ đó tên Ông nổi như cồn ở phương Tây.
Tác phẩm nổi nhất là cuốn The Gulag Archipelago được chuyển lậu ra ngoài dưới dạng vi phim và xuất hiện lần đầu tiên năm 1973 ở Paris. Quyển sách dựa vào nhiều nguồn tài liệu, báo cáo, nhân chứng sống về mạng lưới nhà tù và trại khồ sai rãi rác như những hải đảo trên biển nước Nga mênh mông. Đây là một bản cáo trạng hùng hồn về chế độ độc tài, công an trị tàn bạo của Cộng Sản Liên Xô thời hung thần Staline. Vì quyển sách này, Ông bị nhà cầm quyền Sô Viết cáo buộc tội phản bội.
Năm 1970, Solzhenitsyn được trao giải thưởng Nobel văn chương do “sức mạnh đạo đức Ông đã cống hiến trong việc hoằng dương những truyền thống đặc trưng của văn học Nga” ( for the ethical force with which he has pursued the indispensable traditions of Russian literature). Nhưng vì sợ sẽ bị ngăn trở không cho về lại nước Nga nên Ông đã không đi Stockholm để nhận giải. Mãi đến năm 1974, khi bị trục xuất, Ông mới nhận.
Ngày 12/2/1974, dưới thời Leonid Brezhnev, Solzhenitsyn bị kết án là "đã thực hiện một cách có hệ thống những hoạt động không phù hợp với tư cách công dân Sô viết và phương hại cho Liên Sô " ( for the systematic execution of actions incompatible with Soviet citizenship and harmful to the USSR), Ông bị 7 công an KGB áp tải bằng máy bay của hảng Aeroflot, trục xuất qua Frankfurt, Tây Đức. Một tháng sau, nhạc mẫu, vợ và 3 con của Ông được cho đoàn tụ với Ông. Lúc đầu Solzhenitsyn định cư ở Thụy Sĩ. Đến năm 1976, Ông qua Mỹ, chọn ở bang Vermont là nơi có cảnh trí hơi giống với nội địa Nga.
Tại Mỹ, Solzhenitsyn đã sống một đời ẩn dật, tránh tiếp xúc với báo chí và giới thượng lưu của Mỹ. Trong khi mong đợi ngày hồi hương, Ông dùng toàn bộ thời gian để viết anh-hùng sử nước Nga. Tuy phê phán gay gắt chế độ CS, nhưng Ông đã không tỏ ra vồ vập, hoặc trút hết thiện cảm cho các chế độ chính trị, xã hội Tây phương. Ngược lại, Ông lên án xã hội Tây phương mà Ông cho là sa đoạ, ích kỷ, quá nặng về vật chất và cá nhân chủ nghiã. Ông cũng chỉ trích về sự thất bại của Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam và sự hòa hoãn của Tây phương tại Hội Nghị An ninh và Hợp tác Âu châu ở Helsinki.
Những chỉ trích Tây phương của Solzhenitsyn cô đọng nhất trong bài diễn văn Ông đọc tại đại học Havard ngày 8/6/1978 trước một cử toạ đông đảo hàng chục ngàn người gồm các sinh viên sắp tốt nghiệp cao học, các giáo sư đại học và đông đảo các học giả tiếng tăm của Mỹ.
Trước hết Ông công kích thái độ tự tôn mù quáng của Tây phương khi tin rằng hệ thống của họ là tốt nhất, là mẫu mực chung cho mọi quốc gia trên hành tinh này; là thước đo sự phát triển của các quốc gia; và dần dà những khác biệt của thế giới sẽ hội tụ về trong khuôn mẫu dân chủ đa đảng của Tây phương. Solzhenitsyn cho rằng niềm tin đó là sai lầm, Tây phương đã không hiểu được yếu tính của những hệ thống khác, đã chỉ đem tiêu chuẩn của riêng mình để đánh gía sự phát triển của những hệ thống đó, và sẽ không thể có sự hội tụ giữa những khác biệt Đông-Tây. Ông cũng chỉ ra rằng đi đôi với thái độ tự tôn là sự sút giảm lòng can đảm nơi giới trí thức, thành phần lãnh đạo của Tây Phương; những người thường ngày tỏ ra oai quyền đối với chính phủ của các nước nhược tiểu, nhưng lại nhút nhát trước các cường quốc và những kẻ xâm lăng.
Con người trong xã hội Tây Phương, theo Solzhenitsyn, do quá sung túc về vật chất, quá giàu có, chỉ biết có tiền bạc và sự nhàn hạ, được hoàn toàn tự do theo đuổi sự hưởng thụ nên không còn khả năng chấp nhận hy sinh cá nhân mình cho những giá trị chung hay cho quyền lợi quốc gia. Solzhenitsyn cho rằng chính đời sống sung túc vật chất Tây Phương này đang bộc lộ những tai hại của nó; đó là sự nghèo nàn và trống vắng về tinh thần của con người trong xã hội.
Solzhenitsyn cũng phê phán chế độ luật pháp, là nền tảng cho mọi sự tổ chức của xã hội Tây Phương. Trước hết Ông cho rằng hệ thống luật pháp là quá phức tạp. Hơn nữa mọi người đều tôn thờ Luật Pháp, tin rằng đó là giải pháp tối cao ( the supreme solution) duy nhất cho mọi tranh chấp trong xã hội. Mọi người tự do hành động đến tận cùng giới hạn của Luật pháp mà không hề có một sự tự chế nào về mặt đạo đức. Solzhenitsyn cho rằng một xã hội không biết đến hệ quy chiếu nào khác hơn Luật pháp thì cũng tệ không khác gì một xã hội không có một hệ thống luật pháp khách quan. Ông cho rằng Luật pháp Tây Phương quá lạnh lùng và hình thức nên không mang lại ảnh hưởng tốt cho xã hội. Chẳng hạn, một công ty dầu hoả có quyền bỏ tiền ra mua bản quyền một phát minh về năng lượng mới để ngăn cản không cho phát minh ấy được xã hội xử dụng rộng rãi. Trong trường hợp đó, công ty dầu không hề bị một sự chế tài pháp lý nào cả, tuy rằng xét từ góc độ đạo đức công ty đó, có lẽ, đang gây thiệt hại cho quyền lợi chung của xã hội.
Solzhenitsyn cũng chỉ trích sự tự do quá trớn của cá nhân và của báo chí trong xã hội Tây Phương. Ông cho rằng sự đề cao quá mức cho việc bảo vệ quyền tự do cá nhân đôi lúc làm cho quyền lợi cộng đồng bị đe doạ và xã hội, xét như một thực thể, mất đi khả năng tự vệ; và rằng người ta quá đề cao nhân quyền ( human rights) mà không đề cao một cách tương xứng nghĩa vụ của con người (human obligations). Tự do của Phương Tây, như vậy, theo Solzhenitsyn, là một sự tự do hủy diệt và vô trách nhiệm, làm cho xã hội mất đi khả năng bảo vệ chống lại sự sa đoạ của con người; một sự tự do bắt nguồn từ quan điểm nhân bản sai lầm rằng “ nhân chi sơ tính bản thiện “.
Trong lãnh vực báo chí, Solzhenitsyn nhận định rằng giới báo chí Phương Tây, ngoài những quan tâm về luật pháp, không bị ràng buộc bởi trách nhiệm đạo đức đối với việc thộng tin sai lạc, không phù hợp, hoặc những bình luận hời hợt, nóng vội, non nớt hay nhầm lẩn. Báo chí Phương Đông ( Nga sô) chịu sư lãnh đạo độc đoán thống nhất đã đành, nhưng báo chí Phương Tây cũng hợp nhất không kém dưới những khuôn mẫu chung do công tác thông tin bị thu tóm trong tay một thiểu số tập đoàn truyền thông. Ở Phương Tây, mọi tư tưởng, mọi quan điểm đều được tự do, không bị cấm đoán. Tuy vậy, không phải tất cả mọi ý tưởng đều đưọc các phương tiện truyền thông quảng bá đồng đều như nhau. Trái lại chỉ có những ý tưởng phù hợp với trào lưu (fashion) chung là được ưu đãi. Mấu chốt của vấn đề là ở chỗ việc tạo ra, hay uốn nắn, trào lưu chung đó không thuộc về độc giả mà thuộc về các tập đoàn truyền thông.
Solzhenitsyn cũng cho rằng xã hội Tây Phương chắc chắn không là mô hình đáng cho nước Nga của Ông noi theo vì con người Tây Phương có một đời sống qúa dễ dàng, nặng về vật chất, không được trui luyện nhiều trong nghịch cảnh nên nghèo nàn về tinh thần. Điều này bộc lộ ra ở sự sa đoạ trong nghệ thuật, sự thô lỗ trong âm nhạc và sự thiếu vắng những chính khách tầm cỡ. Solzhenitsyn hình dung rằng chỉ cần không có điện trong vài giờ là xã hội Tây Phương có thể rơi vào cảnh hôi của và hổn loạn rất dễ dàng vì hệ thống xã hội đó không ổn định và lành mạnh.
Về mặt chính trị, Solzhenitsyn phê phán sự thiển cận trong quan điểm của một số lý thuyết gia Tây Phương, tiêu biểu như George Kennan, cha đẻ của chính sách Ngăn Chận (Containment policy) nổi tiếng trong Chiến Tranh Lạnh. Kennan đã từng nói rằng:
“ Chúng ta không thể đem áp dụng các tiêu chuẩn đạo đức vào chính trị” ( We can not apply moral criteria to politics).
Solzhenitsyn cho rằng nói như vậy tức là trộn lẩn cái tốt với cái xấu, đúng với sai, tạo ra kẻ hở cho cái Ác toàn thắng thế giới. Theo Ông Tây Phương cần phải dựa vào các tiêu chuẩn đạo đức trong việc chống lại chiến lược toàn cầu của Cộng Sản. Sự thất bại của Mỹ, một siêu cường với tất cả sức mạnh, trước chỉ một nửa nước VNCS là một bằng chứng về sự ươn hèn, thiển cận của trí thức Tây Phương trong lãnh vực chính trị quốc tế; làm sao có thể hy vọng Tây Phương có thể đứng vững trong tương lai khi lúc bấy giờ Mỹ đã thua trận như vậy.
Theo Solzhenitsyn, các nước dân chủ Tây Phương, chưa hề tự mình chiến thắng một cuộc chiến tranh lớn nào, trái lại đã phải nhờ đến Cộng Sản Liên Xô để có thể thắng Đức Quốc Xã trong đệ nhị thế chiến, và có lẽ đang phải nhờ đến Trung Quốc để thắng Liên Xô; có nghĩa rằng đã và đang phải liên minh với cái Ác để giành phần thắng, và đó chính sẽ là tai hoạ cho Tây Phương.
Cuối cùng, Solzhenitsyn quy kết tất cả những nhược điểm trên đây của Tây Phương vào sự sai lầm căn bản có gốc rễ trong chủ nghĩa Nhân Bản ( humanism). Theo Ông, từ sau thời Phục Hưng khi xã hội Tây Phương thoát ra khỏi sự tăm tối của thời Trung Cổ, những tư tưởng của thời Ánh Sáng đã gíup giải phóng con người khỏi sự áp bức độc đoán của thần quyền, trở thành nền tảng cho cơ cấu cấu chính quyền và khoa học xã hội mới trong đó chủ nghĩa nhân bản duy lý là trung tâm. Con người từ đó tự xem mình hoàn toàn tự trị, không còn ai cao hơn, ở trên mình. Solzhenitsyn gọi đó là Anthropocentricity: con người là trung tâm của tồn tại vũ trụ.
Và đó chính là một sai lầm, vì theo Ông, từ đó con người Tây Phương đã trở nên cực đoan, hoàn toàn quay lưng lại với Tinh Thần, ôm choàng lấy Vật chất với tất cả khát vọng vô biên của mình. Tư tưởng nhân bản duy lý thôi thúc con người chạy đuổi theo Vật chất với một tự do không giới hạn; quên rằng cái Ác gắn liền với bản chất của con người và với Vật chất, và rằng con người cần thoã mãn những nhu cầu Tinh thần khác cao hơn để cân bằng và vươn lên. Sự Tự do không thôi không đủ giúp xã hội giải đáp tất cả mọi vấn nạn hiên nay của Nhân loại.
Solzhenitsyn còn cho rằng Cộng sản và tư tưởng Tây Phương có cùng chung gốc rễ từ chủ nghĩa nhân bản duy lý và cả hai đều lấy việc thõa mãn đời sống vật chất làm mục tiêu; tự do hoàn toàn khỏi mọi trách nhiệm tôn giáo và cùng lấy hạnh phúc trần thế làm cứu cánh. Chính điều này giúp giải thích hiện tượng, tưởng chừng như khó hiểu, là có rất nhiều trí thức Tây Phương có thiện cảm với các chế độ Cộng Sản ở Đông Phương. Từ đó, Solzhenitsyn lý luận rằng sự phân hoá Đông Tây, Cộng sản-Tư bản, của Thế giới hiện nay tưy là một vấn đề, nhưng chưa phải là điều đáng ngại. Tai hoạ là ở chỗ cả hai-Cộng sản và Tư bản- đều cùng có chung một căn bệnh; đó là căn bệnh Duy Vật.
Cuối cùng con đường mà, theo Solzhenitsyn, Tây Phương nên đi là tiếp nối hành trình từ thời Phục Hưng đến nay, nhưng không bằng vào chủ nghĩa Nhân bản Duy lý Duy vật, mà bằng cách xác định bản chất hữu hạn của con người, thừa nhận sự tồn tại của một Thực Thể Toàn hảo Tối cao (Supreme Complete Entity) mà con người cần nương tựa vào đó để kìm hảm dục vọng của mình và tìm lại sự sở hữu đời sống Tinh Thần quý giá đã bị đánh mất. Đó là giải pháp Solzhenitsyn đã đề nghị cho Tây Phương sau khi phê phán họ kịch liệt trong bài diễn văn nổi tiếng ở Havard.
Trên đây là vắn tắt một số nhận định của văn hào Nga Solzhenitsyn đối với Tây Phương, nơi Ông đã lưu ngụ gần hai mươi năm trước khi hồi hương. Riêng đối với nước Nga hậu Cộng sản, những năm về sau này Ông cũng đã nhiều lần lên tiếng công kích Tổng Thống Nga Boris Yeltsin, cho rằng Yeltsin đã làm cho kinh tế Nga suy kiệt bằng cách cầu viện, và sau cùng bị lũng đoạn bởi, IMF, tạo ra cơ hội cho tư bản phương Tây khống chế và khai thác tài nguyên nước Nga; bất lực trong viêc ngăn chận sự bành trướng của khối NATO, và vì vậy làm suy yếu nền an ninh của Nga; dung dưỡng thiểu số triệu phú Nga làm tay sai cho ngoại quốc. Tổng Thống Yeltsin ngỏ ý trao tặng huy chương thánh Andrew, một huy chương cao quý, cho Ông, nhưng Solzhenitsyn đã từ chối không nhận. Và khi Boris Yeltsin từ chức, Solzhenitsyn là người đã đề nghị truy tố Yeltsin trước pháp luật về những thiệt hại đã gây cho nước Nga.
Trái lại, thời gian gần đây Solzhenitsyn có mối quan hệ thân thiện với Vladimir Putin, người kế vị Yeltsin. Cả hai đồng ý với nhau rằng do văn hoá đặc trưng của mình nước Nga sẽ có một đường lối riêng trong việc xây dựng chế độ dân chủ, khác với con đường của Tây Phương. Điểm đáng chú ý ở đây là Vladimir Putin trước kia thuộc về KGB của Cộng Sản Liên Xô, một cơ quan đã giam giữ, hành hạ và, sau cùng, trục xuất Solzhenitsyn ra khỏi Liên Xô.
Những nhận định, phê phán liệt ra ở trên, của Solzhenitsyn đúng hay sai là điều nằm ngoài khả năng xét đoán của người viết bài này, và hơn nữa đó không là vấn đề chính. Điều người viết chú ý hơn là những đức tính nơi con người đặc biệt này.
Trước hết, Solzhenitsyn là một nhà văn can đảm; một sự can đảm gây được sự cảm phục không chỉ từ những con người bị đàn áp, mà cả kẻ thù và từ tất cả những ai tôn trọng công lý và tự do trện thế giới,
Kế đến, Solzhenitsyn là một con người trung thực; Ông trung thực với mọi người và với chính bản thân. Ông sẳn sàng bày tỏ quan điểm và niềm tin của mình một cách thằng thắn, không khuất phục trước kẻ thù hung hản, cũng không quỵ lụy trưóc người bằng hữu quyền uy. Ông đã hiên ngang chống lại, bằng ngòi bút của mình, cả hệ thống chính quyền Sô Viết, đầu sỏ của hệ thống CS thế giới. Đến khi định cư ở Mỹ, Ông cũng đã thẳng thắn công khai phê phán các chính sách của nước chủ nhà. Đó là một sự trung thực đáng khậm phục.
Sự độc lập và cân bằng về mặt tư tưởng là một nét khác rất độc đáo của Solzhenitsyn. Là một trí thức chống Cộng Sản, nhưng khác với rất nhiều các nhà trí thức chống Cộng khác, Solzhenitsyn không nhảy từ thái cực này qua thái cực khác trong nhận thức. Ông chống Cộng sản, nhưng không tức khắc nhận ngay Tư bản là giải pháp duy nhất và cuối cùng cho đất nước của Ông. Trái lại, với óc phân tích sắc bén và suy tư độc lập, Solzhenitsyn đã nhận ra được những nhược điểm sinh tử của chế độ dân chủ tư bản, chỉ ra được sự trống vắng đáng sợ về tinh thần của văn minh Tây Phương. Có thể những nhận định của Ông chưa hẳn đã đúng hoàn toàn, nhưng điểm đáng nói ở đây là tính độc lập cao về tư duy của nhà văn Nga này.
Cuối cùng, Solzhenitsyn là một con người với lòng yêu nước thiết tha. Ông đã chứng tỏ một sự hiểu biết rất sâu sắc về nước Nga của Ông cả trong quá khứ lẫn hiện tại. Việc dùng toàn bộ thời gian gần hai mươi năm ở Mỹ để nghiên cứu và viết thiên anh hùng sử của nước Ông là một bằng chứng. Và Ông đã không chọn nơi nào ngoài nước Nga làm quê hương của Ông. Solzhenitsyn đã không tự ý lià bỏ nước Nga đi tìm tị nạn chính trị ở ngoại quốc, Ông chấp nhận đối diện với kẻ thù dù phải bị tù đày ngay chính trên quê hương. Ông đã bị trục xuất. Cuối cùng, Ông đã quay về và chết trên quê hương yêu dấu của mình.
Tóm lại, Solzhenitsyn là một kẻ sĩ dũng cảm, trung thực, độc lập về tư tưởng và có một lòng yêu nước nồng nàn. Ông xứng đáng là nhân vật lịch sử của thế giới. Tiểu sử của Ông đáng cho chúng ta đọc và suy ngẫm. Nước Nga chỉ với hơn ngàn năm văn hoá đã sản sinh ra được một Solzhenitsyn. Liệu Việt Nam, tự hào với bốn ngàn năm lịch sử, sản sinh được bao nhiêu người ngang tầm cỡ ấy; nhất là có được một mức độ độc lập về tư duy như vậy ? Ước mong lắm thay!
Sunnyvale, CA ngày 5/8/2008.
Trương Đ. Trung
Thư mục:
1.- East and West, Solzhenitsyn. Harper& Row Publisher, inc. 1980.
2.-www.columbia.edu/cu/augustine/arch/solzhenitsyn/harvard1978.html.
3.-www.macleans.ca/culture/wire/article.jsp.
4.-www.kirjasto.sci.fi/alesol.htm.
5.-www.sfgate.com/cgi-bin/article.cfi?f.
6.-http://www.youtube.com/watch?v=28U0Wsfyxu0.
Tuesday, August 5, 2008
Alexandre Soljenitsyne : " một cuộc sống lưu vong khốn khổ vì KGB " (1)
- Hứa vạng Thọ -
Theo đề nghị của Tổng Bí Thư Đảng CS Xô Viết Iouri Andropov, ngày 11.2.1974 Chính trị bộ Đảng CSXV chấp thuận tước quyền công dân Nga của Soljenitsyne , và ngày 14.2.1974 trục xuất ông ra khỏi Liên Xô với chuyến bay của Aeroflot đưa ông sang FrancFort ( Đức).Từ Francfort, Soljenitsyne sang định cư ở Zurich ( Thụy Sĩ ). Trong lúc đó, KGB Nga đã chọn sẳn Valentina Holubova , sinh trưởng tại Nga và thông thạo tiếng Nga, một nữ sĩ quan tình báo của Tiệp Khắc để cài người bên cạnh Soljenitsyne. Bà nầy núp bóng trong số người tỵ nạn Tiệp Khắc sau vụ đàn áp " Mùa Xuân Prague ".
Ngay khi ông nầy vừa mới đén Zurich, lợi dụng cảm tình của nhà đại văn hào đối với những người tỵ nạn Tiệp, Valentina Holubova đến chào ông , và tặng ông bó hoa hồng và lilas, kềm theo lời chúc tụng của người dân tỉnh Riazan, nơi ông đã từng dạy học. Chỉ trong vòng vài tuần lễ, Holubova và chồng , Bác sĩ Frantisek Holub ( cũng là sĩ quan tình báo Tiệp) trở nên những người thân thuộc của Soljenitsyne. Bà Holubova còn tình nguyện làm thư ký và phát ngôn viên của Soljenitsyne.
Tháng 3.1974, Vợ chồng Holubova mời Soljenitsyne dự một cuộc triển lãm tranh hội họa của hoạ sĩ Lucia Radova tại làng Pfaffikon, gần Zurich. Người chủ phòng triẻn lãm Oskar Krause là một người tỵ nạn Tiệp Khắc. Khi Oskar Krause cho Soljenitsyne biết y cũng là tù nhân chánh trị ở Tiệp Khắc, Soljenitsyne ôm chằm ông nầy , và khóc nhòa. Cặp Holubova thừa dịp giới thiệu với Soljenitsyne một nhà văn trẻ Tiệp khắc Tomas Rezac ( bí danh : Repo) , cũng là sĩ quan tình báo Tiệp khắc núp dưới dạng một người tỵ nạn " chống Cộng Sản Tiệp Khắc ". Sau đó, Soljenitsyne chấp thuận cho Holub ( tức Holubova) duyệt lại các bản dịch của 7 dịch giả quyển sách của ông " L 'Archipel du Goulag " ( quần đảo Goulag) ( Goulag = trại tù Cộng Sản ) sang tiếng Tiệp khắc để xuất bản . Ông còn giao cho Rezac dịch thi phẩm " Nuits Prussiennes" ( Những đêm ở nước Phổ).
Thế là Soljenitsyne, cũng như nhiều người tỵ nạn Cộng Sản từ trước đến gìờ, từ những sĩ quan Nga Hoàng đến những người Trốt kít , đều rơi vào cái bẩy sập là chọn những người tín cẩn toàn là những nhân viên tình báo của Xô Viết Nga!Trung ương KGB , khi nghe tin Soljenitsyne nhờ Holub và "Repo" duyệt bài thì cũng đành bấm bụng bảo các người nầy phải thi hành cho đúng dù trong quyển sách có chửi Đảng CS Xô Viết, cốt làm sao cho Soljenitsyne tin tưởng, khỏi nghi họ là được. Nhờ vậy mà những người mà ông Soljenitsyne liên lạc ở trong nước Nga đều bị KGB theo dõi.
Ngày 24.7 năm 1974, Andropov báo cáo cho chính trị bộ là Ông Soljenitsyne cho lập " Quỹ Xã Hội " để giúp những gia đình của các tù nhân chánh trị với tiền bản quyền tác giả của ông. Cuốn " Quần đảo Goulag " của ông bán được trên 3 triệu cuốn riêng tại Mỹ , chưa kể tại các quốc gia khác trên thế giới.Andropov không báo cáo cho chánh trị bộ sự thành công của Soljenitsyne, nói rằng ảnh hưởng của ông Soljenitsyne đang mất dần và cho rằng việc trục xuất Ông Soljeitsyne ra khỏi nước là đúng.
Ngày 19.9.1974, Andropov chấp nhận kế hoạch đa dạng, quy mô ( n°5/9-16091 ) nhằm hạ uy tín của Soljenitsyne ( mà KGB gọi là PAUK) và gia đình , cùng cắt đứt mọi liên lạc của ông với những kẻ chống lại chế độ ở trong nước Nga. Một sĩ quan Khu 5 ( đặc trách về tư tưởng chánh trị và những kẻ chống đối) được đưa sang Thụy sĩ để làm mất uy tín, bôi lọ vu khống Pauk. Nhiêù quyển sách, nhiều bài báo được tung ra. Đặc biệt những bài ký tên Natalia Rechetovskaïa ( người vợ thứ nhất của Soljenitsyne) do nhân viên sở A ( của KGB) sọan thảo. Đồng thời, Rezac biến mất đầu năm 1975 với bản viết tay " Nuits prussiennes" để trở về Moscou nhằm viết ra " các quyển hồi ký Soljenitsyne " để bêu xấu ông nầy.
Chẳng bao lâu, Soljenitsyne cũng khám phá ra vợ chồng Holub là nhân viên KGB. Andropov ra lệnh cho KGB tạo tin đồn là những người thân của Soljenitsyne tòan là nhân viên của KGB , hoặc đang lường gạt ông để làm " mất niềm tin" của ông nầy. Đến cuối 1974, Soljenitsyne trong cuộc phỏng vấn của báo Time, tố cáo KGB đã " khũng bố ông " hàng ngày cũng như gia đình nhà bác học Sakharov còn ở lại Moscou vì Andropov không dám trục xuất ông nầy. KGB đã gởi cho Bà Sakharov ( Ellena Bronner) trước khi bà đi mổ mắt những hình ảnh quái gở như một cặp con mắt lòi con ngươi ra ngoài, những con khỉ bị mổ óc, v.v..
Đầu năm 1975, Andropov còn với sự ủng hộ của Krioutchkov, Grigorenko và Bobkov của KGB , thảo kế hoạch gồm 19 chương và 20 công tác phối họp để làm mất uy tín, và khủng bố tinh thần nhà Đại Văn Hào. Các hệ thống ký giả, văn sĩ, nghệ sĩ và trí thức từ Berne, Genève,London, Paris, Rome, Stockholm mở chiến dịch đồng loạt " bôi bác " Soljenitsyne.
Năm 1976, Soljenitsyne đã yêu cầu Cảnh sát Thụy Sĩ bảo vệ tính mạng ông. Do đó, ông xin tỵ nạn sang Mỹ, định cư ở Vermont. Từ đó, nhà văn hào mất đi " hào quang chói ngời " của một người chống Cộng Sản Xô Viết vì các chiến dịch của KGB : " Bôi lọ, vu khống, và khủng bố " ông ở hải ngoại, cắt đứt mọi liên lạc của ông ở trong nước. Trước đó ngày 23.8.1975, Andropov đã đưa chỉ thị thi hành kế hoạch số 150/S-9195 là đưa người nội tuyến trong những người thân cận của Soljenitsyne. Đó là mục tiêu hàng đầu của KGB. Do đó khi Soljenitsyne sang Mỹ , KGB giao công tác cho L.G. Bolbotenko ở Newyork, trong giới tỵ nạn Nga, để bám chặt nhà Văn Hào. Nhưng, nhờ kinh nhiệm Holubova, Soljenitsyne không còn tin tưởng bất cứ một ai.Ông cũng tỏ ra cay đắng với sự hờ hững của phương Tây, không nhìn thấy sự tàn ác và phi nhân của chế độ Cộng Sản Sô Viết. Tây Phương không còn giá trị đạo đức và chạy theo vật chất của một nền văn minh sa đọa. Sau bài diễn văn ông đọc trong dịp trao bằng cấp ở Đại Học Harvard năm 1978, Ông cay đắng nói lên sự thất vọng và chán chường của ông đối với Tây Phương và từ đó ông quyết định sống một cuộc đời " đóng cửa, rút cầu " đối vơí xã hội bên ngoài. Báo Newyork Times và Washington Post đã phê bình sự " nhận đinh cay đắng của ông " như một sự " không hiểu biết xã hội Tây Phưong ". Nhờ vậy, mà KGB không cài người đưọc vào giới thân cận của ông vì ông đã quyết định tự cô lập với thế giới bên ngoài.
Hai mươi năm sau, 1994, Soljenitsyne trở lại Nga. Ông đã được Gorbatchev phục hồi danh dự và quyền công dân 4 năm trước đó.Sự trở về của ông đã được thảo luận rất tỉ mỉ,một đôi khi ngay với Boris Eltsine. Từ đó,ông ở trong một khu vực cách Moscou không xa, khu vực dành riêng cho những người có biên chế cao (nomenklatura)trước đây. Ông viết lại các hồi ký lưu vong ở Âu Châu và Hoa Kỳ,trở thành một sử gia hơn là nhà viết văn.
(1). Viết theo tài liệu : Chương XIX - Quyển " Le KGB Contre l'Ouest - 1917-1991 - Les archives de Mitrokhine ", Christpher Andrew- Vassili Mitrokhine -Edition Fayard - 1999. t.r 469. - tr.474. Mitrokhine là một sĩ quan KGB sang Anh tỵ nạn năm 1992 đem theo hàng ngàn tài liệu của tình báo Nga. Nhờ đó mà Tây Phương mới bắt được vài trăm điệp viên " nằm vùng " của Nga trong các cơ quan tình báo Tây Phương ( Mỹ, Pháp, Anh, Đức, v.v..) . Đặc biệt là những chuyện KGB cài người trong các giáo Hội Thiên Chúa Vatican, Giáo Hội Chính Thống ( ngay cả Giáo Hoàng Chính Thống Alexis II là nhân viên KGB dưới bí danh " Drozdov".! Hai người mà KGB tìm đủ cách để triệt hạ : cố Giáo Hoàng Jean Paul 2, và cố văn hào Alexandre Soljenitsyne ./-
- Hứa vạng Thọ -
Theo đề nghị của Tổng Bí Thư Đảng CS Xô Viết Iouri Andropov, ngày 11.2.1974 Chính trị bộ Đảng CSXV chấp thuận tước quyền công dân Nga của Soljenitsyne , và ngày 14.2.1974 trục xuất ông ra khỏi Liên Xô với chuyến bay của Aeroflot đưa ông sang FrancFort ( Đức).Từ Francfort, Soljenitsyne sang định cư ở Zurich ( Thụy Sĩ ). Trong lúc đó, KGB Nga đã chọn sẳn Valentina Holubova , sinh trưởng tại Nga và thông thạo tiếng Nga, một nữ sĩ quan tình báo của Tiệp Khắc để cài người bên cạnh Soljenitsyne. Bà nầy núp bóng trong số người tỵ nạn Tiệp Khắc sau vụ đàn áp " Mùa Xuân Prague ".
Ngay khi ông nầy vừa mới đén Zurich, lợi dụng cảm tình của nhà đại văn hào đối với những người tỵ nạn Tiệp, Valentina Holubova đến chào ông , và tặng ông bó hoa hồng và lilas, kềm theo lời chúc tụng của người dân tỉnh Riazan, nơi ông đã từng dạy học. Chỉ trong vòng vài tuần lễ, Holubova và chồng , Bác sĩ Frantisek Holub ( cũng là sĩ quan tình báo Tiệp) trở nên những người thân thuộc của Soljenitsyne. Bà Holubova còn tình nguyện làm thư ký và phát ngôn viên của Soljenitsyne.
Tháng 3.1974, Vợ chồng Holubova mời Soljenitsyne dự một cuộc triển lãm tranh hội họa của hoạ sĩ Lucia Radova tại làng Pfaffikon, gần Zurich. Người chủ phòng triẻn lãm Oskar Krause là một người tỵ nạn Tiệp Khắc. Khi Oskar Krause cho Soljenitsyne biết y cũng là tù nhân chánh trị ở Tiệp Khắc, Soljenitsyne ôm chằm ông nầy , và khóc nhòa. Cặp Holubova thừa dịp giới thiệu với Soljenitsyne một nhà văn trẻ Tiệp khắc Tomas Rezac ( bí danh : Repo) , cũng là sĩ quan tình báo Tiệp khắc núp dưới dạng một người tỵ nạn " chống Cộng Sản Tiệp Khắc ". Sau đó, Soljenitsyne chấp thuận cho Holub ( tức Holubova) duyệt lại các bản dịch của 7 dịch giả quyển sách của ông " L 'Archipel du Goulag " ( quần đảo Goulag) ( Goulag = trại tù Cộng Sản ) sang tiếng Tiệp khắc để xuất bản . Ông còn giao cho Rezac dịch thi phẩm " Nuits Prussiennes" ( Những đêm ở nước Phổ).
Thế là Soljenitsyne, cũng như nhiều người tỵ nạn Cộng Sản từ trước đến gìờ, từ những sĩ quan Nga Hoàng đến những người Trốt kít , đều rơi vào cái bẩy sập là chọn những người tín cẩn toàn là những nhân viên tình báo của Xô Viết Nga!Trung ương KGB , khi nghe tin Soljenitsyne nhờ Holub và "Repo" duyệt bài thì cũng đành bấm bụng bảo các người nầy phải thi hành cho đúng dù trong quyển sách có chửi Đảng CS Xô Viết, cốt làm sao cho Soljenitsyne tin tưởng, khỏi nghi họ là được. Nhờ vậy mà những người mà ông Soljenitsyne liên lạc ở trong nước Nga đều bị KGB theo dõi.
Ngày 24.7 năm 1974, Andropov báo cáo cho chính trị bộ là Ông Soljenitsyne cho lập " Quỹ Xã Hội " để giúp những gia đình của các tù nhân chánh trị với tiền bản quyền tác giả của ông. Cuốn " Quần đảo Goulag " của ông bán được trên 3 triệu cuốn riêng tại Mỹ , chưa kể tại các quốc gia khác trên thế giới.Andropov không báo cáo cho chánh trị bộ sự thành công của Soljenitsyne, nói rằng ảnh hưởng của ông Soljenitsyne đang mất dần và cho rằng việc trục xuất Ông Soljeitsyne ra khỏi nước là đúng.
Ngày 19.9.1974, Andropov chấp nhận kế hoạch đa dạng, quy mô ( n°5/9-16091 ) nhằm hạ uy tín của Soljenitsyne ( mà KGB gọi là PAUK) và gia đình , cùng cắt đứt mọi liên lạc của ông với những kẻ chống lại chế độ ở trong nước Nga. Một sĩ quan Khu 5 ( đặc trách về tư tưởng chánh trị và những kẻ chống đối) được đưa sang Thụy sĩ để làm mất uy tín, bôi lọ vu khống Pauk. Nhiêù quyển sách, nhiều bài báo được tung ra. Đặc biệt những bài ký tên Natalia Rechetovskaïa ( người vợ thứ nhất của Soljenitsyne) do nhân viên sở A ( của KGB) sọan thảo. Đồng thời, Rezac biến mất đầu năm 1975 với bản viết tay " Nuits prussiennes" để trở về Moscou nhằm viết ra " các quyển hồi ký Soljenitsyne " để bêu xấu ông nầy.
Chẳng bao lâu, Soljenitsyne cũng khám phá ra vợ chồng Holub là nhân viên KGB. Andropov ra lệnh cho KGB tạo tin đồn là những người thân của Soljenitsyne tòan là nhân viên của KGB , hoặc đang lường gạt ông để làm " mất niềm tin" của ông nầy. Đến cuối 1974, Soljenitsyne trong cuộc phỏng vấn của báo Time, tố cáo KGB đã " khũng bố ông " hàng ngày cũng như gia đình nhà bác học Sakharov còn ở lại Moscou vì Andropov không dám trục xuất ông nầy. KGB đã gởi cho Bà Sakharov ( Ellena Bronner) trước khi bà đi mổ mắt những hình ảnh quái gở như một cặp con mắt lòi con ngươi ra ngoài, những con khỉ bị mổ óc, v.v..
Đầu năm 1975, Andropov còn với sự ủng hộ của Krioutchkov, Grigorenko và Bobkov của KGB , thảo kế hoạch gồm 19 chương và 20 công tác phối họp để làm mất uy tín, và khủng bố tinh thần nhà Đại Văn Hào. Các hệ thống ký giả, văn sĩ, nghệ sĩ và trí thức từ Berne, Genève,London, Paris, Rome, Stockholm mở chiến dịch đồng loạt " bôi bác " Soljenitsyne.
Năm 1976, Soljenitsyne đã yêu cầu Cảnh sát Thụy Sĩ bảo vệ tính mạng ông. Do đó, ông xin tỵ nạn sang Mỹ, định cư ở Vermont. Từ đó, nhà văn hào mất đi " hào quang chói ngời " của một người chống Cộng Sản Xô Viết vì các chiến dịch của KGB : " Bôi lọ, vu khống, và khủng bố " ông ở hải ngoại, cắt đứt mọi liên lạc của ông ở trong nước. Trước đó ngày 23.8.1975, Andropov đã đưa chỉ thị thi hành kế hoạch số 150/S-9195 là đưa người nội tuyến trong những người thân cận của Soljenitsyne. Đó là mục tiêu hàng đầu của KGB. Do đó khi Soljenitsyne sang Mỹ , KGB giao công tác cho L.G. Bolbotenko ở Newyork, trong giới tỵ nạn Nga, để bám chặt nhà Văn Hào. Nhưng, nhờ kinh nhiệm Holubova, Soljenitsyne không còn tin tưởng bất cứ một ai.Ông cũng tỏ ra cay đắng với sự hờ hững của phương Tây, không nhìn thấy sự tàn ác và phi nhân của chế độ Cộng Sản Sô Viết. Tây Phương không còn giá trị đạo đức và chạy theo vật chất của một nền văn minh sa đọa. Sau bài diễn văn ông đọc trong dịp trao bằng cấp ở Đại Học Harvard năm 1978, Ông cay đắng nói lên sự thất vọng và chán chường của ông đối với Tây Phương và từ đó ông quyết định sống một cuộc đời " đóng cửa, rút cầu " đối vơí xã hội bên ngoài. Báo Newyork Times và Washington Post đã phê bình sự " nhận đinh cay đắng của ông " như một sự " không hiểu biết xã hội Tây Phưong ". Nhờ vậy, mà KGB không cài người đưọc vào giới thân cận của ông vì ông đã quyết định tự cô lập với thế giới bên ngoài.
Hai mươi năm sau, 1994, Soljenitsyne trở lại Nga. Ông đã được Gorbatchev phục hồi danh dự và quyền công dân 4 năm trước đó.Sự trở về của ông đã được thảo luận rất tỉ mỉ,một đôi khi ngay với Boris Eltsine. Từ đó,ông ở trong một khu vực cách Moscou không xa, khu vực dành riêng cho những người có biên chế cao (nomenklatura)trước đây. Ông viết lại các hồi ký lưu vong ở Âu Châu và Hoa Kỳ,trở thành một sử gia hơn là nhà viết văn.
(1). Viết theo tài liệu : Chương XIX - Quyển " Le KGB Contre l'Ouest - 1917-1991 - Les archives de Mitrokhine ", Christpher Andrew- Vassili Mitrokhine -Edition Fayard - 1999. t.r 469. - tr.474. Mitrokhine là một sĩ quan KGB sang Anh tỵ nạn năm 1992 đem theo hàng ngàn tài liệu của tình báo Nga. Nhờ đó mà Tây Phương mới bắt được vài trăm điệp viên " nằm vùng " của Nga trong các cơ quan tình báo Tây Phương ( Mỹ, Pháp, Anh, Đức, v.v..) . Đặc biệt là những chuyện KGB cài người trong các giáo Hội Thiên Chúa Vatican, Giáo Hội Chính Thống ( ngay cả Giáo Hoàng Chính Thống Alexis II là nhân viên KGB dưới bí danh " Drozdov".! Hai người mà KGB tìm đủ cách để triệt hạ : cố Giáo Hoàng Jean Paul 2, và cố văn hào Alexandre Soljenitsyne ./-
Monday, August 4, 2008
Nobel Prize winner Solzhenitsyn dies
Douglas Birch
August 4, 2008
Alexander Solzhenitsyn, the Nobel Prize-winning author whose books chronicled the horrors of the Soviet gulag system, has died at age 89, his son said today.
Stepan Solzhenitsyn said his father died late yesterday of heart failure, but declined further comment. Solzhenitsyn's unflinching accounts of torment and survival in the Soviet Union's slave labor camps riveted his countrymen, whose secret history he exposed. They earned him 20 years of bitter exile, but international renown.
And they inspired millions, perhaps, with the knowledge that one person's courage and integrity could, in the end, defeat the totalitarian machinery of an empire.
Beginning with the 1962 short novel One Day in the Life of Ivan Denisovich, Solzhenitsyn devoted himself to describing what he called the human "meat grinder" that had caught him along with millions of other Soviet citizens: capricious arrests, often for trifling and seemingly absurd reasons, followed by sentences to slave labor camps where cold, starvation and punishing work crushed inmates physically and spiritually.
His Gulag Archipelago trilogy of the 1970s left readers shocked by the savagery of the Soviet state under the dictator Josef Stalin. It helped erase lingering sympathy for the Soviet Union among many leftist intellectuals, especially in Europe.
But his account of that secret system of prison camps was also inspiring in its description of how one person - Solzhenitsyn himself - survived, physically and spiritually, in a penal system of soul-crushing hardship and injustice.
The West offered him shelter and accolades. But Solzhenitsyn's refusal to bend despite enormous pressure, perhaps, also gave him the courage to criticise Western culture for what he considered its weakness and decadence.
After a triumphant return that included a 56-day train trip across Russia to become reacquainted with his native land, Solzhenitsyn later expressed annoyance and disappointment that most Russians hadn't read his books.
During the 1990s, his stalwart nationalist views, his devout Orthodoxy, his disdain for capitalism and disgust with the tycoons who bought Russian industries and resources for kopeks on the ruble following the Soviet collapse, were unfashionable. He faded from public view.
But under Vladimir Putin's 2000-2008 presidency, Solzhenitsyn's vision of Russia as a bastion of Orthodox Christianity, as a place with a unique culture and destiny, gained renewed prominence.
Putin now argues, as Solzhenitsyn did in a speech at Harvard University in 1978, that Russia has a separate civilisation from the West, one that can't be reconciled either to Communism or Western-style liberal democracy, but requires a system adapted to its history and traditions.
"Any ancient deeply rooted autonomous culture, especially if it is spread on a wide part of the earth's surface, constitutes an autonomous world, full of riddles and surprises to Western thinking," Solzhenitsyn said in his speech. "For one thousand years Russia has belonged to such a category ... "
Born December 11, 1918, in Kislovodsk, Solzhenitsyn served as a front-line artillery captain in World War II, where, in the closing weeks of the war, he was arrested for writing what he called "certain disrespectful remarks" about Stalin in a letter to a friend, referring to him as "the man with the moustache". He served seven years in a labor camp in the barren steppe of Kazakhstan and three more years in internal exile in Central Asia.
That's where he began to write, memorising much of his work so it wouldn't be lost if it were seized. His theme was the suffering and injustice of life in Stalin's gulag - a Soviet abbreviation for the slave labor camp system, which Solzhenitsyn made part of the lexicon.
He continued writing while working as a mathematics teacher in the provincial Russian city of Ryazan.
The first fruit of this labour was One Day in the Life of Ivan Denisovich, the story of a carpenter struggling to survive in a Soviet labor camp, where he had been sent, like Solzhenitsyn, after service in the war.
The book was published by order of Soviet leader Nikita Khrushchev, who was eager to discredit the abuses of Stalin, his predecessor, and created a sensation in a country where unpleasant truths were spoken in whispers, if at all. Abroad, the book - which went through numerous revisions - was lauded not only for its bravery, but for its spare, unpretentious language.
After Khrushchev was ousted in 1964, Solzhenitsyn began facing KGB harassment, publication of his works was blocked and he was expelled from the Soviet Writers Union. But he was undeterred.
"A great writer is, so to speak, a secret government in his country," he wrote in The First Circle, his next novel, a book about inmates in one of Stalin's "special camps" for scientists who were deemed politically unreliable but whose skills were essential.
Solzhenitsyn, a graduate from the Department of Physics and Mathematics at Rostov University, was sent to one of these camps in 1946, soon after his arrest.
The novel Cancer Ward, which appeared in 1967, was another fictional worked based on Solzhenitsyn's life: in this case, his cancer treatment in Tashkent, Uzbekistan, then part of Soviet Central Asia, during his years of internal exile from March 1953, the month of Stalin's death, until June 1956.
In the book, cancer became a metaphor for the fatal sickness of the Soviet system. "A man sprouts a tumour and dies - how then can a country live that has sprouted camps and exile?"
He attacked the complicity of millions of Russians in the horrors of Stalin's reign. "Suddenly all the professors and engineers turned out to be saboteurs - and they believed it? ... Or all of Lenin's old guard were vile renegades - and they believed it? Suddenly all their friends and acquaintances were enemies of the people - and they believed it?"
The Stalinist era, he wrote, quoting from a poem by Alexander Pushkin, forced Soviet citizens to choose one of three roles: tyrant, traitor, prisoner.
He was awarded the Nobel Prize for Literature in 1970, an unusual move for the Swedish Academy, which generally makes awards late in an author's life after decades of work. The academy cited "the ethical force with which he has pursued the indispensable traditions of Russian literature."
Soviet authorities barred the author from travelling to Stockholm to receive the award and official attacks were intensified in 1973 when the first book in the Gulag trilogy appeared in Paris.
"During all the years until 1961," Solzhenitsyn wrote in an autobiography written for the Nobel Foundation, "not only was I convinced that I should never see a single line of mine in print in my lifetime, but, also, I scarcely dared allow any of my close acquaintances to read anything I had written because I feared that this would become known."
The following year, he was arrested on a treason charge and expelled the next day to West Germany in handcuffs. His expulsion inspired worldwide condemnation of the regime of Soviet leader Leonid Brezhnev.
Solzhenitsyn made his homeland in America, settling in the tiny town of Cavendish, Vermont, with his wife and sons.
Living at a secluded hillside compound he rarely left, he called his 18 years there the most productive of his life. There he worked on what he considered to be his life's work, a multi-volume saga of Russian history titled The Red Wheel.
Although free from repression, Solzhenitsyn longed for his native land. Neither was he enchanted by Western democracy, with its emphasis on individual freedom.
To the dismay of his supporters, in his Harvard speech he rejected the West's faith in "Western pluralistic democracy" as the model for all other nations. It was a mistake, he warned, for Western societies to regard the failure of the rest of the world to adopt the democratic model as a product of "wicked governments or by heavy crises or by their own barbarity or incomprehension".
Some critics saw The Red Wheel books as tedious and hectoring, rather than as sweeping and lit by moral fire.
"Exile from his great theme, Stalinism and the gulag, had exposed his major weaknesses," D.M. Thomas wrote in a 1998 biography, theorising that the intensity of the earlier works was "a projection of his own repressed violence".
Soviet president Mikhail Gorbachev restored Solzhenitsyn's citizenship in 1990 and the treason charge was finally dropped in 1991, less than a month after the failed Soviet coup. Following an emotional homecoming that started in the Russian Far East on May 27, 1994, and became a whistle-stop tour across the country, Solzhenitsyn settled in a tree-shaded, red brick home overlooking the Moscow River just west of the capital.
While avoiding a partisan political role, Solzhenitsyn vowed to speak "the whole truth about Russia, until they shut my mouth like before".
He was contemptuous of president Boris Yeltsin, blaming Yeltsin for the collapse of Russia's economy, his dependence on bailouts by the International Monetary Fund, his inability to stop the expansion of NATO to Russia's borders, his tolerance of the rising influence of a handful of Russian billionaires - who were nicknamed "oligarchs" by an American diplomat.
Yeltsin's reign, Solzhenitsyn said, marked one of three "times of troubles" in Russian history - which included the 17th century crises that led to the rise of the Romanovs and the 1917 Bolshevik revolution. When Yeltsin awarded Solzhenitsyn Russia's highest honour, the Order of St Andrew, the writer refused to accept it. When Yeltsin left office in 2000, Solzhenitsyn wanted him prosecuted.
The author's last book, 2001's Two Hundred Years Together, addressed the complex emotions of Russian-Jewish relations. Some criticised the book for alleged anti-Semitic passages, but the author denied the charge, saying he "understood the subtlety, sensitivity and kindheartedness of the Jewish character".
Putin, Yeltsin's successor, at first had a rocky relationship with Solzhenitsyn, who criticised the Russian president in 2002 for not doing more to crack down on Russia's oligarchs. Putin was also a veteran of the Soviet-era KGB, the agency that, more than any other, represented the Soviet legacy of repression.
But the two men, so different, gradually developed a rapport. By steps, Putin adopted Solzhenitsyn's criticisms of the West, perhaps out of a recognition that Russia really is a different civilisation, perhaps because the author offered justification for the Kremlin's determination to muzzle critics, to reassert control over Russia's natural resources and to concentrate political power.
Like Putin, Solzhenitsyn argued that Russia was following its own path to its own form of democratic society. In a June 2005 interview with state television he said that Russia had lost 15 years following the collapse of the Soviet Union by moving too quickly in the rush to build a more liberal society. "We need to be better, so we need to go more slowly," he said
Following the death of Naguib Mahfouz in 2006, Solzhenitsyn became the oldest living Nobel laureate in literature. He is survived by his wife, Natalya, who acted as his spokesman, and his three sons, including Stepan, Ignat, a pianist and conductor, and Yermolai. All live in the United States.
Despite his belief in a separate political and cultural fate for Russia, Solzhenitsyn's works continue to inspire people of all nations and cultures in the fight for human dignity and the right to hold unpopular views.
His belief in the power of conscience, and of courage against all odds, speaks to readers beyond the narrow limits of ideology and politics.
"It is we who shall die - art shall remain," he wrote in his 1970 Nobel lecture, which he was not allowed to deliver. "And shall we comprehend, even on the day of our destruction, all its facets and all its possibilities?"
Select bibliography
One Day in the Life of Ivan Denisovich (1962)
Matryona's Home (1963)
Incident at Krechekovta Station (short stories) (1963)
The First Circle (1968)
Cancer Ward (1968)
August 1914 (first part of Red Wheel cycle) (1971)
The Gulag Archipelago Vol. I (1973)
The Gulag Archipelago Vol. II (1974)
Letter to Soviet Leaders (1974)
The Oak and the Calf (play) (1975)
Lenin in Zurich (1975)
The Gulag Archipelago Vol. III (1976)
Prisoners (play) (1983)
October 1916 (second part Red Wheel cycle) (1985)
March 1917 (third part of Red Wheel cycle) (1993)
The Russian Question at the End of the 20th Century (1994)
Russia in Collapse (1998)
AP, AFP
Douglas Birch
August 4, 2008
Alexander Solzhenitsyn, the Nobel Prize-winning author whose books chronicled the horrors of the Soviet gulag system, has died at age 89, his son said today.
Stepan Solzhenitsyn said his father died late yesterday of heart failure, but declined further comment. Solzhenitsyn's unflinching accounts of torment and survival in the Soviet Union's slave labor camps riveted his countrymen, whose secret history he exposed. They earned him 20 years of bitter exile, but international renown.
And they inspired millions, perhaps, with the knowledge that one person's courage and integrity could, in the end, defeat the totalitarian machinery of an empire.
Beginning with the 1962 short novel One Day in the Life of Ivan Denisovich, Solzhenitsyn devoted himself to describing what he called the human "meat grinder" that had caught him along with millions of other Soviet citizens: capricious arrests, often for trifling and seemingly absurd reasons, followed by sentences to slave labor camps where cold, starvation and punishing work crushed inmates physically and spiritually.
His Gulag Archipelago trilogy of the 1970s left readers shocked by the savagery of the Soviet state under the dictator Josef Stalin. It helped erase lingering sympathy for the Soviet Union among many leftist intellectuals, especially in Europe.
But his account of that secret system of prison camps was also inspiring in its description of how one person - Solzhenitsyn himself - survived, physically and spiritually, in a penal system of soul-crushing hardship and injustice.
The West offered him shelter and accolades. But Solzhenitsyn's refusal to bend despite enormous pressure, perhaps, also gave him the courage to criticise Western culture for what he considered its weakness and decadence.
After a triumphant return that included a 56-day train trip across Russia to become reacquainted with his native land, Solzhenitsyn later expressed annoyance and disappointment that most Russians hadn't read his books.
During the 1990s, his stalwart nationalist views, his devout Orthodoxy, his disdain for capitalism and disgust with the tycoons who bought Russian industries and resources for kopeks on the ruble following the Soviet collapse, were unfashionable. He faded from public view.
But under Vladimir Putin's 2000-2008 presidency, Solzhenitsyn's vision of Russia as a bastion of Orthodox Christianity, as a place with a unique culture and destiny, gained renewed prominence.
Putin now argues, as Solzhenitsyn did in a speech at Harvard University in 1978, that Russia has a separate civilisation from the West, one that can't be reconciled either to Communism or Western-style liberal democracy, but requires a system adapted to its history and traditions.
"Any ancient deeply rooted autonomous culture, especially if it is spread on a wide part of the earth's surface, constitutes an autonomous world, full of riddles and surprises to Western thinking," Solzhenitsyn said in his speech. "For one thousand years Russia has belonged to such a category ... "
Born December 11, 1918, in Kislovodsk, Solzhenitsyn served as a front-line artillery captain in World War II, where, in the closing weeks of the war, he was arrested for writing what he called "certain disrespectful remarks" about Stalin in a letter to a friend, referring to him as "the man with the moustache". He served seven years in a labor camp in the barren steppe of Kazakhstan and three more years in internal exile in Central Asia.
That's where he began to write, memorising much of his work so it wouldn't be lost if it were seized. His theme was the suffering and injustice of life in Stalin's gulag - a Soviet abbreviation for the slave labor camp system, which Solzhenitsyn made part of the lexicon.
He continued writing while working as a mathematics teacher in the provincial Russian city of Ryazan.
The first fruit of this labour was One Day in the Life of Ivan Denisovich, the story of a carpenter struggling to survive in a Soviet labor camp, where he had been sent, like Solzhenitsyn, after service in the war.
The book was published by order of Soviet leader Nikita Khrushchev, who was eager to discredit the abuses of Stalin, his predecessor, and created a sensation in a country where unpleasant truths were spoken in whispers, if at all. Abroad, the book - which went through numerous revisions - was lauded not only for its bravery, but for its spare, unpretentious language.
After Khrushchev was ousted in 1964, Solzhenitsyn began facing KGB harassment, publication of his works was blocked and he was expelled from the Soviet Writers Union. But he was undeterred.
"A great writer is, so to speak, a secret government in his country," he wrote in The First Circle, his next novel, a book about inmates in one of Stalin's "special camps" for scientists who were deemed politically unreliable but whose skills were essential.
Solzhenitsyn, a graduate from the Department of Physics and Mathematics at Rostov University, was sent to one of these camps in 1946, soon after his arrest.
The novel Cancer Ward, which appeared in 1967, was another fictional worked based on Solzhenitsyn's life: in this case, his cancer treatment in Tashkent, Uzbekistan, then part of Soviet Central Asia, during his years of internal exile from March 1953, the month of Stalin's death, until June 1956.
In the book, cancer became a metaphor for the fatal sickness of the Soviet system. "A man sprouts a tumour and dies - how then can a country live that has sprouted camps and exile?"
He attacked the complicity of millions of Russians in the horrors of Stalin's reign. "Suddenly all the professors and engineers turned out to be saboteurs - and they believed it? ... Or all of Lenin's old guard were vile renegades - and they believed it? Suddenly all their friends and acquaintances were enemies of the people - and they believed it?"
The Stalinist era, he wrote, quoting from a poem by Alexander Pushkin, forced Soviet citizens to choose one of three roles: tyrant, traitor, prisoner.
He was awarded the Nobel Prize for Literature in 1970, an unusual move for the Swedish Academy, which generally makes awards late in an author's life after decades of work. The academy cited "the ethical force with which he has pursued the indispensable traditions of Russian literature."
Soviet authorities barred the author from travelling to Stockholm to receive the award and official attacks were intensified in 1973 when the first book in the Gulag trilogy appeared in Paris.
"During all the years until 1961," Solzhenitsyn wrote in an autobiography written for the Nobel Foundation, "not only was I convinced that I should never see a single line of mine in print in my lifetime, but, also, I scarcely dared allow any of my close acquaintances to read anything I had written because I feared that this would become known."
The following year, he was arrested on a treason charge and expelled the next day to West Germany in handcuffs. His expulsion inspired worldwide condemnation of the regime of Soviet leader Leonid Brezhnev.
Solzhenitsyn made his homeland in America, settling in the tiny town of Cavendish, Vermont, with his wife and sons.
Living at a secluded hillside compound he rarely left, he called his 18 years there the most productive of his life. There he worked on what he considered to be his life's work, a multi-volume saga of Russian history titled The Red Wheel.
Although free from repression, Solzhenitsyn longed for his native land. Neither was he enchanted by Western democracy, with its emphasis on individual freedom.
To the dismay of his supporters, in his Harvard speech he rejected the West's faith in "Western pluralistic democracy" as the model for all other nations. It was a mistake, he warned, for Western societies to regard the failure of the rest of the world to adopt the democratic model as a product of "wicked governments or by heavy crises or by their own barbarity or incomprehension".
Some critics saw The Red Wheel books as tedious and hectoring, rather than as sweeping and lit by moral fire.
"Exile from his great theme, Stalinism and the gulag, had exposed his major weaknesses," D.M. Thomas wrote in a 1998 biography, theorising that the intensity of the earlier works was "a projection of his own repressed violence".
Soviet president Mikhail Gorbachev restored Solzhenitsyn's citizenship in 1990 and the treason charge was finally dropped in 1991, less than a month after the failed Soviet coup. Following an emotional homecoming that started in the Russian Far East on May 27, 1994, and became a whistle-stop tour across the country, Solzhenitsyn settled in a tree-shaded, red brick home overlooking the Moscow River just west of the capital.
While avoiding a partisan political role, Solzhenitsyn vowed to speak "the whole truth about Russia, until they shut my mouth like before".
He was contemptuous of president Boris Yeltsin, blaming Yeltsin for the collapse of Russia's economy, his dependence on bailouts by the International Monetary Fund, his inability to stop the expansion of NATO to Russia's borders, his tolerance of the rising influence of a handful of Russian billionaires - who were nicknamed "oligarchs" by an American diplomat.
Yeltsin's reign, Solzhenitsyn said, marked one of three "times of troubles" in Russian history - which included the 17th century crises that led to the rise of the Romanovs and the 1917 Bolshevik revolution. When Yeltsin awarded Solzhenitsyn Russia's highest honour, the Order of St Andrew, the writer refused to accept it. When Yeltsin left office in 2000, Solzhenitsyn wanted him prosecuted.
The author's last book, 2001's Two Hundred Years Together, addressed the complex emotions of Russian-Jewish relations. Some criticised the book for alleged anti-Semitic passages, but the author denied the charge, saying he "understood the subtlety, sensitivity and kindheartedness of the Jewish character".
Putin, Yeltsin's successor, at first had a rocky relationship with Solzhenitsyn, who criticised the Russian president in 2002 for not doing more to crack down on Russia's oligarchs. Putin was also a veteran of the Soviet-era KGB, the agency that, more than any other, represented the Soviet legacy of repression.
But the two men, so different, gradually developed a rapport. By steps, Putin adopted Solzhenitsyn's criticisms of the West, perhaps out of a recognition that Russia really is a different civilisation, perhaps because the author offered justification for the Kremlin's determination to muzzle critics, to reassert control over Russia's natural resources and to concentrate political power.
Like Putin, Solzhenitsyn argued that Russia was following its own path to its own form of democratic society. In a June 2005 interview with state television he said that Russia had lost 15 years following the collapse of the Soviet Union by moving too quickly in the rush to build a more liberal society. "We need to be better, so we need to go more slowly," he said
Following the death of Naguib Mahfouz in 2006, Solzhenitsyn became the oldest living Nobel laureate in literature. He is survived by his wife, Natalya, who acted as his spokesman, and his three sons, including Stepan, Ignat, a pianist and conductor, and Yermolai. All live in the United States.
Despite his belief in a separate political and cultural fate for Russia, Solzhenitsyn's works continue to inspire people of all nations and cultures in the fight for human dignity and the right to hold unpopular views.
His belief in the power of conscience, and of courage against all odds, speaks to readers beyond the narrow limits of ideology and politics.
"It is we who shall die - art shall remain," he wrote in his 1970 Nobel lecture, which he was not allowed to deliver. "And shall we comprehend, even on the day of our destruction, all its facets and all its possibilities?"
Select bibliography
One Day in the Life of Ivan Denisovich (1962)
Matryona's Home (1963)
Incident at Krechekovta Station (short stories) (1963)
The First Circle (1968)
Cancer Ward (1968)
August 1914 (first part of Red Wheel cycle) (1971)
The Gulag Archipelago Vol. I (1973)
The Gulag Archipelago Vol. II (1974)
Letter to Soviet Leaders (1974)
The Oak and the Calf (play) (1975)
Lenin in Zurich (1975)
The Gulag Archipelago Vol. III (1976)
Prisoners (play) (1983)
October 1916 (second part Red Wheel cycle) (1985)
March 1917 (third part of Red Wheel cycle) (1993)
The Russian Question at the End of the 20th Century (1994)
Russia in Collapse (1998)
AP, AFP
Subscribe to:
Posts (Atom)
