Saturday, June 27, 2026

CHÊ TRÁCH

Có 1 linh mục già rất tốt, được mọi người yêu mến và không mất lòng ai. Ngày kia, ngài có việc phải đi xa. Vừa mới lên xe khởi hành thì có 1 bà hàng xóm, sống cạnh nhà xứ hay có tính chê trách người này người nọ, hỏi xem có thể đi cùng xe với cha không, cha đồng ý. Đi được 1 lát, bà gợi chuyện:

- Thưa cha, con kể cho cha biết về 1 người đàn bà xấu nết, đó là người hàng xóm của con.

- Bà ấy xấu nết lắm sao?

- Dạ vâng. Xấu lắm ạ.

- Vậy chúng ta hãy lần chuỗi Mân Côi cầu nguyện cho bà ấy để bà có thể bỏ được nết xấu.

Thế rồi, cha xướng kinh: Nhân danh Cha.... Và bà phải thưa suốt 50 Kinh Mân Côi. Vừa đọc xong 50 kinh, bà lại tiếp tục phàn nàn:

- Cha ạ. Con đã phải chịu đựng bà ta quá nhiều. Con không thể kiên nhẫn hơn được nữa.

- Con nói đúng. Với 1 người như thế, phải kiên nhẫn lắm mới có thể chịu đựng được. Vậy chúng ta hãy lần thêm 50 Kinh Mân Côi nữa cho con. Xin Chúa ban thêm ơn kiên nhẫn cho con. Và rồi cha đọc tiếp: Nhân danh Cha.... Và thế là họ cùng đọc thêm 50 kinh nữa. Khi kinh cuối cùng vừa dứt, bà chớp lấy cơ hội nói luôn:

- Thưa cha, bà ấy sống rất tệ với chồng. Ông ấy khổ lắm cha ạ.

- Thật tội nghiệp cho ông chồng ấy lấy phải người vợ không ra gì. Vậy chúng ta hãy lần thêm 1 chuỗi nữa để cầu cho ông ấy. Và rồi cha lại xướng lên: Nhân danh Cha…

Khi vừa xong 50 kinh lần thứ 3, cha chủ động hỏi:

- Thế còn ai khổ vì bà ấy nữa không con, để cha con mình đọc tiếp?

- Dạ, thưa cha… thưa cha… hết người khổ rồi ạ.

Tíctop CRM
Động lực thúđẩy chúng ta phđấu

Đứng trong một cái tiệm, nhìn thẳng vào món đồ mình thèm muốn, rồi lẳng lặng đặt nó xuống đi ra vì trong túi không có tiền. Cái cảm giác đó, mấy chục năm rồi, tôi vẫn chưa gỡ ra khỏi người được.

Hồi nhỏ tôi đi ra đi vào mấy cái tiệm kiểu đó hoài. Đứng ngó, sờ vào, rồi đặt xuống, rồi đi ra, rồi vòng lại ngó tiếp. Cái món đồ nó nằm đó, ngay trước mắt, mà giữa nó với mình là một khoảng cách mỏng dính tên là tiền, mỏng vậy thôi mà tôi không bước qua được.

Có những ngày 200 đồng một cốc chè tôi cũng không có mà ăn.

Tôi kể chuyện này không phải để than nghèo kể khổ. Nghèo thì hồi đó nhiều người nghèo, có gì lạ đâu. Tôi kể vì cái cảm giác đứng nhìn món mình muốn mà không với tới được đó, tới tận bây giờ, khi mọi thứ đã khác xa rồi, nó vẫn còn nằm nguyên trong người tôi. Nhắm mắt lại là thấy lại được.

Và lạ một điều, tôi không hề muốn xóa nó đi.

Vì chính cái cảm giác bất lực đó là thứ đẩy tôi đi suốt từng đó năm. Mỗi lần tôi định lười, định buông tay, định tự ru mình thôi vậy cũng đủ rồi, thì đâu đó trong người cái thằng bé đứng tần ngần trước cái tiệm ngày xưa nó lại nhói lên một cái. Và tôi đứng dậy làm tiếp.

Mới đây tôi chứng kiến một chuyện làm tôi nghĩ về điều này lâu lắm.

Trong một chuyến đi Singapore, có một bạn nữ trẻ, con của một người tôi quen, thích mua sắm lắm mà trong tay không có tiền. Bạn cứ đi loanh quanh các cửa hàng, ngắm cái này, cầm cái kia lên đặt xuống, đúng cái dáng đi mà tôi nhận ra ngay, vì tôi đã từng đi đúng cái dáng đó mấy chục năm trước.

Cái hay nằm ở chỗ ông anh trai của bạn.

Cậu này kéo mẹ ra một góc, dặn nhỏ. Đại ý là mẹ tuyệt đối đừng cho nó tiền. Quà thì con mua cho nó rồi, còn nó muốn mua thêm gì cho ai thì để nó tự bỏ tiền túi ra. Phải để cho nó cái cảm giác khó chịu, cái cảm giác bất lực khi đứng nhìn món mình muốn mà không mua nổi đó. Có như vậy về nhà nó mới chịu lao vào làm, mới chịu đi kiếm tiền. Mẹ cứ thương rồi dúi tiền cho nó, là về nó nằm im, nó không làm gì hết.

Tôi nghe mà giật mình. Một thằng bé mà nhìn ra được cái cơ chế đó thì ghê thật.

Vì phần lớn chúng ta, khi thương ai, lại làm đúng cái việc ngược lại.

Thấy con thiếu, dúi tiền cho con. Thấy đứa em đứng tần ngần trước món đồ, mua luôn cho nó đỡ tủi. Thấy người mình thương có một cái cảm giác khó chịu, mình lập tức nhào vô gỡ cái khó chịu đó đi cho nhanh, vì nhìn họ khổ mình không đành lòng.

Mình tưởng đó là thương. Mà nhiều khi mình đang lấy mất của họ đúng cái thứ quý nhất.

Cái cảm giác thiếu thốn, cái cảm giác đứng ngoài nhìn vào mà chưa với tới được, nó khó chịu thật. Nhưng nó là một thứ nhiên liệu. Mà nhiên liệu thì phải để nó cháy, chứ cứ dập tắt hoài thì cái động cơ bên trong nó nguội lạnh, rồi chẳng còn gì đẩy người ta đi nữa.

Tôi nhìn lại đời mình thì thấy đúng y vậy. Những quãng tôi bứt lên mạnh nhất, không phải là những lúc tôi dư dả, đủ đầy, êm ấm. Mà là những lúc tôi thiếu tới mức không chịu nổi, thiếu tới mức bắt buộc phải tự mình xoay ra cho bằng được.

Cái thiếu nó dạy tôi một bài mà không trường lớp nào dạy nổi. Là muốn có thứ mình muốn, chỉ có một cách, là phải tự làm ra tiền. Không ai mang tới cho mình. Không trông chờ vào ai được hết.

Và tiền thì nó tới từ một chỗ duy nhất, là mình chịu bán một cái gì đó. Bán hàng, bán dịch vụ, bán cái mình biết, bán sức, bán chất xám, kiểu gì cũng được, nhưng phải có bán thì mới có tiền vào. Ngồi yên một chỗ mà tử tế, mà giỏi, mà tốt bụng, thì cái tiệm ngày xưa nó vẫn cứ nằm ngoài tầm với của mình.

Bài học nghe thô vậy đó, mà tôi tin tới giờ.

Tôi không cổ vũ chuyện để cho ai phải nghèo, phải khổ, phải thiếu thốn. Khổ chẳng có gì hay ho để mà ca ngợi. Nhưng cái cảm giác thiếu, nếu nó tới, thì đừng vội chạy đi vay mượn, đừng vội ngửa tay xin, đừng vội tìm một người dúi tiền cho mình để cái cảm giác đó biến mất cho nhẹ người.

Hãy đứng yên với nó một chút. Nhìn thẳng vào cái món mình đang thèm mà chưa mua được. Ghi nhớ cho kỹ cái cảm giác khó chịu lúc đó. Rồi để nó đẩy mình đi làm.

Tôi nghĩ làm cha mẹ, làm anh chị, làm người đi trước, cái khó nhất hóa ra lại là chuyện cho. Cho thì dễ, móc ví ra là xong, lại còn được tiếng thương yêu. Cái khó hơn nhiều là biết lúc nào nên đứng yên nhìn người mình thương chật vật một chút, để cái chật vật đó nó rèn họ, thay vì nhào vô gỡ giùm rồi vô tình rút cạn cái động lực vốn đang lớn lên trong họ.

Thương kiểu đứng yên đó khó hơn nhiều. Vì nó bắt mình phải chịu đựng cái cảm giác bất lực của chính mình khi nhìn người kia khổ, mà vẫn không ra tay.

Cái thằng bé đứng trước tiệm năm xưa, nếu hồi đó có ai cứ dúi tiền cho nó đều đặn, chắc gì giờ này nó còn ngồi đây gõ những dòng này. Có khi cái nghèo, cái thiếu, cái cảm giác với không tới đó, lại là món quà lớn nhất mà hồi đó tôi được nhận mà không hề biết.

Giờ tôi để câu này lại đây, cho anh em ai đang đọc.

Trong nhà anh em, hay trong chính lòng anh em ngay lúc này, có một món gì đó mình đang đứng nhìn mà chưa với tới được không? Và cái cảm giác đó, anh em đang để nó đẩy mình đi, hay đang vội tìm cách dập nó cho nhẹ người?

Nguyen Quang Khai

Liệu pháp Exosome

Hồi tháng 12 năm 2025, một sinh viên 18 tuổi tên là Kaitlin Jeffrey đã tham gia một bữa tiệc của hội anh em ở London, Ontario. Một sinh viên khi say rượu đã ném lên cây pháo bông. Ngọn lửa đã vô tình bốc cháy trên khuôn mặt và tóc của cô ấy. Cô được cấp cứu đua tới bịnh viện, sau đó chuyển tới đơn vị giải phẩu tại Hamilton Health Sciences ở Hamilton, Canada...

Bác sĩ điều trị của cô ấy, Tiến sĩ Marc Jeschke, một trong những chuyên gia về phỏng hàng đầu trên thế giới, đã nhìn vô vết thương của cô ấy và đưa ra quyết định. ông không muốn ghép da lên mặt cô ấy.

Một bản ghép, thậm chí là một bản ghép hoàn hảo, để lại lớp da không đều màu. Đối với một đứa trẻ 18 tuổi, ông ấy nói, điều đó có thể thật rất kinh khủng.

Vì vậy, ông đã nộp đơn phê duyệt khẩn cấp để thử một điều gì đó chưa bao giờ được làm với bệnh nhân phỏng trước đây.

Liệu pháp Exosome. Các hạt sinh học nhỏ, được giải phóng bởi các tế bào, mang theo các tín hiệu cho biết các mô xung quanh để làm lành nhanh hơn và giảm viêm nhiễm. Một nghìn tỷ trong số đó, có nguồn gốc từ Hoa Kỳ, tiêm trực tiếp vào mặt cô ấy qua hai liệu trình cách nhau vài ngày.

Các bác sĩ so sánh sự hồi phục của cô ấy với một sinh viên khác bị phỏng trong cùng một đám cháy mà không được điều trị. Sự khác biệt rất đáng kể.

Sáu tháng sau, khuôn mặt của Kaitlin Jeffrey gần như trở lại bình thường...

Cô ấy nói "Đó thực sự là một phép màu."

Mục tiêu của cuộc giải phẫu cho cô ấy là trả lại làn da của cô gần như trước vụ cháy. Trong trường hợp của cô ấy, đó gần như chính xác những gì nhóm bác sĩ muốn như vậy...


FB Vo Thoi Nam


Tìm tiền thất lạc ở đâu

Cả chục năm trước, tôi có đưa thông tin về chuyện tìm và lấy lại tài sản thất lạc (unclaimed property) của mình, phần lớn là tiền dư của mình nằm đâu đó và kết quả là một anh bạn của tôi lấy về được đâu năm, sáu trăm đô, tiền từ một tài khoản ngân hàng mà anh hết sử dụng đã lâu.

Lúc bấy giờ thủ tục có hơi phiền phức khi phải ra ngân hàng, chứng minh mình là chủ nhân số tiền đó. Còn bây giờ thì nguồn tiền hay tài sản này giao thẳng về sở tài chánh tiểu bang để trả lại cho chủ nhân. Thủ tục khá đơn giản. Vào trang mạng tìm tài sản thất lạc của tiểu bang mình, điền tên vào thì nó sẽ cho biết mình có tiền thất lạc hay không, nếu có sẽ điền tiếp vài thông tin cá nhân căn bản để xác nhận, tiểu bang sẽ gởi check về cho bạn. Bạn cũng có thể tìm cho thân nhân, bạn bè mình nhưng phải người đó mới lấy lại được tiền.

Tấm check trăm mấy này của tiểu bang Texas trả lại cho tôi thật ra không phải tiền thất lạc mà do... lười. Vài năm trước ngân hàng thẻ tín dụng gởi tấm check tiền tôi trả dư, tôi để đâu đó rồi tìm không ra mà lười gọi cho ngân hàng gởi lại, riết rồi quên luôn.

Các bạn ở Texas thì vào trang mạng https://www.claimittexas.gov/, còn các tiểu bang khác thì vào Google tra "Unclaimed Property California/Florida..." nó sẽ dẫn đến trang tài chánh của tiểu bang mình.

"Tìm em như thể tìm chim", còn tìm tiền thất lạc này dễ hơn nhiều. Chúc bạn may mắn, không chơi tiền ảo thì biết đâu tiền thật này cũng ra kha khá.

Dinh Yen Thao
"Về già chỉ nên trông cậy vào tiền bạc" : Kết luận chuẩn xác của một người đàn ông lớn tuổi

«Tiền bạc còn tốt hơn con cháu và thứ tình yêu giả tạo của chúng».

Gửi các đồng niên và tất cả những ai vẫn còn đang nghĩ rằng tuổi già là câu chuyện về sự an nhàn và vui vầy bên con cháu.

Tôi không phải nhà tâm lý học, tôi chỉ là một người đàn ông bình thường. Tôi đã sống 65 năm trên đời, trong đó 5 năm cuối là những năm tháng hạnh phúc, bất chấp mọi bệnh tật.

Tôi muốn nói ra những điều người ta thường không dám nói thành tiếng, để tránh làm vỡ mộng những kỳ vọng của người khác.

Tại sao tôi lại hạnh phúc? Chính vì tôi đã nhận ra một điều đơn giản.

Đến năm 60 tuổi, tôi hiểu ra điều cốt lõi: Trở thành nhà vô địch ở độ tuổi này không có nghĩa là chạy nhanh hơn tất cả mọi người.

Nó có nghĩa là biết cách sống sót dưới áp lực, khi cơ thể đau nhức, còn tâm lý thì lung lay vì huyết áp, tiểu đường và đủ thứ bệnh tật. Và đó chính xác là thực tế tuổi già của tôi.

Mà tuổi già, các bạn ạ, có một đặc tính rất khốn nạn — nó luôn giáng những đòn chí mạng vào những niềm hy vọng.

Tôi từng hy vọng các con mình sẽ sống ở gần. Nhưng con trai tôi đã chuyển đến Moscow, lấy vợ thành phố, và cô con dâu thì bảo thẳng là "thấy ngại" khi phải về vùng quê hẻo lánh của chúng tôi.

Con gái tôi thì ở Serbia, chồng nó là một cậu trai tốt. Nhưng quá xa xôi. 
Cậu con trai út sống cách tôi không xa, có ba đứa con trai — tức là ba đứa cháu nội của tôi. Cứ ngỡ thế là: «Đến đây với ông nào».

Lúc nhỏ thì đúng là như thế. Nhưng cứ hễ chúng lên 13 tuổi một cái là hết. Ông chẳng còn cần thiết nữa. Chúng chỉ nhớ đến ông khi cần tiền.

Quan sát những người ở độ tuổi trên 55, tôi đã rút ra vài kết luận cay đắng.

Bắt đầu từ nỗi thất vọng lớn nhất — Con cái.
Chúng ta sinh chúng ra, đầu tư tất cả vào chúng, rồi ngồi chờ chúng sẽ trở thành chỗ dựa cho mình. Sẽ không có chuyện đó đâu. Con cái không cứu nổi bạn khỏi sự cô đơn.

Thực ra, chúng chẳng cứu bạn khỏi bất cứ điều gì cả. Nếu chúng ở ngay cạnh bạn — điều đó có nghĩa là bạn đang cướp đi cuộc sống của chúng và bào mòn tài nguyên của chúng.

Tôi đã chứng kiến những người phụ nữ quen biết già đi nhanh chóng vì phải chăm sóc mẹ già, khi các bà mẹ hút cạn những năm tháng thanh xuân của con gái mình.

*Đàn ông không có quyền làm như vậy.

Phụ nữ có lẽ có thể — họ có những vai trò khác. Nhưng tôi nói với tư cách là một người đàn ông: Con cái hoàn toàn tự do và không nợ nần gì bạn cả.

Chúng có cuộc sống riêng. Chúng là niềm vui, là lý do để bạn mỉm cười, nhưng không phải là cái nạng của bạn khi về già, cũng không phải là tấm bảo hiểm cho một cái kết đột ngột.

Tự nhiên đã an bài rằng đàn ông là "vật liệu tiêu hao" và các ông già thì phải ra đi trước các bà già.

Sự quan tâm của con cái chỉ là một phần thưởng thêm (bonus), không hơn không kém. Đòi hỏi chúng phải quan tâm liên tục là sự ích kỷ thuần túy của tuổi già, thứ biến bạn thành một đứa trẻ hay hờn dỗi. Đừng tự cho phép mình trở nên như vậy.

Bây giờ là về những thứ thực sự có thể dựa dẫm: Sức khỏe và Tiền bạc.

Đó mới là nguồn vốn chính.
Không phải con cái, không phải các mối quan hệ, cũng không phải công lao trong quá khứ. Chỉ có những gì bạn có thể sờ thấy và tiêu được mà thôi. 

Những điều giản đơn đã trở thành cứu cánh của tôi. Không vội vã — đó là luật.

Hãy chấp nhận tuổi tác, tự giới hạn bản thân, và đừng chen chân vào những nơi dành cho giới trẻ.

Lương hưu không phải là cuộc sống, đó là sự sinh tồn.

Trông cậy vào nhà nước là tự hạ thấp lòng tự trọng của mình. Tuổi già của bạn là trách nhiệm của chính bạn. Lương hưu chỉ là khoản bố thí từ nhà nước. Họ cũng muốn bỏ mặc bạn lắm chứ, nhưng vì bạn là cử tri, nên họ phải giữ cho bạn không bị chết đói.

Vì vậy, chỉ nên tính toán dựa trên số tiền tiết kiệm của chính mình — dù ít ỏi, nhưng phải là của cá nhân bạn. Chúng mang lại sự tự tin. Chúng cho bạn quyền tự do xoay xở.

Những kết luận cuối cùng mà tôi đã ghi lại trong nhật ký:

*Thứ nhất: Tiền bạc đáng tin hơn con cái. Nghe có vẻ phũ phàng? Đúng vậy. Nhưng đó là thực tế.

Tiền của bạn là tiền của bạn. Tiền của con cái là tiền của chúng. Nếu con cái tự nguyện giúp đỡ — hãy hạn chế sự nhiệt tình đó của chúng. Đàn ông là người tạo ra nguồn lực, chứ không phải đi tước đoạt.

*Thứ hai: Sức khỏe là mối quan tâm hàng đầu của bạn. Suốt cả cuộc đời. Nhưng từ năm 60 tuổi, nó là một chế độ đặc biệt.

Nếu không đủ sức để đứng dậy và ép bản thân làm điều gì đó — tất cả những thứ khác đều mất đi ý nghĩa. Tuyệt đối mọi thứ.

*Thứ ba: Đừng mong đợi bất cứ điều gì từ bất kỳ ai. Cuộc sống của bạn — ngày vui của bạn. Tự mình tổ chức — tự mình ăn mừng. Họ không đến — thì thôi, chẳng sao cả.

*Thứ tư: Tuổi già có cái lợi của nó. Ốm yếu có cái lợi. Yếu đuối có cái lợi. Nhưng tất cả những điều đó đều là sự ích kỷ. Một thứ lợi ích sai lầm. Tuổi già là dành cho những người mạnh mẽ. Những kẻ yếu đuối sẽ bị chìm nghỉm trong đó.

*Thứ năm: Thời trẻ chúng ta sống vì tương lai. Sau tuổi 60, phải sống cho hiện tại. Không có tương lai nào cả. Cuộc đời là hữu hạn. Ở tuổi 60 của chúng ta, cha mẹ hầu như đều đã ra đi. Và chính họ đã tặng cho chúng ta sự thấu hiểu về cái kết của đời người. Vì vậy, phải sống cho kịp. Không phải để tích lũy — mà là để sống cho kịp.

Tuổi già là kỳ thi bài bản về sự trưởng thành.

Đó là một giải đấu vô địch. Đó là một trò chơi roulette. Con đường này bạn sẽ phải đi một mình — ốm đau, yếu ớt, bất lực, già nua, lú lẫn. Kỳ thi này sẽ không có ai thi hộ bạn cả. 

Con cái yêu thương bạn ư?
Tuyệt vời. Sự giúp đỡ của chúng là phần thưởng thêm, không phải là nền tảng vững chắc.

Lựa chọn rất đơn giản — sự cam chịu (thuận theo tự nhiên).
Cam chịu không phải là yếu đuối. Đó là lòng dũng cảm để chấp nhận sự thật. Hoặc là bạn chấp nhận tuổi già và tự xây dựng kịch bản cá nhân theo luật chơi của nó.

Hoặc là bạn ngồi chờ một phép màu không bao giờ đến. Bởi vì cái kết sẽ đến. Không một lời cảnh báo. Nhưng nếu bạn đã chấp nhận điều đó — bạn đã là người chiến thắng rồi.

Tôi đã học được cách tự ăn mừng một mình.
Như vậy đối với tôi dễ dàng hơn.
Vợ tôi mất cách đây 6 năm vì bạo bệnh. Tôi không muốn có thêm bất kỳ ai ở bên cạnh mình nữa.

*
(LĐH* st & dịch)

"Hội-bệnh-nhân-miền-Tây"

Ông Tư hưu trí - Cà Mau.
Ông Tư chạy xe từ Cà Mau lên tp HCM khám bệnh. 4 giờ sáng khởi hành, 10 giờ tới nơi, tay cầm bịch hồ sơ dày như từ điển. Trong đó có đủ: siêu âm, X-quang, xét nghiệm máu, nước tiểu, điện tim... toàn bộ làm ở Bệnh viện huyện hôm trước.

Bắt số vô khám khoa lão, gập
Bác sĩ Phan v. Khó:

- "Chú Tư hả? Sao chú không làm xét nghiệm ở đây?"
- "Dạ thưa bác sĩ, tui ở xa quá, tính làm dưới quê rồi mang lên cho bác coi đỡ tốn kém."
- "Không được. Máy ở dưới đó không... chắc ăn, chỉ số không tin cậy. Chú ra đóng tiền làm lại hết đi."

Ông Tư mếu máo. Làm lại hết mất 1 triệu 3. Lương hưu ông có 3 triệu 1 tháng. Xét nghiệm xong, bác sĩ Khó liếc qua khoảng 30 giây: "Ừa, coi bộ cũng y chang kết quả dưới quê. Cho toa 2 tuần sau tái khám nha chú."

Ông Tư về tới nhà lúc 10 giờ đêm, vợ hỏi: "Sao bác sĩ nói gì?có sao không ông?"

"Thì ổng nói y chang ông bác sĩ huyện mình. Mà tốn thêm 1 triệu 3 với 12 tiếng ngồi xe ê cả mông."

Cô Ba bán xôi - Long An.
Cô Ba bị cao huyết áp, ổn định 5 năm nay nhờ ăn lạt, thể dục, uống thuốc đều. Mỗi tháng cô đều đặn từ Long An lên tp HCM tái khám bs Trần v. Cà, lấy toa.

- "Huyết áp cô nay 125/80, đẹp quá trời. Thuốc vẫn y cũ nha cô." 
- "Dạ bác, vậy con xin toa thuốc uống luôn 3, 4 tháng được hông? Con đi bán cực quá, nghỉ 1 buổi mất 300 ngàn."
- "Không được. Quy định là mỗi tháng phải tái khám cho... chắc ăn. Lỡ cô đột quỵ thì sao tôi chịu trách nhiệm?"

Cô Ba về tính: Tiền xe 120k + tiền khám 150k + 1 buổi bán xôi = 570k mỗi tháng, cho cái bệnh mà 5 năm nay không cần đổi thuốc.

Tối đó cô tâm sự với ông Tư Cà Mau trong nhóm Zalo "Hội-bệnh-nhân-miền-Tây": 

"Tui ước gì có bác sĩ cho tui toa 3 tháng, rồi dặn tui hễ nhức đầu, chóng mặt thì Zalo bác sĩ liền. Chứ kiểu này tiền xe + nghỉ bán còn nhiều hơn tiền thuốc."

Thằng Tèo - Mỹ Tho.
Tèo 28 tuổi, bị viêm dạ dày. Uống thuốc 3 tuần đã hết đau, ăn ngon ngủ khỏe. Tới ngày tái khám gập bs Lê v. Chớn, nó báo cáo:

- "Em hết đau rồi bác ơi, ăn được cả tô hủ tiếu đặc biệt."
- "Chưa được. Phải nội soi lại coi chỗ viêm nó lành chưa cho... chắc ăn."
- "Ủa bác, nội soi con mới làm 3 tuần trước, kết quả còn đây nè bác."
- "3 tuần là... cũ rồi. Nguyên tắc là phải kiểm tra cho ... chắc ăn."

Tèo lóp ngóp đi nội soi lần 2. Kết quả: "bình thường". Hóa đơn thanh toán: 1 triệu 8. Tèo nhắn Zalo cho ông Tư trong nhóm zalo "Hội-bệnh-nhân-miền-Tây" : 

"Chú Tư ơi, con hiểu sao hồi đó ông nội con giấu bệnh không chịu đi khám rồi. Tái khám kiểu này con bán xe sớm."

Rồi một ngày, dân miền Tây đi khám bệnh ở tp HCM gập nhau ở bến xe, đồn có một ông Bác sĩ tên "Dễ" mới mở Phòng khám trong con hẻm gần bến xe, bảng hiệu nhỏ xíu: "Bs. Nguyễn v. Dễ". Chỉ có mình ên mỗi cái chữ Bs. để trước cái tên. Không có chức danh, học hàm, học vị gì ráo.

Ngày nọ, ông Tư đánh liều vô khám thử, cầm theo xấp xét nghiệm ở quê vô. Gập Bs. Dễ đeo kính trắng, râu tóc bạc phơ, cười hiền khô:

- "Chú Tư từ Cà Mau lên hả? Cực quá ha. Xét nghiệm này ở BV huyện làm tốt rồi. Tui coi thấy cũng OK, khỏi cần làm lại."

Ông Tư trố mắt, tưởng mình nghe lộn.
- "Còn huyết áp chú cũng rất ổn, mỡ máu hơi cao chút xíu thôi. Chú về tiếp tục khám BHYT dưới quê đi, mỗi tháng đo huyết áp ở trạm y tế. 3 tháng sau nếu ổn thì khỏi lên. Có gì bất thường, chú báo qua Zalo cho tui số này, tui coi tui tư vấn dùm cho."

Ông Tư rưng rưng nước mắt. Lần đầu đi thành phố khám bệnh mà còn dư tiền về mua cho bà Tư con vịt quay thơm ngon ở Chợ Lớn.

Tin đồn qua nhóm zalo lan nhanh. Cô Ba bán xôi tới. Bs. Dễ coi sổ:

- "Trời, cô ổn định 5 năm rồi. Tui cho toa 3 tháng. Cô kết bạn Zalo với tui đi, huyết áp lên thì gửi cho tui cái hình mặt máy đo huyết áp tui coi. Nếu quá 140 hoài thì tui đổi thuốc cho, khỏi lên."

Cô Ba về khoe cả chợ. "Bác sĩ gì kỳ, không bắt tui lên tái khám mà bắt tui chụp hình cái máy đo huyết áp."

Rồi một ngày kia, thằng Tèo cũng tới, Bs. Dễ phán:
- "Hết đau, lên 2kg là khỏi nội soi kiểm tra. Tốn tiền. Về kiêng chua cay, bia rượu. Nhớ né ba cái thuốc trị đau nhức làm hư bao tử. Zalo cho bác khi đau lại, nhớ chụp theo hình tô cơm con ăn cho bác coi là được."

Tèo cười như mếu vì cảm động: "Lần đầu có bác sĩ bắt con báo cáo qua zalo bằng hình đồ ăn?"

Tin tức chia sẻ chóng mặt trong cái nhóm zalo "Hội-bệnh-nhân-miền-Tây" . Tin như vầy: 

"Đi tp HCM khám bệnh nhớ kiếm bs Dễ gần bến xe cho đỡ tốn kém, đừng kiếm bs Khó Cà Chớn."

Ngẫm

"Áo trắng tay nghề cao
Bắt mạch lại ngọt ngào
Cụ mỉm cười kê thuốc
Bệnh tật chạy nơi nào!"

BS THI ANH

MẢNH VỠ CUỐI CÙNG

Chiều nào về ngang Hồ Xuân Hương tôi cũng thấy một cụ ông ngồi trên thảm cỏ ném một vật gì đó xuống nước. Lúc sau cụ lại ném một lần nữa, rồi lần nữa cứ thế một lúc lâu không biết chán. Một hôm tò mò, tôi ra đứng bên cụ, tôi chào nhưng cụ không trả lời. Cũng chẳng sao, có thể cụ không nghe hoặc cụ không muốn bị phá bĩnh. Cái vật mà cụ ném xuống nước không có gì ngoài những viên sỏi nhỏ tròn trịa như những hòn bi mà cụ để bên cạnh chỗ ngồi. Cụ nhặt một hòn ném xuống nước, chỗ hòn sỏi ném xuống tạo thành một vòng tròn đồng tâm, trước nhỏ sau to dần, to dần cho đến khi chạm vào bờ thì tan biến mất. Cụ ném một hòn khác rồi một hòn khác nữa, tất cả đều lập lại y như cũ và cụ thì cứ say mê như một đứa trẻ với cái trò chơi của mình. 

Ở cái Thành phố thần tiên này, để tận hưởng những ngày cuối đời một cách bình yên thú vị, chiều chiều các cụ thường ra hồ Xuân Hương tìm chút thư giãn cũng không có gì lạ. Tuy nhiên cái cách thư giãn của cụ có một cái gì đó không bình thường, tôi đánh bạo ngồi xuống cạnh cụ, buột miệng hỏi :”Ông làm thế để làm gì vậy ông?” 

“Cháu hỏi để làm gì ư. Để ta tìm con người thực của ta trong đó.”

Rồi như không cần quan tâm đến việc tôi có hiểu hay không, cụ vừa ném một hòn sỏi xuống nước vừa tiếp “Khổng Tử có nói :Tam thập nhi lập/Tứ thập nghi bất hoặc/ Ngũ thập tri Thiên mệnh.” Ta nay đã thuộc loại cổ lai hy rồi Nhưng mà thôi, cháu về đi, bằng tuổi của cháu, có những điều cháu không cần biết làm gì. 

Nghĩ rằng cụ hơi không bình thường nên tôi đứng lên, chào cụ rôi ra về.

Sau một thời gian đi xa trở về, cũng như mọi lần, việc đầu tiên của tôi là đến nhà hàng Thủy Tạ vừa nhấm nháp ly cà phê nóng vừa ngắm cảnh sương mù buổi sáng lãng đãng trôi trên mặt hồ Xuân Hương. Nhắc đến hồ Xuân Hương tôi lại nhớ đến ông cụ và cái trò chơi trẻ con của ông. Phong thái của cụ có một cái gì đó vừa như lạ lẫm vừa như “nghi hoặc” làm tôi thích thú nên buổi chiều tôi đi tìm cụ.

Cụ không có đó, thay vào chỗ cụ vẫn ngồi là một nắm mảnh gạch vỡ đủ kích cỡ, đủ góc cạnh khác nhau. Một linh cảm báo cho tôi biết là cụ không còn nữa và phải chăng nắm gạch vỡ kia cụ đã thay cho những hòn sỏi tròn trịa với hy vọng khi ném xuống nước nó không còn tạo thành những vòng tròn đồng tâm như cụ mong muốn? Một xót xa đồng cảm khiến tôi cúi xuống nhặt hết những mảnh gạch vỡ ném mạnh xuống nước. Ở những nơi mảnh vỡ rơi xuống vẫn tạo thành những vòng tròn đồng tâm chồng chéo lên nhau, trước nhỏ sau to dần to dần cho đến khi chạm vào bờ thì vỡ óa tan biến mất. 

Tôi buồn bã ra về mà vẫn như còn nghe giọng nói của cụ :”Bằng tuổi của cháu, có những điều cháu không cần biết làm gì.” Phải rồi ông ạ, chẳng hạn như ông đã ra đi như thế nào và ông có tìm thấy con người thực cuà ông không?

Phạm Thụy Cầu
Ảnh: Lê Phúc. Xin cám ơn anh
BÀ KIỂM TRA VỆ SINH

(Một chữ ký cứu tôi ở lại nước Đức)

Thực ra tôi định viết về bà ấy từ lâu, từ hồi còn làm quán. Nhưng lại ngại. Nói đúng hơn là sợ. “Sợ nói trước, bước không qua”. Nên phải để tận lúc nghỉ hưu mới viết. Dân kinh doanh ngành nhà hàng ai cũng hiểu cái cảm giác ấy. Nỗi sợ lớn nhất của người làm quán không phải vắng khách, mà là bị kiểm tra vệ sinh.

Bởi đã kiểm tra thì gần như chắc chắn sẽ có lỗi. Nhân viên kiểm tra vệ sinh ở Đức là Beamter - công chức nhà nước thực thi công vụ về vệ sinh và an toàn thực phẩm. Họ giống như bác sĩ đi tìm vi trùng. Mà đã soi bằng kính hiển vi thì mấy con vi trùng nào thoát được.

Một quán ăn, dù nhỏ đến đâu, cũng có hàng trăm mặt hàng, gia vị. Hàng chục ngóc ngách từ khu bếp đến kho chứa, từ bồn rửa đến tủ lạnh, từ chiếc đũa đến hộp đựng thức ăn mang về. Trong kho đông lạnh, ngoài việc nhiệt độ phải đạt chuẩn, từng món hàng còn phải có nhãn mác đầy đủ, đúng thời hạn sử dụng. Chỉ cần sơ suất một chi tiết nhỏ cũng đủ để bị nhắc nhở hoặc xử phạt.

Điều đáng nói là những cuộc kiểm tra ấy luôn bất ngờ. Không báo trước. Không theo quy luật. Hôm nay vừa kiểm tra xong, ngày mai họ có thể xuất hiện trở lại.

Hồi đó tôi có 2 quán ăn trong cùng một khu vực của Berlin. Người phụ trách kiểm tra vệ sinh khu vực ấy là một phụ nữ Đức cỡ tuổi tôi, khi đó chừng 60 tuổi.

Bà mang dáng vẻ rất điển hình của người Đức. Sống mũi cao thẳng. Đôi mắt xanh lạnh sau cặp kính dày. Khuôn mặt dài với chiếc cằm nhọn khiến vẻ nghiêm nghị càng thêm rõ nét. Trong hơn một năm bà phụ trách 2 quán của tôi, với hàng chục lần kiểm tra, tôi chưa từng thấy bà cười. Nói năng lúc nào cũng lịch sự, chuẩn mực kiểu người Đức nhưng tuyệt nhiên không có chút thân mật, vồn vã.

Muốn mở một quán ăn ở Đức không hề đơn giản. Sau khi hoàn thiện xây dựng, chủ quán phải trải qua nhiều đợt kiểm tra của các cơ quan chức năng. Bên xây dựng chủ yếu đối chiếu với bản thiết kế. Làm đúng thì được thông qua.

Nhưng bên vệ sinh thì khác. Họ kiểm tra từ hệ thống nước nóng, nước lạnh, máy rửa bát, tủ đông, tủ lạnh cho tới giấy vệ sinh trong nhà vệ sinh khách. Không phải một lần là xong mà phải qua nhiều lần hướng dẫn, nhắc nhở, chỉnh sửa trước khi được cấp phép hoạt động.

Đến ngày kiểm tra cuối cùng, ngày quyết định quán có được mở cửa hay không, tôi và vợ bàn nhau mua một chai rượu vang loại ngon cùng một bó hoa thật đẹp để cảm ơn bà.

Hôm ấy bà đến như thường lệ, khoác chiếc áo blouse trắng. Từ túi xách, bà lấy ra chiếc đèn pin nhỏ rồi bắt đầu công việc quen thuộc. Bà soi từng góc khuất dưới gầm bếp, gầm tủ lạnh, kiểm tra từng bồn rửa, từng ngăn chứa thực phẩm. Mọi thứ kéo dài gần một giờ. Cuối cùng bà rửa tay, lau khô rồi nói:

- Các ngài làm tốt lắm. Từ ngày mai có thể mở hàng được rồi. Hãy tiếp tục giữ đúng những gì như hôm nay.

Khi bà chuẩn bị ra về, vợ tôi đưa bó hoa và chai rượu vang. Bà cầm chai rượu lên, rồi lắc đầu:
- Tôi không được phép nhận cái này.

Sau đó bà cầm bó hoa lên ngắm với vẻ hài lòng, rồi nói:
- Bó hoa đẹp quá. Tôi nhận bó hoa này. Nhưng tôi xin tặng lại ngài và chúc ngài kinh doanh thành công. Nói xong bà trao lại bó hoa cho tôi. Cử chỉ ấy khiến tôi nhớ mãi.

Từ đó trở đi, cứ vài tháng bà lại xuất hiện kiểm tra đột xuất một lần. Và gần như lần nào tôi cũng bị nhắc nhở một lỗi nào đó. Có khi là một nhãn hàng chưa ghi đủ thông tin. Có khi là cách sắp xếp thực phẩm trong kho lạnh chưa đúng quy định. Không lỗi nào lớn, nhưng bà luôn yêu cầu sửa ngay lập tức. Sáng hôm sau bà quay lại kiểm tra. Làm đúng thì bà cho qua. Nhờ vậy mà suốt nhiều năm kinh doanh, các quán của tôi luôn giữ được tiêu chuẩn vệ sinh cần thiết.

Nói là nói vậy, chứ hồi đó mỗi lần thấy bóng bà kiểm tra vệ sinh xuất hiện là cả chủ, cả tớ tim đập, chân run. Nhưng sau này, khi gặp một sự cố hy hữu “ngàn cân treo sợi tóc”, tôi mới hiểu mình phải mang ơn những lần kiểm tra ấy như thế nào.

Một buổi tối, khi đi ăn ở một quán thịt bò của người Thổ, tôi đãng trí để quên điện thoại và túi xách trong xe. Khu vực đó khá vắng vẻ, cây cối um tùm. Ăn xong, khi quay lại, kính xe đã bị đập vỡ. Túi xách và điện thoại biến mất. Trong đó có tiền, giấy tờ của quán và cả hộ chiếu.

Tôi nghĩ mọi việc rồi cũng đơn giản. Mất hộ chiếu thì xin cấp lại ở Đại sứ quán Việt Nam, sau đó lên Sở Ngoại kiều đóng lại giấy phép cư trú là xong. Nhưng đời không đơn giản như mình nghĩ. Do thiếu một số giấy tờ nên việc cấp lại hộ chiếu kéo dài gần một năm. Khi có hộ chiếu mới và mang lên Sở Ngoại kiều, tôi bất ngờ bị từ chối. Lý do là trong gần một năm ấy tôi không có đăng ký cư trú hợp lệ.

Hóa ra trước đó tôi đăng ký hộ khẩu ở nhà một người em. Đúng lúc tôi mất hộ chiếu thì cậu ấy chuyển nhà. Vì không có hộ chiếu nên tôi cũng không thể đăng ký địa chỉ mới. Theo hồ sơ hành chính, tôi đã “biến mất” khỏi nước Đức gần 10 tháng. Điều này mới là vấn để nghiêm trọng. Theo quy định của Sở Ngoại kiều, dù có quyền cư trú vĩnh viễn, nếu rời nước Đức quá 6 tháng mà không có lý do hợp lệ thì quyền cư trú có thể bị hủy bỏ.

Tôi liên tục giải thích rằng suốt thời gian ấy mình vẫn sống ở Berlin, chưa từng ra khỏi nước Đức. Họ yêu cầu chứng minh. Tôi mang sao kê ngân hàng, giấy tờ thuế, các chứng từ giao dịch hàng tháng ra trình bày. Tất cả đều không có giá trị.

Người tiếp nhận hồ sơ nói:
- Chúng tôi cần xác nhận của một Beamter. Tức là một công chức nhà nước.

Trong lúc gần như tuyệt vọng đó, tôi bỗng nhớ đến bà kiểm tra vệ sinh. Người phụ nữ có khuôn mặt lạnh lùng ấy gần như tháng nào cũng ghé qua một trong hai quán của tôi. Mỗi lần kiểm tra đều có biên bản, có chữ ký và con dấu đầy đủ.

Hôm sau tôi tìm đến văn phòng của bà. Đôi mắt xanh sau cặp kính dày ánh lên vẻ ngạc nhiên khi thấy tôi xuất hiện. Sau khi nghe tôi kể đầu đuôi câu chuyện, bà ngồi lặng vài phút rồi lấy một tờ giấy nhỏ viết vài dòng xác nhận. Trao mẩu giấy đó cho tôi, bà nói:
- Ngài đưa cái này cho họ. Nếu cần, họ có thể gọi cho tôi.

Một mẩu giấy bằng bàn tay không có con dấu. Chỉ vài dòng chữ ngắn cùng danh thiếp của bà. Cầm mấy thứ đó trong tay lòng tôi không khỏi ngại ngùng, phấp phỏng.

Thế nhưng khi tôi mang đến Sở Ngoại kiều, họ xem xong rồi lập tức giải quyết hồ sơ. Không cần gọi điện xác minh. Không cần thêm bất cứ giấy tờ nào khác. Tôi được trả lại quyền cư trú vĩnh viễn vốn có của mình.

Đã nhiều năm trôi qua. Hai quán ăn ấy không còn nữa. Giống như tôi, có lẽ bà cũng đã nghỉ hưu. Nhưng mỗi khi nhớ lại câu chuyện này, trước mắt tôi vẫn hiện lên khuôn mặt sắc nhọn với đôi mắt xanh lạnh lùng sau cặp kính dày. Một người phụ nữ nghiêm khắc đến mức khiến những người làm quán như tôi luôn thấp thỏm mỗi khi bà xuất hiện. Nhưng cũng chính con người ấy đã giúp tôi trong lúc khó khăn nhất. Ngày ấy tôi từng nghĩ bà là hiện thân của những quy định khô khan và cứng nhắc.

Sau này tôi mới hiểu, phía sau sự nghiêm khắc ấy là tinh thần trách nhiệm. Phía sau những nguyên tắc tưởng như lạnh lùng ấy là lòng nhân hậu và sự tôn trọng con người. Có lẽ đó cũng là điều tôi học được nhiều nhất sau mấy chục năm sống ở Đức.

Luật pháp phải nghiêm minh. Công việc phải được thực hiện đến nơi đến chốn. Nhưng trong sự nghiêm minh ấy vẫn có chỗ cho sự tử tế và lòng nhân ái.

Cảm ơn bà. Một chữ ký của bà đã giúp tôi tiếp tục được ở lại nước Đức. Cũng cảm ơn nước Đức đã có những con người như thế.

Hùng Lý - từ Berlin, Đức.
Gánh chè bà Quang – Một góc ký ức ngọt ngào của thị xã Hội An ngày ấy

Có những hương vị không chỉ để thưởng thức, mà còn để nhớ. Có những gánh hàng bình dị, lặng lẽ đi qua năm tháng nhưng vẫn còn sống mãi trong ký ức của biết bao người dân thị xã Hội An trong những năm đây khó khăn và thiếu thốn.

Gánh chè của bà Quang là một ký ức như thế.
Bà Quang sinh ra tại vùng Công Chánh, Cẩm Phô, Hội An. Từ thuở còn trẻ, bà đã gánh chè đi bán quanh khu vực Công Chánh. Sau năm 1975, bà thuê một căn nhà nhỏ ở Xóm Dinh để sinh sống và tiếp tục mưu sinh bằng nghề nấu chè.

Ngày ấy, khi Hội An còn chìm trong màn sương sớm, tiếng gà gáy canh ba cùng hoà nhịp với tiếng chuông ngân vang của chùa Pháp Bảo, thì bà cùng người con gái đầu đã thức dậy nhóm bếp. Những nồi đậu đen, đậu ván, đậu xanh được ninh từ rất sớm. Đậu xanh đánh phải được khuấy đều tay cho thật nhuyễn, thật mịn. Mọi công đoạn đều làm bằng đôi tay khéo léo và sự cần mẫn của người phụ nữ một đời gắn bó với đôi quang gánh đó đây.

Ban ngày, bà bán chè phục vụ công nhân làm việc trong Mành Trúc Ông Căng. Đến chiều tối, bà lại gánh đôi quang gánh ra trước ngôi nhà số 151 Trần Phú để bán cho người dân xung quanh phố thị. Những năm ấy, Hội An chưa có ánh điện rực rỡ như hôm nay. Con phố chỉ le lói dưới ánh đèn dầu, đèn đường thưa thớt, tạo nên một không gian yên bình và đầy thi vị.

Mùa hè, gánh chè của bà nổi tiếng với chè đậu xanh đá mát lạnh, chè đậu ván và chè đậu xanh đánh. Đến mùa đông, bà lại nấu chè đen đặc chan nước cốt dừa thơm ngậy, chè đậu ván đặc và chén đậu xanh nóng hổi, đủ làm ấm lòng những đêm phố cổ se lạnh.

Đêm xuống, quanh gánh chè nhỏ thường là những tốp thanh niên, những cặp trai gái đang yêu, vừa thưởng thức chén chè ngọt dịu, vừa trò chuyện dưới ánh đèn hiu hắt của phố Hội. Không cần quán xá sang trọng, chỉ vài chiếc ghế nhỏ, vài tiếng cười khe khẽ cũng đủ làm nên một góc phố đầy kỷ niệm.

Khoảng năm 1992, vì sức khỏe không còn cho phép, bà Quang đành gác lại đôi quang gánh đã theo mình suốt mấy chục năm. Gia đình không còn ai tiếp nối nghề, và từ đó, gánh chè năm nào cũng lặng lẽ đi vào ký ức.

Hôm nay, đi ngang ngôi nhà số 151 Trần Phú, ít ai biết rằng nơi đây từng có một gánh chè làm say lòng bao thế hệ người Hội An. Những ai từng ngồi dưới ánh đèn dầu hiu hắt, từng cầm trên tay chén chè nóng hay ly chè đá của bà Quang, chắc hẳn vẫn còn giữ trong tim một hương vị rất riêng – hương vị của một thời phố Hội bình yên, mộc mạc và đầy yêu thương.

Ngày nay gánh chè của bà đã đi vào dĩ vãng, nhưng ký ức về bà vẫn còn. Và có lẽ, đó mới chính là điều quý giá nhất mà thời gian không thể xóa nhòa.

Câu chuyện qua lời kể của con gái đầu của bà.

Hình ảnh được AI phục dựng.


Vườn Tao Ngộ

Trung Tâm 3 Tuyển Mộ Nhập Ngũ.

Buổi sáng cuối tuần, sân trại đông nghẹt những thanh niên vừa nhập ngũ. Người ngồi đánh cờ, người giặt đồ, người viết thư về nhà.
Riêng Nguyễn Văn Hùng thì cứ năm phút lại nhìn đồng hồ một lần.

Thằng bạn nằm kế bên hỏi:
— Bộ chờ Tổng Thống tới thăm hả?
Hùng cười:
— Không.
— Vậy chờ ai?
— Chờ… người yêu.
Cả đám lính mới đồng loạt hú lên.
— Á à! Có bồ rồi!
— Chưa vô quân trường mà đã có hậu phương vững chắc!
— Thằng này số đỏ!
Mặt Hùng đỏ như trái cà chua.

Mười giờ sáng.
Một bóng áo dài màu thiên thanh xuất hiện ngoài cổng.
Hùng đang ngồi thì bật dậy như bị điện giật.
— Tới rồi!
Cả đám nhốn nháo nhìn theo.
Một cô gái nhỏ nhắn, tóc buộc đuôi gà, tay cầm chiếc giỏ mây.
Vừa thấy Hùng, cô đã cười tươi:
— Anh Hùng!
— Lan!
Hai người chạy lại.
Đám lính phía sau lập tức vỗ tay rần rần như đám cưới.
Lan mắc cỡ:
— Trời ơi… bạn anh kỳ quá!
Hùng gãi đầu:
— Kệ tụi nó.
Hai người đi về phía Vườn Tao Ngộ.

Đó là khoảng sân lớn đầy bóng cây bàng, nơi những người lính trẻ gặp gia đình và người yêu trước khi bước vào đời quân ngũ.
Ngồi dưới gốc cây bàng, Lan mở giỏ.
— Má em làm bánh ít cho anh.
— Còn cái này?
— Bánh da lợn.
— Còn cái này nữa?
— Xôi gấc.
Hùng tròn mắt.
— Em tính nuôi nguyên đại đội hả?
Lan cười khúc khích:
— Em sợ vô quân trường rồi anh đói.
— Chưa học ngày nào mà em đã nghĩ anh bị bỏ đói rồi sao?
— Chớ không phải hả?
— Anh nghe nói lính ăn khỏe lắm.
— Vậy em phải làm nhiều hơn.

Hùng nhìn người yêu.
Mới mấy tuần trước còn đạp xe chở nhau đi ăn chè.
Vậy mà hôm nay đã mặc bộ đồ lính mới tinh.
Lan chợt hỏi:
— Anh có sợ không?
— Sợ gì?
— Sợ đi lính.
Hùng suy nghĩ một chút rồi cười:
— Hơi sợ.
— Thiệt hả?
— Ừ. Anh nghe nói mấy ông sĩ quan la dữ lắm.
Lan bật cười.
— Em tưởng anh sợ ra chiến trường.
— Cái đó để tính sau. Trước mắt anh sợ bị phạt hít đất.
Lan cười đến chảy nước mắt.

Một cơn gió thổi qua.
Những lá bàng rơi lả tả trên vai cô gái.
Lan bỗng im lặng.
— Mai anh đi học rồi phải không?
— Ừ.
— Bao giờ mới gặp lại?
— Chắc vài tháng.
Lan cúi đầu nghịch tà áo.
— Lâu quá.
Hùng nhẹ nhàng nắm tay cô.
— Rồi anh về.
— Thiệt không?
— Thiệt.
— Không quên em chứ?
— Anh mà quên thì ai ăn hết đống bánh này?
Lan phì cười.
— Ghét anh!

Tiếng còi tập họp bất ngờ vang lên.
Từ xa, một hạ sĩ quan hét lớn:
— Tất cả quân nhân chuẩn bị tập họp!
Hùng đứng dậy.
Lan cũng đứng lên theo.
Không khí bỗng chùng xuống.
Cô gái lấy trong túi áo ra một chiếc khăn tay nhỏ.
Góc khăn thêu vụng về hai chữ:
“Hùng - Lan”
— Em thêu đó.
— Đẹp quá.
— Đừng có làm mất.
— Anh giữ như giữ mạng luôn.
Lan đỏ mặt:
— Ai biểu giữ mạng.
Hùng cười lớn.
Tiếng còi lại vang lên lần nữa.
Đến lúc phải đi. Hai người nhìn nhau. Không ai muốn quay lưng trước.
Cuối cùng Lan nói nhỏ:
— Ráng học giỏi nha anh lính.
— Dạ thưa cô giáo.
— Nhớ viết thư.
— Mỗi tuần một lá.
— Nói phải giữ lời đó.
— Lính mà.
Lan đưa tay ngoắc.
— Ngoắc tay đi.
Hai người ngoắc tay như hai đứa trẻ.
Rồi Hùng chạy về phía sân tập.
Được vài bước anh quay đầu lại.
Lan vẫn đứng đó.
Vẫn cười. Vẫn đưa tay vẫy.

Giữa sân doanh trại đầy nắng, giữa tiếng còi và tiếng hò reo của lính trẻ, mối tình đầu của họ giản dị như vậy.
Không có lời hứa lớn lao.
Không có nước mắt bi lụy.
Chỉ có một chàng trai sắp bước vào đời lính và một cô gái nhỏ đang chờ ngày anh trở về.
Và đôi khi, tuổi trẻ đẹp nhất cũng chỉ cần có thế.

Phạm Sơn Liêm


Phá-Lấu

Ngày cũ, những lần bố tôi dẫn mấy chị em tôi ra khu trung tâm để đi chơi hay xem phim, thì bao giờ ông cũng đưa các con tới ngã tư Lê Lợi - Pasteur, nơi có tiệm mì ngon và xe nước mía Viễn Đông để thưởng thức. Ở đó còn có mâm phá-lấu!

... Nói cho đúng, phá-lấu ngày đó của mấy ông Tàu bán trên vỉa hè phần lớn là bày cùng tương nâu, tương ớt hay hành lá trong một cái mâm nhôm có vành, và mâm ấy lại đặt trên một cái bàn xếp đơn giản có cắm sẵn những cái que bằng tre vót nhọn. Ai cẩn thận thì trong đường phố gió bụi, có quàng bên ngoài mâm một miếng ni-lông phủ lên. Còn ai quấy quá cho xong, họ chậc lưỡi cứ thế mà bày, không che đậy gì. Nhưng hình như không thấy ai bị tháo dạ cả!

Lúc ấy tôi còn bé, chỉ cỡ 10 tuổi, nên chỉ thích ăn mì ở chỗ ngã tư đó, sợi mì to mà dòn, nước lèo ngọt thanh, xá-xíu mỏng mà thơm. Còn phá-lấu, thì chưa "cảm" được mấy!

Phá-lấu (Tiếng Trung: 拍滷; đọc: phah-ló̍) là một món ăn quen thuộc chắc chắn có xuất xứ từ Trung Hoa, xem phim chưởng hay đọc truyện chưởng chúng ta vẫn thấy các hiệp khách xơi nó trong các tửu quán hay các xe gỗ dọc đường. Món ấy sang đất Việt từ lúc nào, thoạt đầu có mặt ở phía Bắc, rồi vào các tỉnh thành miền Nam Việt Nam, đặc biệt là ở Sài Gòn, lúc nào không ai rõ. Chỉ biết chắc chắn, nó chỉ có thể theo chân người phương Bắc xuống đây khi họ đi Ba Tàu theo biển, trốn tránh nhà Thanh lúc đó ngồi trên ngôi vàng.

Phá-lấu - Nói chung - thường được làm từ lưỡi, tai, ruột cho đến bao tử của lợn, bò, gà hay vịt. Món này, sau khi ướp Ngũ Vị Hương, nấu lên cho có mùi đặc trưng, thường được ăn kèm với bánh mì, cơm, cháo - Mà ngoài phố Sài Gòn khi trước, chỉ thuần là với bánh mì.

Về món này, nhiều tài liệu cho rằng nó được hình thành từ những lần cúng kiếng, giỗ chạp của người Tiều bên Trung Hoa. Con lợn cúng ăn không hết, để giữ được lâu ngày thì phải đem tẩm ướp nó lại, sau thì bỏ vào nồi để ăn dần. Nồi nước nấu phá lấu ấy phải gồm các gia vị như Ngũ Vị Hương, Quế Chi, Bát Giác (?), Đại Hồi, Tiểu Hồi cùng một số vị thuốc Bắc tùy theo từng nhà, còn phần thịt lợn thừa ra đó thì bất cứ bộ phận nào cũng đều nấu phá-lấu được, từ lưỡi, tai, ruột cho đến bao tử!

Đã thành một hình ảnh quen, tại Sài Gòn từ bao thập niên, hễ ở đâu thấy có hiệu bán thịt quay và xá-xíu - Thậm chí là chỉ một cái xe kính - thì ở đó phải có bán phá-lấu. Mỗi nơi gia giảm vị mỗi khác, nhưng cách nấu thì giống nhau, thành phần cũng giống nhau. Thậm chí, món này đã đi rất sâu xuống tới miền đồng bằng. Một minh chứng: Trên đường Hai Bà Trưng gần khu vực Cầu KIệu, đi từ hướng Phú Nhuận về thì bên tay phải có tiệm đặc sản Bánh tằm bì Bạc Liêu. Cửa hiệu đó có món Cơm phá-lấu, thuần túy Việt Nam, ăn một đĩa, nhớ nhiều năm.

Với dân nhậu, phá-lấu là phần thức ăn dỗ mồi ưa thích. Bạn vào khu Soái Kình Lâm - Châu Văn Liêm hay Hải Thượng Lãn Ông, sẽ thấy quen mắt hình ảnh người ta ngồi ở dia đường, nhấm nháp phá-lấu với rượu Cognac hay bia lạnh. Gần hơn, ngày xưa ở chỗ mũi tàu Võ Di Nguy - Bây giờ là Hồ Tùng Mậu - có quán ăn cũng bán phá-lấu trong thực đơn "hữu tửu phá thành sầu". Tân Mai Tửu Quán đó ngày trước nằm ngay góc mũi tàu Võ Di Nguy - Phủ Kiệt, về sau là Hải Triều. Chỗ đó của ông Tám - Không nhớ rõ tên đầy đủ là gì - con trai của ông chủ quán rượu Vĩnh Tồn Tâm cũng nằm gần đó. Gia đình họ chuyên kinh doanh rượu Tây, rượu mạnh, sau mở thêm quán nhậu để thúc đẩy nhanh doanh số.

"Mary nhớ" dùng với phá-lấu là tên một loại rượu cỏ-nhác (cognac) lô-can (local) với tên gọi Marie Cognac, do chính ông Tám chế biến theo công thức riêng chả ai biết nổi. Khi uống vào, nhất là uống theo từng "cồng-som-ma-sông" (consommation) gồm rượu cognac pha với soda, đi kèm chút món đưa cay như đồ chua, dưa trộn hay lạc rang, cùng với một đĩa bít-tết bò Mỹ hay phá-lấu, và một ly hành lá ngâm đá viên thì sẽ không thể nào quên, nên dân làng nhậu hồi những năm 1960 - 1970 lúc đó mới gọi "Mary nhớ" là vậy.

Quán ấy chỉ mở thêm sau 1975 có một vài năm, cố chịu đựng cho qua thời kỳ cả miền Nam ăn bo bo cầm hơi, nhưng cũng không trụ nổi vì chả có ma nào thừa tiền trong túi còm cõi để nhậu nữa, nên đóng cửa.

- Ảnh: Tom Robinson và Brian Wickham


Blog Archive