title

Trung Quốc, bậc thầy về lươn lẹo tiểu xảo

Hôm nay, Ngoại trưởng Marco Rubio tháp tùng TT Trump đi công cán tại Bắc Kinh. Chắc chắn phía Trung Quốc phải tỏ ra trọng thị phái đoàn Hoa Kỳ và không dám để xảy ra những sơ xuất có thể làm ảnh hưởng đến cuộc gặp thượng đỉnh này.

Nhưng, vấn đề là Trung Quốc đã áp đặt hai lệnh trừng phạt đối với ông Marco Rubio vào năm 2020 (khi ông là thượng nghị sĩ) một lần vì ông đã lên tiếng bảo vệ Hong Kong và lần khác do ông lên án tình hình tại Tân Cương. Các lệnh trừng phạt này gồm lệnh cấm nhập cảnh và phong tỏa tài sản chỉ mang tính biểu tượng. Mục đích của chúng là nhằm phát đi thông điệp rằng Rubio sẽ không được chào đón tại Trung Quốc chừng nào ký ức của Bắc Kinh về những sự việc này vẫn còn hiện hữu.

Thế nhưng, rõ ràng ký ức của Bắc Kinh về Marco Rubio vẫn chưa xoá nhoà. Thế là họ bèn dùng xảo kế, vốn là sở trường của họ, bằng cách thay đổi cách phiên âm cái tên Rubio.

Trong các bản tin sáng nay, ngày 12 tháng 5 năm 2026, các tờ báo lớn của Trung Quốc như Nhân dân Nhật báo và hãng thông tấn Tân Hoa Xã đã đồng loạt sử dụng tên phiên âm mới để gọi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio là: 鲁比奥 (Lỗ Bỉ Áo), thay vì trước kia họ phiên âm là 卢比奥 (Lô Bỉ Áo). Cả hai từ đều có cách đọc hao hao giống nhau, nhưng sắc thái biểu cảm trong tiếng Trung Hoa lại khác biệt.

Lô Bỉ Áo: Chữ 卢 (Lô) là họ phổ biến của người Trung Hoa. Đây là cách phiên âm tiêu chuẩn, mang tính trung lập mà Tân Hoa Xã thường dùng cho tên "Rubio". Nay với cách mới: Lỗ Bỉ Áo: Chữ 鲁 (Lỗ) thường gợi liên tưởng đến nước Lỗ (quê hương Khổng Tử) hoặc mang nghĩa là "thô lỗ", "vụng về" (lỗ mãng), và đọc chữ Lỗ vẫn nặng hơn chữ Lô.

Việc thay đổi một chữ cái trong tên gọi là một xảo thuật ngoại giao mà Bắc Kinh thường sử dụng để giải quyết các bế tắc pháp lý. Lần này để lách lệnh trừng phạt. Ông Marco Rubio đang nằm trong danh sách trừng phạt chính thức của Trung Quốc với cái tên 卢比奥. Theo luật, người có tên này bị cấm nhập cảnh. Bằng cách đổi sang phiên âm 鲁比奥, về mặt văn bản pháp lý, đây là một "cá nhân khác", nghĩa là đây không phải là cái ông mà hay lên án Bắc Kinh về Hong Kong hay Tân Cương nữa. 

Điều này cho phép Bắc Kinh đón tiếp ông mà không cần phải ra thông báo hủy bỏ lệnh trừng phạt một cách công khai, giúp họ "giữ thể diện", không phải "xuống cơ, hạ mình".

Thế nhưng, sự xuất hiện của cái tên 鲁比奥 trên trang nhất các báo lớn sáng nay đánh dấu lần đầu tiên một chính khách Mỹ bị Trung Quốc trừng phạt chính thức bước chân vào Đại lễ đường Nhân dân dưới một "danh tính" mới được chấp nhận.

Trong văn hóa chính trị Trung Quốc, việc thay đổi tên của một chính khách nước ngoài đôi khi là một cách thể hiện sự thiếu tôn trọng ngầm. Chữ 鲁 (Lỗ) có âm đọc nặng hơn và mang sắc thái kém thanh nhã hơn chữ 卢 (Lô). Nó ngụ ý rằng dù họ đón tiếp ông vì áp lực từ phía TT Trump, họ vẫn coi ông là một nhân vật "thô bạo" hoặc không được chào đón.

Chắc chắn, Ban Tuyên giáo hay Bộ Chính trị Trung Quốc đã ra lệnh cho tất cả các cơ quan truyền thông phải đổi theo cách mà Tân Hoa Xã và báo Nhân Dân đã xài, cơ quan nào mà còn dùng tên cũ có thể gánh hậu quả nặng.

Về phía Mỹ, cũng chắc chắn có người đã giải thích cho ông Rubio biết điều này (Giám đốc Truyền thông Toà Bạch Ốc là một người gốc Hoa). Dĩ nhiên Mỹ không quan tâm chuyện tiểu tiết, họ đổi cách phiêm âm gì thì thây kệ.

Nhưng sự có mặt của Ngoại trưởng Marco Rubio, vốn có lập trường rất cứng rắn với Bắc Kinh, trong phái đoàn lần này được xem là một thông điệp về sức mạnh và sự không khoan nhượng của chính quyền Trump trong các cuộc đàm phán sắp tới. Trung Quốc cũng thừa biết vai trò của Rubio trên các vấn đề quốc tế từ Âu sang Á, từ Trung Đông đến Nam Mỹ là gì.

=

FB Uyen Vu

*Hình 2: Marco Rubio đã có cuộc gặp trực tiếp đầu tiên với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị tại Kuala Lumpur, Malaysia vào ngày 11 tháng 7 năm 2025.