title

Quyền hiến định được có luật sư bào chữa

Năm 1961, một người đàn ông chỉ học hết lớp 8 đã cầm cây bút chì trong phòng giam của mình và vô tình thay đổi lịch sử nước Mỹ mãi mãi.

Clarence Earl Gideon là một người nghèo lang bạt, với làn da rám nắng, mái tóc bạc và cả cuộc đời đầy xui xẻo phía sau. Ông sống lay lắt qua ngày bằng những công việc lặt vặt, những căn phòng rẻ tiền và những lần ra vào tù ngắn hạn.

Khi đứng trước tòa án ở Florida năm 1961 vì bị cáo buộc đột nhập vào một phòng chơi bi-da, ông không có tiền và cũng không có luật sư.

Bằng chứng rất yếu. Có người nói nhìn thấy ông ở gần tòa nhà với vài đồng xu trong túi. Một ít tiền mặt và vài chai bia đã bị lấy cắp.

Chỉ vậy thôi cũng đủ.

Trước khi phiên tòa bắt đầu, Gideon đưa ra một yêu cầu đơn giản:

“Thưa quý tòa, tôi yêu cầu tòa chỉ định luật sư đại diện cho tôi.”

Thẩm phán từ chối.

Khi ấy, tieu bang Florida chỉ cấp luật sư cho những vụ án có thể bị tử hình, chứ không dành cho những người nghèo bị buộc tội nhẹ hơn. Vì vậy, một người chưa từng học hết trung học cơ sở lại bị buộc phải tự bào chữa trước các công tố viên được đào tạo bài bản.

Ông vẫn cố gắng.

Ông chất vấn nhân chứng.

Ông khẳng định mình vô tội.

Ông làm tất cả những gì có thể.

Bồi thẩm đoàn kết tội ông chỉ sau vài phút.

Năm năm tù giam.

Hầu hết mọi người sẽ chấp nhận thất bại. Nhưng Gideon thì không.

Trong thư viện nhà tù, ông chậm rãi tự học Hiến pháp Mỹ. Ông đọc về Tu chính án thứ Sáu và bị ám ảnh bởi một câu hỏi:

Làm sao công lý có thể tồn tại nếu chỉ người giàu mới đủ khả năng có một sự bào chữa thực sự?

Sau khi các tòa án Florida bác đơn, Gideon ngồi xuống trong phòng giam với một cây bút chì và viết thẳng cho Tòa án Tối cao Hoa Kỳ. Năm trang viết tay. Sai chính tả. Chữ viết run rẩy.

Nhưng thông điệp thì rất rõ ràng:

“Điều này không đúng.”

Trái với mọi khả năng tưởng tượng, Tòa án Tối cao đồng ý xem xét vụ án của ông.

Họ chỉ định luật sư Abe Fortas, một trong những luật sư giỏi nhất nước Mỹ, đại diện cho Gideon. Fortas đưa ra một lập luận rất hiển nhiên nhưng đầy sức nặng: nếu ngay cả những luật sư giỏi cũng thuê luật sư khi bị buộc tội, thì làm sao một người ít học có thể tự bào chữa cho mình?

Ngày 18 tháng 3 năm 1963, Tòa án Tối cao ra phán quyết nhất trí đứng về phía Gideon.

Kể từ đó, mọi bị cáo nghèo bị truy tố trong các vụ án nghiêm trọng đều có quyền hiến định được có luật sư bào chữa.

Phán quyết ấy đã thay đổi toàn bộ hệ thống tư pháp Mỹ mãi mãi.

Gideon được xét xử lại, lần này có luật sư đại diện. Hồ sơ buộc tội nhanh chóng sụp đổ. Các nhân chứng bị chứng minh là không đáng tin cậy. Sự nghi ngờ tràn ngập khắp phòng xử án.

Phán quyết cuối cùng được tuyên:

“Không có tội.”

Sau hơn hai năm ngồi tù, Clarence Earl Gideon được trả tự do.

Nhiều năm sau, ông qua đời trong cảnh nghèo khó và ban đầu được chôn trong một ngôi mộ không bia đá. Nhưng những lời ông viết thì vẫn còn sống mãi.

Ngày nay, mỗi khi ai đó nghe câu:

“Nếu bạn không đủ khả năng thuê luật sư, một luật sư sẽ được chỉ định cho bạn,”

thì đó chính là tiếng vọng từ một người đàn ông cô độc ngồi trong phòng giam với cây bút chì trên tay.

Clarence Gideon đã chứng minh rằng đôi khi lịch sử thay đổi chỉ vì một con người bình thường từ chối im lặng.

My Lan Pham