title

Hilde Back

Vào những năm 1970, một cậu bé ở vùng quê Kenya chỉ còn cách việc phải bỏ học vĩnh viễn vài tuần nữa. Tên cậu là Chris Mburu. Cậu là học sinh giỏi nhất khu vực, sống trong một căn nhà đất không điện, không nước máy. Gia đình cậu không đủ khả năng đóng khoản học phí nhỏ để tiếp tục học lên sau tiểu học. Nếu không có ai giúp đỡ, Chris sẽ dành cả cuộc đời để hái cà phê ngoài đồng.

Cùng thời điểm đó, tại thành phố Västerås của Thụy Điển, một cô giáo mẫu giáo tên Hilde Back tham gia một chương trình tài trợ trẻ em. Bà cam kết gửi khoảng 15 đô la cho mỗi học kỳ để hỗ trợ một đứa trẻ mà bà chưa từng gặp mặt. Đứa trẻ đó chính là Chris Mburu.

Hilde không giàu có. Bà sống giản dị bằng đồng lương giáo viên. Nhưng 15 đô la là số tiền bà cảm thấy mình có thể cho đi. Và thế là bà giúp. Học kỳ này qua học kỳ khác. Năm này qua năm khác.

Họ bắt đầu trao đổi thư từ. Hilde hỏi về việc học, thầy cô giáo và những ước mơ của Chris. Cậu dần hiểu rằng phía sau chương trình tài trợ không phải là một tổ chức vô danh, mà là một con người thật. Một người phụ nữ tên Hilde tin rằng cuộc đời cậu có ý nghĩa.

Nhờ những khoản tiền nhỏ bé ấy, Chris được tiếp tục đến trường. Cậu học xuất sắc, tốt nghiệp đầu lớp luật tại Đại học Nairobi rồi nhận học bổng Fulbright vào Harvard Law School. Sau đó, cậu trở thành luật sư nhân quyền của Liên Hợp Quốc, tham gia xử lý các vụ án liên quan đến diệt chủng và tội ác chống lại loài người.

Cậu bé từng suýt phải bỏ học để hái cà phê giờ trở thành một người dành cả cuộc đời để đấu tranh cho công lý.

Nhưng suốt nhiều năm, Chris chưa từng thật sự có cơ hội cảm ơn người phụ nữ đã thay đổi số phận mình.

Năm 2001, Chris thành lập một quỹ học bổng ở Kenya dành cho những học sinh nghèo nhưng học giỏi, những đứa trẻ giống hệt như cậu ngày xưa. Anh muốn đặt tên quỹ theo tên người đã tài trợ cho mình. Chỉ có một vấn đề: anh gần như không biết gì về bà ngoài cái tên Hilde Back.

Với sự giúp đỡ của Đại sứ Thụy Điển, cuộc tìm kiếm bắt đầu. Và họ đã tìm thấy bà.

Hilde Back vẫn còn sống. Vẫn ở Västerås. Vẫn dạy học.

Khi Chris gặp bà lần đầu năm 2003, anh nghĩ mình sẽ gặp một nhà từ thiện nổi tiếng hoặc một người phụ nữ giàu có phi thường. Nhưng thay vào đó, anh gặp một cụ bà hiền hậu ngoài tám mươi tuổi sống trong một căn hộ nhỏ, hoàn toàn ngạc nhiên khi người khác nghĩ rằng bà đã làm điều gì to lớn.

“Chỉ là 15 đô la thôi mà,” bà nói.

Nhưng rồi, khi một đạo diễn phim tài liệu tìm hiểu về cuộc đời Hilde cho bộ phim A Small Act, một câu chuyện khác dần được hé lộ.

Một câu chuyện mà chính Hilde chưa bao giờ muốn nhắc nhiều về mình.

Hilde Back sinh năm 1922 tại Đức trong một gia đình Do Thái. Khi bà mười sáu tuổi, luật của Đức Quốc xã cấm trẻ em Do Thái được học ở trường công. Sự đàn áp ngày càng khốc liệt. Thụy Điển đồng ý nhận một số trẻ em Do Thái tị nạn, nhưng chỉ nhận trẻ em, không nhận cha mẹ.

Năm 1938, Hilde một mình sang Thụy Điển.

Cha bà sau đó bị đưa vào trại tập trung và qua đời tại đó. Mẹ bà bị chuyển tới một trại khác. Hilde nhận được một lá thư cuối cùng từ mẹ rồi mãi mãi không còn tin tức.

Bà sống sót qua Holocaust vì những người xa lạ đã dang tay cứu giúp mình.

Nhiều thập nien sau, không phô trương, không mong được ghi nhận, bà lặng lẽ lựa chọn giúp đỡ một người xa lạ khác.

Khi Chris biết toàn bộ câu chuyện ấy, anh đã bật khóc.

Một người sống sót sau Holocaust vô tình giúp nuôi dưỡng một con người dành cả cuộc đời chống lại chính sự thù hận, bạo lực và vô nhân tính từng hủy diệt gia đình bà.

Đó là cách lòng nhân ái lan truyền trong lịch sử. Âm thầm. Từ người này sang người khác. Từ vết thương đến chữa lành. Từ cuộc đời này sang cuộc đời khác.

Năm 2003, Hilde đến Kenya dự lễ khánh thành Quỹ Giáo dục Hilde Back. Người dân trong làng chào đón bà bằng những bài hát, những cái ôm và lòng biết ơn không thể diễn tả bằng lời. Bà được tôn vinh như một trưởng lão của ngôi làng. Những đứa trẻ có cuộc đời thay đổi nhờ giáo dục đứng trước mặt bà, tất cả chỉ vì nhiều năm trước bà từng tin rằng 15 đô la là điều đáng để cho đi.

Chris và Hilde trở thành những người bạn thân thiết. Họ giữ liên lạc suốt nhiều năm qua thư từ và những chuyến thăm xuyên lục địa.

Năm 2012, Hilde trở lại Kenya để mừng sinh nhật lần thứ 90 cùng những học sinh mà quỹ của bà từng giúp đỡ.

Bà chưa từng kết hôn và cũng không có con ruột.

Khi được hỏi liệu bà có xem Chris như con trai mình không, bà mỉm cười và nói:

“Tôi là giáo viên. Tôi có rất, rất nhiều đứa con.”

Ngày 12 tháng 1 năm 2021, Hilde Back qua đời thanh thản tại Västerås ở tuổi 98.

Đến lúc đó, Quỹ Giáo dục Hilde Back đã hỗ trợ gần 1.000 học sinh Kenya học hết trung học. Nhiều người trong số họ giờ đây tiếp tục giúp đỡ thế hệ sau, duy trì chuỗi lòng tốt bằng chính tiền bạc và sự hướng dẫn của mình.

Hiệu ứng lan tỏa của 15 đô la.

Một khoản tài trợ nhỏ giúp một đứa trẻ được đi học. Đứa trẻ ấy lập ra quỹ học bổng. Quỹ tiếp tục hỗ trợ nhiều đứa trẻ khác. Và những đứa trẻ ấy lại lớn lên để giúp thêm nhiều người nữa.

Tất cả bắt đầu chỉ từ 15 đô la và quyết định giúp đỡ một người xa lạ.

Hilde Back đã chứng minh một điều rất sâu sắc:

Bạn không cần giàu có hay nổi tiếng để thay đổi thế giới.

Bạn không cần những hành động vĩ đại.

Đôi khi tất cả chỉ cần là 15 đô la và niềm tin rằng tương lai của một đứa trẻ xứng đáng để được đầu tư.

Đôi khi những hành động tử tế lớn nhất lại là những điều rất âm thầm, bền bỉ và chân thành.

Và đôi khi, những điều ấy vang vọng qua nhiều thập nien, nhiều lục địa và hàng nghìn cuộc đời, rất lâu sau khi người bắt đầu tất cả đã rời xa thế giới này.

Yên nghỉ nhé, Hilde Back.

Hành động nhỏ bé của bà đã tạo nên điều lớn lao vượt ngoài sức tưởng tượng.