Brigitte Macron, tân đệ nhất phu nhân «không giống ai»

Thụy My/RFI

Ông Emmanuel Macron và bà Brigitte đi bỏ phiếu vòng hai tại Le Touquet, Pháp ngày 07/05/2017.REUTERS/Eric Feferberg/Pool

Bà tỏ ra không mặc cảm trước việc lớn hơn người chồng kiêm học trò cũ đến 24 tuổi. Brigitte Macron, 64 tuổi, đã vượt ra khỏi mọi khuôn mẫu, với cặp đôi luôn gắn bó.

Người Pháp phát hiện ra nhân vật này vào tháng 4/2016, vào lúc Emmanuel Macron - chưa bao giờ là đại biểu dân cử và là khuôn mặt mới trong chính giới - khởi động phong trào Tiến Bước (En marche !), đã dẫn đến chiến thắng hôm nay, trở thành tổng thống trẻ tuổi nhất trong lịch sử nước Pháp.

Từ đó đến nay, các tờ báo bình dân không ngừng khai thác cặp đôi chênh lệch hiếm thấy này, gây tò mò tại Pháp cũng như ở nước ngoài. Bà Brigitte, mà những người thân gọi tắt là « Bibi », đã chiếm trang nhất các báo vài chục lần, với những tấm ảnh tay trong tay với Emmanuel Macron trên các đường phố Paris, hay mặc áo tắm trên bãi biển…Khuôn mặt luôn rám nắng, người phụ nữ luống tuổi tóc vàng thích ăn mặc sang trọng và hiện đại, luôn xuất hiện với nụ cười và vẻ thoải mái.

Câu chuyện của bà với Emmanuel Macron, mà bà đã kể lại nhiều lần, có vẻ như một cuốn tiểu thuyết. Họ gặp nhau trong cuộc tập dượt một vở kịch, tại một cơ sở tôn giáo ở Amiens, thành phố nhỏ miền bắc nước Pháp.

Theo AFP, thì cô giáo dạy văn chương 39 tuổi đã bị mê hoặc bởi trí thông minh của cậu học sinh mới 15 tuổi. Còn theo Les Echos, thì Macron không phải là học trò của bà. Chính cô con gái lớn của bà Brigitte là Laurence, đã kể về cậu bạn học « điên khùng », « cái gì cũng biết ».

Năm sau đó, Emmanuel vượt qua mọi cấm kỵ để tỏ tình với bà. Theo bà kể, thì chàng trai trẻ này cho biết nhất định sẽ tiến đến đám cưới. Khi mối quan hệ này được đồn đại, chuyện tình đôi đũa lệch này không được cảm tình tại Amiens, quê hương của cả hai. Hơn nữa bà Brigitte, xuất thân từ một gia đình gia thế, đã có chồng và ba con.

Trong cuốn sách « Emmanuel Macron, một thanh niên hoàn hảo đến thế », nhà báo Anne Fulda kể lại rằng cha mẹ của Emmanuel Macron đã yêu cầu người phụ nữ tuổi bốn mươi buông tha, không hẹn hò với con trai họ cho đến khi Emmanuel đến tuổi trưởng thành là 18. Bà trả lời : « Tôi không thể hứa hẹn gì cả ».

« Khi đã quyết định điều gì là tôi thực hiện » - Brigitte Macron viết trong tài liệu về người chồng trẻ mang tên « Chiến lược sao băng ». Năm 2006, bà ly dị người chồng làm ngân hàng, và tái giá sau đó. Bà chuyển lên Paris sống với Macron, lúc đó là thanh tra tài chính, sau làm cho ngân hàng Rothschild, còn bà thì đi dạy tại một trường trung học công giáo.

Trước những lời bình phẩm cay độc, chế giễu về sự chênh lệch tuổi tác quá lớn, cách đây vài tuần bà hóm hỉnh trả lời : « Emmanuel cần phải đắc cử trong năm nay, nếu không các vị thử hình dung bản mặt của tôi trong năm năm tới ra sao ».

Trong chiến dịch tranh cử, bà Brigitte được mô tả là một phụ nữ nhiều ảnh hưởng, đọc trước các bài diễn văn, hiện diện trong tất cả các cuộc mít-tinh, đôi khi còn bước lên sân khấu để ôm hôn ngay trước các camera và tiếng vỗ tay của các ủng hộ viên.

François Patriat, một cựu đảng viên Xã Hội đã gia nhập phong trào Tiến Bước khẳng định : « Bà ấy không có vai trò nào, không tham dự các cuộc họp của ủy ban chính trị. Nhưng nếu Emmanuel không trông thấy bà trong khoảng một tiếng đồng hồ thì đi gọi bà ngay ». Trong đêm kết thúc vòng một 23/4, Emmanuel Macron sau khi nắm tay bà Brigitte lên khán đài đã ca ngợi : « Không có bà thì tôi không thể là tôi ».

Trong một nước Pháp mà các tổng thống phu nhân có cuộc sống rất khác nhau và gặp ít nhiều khó khăn, với nhiệm vụ không rõ ràng, chính khách trung dung Macron loan báo muốn lập ra một vai trò chính thức cho đệ nhất phu nhân.

Bà Brigitte, đã lên chức bà với bảy đứa cháu nội ngoại, cho biết bà muốn đóng góp trong lãnh vực giáo dục, văn hóa, người tàn tật…Năm ngoái, bà nói với tạp chí Paris Match : « Là giáo viên, tôi hiểu rõ lớp trẻ, cần tôn trọng họ. Cuộc chiến của tôi sẽ về giáo dục, nhằm mang lại cho học sinh những gì tốt đẹp hơn. Nếu bỏ rơi bọn trẻ giữa đường, thì họ sẽ bùng nổ ».

---------

Tìm hiểu về phu nhân ứng viên Emmanuel Macron

BBC

Ứng viên tổng thống Emmanuel Macron hôn vợ, bà Brigitte Trogneux, trước khi phát biểu tại Parc des Expositions, Paris hôm 23/4/2017

Bà Brigitte Trogneux, vợ của ứng viên tổng thống Pháp Emmanuel Macron sẽ trở thành đệ nhất phu nhân Pháp nếu ông Macron dành chiến thắng trong cuộc bầu cử vòng hai hôm 7/5.

Bất chấp chênh lệch 24 năm về tuổi tác, bà Trogneux đã đồng hành cùng ông Macron hơn 20 năm qua và gần đây được thấy xuất hiện trong nhiều buổi vận động tranh cử, cũng như giờ phút ông dành chiến thắng cuộc bầu cử vòng một hôm 23/4.

Nhưng chúng ta biết gì về người phụ nữ tóc vàng thanh lịch này?

Chuyện tình đặc biệt

Ông Macron gặp bà khi ông 15 tuổi, còn bà là một người mẹ 40 tuổi có ba con và là cô giáo dạy môn kịch của ông ở trường trung học.

"Cậu ấy không giống các học sinh khác. Cậu ấy không phải là một thiếu niên. Cậu ấy có mối quan hệ bình đẳng với người lớn," tờ Express của Anh dẫn lời bà Brigitte nói trong một phim tài liệu Pháp năm 2016.

Cuộc tình của Emmanuel Macron và Brigitte Trogneux thu hút dư luận không chỉ ở Pháp

Sinh ra và lớn lên ở thành phố Amiens, miền bắc nước Pháp, ông Macron được bố mẹ gửi lên Paris học năm ông 17 tuổi sau khi họ biết về quan hệ của ông với cô giáo Brigitte.

Mẹ của ông Macron thổ lộ với bà Anna Fulda, tác giả cuốn sách "Emmanuel Macron: A Perfect Young Man" ("Emmanuel Macron: Người đàn ông trẻ hoàn hảo"), rằng lúc đầu bà nghĩ con trai mình phải lòng cô Laurence, con gái của bà Brigitte, người là bạn học cùng lớp với ông.

Ông Macron và bà Brigitte, hình chụp hôm 22/4/2017

Hai người không tiết lộ khi nào thì mối quan hệ của họ trở nên lãng mạn.

Chỉ biết khi ông rời Amiens lên Paris học, ông đã thề sẽ cưới bà Brigitte làm vợ.

Tạp chí Paris Match dẫn lời bà Brigitte: "Khi 17 tuổi, Emmanuel nói với tôi, "Cho dù cô làm gì đi nữa, em sẽ lấy cô!"

"Từng chút một, cậu ấy đã làm tôi xiêu lòng, một cách kỳ diệu, bằng lòng kiên trì" bà Brigitte nói với tác giả Anna Fulda.

Là con gái của chủ hiệu sô cô la và bánh macaroon cao cấp mang tên Jean Trogneux, bà Brigitte đã ly dị chồng để chuyển đến Paris sống với ông Macron. Họ kết hôn năm 2007.

Mặc dù không đổi tên để mang họ chồng, bà Trogneux luôn sát cánh cùng chồng trong sự nghiệp chính trị của ông. Khi ông Macron giữ chức bộ trưởng tài chính, bà Brigitte từng đảm nhận một vị trí không chính thức và tham dự một số cuộc họp chương trình nghị sự, tờ The Independent tường thuật.

Ông Macron đã nói nếu ông được bầu làm tổng thống, vợ ông sẽ được giao một vị trí chính thức nhưng không trả lương.

Trong một bài diễn văn hồi tháng Ba, ông nói: "Nếu tôi được bầu - không, xin lỗi, nếu chúng tôi được bầu - bà ấy sẽ có chân trong chính phủ, và có một nơi ở. Tôi mang ơn bà rất nhiều, bà giúp tôi trở thành người đàn ông hôm nay."

Bà Brigitte Trogneux và con gái Tiphaine Auziere tham dự buổi vận động tranh cử ở Bercy Arena, Paris hôm 14/4/2017

Ông Emmanuel Macron có con không?

Ông Macron là cha dượng cho ba người con của bà Brigitte, trong đó có cô Tiphaine Auzière, người làm việc cho chiến dịch tranh cử của ông.

Ông là ông dượng của bảy đứa cháu của bà.

Hồi đầu tháng Tư, ông nói với BMFTV: "Chúng tôi đã quyết định không có con. Đó không phải là sự lựa chọn ích kỷ cho tôi. Đó là sự lựa chọn tôi phải quyết định khi tôi còn ở tuổi rất trẻ vì sự khác biệt tuổi tác. "

-----------

Nước Pháp, thế hệ Macron

Từ Thức

Nước Pháp có Tổng Thống mới : Emmanuel Macron, 39 tuổi, mới chập chững bước vào chính trị từ 2 năm , mới lập đảng từ một năm nay. Như một chai nước, người thấy chai nửa vơi sợ ông Tổng thống còn quá trẻ, thiếu kinh nghiệm;  người thấy chai nửa đầy, nghĩ ông ta là người của thời đại mới, có phương pháp hành động  khác hẳn những chính khách kỳ cựu, đã thi nhau lãnh đạo, thi nhau thất bại, đã đưa một quốc gia đầy tiềm năng vào ngõ cụt. Điều chắc chắn: Macron vừa mở một kỷ nguyên mới trong sinh hoạt chính trị ở Pháp và ở Âu Châu. Macron đứng trước những trở ngại vạn nan , cải cách một cường quốc tụt hậu, đã quen sống trên khả năng của mình và không có thói quen hy sinh quyền lợi cá nhân.

Không phải chỉ  nước Pháp, cả Âu Châu, cả thế giới chờ đợi kết quả bầu cử Tây. Không phải vô tình mà Obama từ nơi nghỉ hưu đứng ra kêu gọi dân Pháp dồn phiếu cho Macron. Nước Pháp, dù tụt hậu, vẫn là một trong hai quốc gia rường cột của Âu Châu. Liên hiệp Âu Châu, dù khập khễnh,  vẫn là thị trường quan trọng nhất  thế giới, vì đông dân ( 500 triệu ) hơn Hoa Kỳ, và có mãi lực lớn hơn dân Tầu; đồng Euros, dù bị đe dọa thường trực,  bên cạnh đồng dollars, vẫn là một trong hai đơn vị tiền tệ chủ chốt.

Vào chung kết hôm Chủ Nhật, Emmanuel Macron, phong trào En Marche ( Lên Đường ) đã đè bẹp đối thủ, Marine Le Pen, ứng cử viên của đảng cực hữu Front National ( FN, Mặt Trận Dân Tộc ) với trên 65%. Bà Le Pen, 49 tuổi, đã thành công trong việc đưa một đảng quốc gia cực đoan, trước đây chỉ đóng vai một nhóm phản kháng, vào ngưỡng cửa điện Elysée. Nhưng bà ta đã tự làm hara-kiri trước 16 triệu cử tri trong cuộc cuộc tranh luận trên TV ba ngày trước cuộc đầu phiếu. Không nắm vững vấn đề, tránh né đề cập tới chương trình hành động, ăn nói như một người đàn bà chua ngoa, lắm điều, khiêu khích, lỗ mãng, Le Pen cho cử tri thấy bà ta không có tác phong của một nguyên thủ quốc gia.

.

ĐÓNG HAY MỞ , ĐI HAY Ở ?

Một chính trị gia nói về Jean Marie Le Pen, bố của Marine, người sáng lập FN : ông ta “chuẩn bịnh đúng, nhưng cho thuốc sai ‘’.

Nhận xét ấy vẫn đúng với Marine. 

Chẩn bệnh đúng: FN đã đặt lên bàn, không úp mở, những vấn đề nhức nhối, mà các đảng khác tránh né: toàn cầu hoá đã gạt ra lề đường những nguời không có khả năng thích ứng, vấn đè di dân ồ ạt, không kiểm soát, vấn đề khủng bố hồi giáo, sự chung đụng càng ngày càng khó khăn giữa dân địa phương và người Hồi giáo, vai trò của lien hiệp Âu Châu trong đời sống chính tri, kinh tế quốc gia, hàng hoá nhập cảng tràn ngập khiến hãng xưởng Pháp thi nhau đóng cửa. 

Cho thuốc sai:  FN đưa ra những giải pháp đơn giản ( simplistes) trước những vấn đề cực kỳ phức tạp. Lập trường bất nhấ : Marine Le Pen trước đây vẫn tuyên bố, nếu thắng cử, Pháp sẽ rút ngay khỏi lien hiệp Âu Châu, ra khỏi hệ thống đồng Euros. Khi thấy ba phần tư dân Pháp, dù chỉ trích liên hiệp, vẫn muốn ở lại, vẫn muốn giữ đồng Euros, Le Pen thay đổi 180 độ trong vài ngày: sẽ không tự quyết định, nhưng tổ chức trưng cấu dân ý về chuyện đi hay ở, sẽ không ra khỏi đồng Euros, nhưng làm hai thứ tiền: Euros dành cho ngoại thương, đồng Franc xài trong nước, giống như…Cuba. Bà ta lung túng khi giải thích, khiến ngưới ta nghĩ chính bà ta cũng không hiểu mình muốn gì.

Bầu Macron, cử tri Pháp tránh cho nước Pháp và Âu Châu một cuộc phiêu lưu chính trị với hậu quả khó lường. Dân Pháp đứng trước một chọn lựa, không phải chỉ lựa chọn giữa hai nhân vật chính trị, mà lựa chọn giữa hai ngả đường: hoặc theo chủ nghĩa dân tộc quá khích, bế quan toả cảng của đảng FN, cực hữu, hoặc sống với thời đại hoàn cầu hoá. Cử tri Pháp đã lựa con đường thứ hai, dù vẫn chỉ trích một Liên hiệp Âu Châu bị thế lực tư bản thao túng, thay vì  liên hiệp của nhân dân, dù vẫn e ngại toàn cầu hóa, đầy những đe dọa về kinh tế, an ninh, văn hóa, xã hội.

Cả thế giới nín thở nhìn về Paris, bởi vì đó không phải là một cuộc bầu cử nội bộ, đó là một lựa chọn sớm muộn gì cũng đặt ra cho tất cả các quốc gia, từ Âu sang Á.

Bầu cho Macron, cử tri Pháp đã từ chối chính sách bế quan tỏa cảng, quốc gia quá khích của FN. Trong 11 ứng cử viên tranh cử vòng đầu, Macron là người duy nhất ủng hộ Liên Hiệp Âu Châu một cách tích cực, chủ trương phải mở cửa, sống với thời đại. Đó là một thái độ can đảm, bởi vì bênh vực Âu Châu, cổ võ chuyện mở cửa, trong cơn thịnh nộ nổi dậy từ bốn phía, không phải ai cũng dám làm, nhất là khi tranh cử. Các ứng cử viên khác, từ cực tả sang cực hữu, đều chống Liên Hiệp Âu Châu, dùng lien hiệp làm con voi tế thần, đổ lên đầu liên hiệp  tất cả những khó khăn của Pháp, trong khi, trên thực tế, tình trạng tụt hậu của người Pháp có thủ phạm chính là người Pháp, từ lãnh tụ tới công dân, những con ve ham vui, hát hết muà hè, đông tới mới hốt hoảng chạy gạo.

.

ĐI TÌM ĐA SỐ Ở QUỐC HỘI

Với Macron, những khó khăn bắt đầu.

Khó khăn trước mắt: làm cách nào có đa số ở quốc hội sau cuộc bầu cử lập pháp tháng tới ( vòng đầu : 11/06 , vòng hai : 18 /06 )

Theo hiến pháp Tây, tổng thống có toàn quyền, như một ông vua, với điều kiện nắm đa số ở quốc hội. Được Tổng thống bổ nhiệm, thủ tướng chỉ là người thừa hành, thi hành chính sách của Tổng Thống. Nhưng thủ tướng phải được quốc hội tín nhiệm.  Nếu Tổng thống không nắm đa số ở quốc hội, chức Thủ Tướng sẽ rơi vào tay đối lập. Và thủ tướng, với hậu thuẫn của quốc hội, sẽ thi hành chính sách của đa số đối lập.  Trong quá khứ, thường thường khi lựa một tổng thống, cử tri bầu một quốc hội với đa số thuộc phe  Tổng thống. Đã có trường hợp Tổng thống không có đa số, chức thủ tướng rơi vào tay đảng đối lập, như khi François Mitterrand, tổng thống tả phái đã bắt buộc bổ nhiệm thủ tướng Jacques Chirac, hữu phái. Hay ngược lại, tổng thống hữu phái Jacques Chirac phải trao quyền hành cho thủ tướng phe tả Lionel Jospin. Đó là chế độ cohabitation, sống chung hoà bình, hay đúng hơn, sống chung miễn cưỡng. Quốc gia trở thành con rắn hai đầu : Tổng thống chỉ để tâm tới chính sách ngoại giao và quốc phòng, việc quản tri quốc gia trong tay thủ tướng. Trong hoàn cảnh này, tổng thống có thể giải tán quốc hội, với hy vọng dân đi bầu lại sẽ cho mình đa số. Hay chấp nhận làm tổng thống giấy, chờ một ngày thuận lợi hơn.

Nhưng đó là kịch bản của quá khứ, trong một môi trường chính trị đơn giản, với hai chính đảng lớn, một tả một hữu, thay nhau cầm quyền, thay nhau nắm đa số trong quốc hội. Kịch bản đó sẽ khó tái diễn, vì chắc sẽ không có đảng nào chiếm đa số qua cuộc bầu cử lập pháp tháng Sáu. Trong kỳ bầu cử  Tổng thống vừa qua, cử tri Pháp đã mang một trái bom, làm nổ tung hệ thống chính trị cũ. Hai chính đảng thay nhau cầm quyền từ nửa thế kỷ chỉ còn là những đống gạch vụn : đảng Cộng Hoà ( LR , Les Républicains ), hữu phái ôn hoà, chỉ chiếm 20% số phiếu, đảng Xã hội ( PS, Parti Socialiste ) còn thê thảm hơn nữa : 6% . Bên cạnh là ba lực lượng đang lên : phong trào En Marche, không tả không hữu, của Macron, FN ( cực hữu ) của Le Pen, La France Insoumise ( cực tả ) của Mélenchon, chưa nói tới UDI, đảng.. đứng giữa.

Nước Pháp, trước đây chia làm hai, tả và hữu. Sau kỳ bầu cử vòng đầu, nước Pháp chia thành bốn mảnh chính  ( trên dưới 20% số phiếu ): phong trào Macron; đảng cực hữu FN,  ; đảng Cộng Hòa, hữu phái ôn hòa và nhóm cực tả của Menlenchon. Sau kỳ bầu cử vòng hai, phải them một mảnh nữa : trên 20% những người không đi bầu, và con số kỷ lục phiếu bất hợp lệ hay phiếu trắng, gần 10%, trên 4 triệu cử tri. Khó tưởng tượng một đảng sẽ chiếm đa số ở quốc hội. Trong quốc Hội hiện nay , đảng Xã hội nắm đa số, hơn đảng Cộng Hoà vài ghế. Không ai đoán sẽ có bao nhiêu dân cử thuộc hai đảng này tai qua nạn khỏi, sẽ được tái cử.  Một số đã đầu quân theo Macron. Những người còn lại trong đảng sẽ chia năm, sẻ bẩy, đánh nhau chí chóe. Đảng của Macron mới ra đời từ một năm nay, lần đầu đưa người ra tranh cử. Cực hữu chỉ có 2 dân biểu. Cực tả : 0.

Đảng nào cũng có lý do để tin sẽ thắng lớn trong kỳ bầu cử quốc hội. Macron tin rằng dân Pháp đã chọn ông ta làm tổng thống, sẽ cho phong trào En Marche của ông đủ đa số ở quốc hội để cải cách nước Pháp. Điều đó không có gì bảo đảm, vì trên 50%  cử tri bầu cho Macron với mục đích ngăn chặn Le Pen. Đảng Cộng Hòa lạc quan vì nghĩ rằng ứng cử viên của họ, François Fillon, bị loại vì lem nhem tiền bạc, nhưng tư tưởng hữu phái ( tự do kinh tế, chống bao cấp đưa tới ỷ lại, cứng rắn với hồi giáo, dùng biện pháp mạnh để cải cách đất nưóc ) hiện chiếm đa số. Cực hữu nghĩ Le Pen thua vì lơ mơ về kinh tế, bất nhất về chuyện ra hay ở lại liên hiệp Âu Châu, hệ thống tiền tệ Euros, để lộ một khuôn mặt đáng ghét trong buổi tranh luận, nhưng vấn đề họ nêu ra ( vấn đề di dân, hiểm họa ‘’ hồi giáo hóa ‘’ nước Pháp, tai hại của hoàn cầu hóa ) vẫn là mối bận tâm hàng đầu của dân Pháp. Nhóm cực tả của Melenchon ( 19% ), tin rằng sẽ thu đựơc một số phiếu đông đảo của những người bất mãn trước sự lộng hành của thế lực tài phiệt

Tháng Sáu, người ta sẽ chứng kiến một khuôn mặt chính trị hoàn toàn mới, chưa hề thấy ở nước Pháp. Quốc hội sẽ gồm những mảnh vụn, không ai tưởng tượng mặt mũi sẽ như thế nào. Tình trạng đó rất thường ở Đức, Hòa Lan, ở Bắc Âu. Không đảng nào chiếm đa số, người ta thoả hiệp với nhau để đi tới một đa số. Nước Pháp chưa có thói quen đó, chưa có văn hoá thỏa hiệp. Câu hỏi đầu tiên là Macron có đa số ở quốc hội hay không, hay có đủ khôn khéo để đi tới một thỏa hiệp, để bổ nhiệm Thủ tướng thi hành chính sách của ông ta hay không. Cuộc bầu cử dâu biểu tháng tới sẽ gay go, sôi nổi . Hoặc Macron có đủ đa số để thực hiện cải cách. Hoặc thiểu số, trở thành vua không ngai.

.

MACRON LÀ AI, MUỐN GÌ ?

Người Pháp có thói quen xếp loại chính khách thuộc phe tả, hay phe hữu. Đại khái, phe hữu tin ở khả năng cá nhân, mỗi cá nhân tìm cách thăng tiến, xã hội sẽ tiến bộ, thịnh vượng. Phe tả nghĩ nhà nước phải can thiệp, để tránh bất công, tránh cá lớn nuốt cá bé. Macron nói ông không thuộc phe tả, phe hữu. Hay đúng hơn, ông ta khuynh hướng tả, vì đã làm bộ trưởng Kinh tế thời Tổng Thống Hollande ( đảng Xã Hội ), nhưng có quan điểm thực tiễn, không bị ý thức hệ trói buộc. Ông ta nói biện pháp nào tốt là áp dụng, khỏi cần biết tả hữu.Nước Pháp bế tắc vì ý thức hệ gò bó. Người ta dùng chữ  libéral social ( theo chủ nghĩa kinh tế tự do, nhưng có khuynh hướng xã hội ) để nói về Macron. Những người theo Macron lập đảng là những người đến từ các đảng phái, cả hữu lẫn tả, thất vọng vì đường lối sinh hoạt của chính giới Pháp, hay những người chưa bao giờ hoạt động chính trị. Đa số  trong các buổi meetings của Macron là những khuôn mặt trẻ, có trình độ học vấn tương đối cao, thích ứng với thời đại mới

Macron muốn cải tổ nước Pháp. Trái với những chính khách bi quan, Macron tin rằng nước Pháp có đủ tiềm năng để ra khỏi hiện trạng bế tắc. Với điều kiện phải thích ứng. Thay vì đóng cửa, chống thế giới bên ngoài, Macron nghĩ phải mở cửa, phải đương đầu, phải lợi dụng thời thế. Trước vấn đề thất nghiệp kinh niên của nước Pháp chẳng hạn, Benoît Hanmon, ứng cử viên đảng Xã Hội cho rằng với những tiến bộ kỹ thuật, với máy móc, công việc sẽ càng ngày càng hiếm. Ông ta không tìm ra giải pháp nào khác hơn là phát lương  cho mọi người, có việc làm hay không,  750 Euros một tháng cho mỗi đầu người. Macron nghĩ những việc làm cũ sẽ biến mất, nhưng những việc làm mới sẽ thay thế. Giải pháp là phải thích ứng, phương pháp là đặt trọng tâm vào việc huấn nghệ. Macron hứa sẽ dành một ngân khoản lớn, 15 tỷ Euros, cho chương trình huấn nghệ.

Macron nghĩ muốn cải cách, canh tân nước Pháp, phải đặt trong tâm vào gíao dục. Ông ta sẽ dành ưu tiên về ngân quỹ và nhân lực cho giáo dục, nhất là bậc tiểu học, nguồn gốc của bất công, tuỳ theo trẻ em theo học ở một trường học tốt hay trường học dở, trong những khu lao động.

Để cải cách nước Pháp, Macron không đi con đường mà ông cho là vô trách nhiêm của phe tả ( làm việc 35 giờ một tuần hay ít hơn , tăng lương, về hưu sớm, trợ cấp dưới mọi hình thức, gia tăng hàng ngũ công chức, thâm thủng ngân sách, chi nhiều hơn thu..). Cũng không dùng những biện pháp mạnh, thắt lưng buộc bụng như François Fillon của đảng Cộng Hoà. Fillon muốn giảm 500.000 công chức, Macron 120.000 ( nước Pháp, với dân số 66 triệu, có số công chức ngang với Hoa Kỳ ). Fillon muốn giảm chi 100 tỷ Euros mỗi năm để dần dần đi tới quân bình ngân sách, Macron 60 tỷ. Nước Pháp vô địch về thuế ( với …250 loại thuế và taxes ) gây khó khăn cho các xí nghiệp, Fillon hứa giảm 50 tỷ tiền thuế, Macron 20. Fillon chủ trương bỏ tuần lễ 35 giờ, Macron để cho mỗi xí nghiệp tự quyết định, với sự đồng ý của chủ, thợ, và nghiệp đoàn. Trái với Fillon, muốn đòi mồ hôi nước mắt của dân Pháp để cải cách, để nước Pháp có hy vọng bắt kịp nước Đức láng giềng, Macron nghĩ phải cải cách trên mọi phương diện, nhưng những biện pháp quá mạnh sẽ làm gẫy guồng máy, gây xáo trộn trong một quốc gia đã chia rẽ, đối nghich. Phe tả trách Macron thuộc hàng ngũ ưu đãi, của tư bản. Phe hữu kết án Macron là một Hollande thứ hai. Le Pen buộc tội Macron là ‘’mondialiste’’ ( người của hoàn cầu hóa) , ngược lại với bà ta là ‘’ patriotiste ‘’ ( người ái quốc )

Nếu có đa số ở quốc hội, việc đầu tiên Macron làm là cải tổ luật lao động, cho các xí nghiệp tự do hơn trong việc tuyển lựa cũng như sa thải, một trong những chìa khóa để giải quyết nạn thất nghiệp, nhưng cũng là cơ hội để các nghiệp đoàn đổ xuống đường. Macron hứa sẽ cải cách thể chế hưu bổng, cho đơn giản và công bình hơn. Đó cũng là cơ hội cho đình công bãi thị. Nước Pháp có hàng trăm chế độ hưu bổng khác nhau, với đủ loại ưu đãi, quà của các chính phủ muốn mua phiếu, và không ai muốn đụng tới ưu đãi mình đang hưởng. Những người quen biết Macron nói ông ta trẻ, bề ngoài thân thiện, tươi cười, nhưng là một người có cá tính mạnh, không nhân nhượng.

Macron tốt nhiệp ENA ( Quốc gia hành chánh ) và Sciences Po ( Khoa Học Chính Tri ), hai đại học uy tín, nơi đào tạo giới lãnh đạo nước Pháp, nhưng cũng là đệ tử của triết gia Paul Ricoeur, làm ngân hàng nhưng sính văn học, nhờ  bà vợ giáo sư văn chương. Trong những bài phỏng vấn, ông ta nhắc tới các nhà văn nhiều hơn là các chính trị gia.

Macron đề cao nỗ lực, khả năng làm việc, giá trị của tiền bạc, trong một nước coi chuyện nghỉ hè quan trọng hàng đầu, coi những người thành công tài chánh là chuyện phải dấu diếm.

.

TỪ BẢN LÃNH TỚI PHƯƠNG TIỆN HÀNH ĐỘNG

Muốn cải cách, nước Pháp cần một nhà lãnh đạo có bản lãnh, có phương tiện chính trị.

Về bản lãnh, Macron đã chứng tỏ ông ta là một người có cá tính mạnh, biết mình muốn gì . Khi còn là học sinh 15 tuổi, Macron yêu cô giáo lớn hơn 24 tuổi, đã có ba con, quyết định sẽ chỉ sống với bà này, bất chấp sự phản đối của gia đình, sự dị nghị của xã hội, và khi hai người thành hôn, chấp nhận sẽ không có con cái vì Brigitte Macron, ngày nay là đệ nhất phu nhân, đã cao tuổi ( Brigitte đã có ba con, xấp xỉ tuổi ông Tổng Thống )  Macron đang làm ngân hàng, lương lớn, sẵn sàng bỏ việc khi tổng thống Hollande mời làm cố vấn. Được bổ nhiệm Bộ trưởng Kinh tế, Macron từ chức sau vài tháng vì thấy guồng máy chính tri Pháp quá lỗi thời , quá nặng nề. Macron lập phong trào En Marche, ứng cử Tổng thống, một chuyện điên rồ trong một nước muốn làm chính trị phải theo những đường mòn : gia nhập một đảng lớn, leo từ dưới lên trên, ứng cử cấp địa phương, ứng cử dân biểu, tranh dành một ghế thứ trưởng, bộ trưởng để , khi tuổi đã xế chiều, đã sầy vẩy,  thân thể đầy dấu vết binh đao, nhòm ngó cái ghế thủ tướng hay tổng thống. Macron đã làm tất cả những chuyện đó trong … một năm. Chuyện khó tin, nhưng có thực. Người khác không dám nghĩ tới, Macron đã làm. Hai mươi tuổi, Macron gặp Attali, cựu tay mặt của Tổng thống Mitterrand, Attali nói : anh sẽ là tổng thống nước Pháp.

Cố nhiên ông ta đã gặp nhiều may mắn : ra tranh cử đúng lúc dân Pháp đã chán những khuôn mặt cũ, muốn thay đổi ;  Fillon, ứng cử viên đảng Cộng Hoà gặp khó khăn vì lem nhem vấn đề tiền bạc , ứng cử viên cực hữu, Le Pen, trong cuộc tranh luận trước TV, đã cho cả nước thấy bà ta không có khả năng, không có phong thái của một quốc trưởng . Trên 50% cử tri bầu cho Macron để ngăn Le Pen lên cấm quyền. May mắn, đúng, nhưng có những người biết nắm cơ hội, có những người để cơ hội đi qua. Macron thuộc loại thứ nhất.

Nhưng có bản lãnh không đủ, còn phải có phương tiện chính trị. Nếu không có đa số ở quốc hội, hay không kết hợp nổi một khối đa số, Macron sẽ chỉ là một tổng thống bù nhìn.

Nước Pháp cần một người như Gerhard Shröder của Đức, sẵn sàng hy sinh thất cử để cải tổ đất nước, đặt nền tảng để biến nước Đức, trong 10 năm, từ một quốc gia bệnh hoạn thành một cường quốc số 1 ở Âu Châu. Trở ngại của Macron còn lớn hơn, vì dân Pháp không có tinh thần công dân cao như dân Đức. Nước Pháp rơi vào tình trạng suy thoái hiện tại vì tinh thần và hành động vô trách nhiệm từ trên xuống dưới. Vô trách nhiệm của giới cầm quyền và các chính đảng, chỉ nghĩ tới chuyện được tái cử, không dám thực hiện một cải cách sâu rộng nào, đòi hỏi sự hy sinh, vì sợ mất lòng cử tri. Vô trách nhiệm của các nghiệp đoàn, chỉ bảo vệ quyền lợi phe nhóm, bất chấp quyền lợi chung, sẵn sàng đình công, bãi thị , làm tê liệt kinh tế quốc gia. Nếu ở Bắc Âu, nghiệp đoàn đóng vai trò quan trọng và hữu ích, trong việc bảo vệ quyền lợi thợ thuyền, nhưng với tinh thần trách nhiệm, tìm giải pháp thương thuyết hơn là bạo động. Một vài thí dụ: phi công Air France làm việc ít giờ nhất, lãnh lương cao nhất, đình công nhiều nhất thế giới, đưa Air France tới đe dọa phá sản . Khi bộ giáo dục đổi số ngày học ở mẫu giáo, tiểu học từ 5 ngày xuống 4 ngày mỗi tuần, giáo chức đình công, đóng cửa trường, khi chính phủ khác trở lại tuần lễ 5 ngày, cũng những người đó đình công, đóng cửa trường. Nhân viên lái xe lửa 54 tuổi về hưu, vì trước đây là một nghề nặng nhọc, phải xúc than, phải lái xe; ngày nay chỉ ngồi bên cạnh computer, làm một ngày nghỉ một ngày,  nhưng ai muốn đụng tới thể chế ưu đãi, cả hệ thống lưu thông của nước Pháp tê liệt vì đình công bãi thị.

Trước mắt Macron, hàng trăm vấn đề phải giải quyết, đòi hỏi sự quyết tâm của chính quyền, thái độ trách nhiệm của nghiệp đoàn và tinh thần công dân của mỗi người. Vấn đè số 1 là nạn thất nghiệp kinh niên. Tỷ số thất nghiệp ở Pháp trên 10% ( 25 % trong giới trẻ ) gấp hai tỷ số thất nghiệp ở Đức, Hòa Lan hay các nước Bắc Âu. 

Tại sao Pháp không giải quyết nổi nạn thất nghiệp, từ chính phủ này tới chính phủ khác ? Đây là một thí dụ điển hình cho thấy cái bế tắc của xã hội Pháp. Lỗi tại mọi tầng lớp. 

Lỗi của nhà cầm quyền: không có một chính sách huấn nghệ hữu hiệu, mặc dù ngân sách huấn nghệ lớn nhất thế giới ( tính trên đầu người ). 

Lỗi tại các nghiệp đoàn: chống lại bất cứ giải pháp nào tìm cách đơn giản hóa việc tuyển dụng và sa thải nhân viên. Các xí nghiệp không dám tuyển dụng, sợ không thể sa thải khi hoạt động giảm bớt. 

Lỗi tại người dân: không chịu thích ứng, học nghề mới, chỉ kiếm việc ở gần nhà, không chịu làm việc nặng nhọc : 300.000 việc làm trong ngành xây cất, tiệm ăn, khách sạn không kiếm ra nhân viên trong một nước có 10% thất nghiệp. 

Lỗi tại hệ thống: người thất nghiệp Pháp lãnh trợ cấp cao hơn, lâu hơn, dễ dàng hơn ở các nước láng giềng. Một người đi làm lương ít, có lợi tức nhỏ hơn một người thất nghiệp nhận đủ mọi hình thức trợ cấp.

.

VẤN ĐỀ CỦA MỌI NGƯỜI

Macron thắng cử, Âu Châu thở phào, nhẹ nhõm, hú vía vừa thoát khỏi một cuộc phiêu liêu với hậu quả không lường được, hay đúng hơn, có thể lường được : sự tan rã của liên hiệp Âu Châu, đưa tới bất ổn chính trị, kinh tế toàn vùng . Nhưng những vấn đề nhóm cực tả hay cực hữu nêu ra  là những vấn đề phải được giải quyết . Vấn đè di dân, vấn đề hồi giáo. Macron ca tụng một nưóc Pháp thân hữu giữa tất cả những người đén từ mọi chân trời , nhưng không thể nhắm mắt trướ sự chung đụng càng ngày càng khó khăn giữa người địa phương và những người hồi giáo, nhất là hồi giáo quá khích. Vấn đề thế giới hoá, nếu đã mang các lại thịnh vượng cho hàng triệu người, cũng đã đẩy hàng triệu người khác ra lề đường, lạc lõng trên chính quê hương mình. Vấn đề tài phiệt hãnh tiến, đã lộng hành như những ông chủ thực sự của thế giới, biến chính trị gia thành những bù nhìn. Và quan trọng hơn hết, đã biến thế giới thành một thị trường ( phải không, ông Trump ? ), các dân tộc thành những người tiêu thụ, không còn cá tính, văn hóa, bản sắc riêng.  Einstein, hình như Einstein, nói: mỗi lần đạt tới một khám phá, thực hiện một tiến bộ, phải tự hỏi tiến bộ đó có tính cách nhân bản hay không.

Đó là vấn nạn của cả thế giới, của mỗi quốc gia, của mỗi người, không phải chỉ của nước Pháp. Khi nào những vấn đề đó chưa có giải pháp, sớm muộn gì FN cũng nắm chính quyền ở Pháp, thế giới sẽ bị cai trị bởi những nhóm mị dân, chế ngự bởi chủ nghĩa dân tộc quá khích. Chủ nghĩa dân tộc quá khích, lịch sử đã chứng minh, sẽ đưa tới khủng hoảng kinh tế, bất ổn chính trị, hận thù, xung đột giữa các quốc gia. Chiến tranh chỉ chờ để bùng nổ. Đó không phải là chuyện giả tưởng. Đó là một đe dọa trước mắt, trong một thời đại hỗn loạn, nước nào cũng võ trang tới mang tai.

.

TỪ THỨC

(Paris, 07/05/2017)

*********

EMMANUEL MACRON 39 TUỔI ĐẮC CỬ TỔNG THỐNG TRẺ NHẤT LỊCH SỬ PHÁP

Author: Hạnh Dương

Source: VietpressUSA

Posted on: 2017-05-08

Tân Tổng thống đăc cử Emmanuel Macron của Cộng Hòa Pháp được bảo vệ khi vừa thắng phiêu 64.1%

Emmanuel Macron 39 tuổi thắng cử vẽ vang 64.1% là Tổng thống trẻ nhất trong lịch sử Pháp

VietPress USA (07/5/2017): Hôm nay Chủ Nhật 07/5/2017, như bản tin của VietPress USA đã loan rằng các tổ chức thăm dò cùng báo chí truyền thông Pháp và quốc tế đã tiên đoán ( http://www.vietpressusa.us/2017/05/nuoc-phap-bau-cu-vong-2-chung-cuoc-chu.html ), kết quả cuộc bầu cử vòng thứ nhì và chung quyết đã mang chiến thắng vẽ vang đến cho Ứng cử viên trung lập là ông Emmanuel Macron 39 tuổi đã đắc cử tân Tổng thống trẻ nhất trong lịch sử Pháp.

Báo The Guardian loan tin ( the Guardian), các phòng bỏ phiếu đã đóng cửa lúc 8:00PM tối Chủ Nhật 07/5 theo giờ địa phương và ước lượng chuyên gia Ngân Hàng và là chính khách trẻ tuổi trung lập Emmanuel Macron thắng cử 65.1% so với bà Marine Le Pen là thủ lãnh Mặt Trận Quốc gia cực hữu chỉ chiếm 34.9% phiếu bầu mà thôi.

Trong khi bà Marine Le Pen gây ấn tượng hơn cha của bà là người đồng sáng lập Mặt Trận Quốc gia và là nhà cải cách Jean-Marie Le Pen và xét lại thảm sát Holocaust; nhưng bà Marine Le Pen vẫn giữ lập trường bài ngoại và bài xích Do Thái.

Thế nên sự thất cử nhanh chóng của bà Marine Le Pen đã làm an lòng các nhà lãnh đạo Châu Âu mang khuynh hướng cực hữu, nhất là sau khi có phong trào Brexit rời Âu châu của Anh Quốc. Người ta sợ rằng nếu như bà Marine Le Pen đắc cử thì có thể bà cũng sẽ chủ trương đưa nước Pháp tách rời Liên minh Âu Châu theo kiểu Brexit của Anh Quốc.

Mặc dù ông Emmanuel Macron lâu nay không phải là một tên tuổi nỗi tiếng trong chính trường Pháp so với bà Marine Le Pen; nhưng trong cuộc chạy đua tranh chức Tổng thống Pháp, ông tự xưng là Trung lập và có lập trường ủng hộ Liên Hiệp Châu Âu nên đã làm an tâm đa số củ tri và nhân dân Pháp cũng như các quốc gia khác trong cộng đồng Châu Âu sau vụ khủng hoảng Brexit của Anh Quốc rời bỏ Liên minh Châu Âu.

Tuy nhiên, bà Marine Le Pen cũng không phải là tay vừa, bà cũng đã vượt lên nhiều đối thủ và đã thắng vòng đầu của cuộc bầu cử Tổng thống Pháp hôm 24/3/2017; nhưng bà nay thất bại ở vòng thứ nhì vì nước Pháp vẫn lo sợ chủ trương bài ngoại, chống đối Do Thái của bà sẽ đưa nước Pháp vào cuộc phiêu lưu chính trị vô định. Dù vậy, bà Marine Le Pen đã chiếm được 34.9% phiếu bầu cho thấy rằng một bộ phận đa số cử tri của Pháp cũng muốn đóng cửa đối với các đợt di dân từ Trung Đông và không muốn có bất cứ liên minh nào với Do Thái để trung lập hơn với phe Hồi giáo.

Nếu thời hạn trong nhiệm kỳ đầu của tân Tổng thống Emmanuel Macron thất bại, thì bà Marine Le Pen và các đối thủ khác của mùa bầu cử này, như Jean-Luc Mélenchon, chắc chắn sẽ sẵn sàng phát động các chiến dịch tấn công Emmanuel Macron. Vì vậy, trong khi các đối thủ của Mặt Trận Quốc gia và bà Marine Le Pen đang tạm thời lắng dịu, thì mối đe dọa tồn tại đối với sự sống còn của nước Cộng hòa Pháp và tân Tổng thống Emmanuel Macron vẫn có thể thấy ẩn hiện đâu đó trong sự gia tăng ảnh hưởng của Mặt trận Quốc gia và lãnh tụ Marine Le Pen vẫn chưa kết thúc.

Trong hiện tại, sự chiến thắng của Emmanuel Macron đang tạo ra nguồn khí mát mẽ dễ thở cho khối Liên hiệp Châu Âu (EU) vì các quốc gia liên minh với Pháp đều lo âu nếu bà Marine Le Pen đắc cử sẽ là một thảm họa cho Châu Âu và sự rạn nứt trước một đe dọa ngày càng tăng từ phia Nga cùng với một lập trường lấp lửng của tân Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đối với NATO. Nay Liên hiệp Châu Âu và NATO đều tin tưởng rằng tân Tổng thống Emmanuel Macron sẽ giúp ổn định chính sách của Pháp đối với tư do mậu dịch, cỡi mở trong chính sách nhập cư, liên minh chặt chẽ với NATO và tiếp tục xúc tiến Hiệp định Paris chống thay đổi khí hậu toàn cầu.

Hạnh Dương dịch và tổng hợp.

www.Vietpressusa.us

TẠI SAO ĐẢNG CỘNG HOÀ (LR) TRUNG HỮU ĐỘC LẬP (UDI) Ở PHÁP THẤT BẠI TRONG KỲ BẦU CỬ TỔNG THỐNG NĂM 2017 NÀY ?

Nguyễn Kim Long

Chúng ta phải công nhận nước Pháp là một nước dân chủ tự do thật sự. Chỉ hai, ba giờ sau khi đóng thùng phiếu, kết quả gần như chính xác (còn tuỳ các tỉnh ở hải ngoại) đã được công bố :

- Emmanuel Macron (không đảng phái, nhưng quy tụ tất cả các thành viên bỏ đảng từ Cộng sản đến hữu và trung hữu ) : 23,75%,

- Marine Le Pen (quốc gia Cực hữu) : 21,53%,

- François Fillon (Cộng Hoà và Trung Hữu) : 19,91%

- Jean-Luc Mélenchon (Cực Tả và Cộng Sản) : 19,64% và

- Benoît Hamon (Đảng Xã Hội) : 6,35%.

E. Macron nghĩ mình sẽ thắng chúa nhật tuần tới, ngay tối chúa nhật vừa qua, sau khi khui phiếu, ông đã đãi tiệc lớn trong một nhà hàng ở Paris với sự hiện diện của ông "bõ" G. Collomb và ông "bàu" Jacques Attali. Tuần này ê-kíp ông Fillon phải lựa hơn 500 dân biểu cho kỳ bầu cử hạ nghị viện vào ngày 11 và 18 tháng 6 tới. Nếu ông Macron không có dân biểu của mình thì nước Pháp sẽ cũng "lộn xà ngầu".

Emmanuel Macron

Đây là lần thứ 2, đúng 15 năm sau, Đảng Cực Hữu Le Pen vô vòng chung kết qua đứa con gái. Họ còn đứa cháu trẻ làm dân biểu tên Marion.

Số người đi bầu kỳ này : 78,69% , nghĩa là hơn 20% người không đi bầu mà không bị phạt tiền, vì nước Pháp không bắtt buộc đi bầu như ở Ý hay Vương quốc Bĩ chẳng hạn.

Sáu ứng cử viên khác dưới 5% và phải lấy tiền túi trả chi phí như ông N. Dupont-Aignan (Tự lập, xưng thuộc Đảng de Gaulle) chỉ có 4,87% và chính ông này lấy mất số cử tri của Đảng Cộng Hoà Fr. Fillon.

Sở dĩ ông Fillon không vô được vòng nhì vì Đảng Cộng Hoà đã chia rẽ từ sau năm 2012 giữa ông Fillon và ông J.Fr. Copé. Cựu T.T. N. Sarkozy đã tổ chức lại Đảng từ 2 năm nay nhưng đã quá muộn. Trong vòng bầu cử vòng loại của Đảng Cộng Hoà năm rồi, không ai ngờ là ông Fillon vô được chung kết. Cựu TT Sarkozy và ông A. Juppé, cựu thủ tướng, bị loại một cách bất ngờ.

MỐI CHIA RẼ BẮT ĐẦU TỪ ĐÂY

Ngay sau vụ N. Sarkozy thất cử tổng thống năm 2012 cũng vì người ta thổi phồng là ông Sarkozy chỉ đi với người giàu và được người giàu "cúng" tiền (như vụ bà Liliane Bettencourt) và lý do khác là đám Trung Hữu (MODEM) của ông Fr.Bayrou phản, hô hào bỏ phiếu cho Fr. Hollande. Fr. Hollande đã hứa 60 điều và hơn phân nữa không làm được. Ông bảo ông là tổng thống "bình thường" không đi máy bay trong nước như TT Sarkozy; và chỉ đi có một lần xe lửa mà thôi. Ông Hollande hứa bắt đóng thuế 75% những ai có lợi tức 1 triệu euros mỗi năm ; không làm được. Ông hứa đóng lò nguyên tử Fessenheim, nhưng chỉ mới ra lệnh đóng (nhưng chưa đóng) cách đây 1 tháng. Còn nhiều lắm. Hứa là một chuyện, thi hành là chuyện khác. Đó là chính trị.

Francois Hollande

Về chuyện luân lý thì không có : Fr. Hollande đã có bà bồ (V. Trierweiler) trong cung, vì cũng nhờ bà này làm trong tờ báo Paris Match mà giới báo chí đã ủng hộ ông kỳ ứng cử năm 2012. Nhưng chưa đầy hai năm sau, trong vòng 4 tháng, ông nhờ ông cảnh sát lái xe xì-cút-tơ chở ông ngồi đằng sau lén đi thăm tình nhân mới giấu kín, tức bà Julie Gayet, lúc đó mới có 43 tuổi, đào xi-nê-ma không có tiếng, nhưng con nhà giàu (và ông giấu bà bồ chính thức) lúc 22h00 về đêm khi ông có ờ điện Elysée và "nhảy dù" được. Báo chí hỏi ông bộ trưởng nội vụ lúc đó về vấn đề va-ly mật mã bom nguyên tử lúc tổng thống lén "đi trai gái" thì sao. Ông bộ trưởng nói : "Chúng tôi có lo chuyện này".

Còn T.T. Fr. Mitterrand trước kia, cũng Đảng Xã Hội, làm tổng thống 14 năm, đã cặp kè với một cô quen từ lúc cô bé mới 18 tuổi và có con với cô này và trong thời gian làm tổng thống 2 nhiệm kỳ, ông đã ra lệnh giấu hết mọi người bí mật ngoại tình này và ông viết cho bà bồ 1218 lá thư tình ! Ngày đám tang ông, đã có bà vợ chính và bà bồ và con riêng đứng khóc ở nghĩa địa. Người Mỹ nhức đầu luôn.

Vậy mà ông Jacques Attali, cố vấn và đổng lý văn phòng ông Fr. Mitterrand trong vòng 14 năm, nói rằng hai ông Mitterrand và Hollande là 2 tổng thống làm đưọc việc nhất cho nước Pháp hơn mọi tổng thống khác. Và chính ông Jacques Attali, một nhà trí thức Do Thái và Bè Tam Điểm (Franc-macons) đã giới thiệu chàng trai trẻ Emmanuel Macron cho Fr. Hollande. E. Macron bỏ ngân hàng Do Thái Rothschild (lương bỏ túi hơn 3 triệu trong vòng 4 năm làm việc) để làm cố vấn phó cho T. T. Fr. Hollande vế vấn đề kinh tế và 2 năm sau đó được vào làm bộ trưởng kinh tế chính phủ Không hợp tính với tổng trưỏng "chef" Michel Sapin, và dược thị trưởng Lyon, ông G. Collomb, đảng Xã Hội, giáo sư, dẩn dắt, chàng trẻ bỏ ngang xương chính phủ Manuel Valls để chuẩn bị cho cuộc tiến thân theo lối Mỹ : lôi kéo giới trẻ qua khẩu hiệu "La France en marche"

SINH RA TRONG HẠT ĐIỀU

Lúc học ở trung học lớp nhì ở Amiens (Bắc nước Pháp) ở một trường tư của các cha Dòng Tên, mới 15 tuổi, E. Macron, con nhà bác sĩ, đã mê chết đứng bà giáo tiếng Pháp và La-tinh Brigitte Auzière, có chồng và 3 con và chồng làm chủ ngân hàng. Hai người "tò tí te" quá nên phải đem nhau về sống ở Paris XVI và bà cũng dạy ở trường tư của các cha ở đây, trong khi Macron đi học đại học Nanterre, trường Chính trị và sau đó thi vô trường đào tạo công chức ngạch (ENA). Năm 2006, bà Brigitte phải ly dị để làm đám cưới chính thức với chàng trai trẻ hơn 20 tuổi năm 2007. Tuy cha mẹ là bác sỹ, Macron đã được bà ngoại dạy dỗ từ nhỏ và có yêu bà Brigitte lớn tuổi ngang mẹ mình thì bà ngoại không lấy làm lạ về vụ yêu thương ngoại lệ. Người mình có câu ca dao :"Chồng già vợ trẻ là tiên, vợ già chồng tre là cái duyên nợ nần". Từ đó, dân gian miền Nam nói đùa :" ....là cái duyên thằn lằn"

Có điều là ngưuòi ta đồn là từ vài năm nay, Emmanuel Macron nối lại tình thâm với bạn cũ học ở ENA, gốc Do Thái, tên Gaspard Gantzer. Và cũng chính ông J. Attali giới thiệu chàng này cho Fr. Hollande để vô phủ tổng thống làm cố vấn về vấn đề "tuyên truyền". Và cũng chính ông bạn này mà sinh ra chuyện đám gốc Do Thái này hùa nhau đưa vụ bà Penelope Fillon và hai đứa con cho báo "Canard Enchaîné" (báo châm biếm và thiên tả) để "cản đường" tiến thân đang lên của Fr. Fillon., ra làm chính trị từ 36 năm.

Ở Pháp, nạn dùng vợ con, bà con để làm tuỳ viên dân biểu Thượng và Hạ Nghị viện là chuyện thường tình. Có ông bộ trưởng mới đây tên Bruno Le Roux, Đảng Xã Hội, cũng đã dùng con gái ruột 15 và 16 tuổi làm "tuỳ viên" trong những mùa hè ở Hạ Nghị Viện và hưởng được 61.000 euros tiền thù lao. Có hơn 58 nghị sỹ và dân biểu "thuê" vợ, con, bà con làm tuỳ viên ở Pháp. Chúng tôi nhận xét như thế này : Ở Hoa Kỳ, khi ngưuòi ta đã dư giả thì đi làm chính trị ; còn bên Pháp, người ta ra làm chính trị để làm giàu. Ông Fr. Fillon chỉ là một trong trường hợp. Và phe chính phủ Holland cấu kết với E. Macron thổi phồng vụ này. Biện Lý Cuộc quốc gia về tài chánh (PNF) chính là do Fr. Holland cho lập ra (tuỳ bộ Tư Pháp) sau vụ tổng trưởng Jérôme Cahuzac gian lận. Rồi Hollande còn có vụ bà thứ trưởng gốc Do Thái Yamina Benguigui khai gian tài sản và thứ trưởng Thévenoud mà cả ông lẫn vợ không khai thuế trong vòng 3 năm. Còn có chuyện ông cố vấn của Fr. Hollande là BS Aquilino Morelle cho thuê người từ ngoài vô cung Elysée đánh giày khi giày dơ.

Rồi ông Emmanuel Macron từ việc làm ở ngân hàng Do Thái Rotchschild mới có chuyện được các tài phiệt gốc Do Thái ủng hộ. Đầu tiên là Pierre Bergé, "bồ" của Yves Saint-Laurent, giàu có, đảng Xã Hội, và là ngươi chi tiền cho Fr. Mitterrand, cho tiền bồ của Fr. Hollande, bà S. Royal, và bây giờ E. Macron. P Bergé hiện là chủ tờ báo trí thức Tả có tiếng tờ Le Monde. Người giàu thứ năm ở Pháp ủng hộ E. Macron là ông Patrick Drahi, sinh ở Maroc, có hai quốc tịch Do Thái và Pháp ; chủ nhóm kinh tài Altice : TV, điện thoại Numéricable và báo chí (Libération, L'Express) và tiền để ở những nơi không đóng thuế như Luxembourg, các đảo Anh, Trung Mỹ... Phe Tả im tiếng không nói đến. Ông Drahi cư trú ở Thuỵ Sỹ.

ĐỐI ĐẦU VỚI MỌI HƯỚNG

Báo chí và công luận bỏ qua vụ thợ cắt tóc của Fr. Hollande (ông Benhamou, cũng gốc Do Thái) lãnh lương chưa trừ thuấ gần 10000 euros mỗi tháng, gấp gần 2 lần lương thật của một dân biểu !

Trong khi đó, vụ ông Fillon thuê vợ làm tuỳ viên và hai đứa con làm vài dự án bị lên án. Biện Lý Cuộc kêu án nhưng chưa xét xử, vì Biện Lý Cuộc không phải là toà án. Nhưng dân chúng cho rằng đó là vụ "ăn cắp của nhà nước" đã bị kết án. Bên Pháp, từ Biện Lý Cuộc đến khi ra toà mất rất nhiều năm : từ việc ra toà án, chống án, lên tòa thượng thẩm vân vân. Vụ án Bernard Tapie kéo dài đã hơn 20 năm.

Ông Fillon vì vụ này mà mất tiếng. Nhóm đứng sau lưng Macron đã thành công trong vụ này vả dĩ nhiên TT Fr. Hollande có ngầm "hành động" trong hậu trường. Cũng như con rơi Mazarine của Fr. Mitterrand, công luận bị phe tả che giấu trong vòng hơn 10 năm.

Ngoài ra, Fillon còn có một nhược điểm nữa là có bà vợ người Anh. và điểm then chốt là Đảng Cộng Hoà bị phân hoá thành nhiều bè phái. Tuy vậy, chúng ta phải thán phục ông Fr. Fillon đã "gồng mình" từ những tháng cuối cùng trước những đợt tấn công tứ phía. Một người yếu bóng vía chắc phải rút lui từ lâu rồi. Một số cử tri hùa theo một số "phản gián" bỏ phiếu cho ông Macronvừa qua.

Như vậy, cong với số người không đi bầu trên 20% và số trẻ chạy theo tiếng gọi Macron, ông Fillon gặt được gần 20% phiếu bầu thì kể là một kết quả không có gì phải xấu hổ, mặc dầu đây là lần đầu tiên trong lịch nước Pháp, Đảng Cộng Hoà (trước đó là RPR, UDR...) không có mặt trong vòng chung kết. Với tư cách và thể diện như ông Fillon, những người có tuổi và có đạo và ở nhà quê đã bỏ phiếu cho ông ta. Ông Fr. Mitterrand trước kia không bao giờ bỏ tiến mua sắm và chính các đại gia (như Rousset, Pelat, Bergé...) đã bỏ tiên may áo quần cũng trong tiệm mà có người tặng cho ông Fillon 2 bộ đồ vía ; người ta làm rùm beng vụ này. Thêm một bất lợi.

Rồi ngưuòi ta chụp hình nhà khá rộng trên một khu đất rộng lớn của gia đình Fillon ở nhà quê và báo tả cho là "lâu đài". Cha mẹ ông Fillon đã là công chứng địa ốc ("notaire") khá giả. Khi ngưuời ta chụp hình ngôi nhà sang trọng nghỉ mát vùng biển của vợ chồng Macron thì người ta bảo đó là của riêng của bà vợ Brigitte, nhưng E. Macron đã bỏ hơn 300000 euros ra sửa sang lại mà không khai.

Cá nhân tôi, tôi rất phục ý chí của Fr. Fillon. Xã hội nước Pháp bây giờ xuống dốc kinh khủng so với nước Pháp cách đây 30 năm. Người Pháp bây giờ sống hổn tạp lắm, nhất là nước Pháp càng ngày càng nghèo. Ỏ Pháp, người đi làm đóng thuế nhiều nhất thế giới và xí nghiệp cũng đóng thuế nhiếu nhất thế giới ngang với Thuỵ Điển. Do đó, dân gốc Ả rập Bắc phi, gốc Phi châu Đen có con đông không cần đi làm: ở nhà ăn tiền trợ cấp sướng hơn. Những người theo đạo Hồi còn có quyền lãnh trợ cấp con của 2, 3 bà "vợ" không cưới khác sống ở Phi châu ! Người du mục Gitans (Gypsies)không có gia cư cũng lãnh gần 700 euros mỗi tháng cho người thành niên.Mấy chục ngàn người qua Pháp lậu nếu ra "đầu thú" cũng được lãnh tiền 200 euros cho những tháng đầu. Nước Pháp có người gốc Do Thái đông nhất ở châu Âu : gần 600000 người. Cũng như ở Hoa Kỳ, họ làm nghề tự do, buôn bán và đóng vai trò quan trọng trong lãnh vực chính trị, kinh tế. Tong Bè Tam Điểm phần đông là người gốc Do Thái.

Khi Fillon tuyên bố ông là người Công giáo giữ đạo, ông ta bị các đối thủ vá các phe tả chửi ầm lên : không được nói, nói ra tức là cố ý "câu khách" và ngược lại chính sách phân biệt đạo đời (laïcité). Không có một quốc gia tự do Tây phương nào có cái nhìn như thế cả.

Có thể E. Macron có tài, nhưng đường lối chính trị "ba phải" của ông cũng sẽ không đi đến đâu. Nước Pháp cũng sẽ sống trong tình trạng mắc nợ công quỹ hơn nữa. Nhưng lần đầu tiên, nước Pháp có một tổng thống thật sự biết nói tiếng Anh. Người Anh hay nói "Wait and see" mà tiếng Việt là "Để rồi xem ra sao"

---------------

CELINE NETTHAVONGS, MỘT GƯƠNG MẶT GẦN VỚI CHÚNG TA

Lời giới thiệu.- Ở Pháp, nếu bạn có dịp gặp những người có tên (trên giấy tờ) như:Phoudthavong, Sihalathavong, Srylavong, Sayasith, Somboun, Keolavong... thì bạn hãy thận trong trong lời ăn tiếng nói: "Không chửi thề trước mặt họ bằng tiếng Lào hay Việt" hoẵc những câu chế diễu như "Ai lao đi dể khó về, trai đi có vợ gái về có con". Vì đó là những "đồng hương" đã sinh ra hay sống bên Ai Lao từ thời đô hộ Pháp. Cũng vậy gia đình bà Nguyễn-Minh-Kỳ, thường đươc gọi là bà giáo Quang, cũng lấy họ Lào NETTHAVONGS từ thời bà là cô giáo người Việt tại Xiengkhouang, mà phần đông lớp người Lào và Việt trên 70 tuổi là học trò của bà.

Bà có 4 người con, hai gái và hai trai. Người con thứ ba là ông Nguyễn-Minh-Khôi, giáo sư cử nhân dạy Pháp văn tại các trường trung học tư thục Vientiane và sau làm hiệu trưởng trường Lycée Sayamongkhonh ở Vientiane. Năm 1975, ông đưa gia đình sang Pháp xin tỵ nạn cộng sản và cư trú tại tỉnh Chelles cho tới ngày hôm nay. Ông bà Nguyễn-Minh-Khôi và Bích-Đào sinh 4 con, hai gái và hai trai, cô gái đầu là Céline NETTHAVONGS, tên Viêt là Nguyễn-Thị-Quỳnh-Như, đã ra trường và đang hành nghề luật sư tại Pháp và vùng phụ cận.

Năm 2014 liên danh phái hữu Céline Netthavongs (thuộc đảng UDI) và Brice RABASTE (đảng Les Républicains) đã thắng cử vẻ vang chiếm lại thành phố Chelles sau 19 năm thuộc đảng cánh tả Parti socialiste và sau đó cô được chỉ định làm phụ tá tỉnh trưởng, đặc trách về chính sách của thành phố. Năm 2015 môt lần nữa Céline Netthavongs lại thắng cử vẻ vang vào Hội Đồng Hàng Tỉnh (Conseil départemental) vùng Seine & Marne, một vùng rộng lớn và rất đông dân.

Năm nay cô Céline NETTHAVONGS lại được hai đảng, Cộng Hòa LR-Les Républicains và UDI, tiến cử đại diện đảng ra tranh chức dân biểu Quôc Hội Pháp.

Céline NETTHAVONGS trưởng nữ của một gia đình giống như Bố Mẹ. Năm 1975, cha mẹ cô phải vai gánh tay bồng bế con chạy nạn CS Lào và cuối cùng định cư ở Pháp với 200 francs trong túi ! Nhưng cô bé đó ngày nay đã lớn khôn, vẫn nhớ ơn cha mẹ cố gắng học hành nên người và bắt đầu cuộc đới chính trị nơi cô ở với cha mẹ từ 40 năm nay.

Là luật sư, hiện nay Céline là cố vấn tỉnh lỵ kiêm chức phó thị trưởng thành phố Chelles vùng Seine -et- Marne(77). Cô được đảng Cộng Hoà và Trung hữu chọn ra ứng cử vào Hạ Nghị Viện vào tháng 6/2017, thuộc cử tri vùng 10, một vùng đất khó khăn vì Đảng Xã Hội và thiên tả đã "đóng đô" ở đây từ lâu qua ông Fr. Bréhier. Kỳ này ông Fr. Bréhier không ra ứng cử. Đảng Xã Hội đã để cử bà Juliette Meadel, người thân tín của bà S. Royal và Ông Fr. Hollande. Bà Meadel trử thành phát ngôn viên và tháng 2 năm 2016 được bổ làm thứ trưởng, lo các vấn đề cho những nạn nhân bì giết bởi các nhóm cực đoan Hồi giáo tài Paris. Cũng là dịp để Đảng Xã Hội đưa "con ông cháu cha" nhảy vô. Bà thứ trưởng này sinh ở Paris, nhưng gốc người miền Nam giáp giới Tây Ban Nha.

Trong khi đó, Céline là mẫu người địa phương rành thuỷ thổ, cùng với cha mẹ sống ở Chelles từ năm 1975 . Cô nói và hiểu tiếng Việt, tiếng Lào. Céline vẫn ở Chelles và với tư cách cố vấn địa phương và là luật sư chuyên về gia đình. Céline đã và đang giúp những công tác xã hội trong vùng như đưa ra chương trình giúp học sinh bỏ học, chương trình xã hội lo cho người tàn tật trong vùng. Cécile không như bà thứ trưởng có ngân sách giúp nạn nhân , nhưng bà chỉ lo cho Paris và quên nạn nhân 14 tháng 7 ở Nice. Bởi lẽ, vì Nice thuộc Đảng Cộng hoà do ông thủ lãnh ông Estrosi. Điều nầy cũng chẳng làm lạ đối với chính phủ do Fr. Hollande dương thời : Hứa để cho có hứa và để lấy phiếu cử tri mà thôi. Cứ khách quan, người viêt sợ màn đóng kịch này cũng sẽ diễn ra với bà Juliette Meadel trong kỳ bầu cử lần này !

Céline, vị luật sưu đầy can đảm, có đầu óc tự lập giống như người Mỹ và người Đức sau khi đã có cuộc sống thư thả về mặt tài chánh thì họ mới ra làm chính trị. Trái lại, người Pháp đứng ra làm chính trị là để làm giàu, bằng những lối vơ vét "hợp lệ" nhờ "tay trong tay ngoài". Céline đã nhiều lần tuyên bố là cô vẫn giữ chức luật sư để kiếm kế sinh nhai và làm chính trị không phải là nghề "kiếm tiền". Cô từng tuyên bố sẽ không chọn người trong gia đình làm tuỳ viên dân biểu, nếu cô được đắc cử. Có thể đây là trường hợp đặc biêt khi cộng đồng người Việt, Lào và Cao Mên sống khá đông trong vùng như Vaires, Torcy, Chelles, Noisiel, Lognes, Champs-sur- Marne, Emerainville.... được làm quen và giúp "đồng hương da vàng" thật sự, chứ không phải qua lối bợ đỡ đang thấy trong Đảng Xã Hội từ 5 năm nay, như trường hợp chính phủ Fr. Hollande đưa hai gương mặt Á châu ra để dụ dân da vàng. Đó là trường hợp Bà Fleur Pellerin và J.-Fr. Placé ; cả hai bà nầy sinh ỏ Đại Hàn và được gia đình người Pháp nhận làm con nuôi ngay từ lúc còn nhỏ và chẳng biết gì là Á châu cả. Trừ gương mặt mắt không mí !

Trong khi đó, gia đình cô Céline lánh nạn Cộng sản từ bên Lào với cha mẹ mà chỉ có vỏn vẹn 200 đồng franc trong túi để độ thân. Cô may mắn được người cha tận tụy, hy sinh đêm ngày trong thư viện, kiếm tiền nuôi 4 đứa con đều đỗ đạt thành tài ngày nay trên đất Pháp.

Như vậy, chúng ta biết ý chí của một người sống tại chỗ và biết hoàn cảnh vùng này, hoàn toàn sống gần với dân ..., không ăn nhập gì với những lối đặt người kiểu như "con buôn chính trị" mà các đảng phe tả Pháp lèo lái từ nhiều năm nay.

Céline có lần đã tuyên bố : "Người dân biểu dấn thân thật sự phải gần với dân, lo cho dân và để ý đến những vấn đề tại chỗ, chứ không phải khi được bầu xong thì phũi tay và biến đâu mất sau đó !". Với Céline Netthanvongs, có thể đây là bắt đầu cuộc cách mạng nở ra từ một cô gái Da Vàng.

Nguyễn Cậu Bốn (Người quan sát)

-----------

 Bầu cử gay go, nước Pháp đi về đâu?

Tổng hợp

Ít khi một cuộc bầu cử ở Pháp được dư luận quốc tế chú ý và theo dõi như cuộc bầu cử Tổng Thống Pháp trong ba tuần lễ tới. Cuộc bầu cử này không còn là một sinh hoạt chính trị nội bộ của nước Pháp, mà có thể sẽ làm đảo lộn khuôn mặt chính trị ở Âu Châu. Phe cực hữu đang đứng đầu trong những cuộc thăm dò dư luận. Nếu Cực Hữu thắng cử, Liên Hiệp Âu Châu có thể đi tới tan rã, đồng Euros lung lay, đưa tới khủng hoảng kinh tế Âu Châu, và từ đó đe dọa kinh tế thế giới, bởi vì Âu Châu, cùng với Hoa Kỳ và Trung Hoa, là một trong ba trọng tâm kinh tế thế giới. Người ta nhìn về Paris, hồi hộp, lo ngại. 

Đảng cực hữu FN (Front National, Mặt Trận Quốc Gia) theo chủ nghĩa quốc gia quá khích, chống kinh tế thị trường, chống thế giới hóa, chủ trương bế quan tỏa cảng, đóng cửa biên giới, ra khỏi Liên Hiệp Âu Châu, ra khỏi khối tiền tệ Euros. Sau Brexit (Nước Anh ra khỏi Liên Hiệp Âu Châu gần đây), nếu nước Pháp rút, Âu Châu sẽ tan rã, sớm hay muộn, vì nước Pháp, cùng với Đức, là hai nước chủ chốt của Âu Châu. Hai cái chân của Âu Châu. Một cái chân què, Âu Châu sẽ khập khiễng trước khi té. Nhất là hiện nay, luồng gió quốc gia chủ nghĩa đang thổi mạnh ở các nước Âu Châu, từ Anh, tới Áo, Hung, Hòa Lan, Pháp, sau khi đã gây bão tố ở Hoa Kỳ với hiện tượng Donald Trump. 

Với hiện tượng Trump, các nước dân chủ Tây Phương đang đi vào một cơn khủng hoảng chính trị nghiêm trọng. Người dân không còn tin tưởng các đảng phái, các hệ thống, các nhân vật đã thay nhau lãnh đạo từ mấy chục năm nay. Nếu thế giới hóa, nói chung, đã nâng cao đời sống của người dân ở nhiều nước, cũng đã đưa tới bất công, đã gạt ra lề đường những người không kịp thích ứng với thời đại mới, đã làm dân nhiều nước Tây Phương thấy tương lai của mình mù mịt. Nhất là thấy mình mất chỗ đứng, bơ vơ ngay trên đất nước mình. Thấy Tây Phương bị đe dọa tứ bề. Đe dọa bởi hàng hóa nhập cảng. Đe dọa bởi phong trào di dân. Đe dọa bởi khủng bố Hồi Giáo. Người Tây phương cảm thấy họ không còn làm chủ vận mệnh của mình. Người dân lại càng bất mãn hơn, muốn lật đổ tất cả hệ thống cũ, khi thấy các chính khách bất lực, vì quyền lực thực sự không còn nằm trong tay các nguyên thủ quốc gia, đã rơi vào tay các thế lực tài phiệt quốc tế, những Exxon, Google, Mosanto, Amazon, Goldman Sachs... Phong trào gọi là dân túy (populisme, populism), đúng hơn là mị dân, lợi dụng không khí bất mãn đó, trở thành những lực lượng chính trị chủ yếu.

Tả và hữu 

Nước Pháp không tránh khỏi hiện tượng đó. Đảng cực hữu FN, Front National, trước đây chỉ là một nhóm chính trị bên lề, ngày nay trở thành đảng số 1. Trước đây, người ta bầu cho FN một cách lén lút, để phản kháng, không dám công khai nhận mình là cử tri của FN, được coi là một nhóm kỳ thị chủng tộc, quá khích, cực đoan. Ngày nay, người ta hãnh diện vận động tranh cử cho FN, coi đó như một hành động ái quốc, kể cả giới trẻ, nạn nhân của nền kinh tế tụt hậu của Pháp. Kỳ bầu cử năm nay, khuôn mặt chính trị Pháp hoàn toàn đảo lộn, ra khỏi mọi dự đoán của những chuyên viên chính trị. Người ta theo dõi bầu cử như theo dõi một cuốn phim gay cấn, vì mỗi ngày có một hiện tượng mới, một biến chuyển mới, không ai biết đâu mà mò. Sau cuộc bầu cử này, sinh hoạt chính trị, đảng phái ở Pháp chắc chắn sẽ lật sang một trang khác. 

Trước đây, ít nhất từ thời De Gaulle (Tổng thống Pháp 1959-1969), chính trị Pháp tương đối đơn giản. Nước Pháp chia làm hai: gần một nửa nước theo phe tả, gần một nửa phe hữu, một thiểu số đứng giữa. Nhóm lừng khừng này đứng về phe nào phe đó thắng. Tả hữu thay nhau cầm quyền. Chán nhà cầm quyền phe hữu, người ta bầu cho phe tả. Hay ngược lại. Chính quyền trong tay một số chính khách chuyên nghiệp, làm chính trị suốt đời, những khuôn mặt trẻ, những luồng gió mới rất hiếm. 

Định nghĩa khuynh hướng tả hữu rất phức tạp, vì thay đổi với thời đại. Đại khái, phe hữu, tin vào khả năng và sáng kiến cá nhân. Nếu mỗi cá nhân cố gắng thăng tiến, xã hội sẽ phát triển. Phe tả nghĩ nhà nước phải can thiệp để tránh lạm dụng, cá lớn nuốt cá bé, để xây dựng công bằng xã hội. Về mặt kinh tế, phe hữu theo khuynh hướng tự do, phe tả có khuynh hướng nhà nước điều khiển, hay ít nhất can thiệp. Về mặt xã hội, ngược lại, phe hữu có khuynh hướng bảo thủ, muốn giữ những giá trị cũ, phe tả cởi mở hơn, đi tiên phong trong những phong trào như kết hôn giữa người cùng phái, bảo vệ người đồng tính luyến ái, bãi bỏ án tử hình... Phe nào cũng có ưu và khuyết điểm. Nếu kinh tế hoàn toàn tự do, bất công xã hội sẽ chồng chất. Nếu can thiệp quá đáng, cá nhân bị bóp nghẹt, xã hội sẽ cằn cỗi. Nếu không có hệ thống an sinh xã hội, sẽ có nghèo đói, ngược lại, nếu giúp đỡ, trợ cấp quá đáng, sẽ đưa tới lười biếng, ỷ lại... 

Phe hữu của Pháp ngày nay là Đảng Cộng Hòa, LR (Les Républicains) sau khi đã đổi tên nhiều lần. Khi có tai tiếng, hay không ăn khách nữa, người ta đổi tên, mở cửa hàng mới, nhưng hàng hóa và cô bán hàng vẫn như cũ. Nói "cô bán hàng" cho vui, thực sự chính trường Pháp rất thiếu bóng phụ nữ. Ở Bắc Âu, phụ nữ chiếm 50% trong quốc hội, trong nội các, trong ban lãnh đạo các xí nghiệp. Quốc hội Pháp không quá 10% phụ nữ, mặc dù luật Pháp phạt nặng những đảng chính trị không tôn trọng nguyên tắc lựa số đàn bà, đàn ông ngang nhau ra ứng cử quốc hội hay hội đồng tỉnh. Các chính đảng sẵn sàng nộp phạt để giữ chỗ cho đàn ông. 

Phe tả là đảng Xã Hội (Parti Socialiste). Bên cạnh đảng Xã Hội có đảng Cộng Sản (PCF), nhưng đảng này, trước đây là một trong hai chính đảng lớn nhất, làm mưa làm gió, ngày nay là một bóng ma. De Gaulle nói: giữa chúng tôi và PCF, không có ai cả. Sau khi bức tường Bá Linh sụp đổ, sau khi Nga Xô Viết tan rã, Đảng Cộng Sản dần dần tàn rụi, trở thành một nhóm bỏ túi, ngày nay không tới 2% phiếu bầu. Người Việt nghe đảng Xã Hội hơi ớn, vì chữ Xã Hội khiến liên tưởng tới cái vụ Xếp Hàng Cả Ngày; sự thực đảng Xã Hội Pháp là một đảng tôn trọng dân chủ như những chính đảng khác. Những tiến bộ xã hội từ đệ nhị thế chiến, như hạn chế giờ làm việc, trả lương ngày nghỉ hè, an sinh và bảo hiểm sức khỏe cho mọi người, đều là những thành quả của đảng Xã hội. Vấn đề của đảng này là họ không thích ứng kịp với thời đại mới, với kinh tế mới, họ mơ tưởng một xã hội không có thực. Và chế độ cấp dưỡng trở thành khó khăn trong một quốc gia gần như phá sản, vì kỹ nghệ bị cạnh tranh, thất nghiệp cao (trên 10%), nợ nần chồng chất. Một đứa trẻ vừa mở mắt chào đời ở Pháp đã mang nợ 30 ngàn euros. Thuế lợi tức chỉ đủ trả tiền lời của những món nợ khổng lồ, càng ngày càng chồng chất.

Từ Fillon tới Macron

Trong vài tuần nữa, nhiệm kỳ của tổng thống Francois Holland, thuộc đảng Xã Hội sẽ chấm dứt. Sau 5 năm cầm quyền, ông Holland đã gây bất mãn, thất vọng, đến độ ông không dám ra tái tranh cử, chuyện chưa hề xảy ra trong chính trường Pháp. Ngân quỹ quốc gia kiệt quệ, khiến chính quyền không thể phân phát vung vít như thông lệ. Ông ta cũng không nắm nổi đa số ngay trong đảng của mình để có thể thực hiện những cải tổ cần thiết. Đảng Xã Hội coi như chính quyền sẽ vượt khỏi tay mình. Theo dự đoán, chính quyền từ tháng tới sẽ lọt vào tay đảng Cộng Hòa, đảng hữu phái quan trọng nhất. Cách đây hai tháng, ứng cử viên của đảng này, François Fillon, cựu Thủ Tướng, coi như việc trở thành Tổng Thống là một chuyện đương nhiên. Chỉ việc ngồi chờ sung rụng. Nước Pháp bầu cử hai vòng, vòng đầu để lựa hai người vào chung kết, vòng hai, ứng cử viên nào có số phiếu cao nhất sẽ đắc cử. Đảng Xã Hội coi như bị loại, François Fillon sẽ vào vòng hai với lãnh tụ cực hữu FN, bà Marine Le Pen. Có thể bà Le Pen sẽ dẫn đầu vòng đầu, nhưng, như những cuộc bầu cử trước đây, vào vòng hai sẽ bị loại, vì tất cả các ứng cử viên khác (lần này có... 11 ứng cử viên) sẽ kêu gọi bỏ phiếu chống FN để tránh cho nước Pháp một cuộc phiêu lưu với hậu quả không lường được.

Đó là kịch bản đã diễn ra từ trước tới nay. Lần này, mọi chuyện xảy ra khác hẳn mọi dự đoán. Sau khi ông Fillon được chọn đại diện cho đảng Cộng Hòa, báo chí khám phá ra ông đã dính líu tới rất nhiều chuyện lem nhem về tiền bạc. Trong kỳ bầu cử sơ bộ để lựa ứng cử viên của phe hữu, Fillon thắng vẻ vang, vì ông ra tranh cử với danh nghĩa một chính khách trong sạch, liêm khiết, quyết tâm cải tổ nước Pháp, sẵn sàng đòi "mồ hôi, nước mắt" của dân để cứu nước, một chuyện chưa có chính khách nào dám làm, ở một nước người dân chỉ đòi quyền lợi hơn là bổn phận. Fillon, the right man in the right place.

Đùng một cái, người ta khám phá ra một ông Fillon rất lem nhem. Mỗi ngày báo chí khui một vụ tai tiếng. Ông ta, khi là dân biểu, đã lấy tiền của Quốc Hội trả lương cho bà xã. Mỗi dân biểu, ngoài tiền lương, được cấp 9500 euros (trên 10.000 dollars) mỗi tháng để trả lương cho thư ký, phụ tá. Thay vì tuyển mộ 2, hay 3, phụ tá, Fillon đem hết số tiền trả lương cho vợ, mặc dù bà này không làm gì, chỉ lãnh lương ngồi chơi xơi nước. Ông ta làm cố vấn lãnh thù lao cho các sở tư, là chuyện cấm kỵ đối với một người làm dân biểu, bộ trưởng, thủ tướng. Ông ta nhận quà đắt tiền của các tay tài phiệt: đồng hồ hàng chục ngàn euros, quần áo 6, 7 ngàn Euros một bộ, tổng cộng 38 ngàn euros quần áo. Tòa án, cảnh sát mở cuộc điều tra khẩn cấp. Đó cũng là chuyện hoàn toàn mới ở nước Pháp, nơi những chuyện mờ ám của các chính khách tai to mặt lớn thường thường bị ỉm đi, dần dần rơi vào quên lãng. Nước Pháp không có một trình độ dân chủ kiểu mẫu như các nước Bắc Âu. Ở Thụy Điển, nhận một món quà trên 20 dollars, chính khách không được giữ làm của riêng, phải trao cho quốc hội, tòa thị chính hay chính phủ. Fillon không biết là ông ta đang sống trong một cơn bão chính trị, cử tri ngày nay không chấp nhận những chuyện lem nhem nữa. Ông ta tuyên bố nếu bị truy tố, sẽ rút lui. Vài tuần sau, cả Ông và Bà bị truy tố, ông ta tuyên bố sẽ tiếp tục tranh cử, nói là nạn nhân của các quan tòa do Hollande giựt giây.

Uy tín của Fillon sút giảm, đa số những người ủng hộ bỏ đi, ngay cả những phần tử thân cận nhất. Tới giờ này, theo những cuộc thăm dò, từ số một, ông ta tụt xuống hàng thứ ba. Hai người đứng đầu là bà Marine LE PEN, cực hữu; Emmanuel MACRON, không đảng phái, mỗi người trên dưới 25% số phiếu; François FILLON, đảng Cộng Hòa 18%; Jean Luc MELENCHON, cực tả; 15%, Benoît HAMON, Đảng Xã hội, 10%, những ứng cử viên khác không đạt tới 5% số phiếu (nếu đạt 5% số phiếu, tất cả chi phí tranh cử sẽ được nhà nước hoàn lại cho ứng cử viên).

Bàn cờ chính trị đảo lộn

Kết quả thăm dò sẽ thay đổi mỗi ngày, nhưng những con số trên, cho thấy một cơn bão đã thay đổi hoàn toàn khuôn mặt chính trị của nước Pháp:

- Lần đầu tiên, hai đảng lớn, Đảng Cộng Hòa, phe hữu, và Đảng Xã Hội, phe tả, thi nhau cầm quyền từ mấy thập niên sẽ không có mặt trong vòng hai.

- Lần đầu tiên, Đảng Xã Hội thua nặng, vì chia rẽ trầm trọng. Sau ngày bầu cử, Đảng này sẽ hoặc tan rã, hoặc chia thành hai, một bên là những người tả phái suy nghĩ, hành động như ngày xưa, một bên là những người muốn cải tổ, để thích ứng với xã hội mới. Đảng Xã Hội của Jean Jaurès, Léon Blum, đã tạo một khuôn mặt nhân bản cho xã hội Pháp, với chế độ an sinh gương mẫu, ngày nay bất lực trước nạn thất nghiệp, trước vấn đề di dân, trước những thử thách của một thế giới mới.

- Đảng Cộng Hòa cũng sẽ chia rẽ trầm trọng, một bên là những người chủ trương cứng rắn để tranh phiếu của FN, một bên là những người ôn hòa, muốn một cánh hữu với khuôn mặt nhân bản.

- Lần đầu tiên một người trẻ, không đảng phái, một Kennedy Tây, Emmanuel Macron, có thể sẽ thành Tổng Thống.

Tới giờ này, hai người được coi là sẽ vào vòng hai là bà Le Pen và Macron. Người ta nghĩ Le Pen có thể đứng đầu, nhưng vào vòng hai sẽ bị Macron đánh bại. Trong những cuộc bầu cử cấp vùng, cấp tỉnh trước đây, đảng cực hữu thắng lớn vòng đầu, nhưng vào vòng hai đều thua nặng, vì dân Pháp vẫn không tin một nhóm quá khích có thể cấm quyền. Trong cuộc bầu cử tổng thống, Le Pen còn thêm một chướng ngại nữa: bà ta chủ trương rút khỏi Âu Châu, ra khỏi hệ thống tiền tệ Euros. Dân Pháp, mặc dù chỉ trích Âu Châu, nhưng đại đa số không muốn theo bà ta trong cuộc phiêu lưu đó. Ngửi thấy điều đó, Le Pen hứa nếu đắc cử, sẽ tổ chức trưng cầu dân ý về chuyện Âu Châu, đi hay ở. Nhưng đề nghị trưng cầu dân ý chứng tỏ đương sự không có bản lãnh, không dám quyết định. Và trong tất cả những cuộc trưng cầu dân ý, trừ ở Thụy Sĩ là nước ổn định, giàu có, người dân bao giờ cũng dùng lá phiếu để chống chính quyền. Chính quyền vận động YES, dân bầu NO, hay ngược lại. Le Pen lên như diều nhờ chính sách chống di dân, chống Hồi Giáo, nhưng những biện pháp về kinh tế của bà ta tào lao, không khác gì nhóm cực tả, đại khái sẽ giảm thuế, tăng lương cho mọi người, về hưu năm 60 tuổi, ưu tiên mọi chuyện cho người Pháp, giống như trò "America first" của Trump. 

Cho tới hôm nay, 05/04, người ta tiên đoán Le Pen và Macron sẽ vào vòng hai, và Macron sẽ là tổng thống của Pháp từ đầu tháng Năm. Dân Pháp bầu tổng thống vòng đầu ngày 23 tháng Tư, và hai tuần sau, ngày 07 tháng Năm, vòng chung kết. Nhưng đó là dự đoán, có thể chắc chắn trong "thời bình", khi đất nước chưa "nổi cơn gió bụi". Ngày nay, không ai dám quả quyết. Gần đây, không ai tiên đoán Trump đắc cử, không ai đánh cá phe Brexit về ngược. Cử tri ngày nay đổi ý mỗi ngày. Khoảng 30% cử tri Pháp cho hay sẽ không đi bầu, 40% chưa biết sẽ bầu cho ai. Không như trước, ai phe hữu bầu cho phe hữu, phe tả bầu phe tả, ít anh nào loạng quạng chạy qua chạy lại. Kết quả lần này sẽ thay đổi nếu số người tham dự ít hay nhiều hơn dự đoán, những biến chuyển thời sự khiến ngày bỏ phiếu người ta ngả về ông này hay bà kia. Đảng Cộng Hòa vẫn hy vọng mặc dù gặp khó khăn vì những vụ lem nhem, tai tiếng, Fillon sẽ lọt vào vòng hai, vì cử tri đã chán phe tả, muốn thay đổi, cuối cùng sẽ bầu Fillon, vì Le Pen quá khích, Macron không có kinh nghiệm. Đó là chưa kể Mélenchon, cực tả, với chương trình đòi đạp đổ hết để làm cách mạng, đáng lẽ chỉ khiến người ta mỉm cười, nhưng càng ngày càng đông người theo, vì ông ta có tài ăn nói, nắm vững kỹ thuật truyền thông, trước đây là một tay lỗ mãng, gây gỗ với cả nước, ngày nay đóng vai một chính khách rất từ tốn, lễ độ.

Macron, Kennedy Pháp

Nếu Macron đắc cử, ông ta sẽ là Tổng thống trẻ nhất (40 tuổi), tổng thống đầu tiên không thuộc đảng nào. Cách đây 4 năm, không ai biết tên Macron. Ông ta còn là một nhân viên ngân hàng cao cấp, sản phẩm ưu tú của hệ thống giáo dục Pháp, tốt nghiệp Sciences Po và ENA, là những đại học có uy tín, nơi xuất thân của những người thay nhau lãnh đạo nước Pháp. Đệ tử của một triết gia nổi tiếng, Paul Ricoeur, Macron là một trí thức, ngoài khả năng chuyên môn. Thông thạo Anh ngữ, rất am tường tin học, mê văn chương, thi phú, Macron là người của thời đại mới, cởi mở, thực tiễn, coi việc hữu hiệu quan trọng hơn là ý thức hệ. Vấn đề của Macron là những người trẻ có trình độ văn hóa thấp, những người ở vùng quê, hay các khu lao động, cảm thấy xa lạ. Năm 2012, Macron theo lời mời của Hollande, bỏ ngân hàng, nhận chức phó giám đốc văn phòng Phủ Tổng Thống. Được bổ nhiệm là Bộ trương Kinh tế sau đó, Macron từ chức năm ngoái, vì thấy hệ thống chính trị, hành chánh của Pháp cứng nhắc, không thể hoạt động hữu hiệu, nếu không thay đổi toàn diện. Ông ta lập phong trào ‘En Marche (Lên Đường), quy tụ những người có thiện chí, thuộc phe hữu hay phe tả, hay chưa từng hoạt động chính trị, muốn cải thiện xã hội Pháp. Giới chính trị coi thường, nghĩ đó cũng chỉ là một phong trào bỏ túi, ồn ào vài tháng rồi biến mất. Nhưng En Marche... lên đường thiệt, càng ngày càng đông người theo. Những buổi meetings của Macron không đủ chỗ cho người kéo tới tham dự, đa số là lớp trẻ. Macron trở thành một thứ pop star, biến các chính khách khác trở thành các cụ già mệt mỏi. 

Trong đời tư, Macron chứng tỏ ông ta có cá tính mạnh, biết mình muốn gì. Ông ta kết hôn với bà giáo dạy văn chương trung học, lớn hơn ông... 20 tuổi, đã có 3 con, ngang tuổi với ông dượng. Bà Macron nói đùa: Emmanuel phải đắc cử kỳ này, vì năm năm nữa, mặt mũi tôi sẽ trở thành vấn đề cho anh. Nếu Macron đắc cử, ông ta sẽ cải cách nước Pháp một cách ôn hòa. Ông ta chủ trương mở cửa, cải tiến để bắt kịp thế giới đang thay đổi, nhưng không dùng những biện pháp mạnh như Fillon, không đòi mồ hôi, nước mắt. Vấn đề của Macron là ông ta muốn là người không đảng phái, lấy phiếu của cả cánh tả, lẫn cánh hữu, những biện pháp ông ta đề nghi có vẻ nửa chừng xuân. Phe tả chỉ trích ông ta phản động như phe hữu, phe hữu kết án ông ta tiếp tục chính sách của phe tả đã làm lụn bại nước Pháp. Cả hai phe quả quyết Macron là tay mơ, không có hệ thống đảng phái mạnh đứng hỗ trợ, không có kinh nghiệm, sẽ đưa nước Pháp vào tình trạng hỗn loạn. Ủng hộ Macron mạnh nhất là... các nước láng giềng. Trong số 11 ứng cử viên, Macron là người ủng hộ Liên Hiệp Âu Châu tích cực nhất, vô điều kiện. Theo Macron, tương lai nước Pháp nằm trong khối Âu Châu. Nước Pháp quá nhỏ để có thẻ đứng một mình, đương đầu với Hoa Kỳ, với Á Châu. Ra khỏi Âu Châu, một thị trường lớn nhất thế giới, 500 triệu dân, là một cách tự sát đối với một quốc gia 66 triệu người đang gặp khó khăn về mọi phương diện.

Một vấn đề nữa, quan trọng hơn cả, mà ít người nêu ra: Tổng Thống mới sẽ có đa số ở Quốc Hội hay không? Sau bầu cử Tổng thống, sẽ tới bầu cử quốc hội một tháng sau. Không ai tưởng tượng nổi khuôn mặt mới của quốc hội Pháp. Các Đảng lớn tan rã, đảng cực hữu của Le Pen hiện chỉ có hai dân biểu và hai thương nghị sĩ, phong trào En Marche của Macron đưa người ra tranh cử lần đầu. Quốc Hội sẽ là những mảnh vụn. Đối với những nước khác, như Đức hay Hòa Lan, đó là chuyện thường. Các nhóm sẽ thương lượng, thỏa thuận với nhau để tạo một khối đa số. Người Pháp chưa có thói quen đó. Ở Pháp, cho tới nay, phe nào thắng, nắm hết, phe nào thua về đuổi gà cho vợ, chờ 5 năm, ra tay chiếm lại chính quyền.

Nước Pháp đi về đâu?

Dù tổng thống tên là Le Pen, Fillon, hay Macron, tương lai nước Pháp trong những ngày tới không có gì rực rỡ.

Với Le Pen, một cuộc phiêu lưu không tiền khoáng hậu bắt đầu. Hoa Kỳ là một cường quốc, có thị trường nội địa lớn, có khả năng tự túc về nhiên liệu, dầu khí, có đồng dollars mạnh, có thể bầu Donald Trump giỡn chơi 4 năm. Pháp không đủ phương tiện để chơi trò chơi đó. Fillon là người có chính sách can đảm nhất để cải cách, nhưng với những vụ lem nhem bị khám phá mỗi ngày, ông ta liệu có đủ uy tín để đòi dân đổ mồ hội và nước mắt? Macron là một khuôn mặt mới, trẻ trung, tích cực, nhưng không ai biết vai ông ta có đủ mạnh để gánh vác những gánh nặng lớn lao?

Nước Pháp có dư khả năng, có tài nguyên, có chất xám để cải cách, đóng lại vai trò một cường quốc. Chỉ thiếu một, hai yếu tố, nhưng cũng là yếu tố quan trọng hàng đầu: sự quyết tâm và trách nhiệm công dân. Người Pháp nào cũng nghĩ phải thay đổi, hy sinh để cải cách nước Pháp, nhưng người phải thay đổi là tất cả những người khác, trừ tôi. Cách đây 20 năm, Đức bị coi là phần tử bệnh hoạn của Âu Châu (the sick man of Europe), thua Pháp về mọi mặt. Cựu thủ tướng Gerhard Schröder, đảng Dân chủ Xã hội SPD, quyết định phải cải cách, đòi hỏi cả nước hy sinh, chấm dứt những biện pháp mị dân, chế độ bao cấp. Ông Schröder sau đó đã thất cử, nhưng chính sách can đảm của ông đã đặt nền móng cho một nước Đức mới. Ngày nay Đức trở thành cường quốc kinh tế số một ở Âu Châu, cán cân xuất nhập và ngân sách thặng dư, thất nghiệp 4%, Pháp trở thành phần tử bệnh hoạn, với 2100 tỷ tiền nợ, thất nghiệp trên 10% (24% trong giới trẻ), ngân sách lạm chi quá giới hạn đã cam kết với Liên Hiệp Âu Châu. Người Pháp không có tinh thần trách nhiệm của người Đức. Nước Pháp không có chính trị gia can đảm như Schröder. Trò chơi phổ thông của dân Pháp là khi gặp khó khăn là đổ ra đường biểu tình, đình công, bãi thị, làm tê liệt cả nước. Và chính quyền, tả hay hữu, mỗi lần có đám đông phản đối, không có thái độ gì khác hơn là ký ngân biếu, tặng nhóm này vài chục triệu, giúp nhóm kia vài chục triệu. Người Pháp gọi là "Acheter la paix sociale", lấy tiền nhà nước tung ra để mua sự bình yên, để được an thân. Chuyện cải cách xếp một xó, để hậu tính. Con bệnh nằm chờ từ năm này qua năm khác, người ta chỉ vực dậy trong những ngày bầu cử. 

Nhưng lần này, có nhiều dấu hiệu cho thấy là người Pháp đã nổi giận, muốn thay đổi thực sự.