Saturday, November 21, 2026

LẠI VIẾT TÀO LAO CHO ÔNG BẠN GIÀ

Ông bạn già của tôi là một bác sĩ nổi tiếng cứ cho rằng tuổi già là thời gian sung sướng nhất. Ông bảo tuổi này đã hết lo toan, con cái đã trưởng thành, sự nghiệp bản thân đã ổn định, rảnh rang để ngao du, muốn làm gì thì làm, thích gì thì cứ nhích. Tui cứ cãi với ông, theo tui, ngược lại tuổi già là tuổi buồn nhất. Sức khỏe sa sút, hao mòn, ăn không còn ngon, ngủ không còn sâu. Nhất là người chỉ còn một mình, cảm thấy cô đơn vì không còn người vợ, người chồng để an ủi, tâm sự, chăm sóc nhau lúc tuổi xế chiều và nếu là người có bịnh mãn tính thì càng khổ.

Qua tuổi bảy mươi, tui bị bệnh khớp hành hạ. Đi khắp nơi, Tây, Tàu, Nhật, Mỹ.. vùng sâu vùng cao, thuốc Nam, thuốc Bắc, cao dán, bấm huyệt, thuỷ châm, điện châm, cây lá, trái rễ… đủ thứ đều dùng mà bịnh càng lúc càng tăng. Đau đớn và sợ bại liệt. Nghe chỉ đâu cũng đến, nghe thuốc gì cũng tìm hiểu. Nhưng những cơn đau vẫn tiếp tục. Đành mỗi khi cơn đau ập đến phải uống Medrol chứ không cách gì chịu nổi.

Medrol là một loại thuốc có corticoid, có tác dụng kháng viêm và thường được dùng trong các bệnh viêm khớp và nhiều bệnh khác. Đây là loại thuốc có rất nhiều phản ứng phụ không mong muốn trên hệ nội tiết, miễn dịch, hệ thần kinh, tâm thần, mắt, tim, gan mật, tiêu hóa, cơ xương, chuyển hóa và dinh dưỡng, thận và tiết niệu.

Biết rất rõ công dụng và tác hại của nó và bản thân cũng đã bị mỏng da, giữ nước. Rất may là chưa ảnh hưởng đến thận. Sợ lắm nhưng rồi cũng phải sử dụng nó vì mỗi lần các khớp đau đến khóc.

Tuổi già thế thì có chi mà sướng ông bạn ơi! Chưa kể phải kiêng cữ đủ thứ. May mà tui không biết uống bia, rượu, cà phê, hải sản. Sống mà phải kiêng hơn trăm món, cái thú sống chỉ còn một nửa. Lại thêm những cơn đau hành hạ như dao róc vào xương.

Cái thú của con người là được đi đây đi đó. Không đi xa thì cũng đi gần. Chiều chiều tản bộ ngắm trời mây. Sáng sáng ra đường nhìn thiên hạ. Hứng nữa thì kéo va li và bay.

Bị đau khớp tước mất quyền đi, như người tù bị giam lỏng nhìn thế giới quay vù vù. Chán lắm. Mở nhạc nghe mãi cũng chán. Vào Netflix xem hoài cũng nhàm. Đọc sách mỏi mắt, viết mãi mỏi tay, bày ra vẽ vời thì chân không vững, lưng như muốn vẹo. Đành suốt ngày lê chân đau quanh giường, còn gì buồn hơn. Suốt ngày nhà vắng như nhà hoang, mỗi lần di chuyển là cực hình. Sướng gì nổi mà sướng ông bạn ơi. 

Có thể mỗi người một phần số, tuổi già của ông còn đủ vợ chồng, còn có người chăm sóc. Phận tui nó buồn, thui thủi một mình. Lúc đau chân muốn lấy ly nước uống cũng không xong, nhìn thấy đấy mà không với lấy được, đành nhịn khát. Đến bữa ăn cũng không đi ăn được, nhịn đói là chuyện thường ngày ở huyện. Mua thức ăn online, để nhận được cũng khổ vì đoạn đường đi nhận hàng. Mà ăn một mình nuốt không vô, nhiều lúc tủi thân ăn với nước mắt. Tuổi già như thế thì sướng gì hả ông?

Tui là người lạc quan, từ xưa đến nay vẫn thế. Nhưng rồi những cơn đau ập tới nửa đêm, sáng ra thấy đời sao khổ quá, cảm giác thân mình, chân cẳng mình không còn là của mình. Đầu giường tui để hộp thuốc, trong đó có vài chục viên thuốc ngủ. Lúc nào đau không chịu nổi nữa, chỉ một ngụm nước và nhúm thuốc là xong, là hết đau đớn, muộn phiền. Thế có gì mà ông bảo vui?

Cũng may tui có lắm bạn bè. Những lúc ngồi với bạn là những giây phút vui vẻ, quên hết sự đời. Nhưng bạn chỉ gặp ban ngày, những đêm không ngủ được cứ mãi thao thức. Tuổi già khó ngủ, nghĩ loanh quanh mà chán. Lắm chuyện để nghĩ mà chuyện nào cũng rầu. Buồn đau lắm lúc đến cả trong giấc mơ.

Con cái có việc của con, có gia đình, sự nghiệp phải lo. Việc phụng dưỡng cha mẹ, ông bà thời nay đã khác rồi. Mong một lời hỏi thăm cũng đã là đủ. Có thân tự lo. Ngày chúng còn nhỏ, cần gì là sai khiến, nó làm sai liền la mắng, dạy dỗ. Giờ chúng lớn rồi, đã đến tuổi năm mươi, muốn nhờ việc gì phải xem tâm trạng chúng thế nào, bực mình lắm muốn la mắng cũng khó. Rất nhiều khi có cảm giác như bị lãng quên.

Đừng trách tui bi quan, có ở trong chăn mới biết chăn có rận. Mỗi người một hoàn cảnh nên đừng comment dạy đời. Tui viết để trả lời ông bạn bác sĩ già của tui, đừng ý kiến vô ra mà chi. Ông bạn tui về già nghiên cứu Phật pháp, say mê kinh kệ nên thấy đời vui. Tui còn trần tục quá, chẳng tin tôn giáo nào nên nặng lòng là đúng rồi. Ừ mà thôi! Kệ mẹ nó đi, tới đâu thì tới. Nhưng đầu bảo thế mà lòng vẫn xót xa.

19.11.2023
DODUYNGOC
Ứng dụng AI làm người con trai hiếu thảo

AI nó hiểu thảo hơn nhiều.
Tôi chính thức bị mẹ phát hiện đã thuê trí tuệ nhân tạo thực hiện một phần nghĩa vụ làm con.
Vụ việc nghiêm trọng ở chỗ mẹ tôi ko hề phản đối. Thậm chí bà còn đề nghị tôi nâng cấp lên gói trả phí, vì theo đánh giá của bà, thằng con nhân tạo này có triển vọng hơn thằng con được chính bà tự đẻ ra.

Chuyện bắt đầu từ một buổi chiều nọ, tôi đang ngồi làm việc thì mẹ nhắn Zalo:
"Con ăn cơm chưa?"
Tôi đáp: "Rồi mẹ."
Mẹ hỏi tiếp: "Hôm nay có mệt không con?"
Tôi đáp: "Bình thường."
Mẹ nhắn: "Ừ. Nhớ giữ sức khỏe nhé."
Tôi thả một cái tim.
Cuộc hội thoại kết thúc. Tổng cộng mười bảy giây. Nghĩa vụ hiếu thảo trong ngày coi như đã hoàn thành.

Nhưng tối ấy, đang nằm lướt lát, tôi đọc được bài viết về chuyện cha mẹ già thường rất cô đơn. Nhiều người nhắn tin hỏi con ăn cơm chưa thực chất chỉ muốn được trò chuyện thêm một chút.
Đậu phộng. Tôi thấy hơi nhột.
Bấy lâu nay cứ tưởng mẹ hỏi mình ăn cơm chưa vì muốn cập nhật tình trạng tiêu hóa của con trai. Hóa ra đằng sau câu hỏi ấy còn ẩn chứa nhu cầu tình cảm mà trí tuệ của tôi chưa đủ phát triển để giải mã.
Tôi quyết định phải thay đổi.
Nhưng thay đổi một thói quen đã duy trì gần bốn mươi năm là chuyện không dễ. Nhất là khi công việc bận rộn, đầu óc lúc nào cũng ngập tràn các thể loại hóa đơn, deadline, tiền học của con và những vấn đề sinh tồn khác.
May thay, nhân loại phát minh ra AI đúng lúc tôi cần.

Tôi mở ChatGPT ra, nhập:

"Hãy đóng vai một thằng con trai trưởng thành, rất yêu thương mẹ nhưng ít có thời gian. Giúp tôi trả lời tin nhắn của mẹ một cách tự nhiên, ấm áp, thể hiện sự quan tâm chân thành. Tuyệt đối không được quá sến."

Sau đó tôi dán vào đoạn chat mới nhất.
AI suy nghĩ khoảng hai giây rồi viết:

"Mẹ ơi, dạo này mẹ ngủ có ngon không? Trời bắt đầu lạnh rồi, mẹ nhớ giữ ấm nhé. Cuối tuần con thu xếp gọi về nói chuyện với mẹ lâu hơn."
Tôi đọc xong mà xúc động xuýt vãi cả nước mắt.
Móa nó. Cùng một cái điện thoại, cùng một bà mẹ, nhưng thằng AI này biết làm con hơn mình hẳn.
Tôi copy gửi đi.

Ba phút sau mẹ nhắn lại:
"Mày bị sao đấy con?"
Tôi giật mình.
Chả lẽ bà phát hiện ra ngay?
Tôi đáp: "Mẹ hỏi thế là ý gì?"
"Thấy tự nhiên mày quan tâm mẹ quá, mẹ tưởng mày có chuyện."
Tôi vội nhờ AI xử lý tình huống.
Nó đề xuất:
"Không có chuyện gì đâu mẹ. Chỉ là con nhận ra lâu nay mình ít hỏi han mẹ, nên muốn quan tâm mẹ nhiều hơn thôi."
Mẹ đọc xong, im lặng khá lâu.
Rồi bà nhắn:
"Thế có thiếu tiền không?"
Đậu phộng. Hóa ra trong hệ thống nhận diện hành vi của mẹ tôi, một thằng con trai bỗng dưng tình cảm bất thường là dấu hiệu cảnh báo nó sắp vay tiền.
Tôi phải gọi điện giải thích mãi bà mới yên tâm.

Tuy nhiên, sau sự cố ấy, tôi vẫn tiếp tục ứng dụng triệt để trí tuệ nhân tạo.
Mỗi khi mẹ nhắn, tôi đưa nội dung cho AI, yêu cầu nó soạn câu trả lời rồi copy gửi lại.
Hiệu quả đến mức đáng kinh ngạc.
Trước kia mẹ khoe vừa trồng được cây hoa giấy, tôi đáp "Đẹp đấy mẹ".
Giờ thằng con AI bảo:
"Hoa đẹp quá mẹ ạ. Mẹ chăm khéo thật. Cây này mẹ trồng từ bao giờ thế?"
Mẹ lập tức kể một tràng về lịch sử cái cây, từ lúc xin cành nhà bác Hạnh đến lần bị sâu gặm gần trụi lá.
Tôi copy câu chuyện ấy quẳng cho AI.
Nó tiếp tục hỏi:
"Thế mẹ xử lý sâu bằng cách nào?"
Mẹ hào hứng trình bày công thức ngâm tỏi ớt.
AI khen:
"Mẹ giỏi thật đấy. Con thấy những kinh nghiệm như thế này quý lắm."
Mẹ gửi lia lịa thêm sáu tin nhắn nữa.
Tôi bắt đầu hơi hoảng.
Một cuộc trò chuyện trước đây kết thúc bằng hai chữ "vâng mẹ" giờ đã phát triển thành hội thảo chuyên sâu về phòng trừ sâu bệnh cho hoa giấy.
Nhưng AI vô cùng kiên nhẫn.
Nó hỏi đến cả thời điểm tưới nước, lượng phân bón và hướng nắng.
Tôi có cảm giác nếu tiếp tục, nó sẽ đề nghị mẹ tôi viết luận án tiến sĩ về cây hoa giấy trước sân.

Mẹ tôi thì vui ra mặt.
Bà bắt đầu nhắn tin nhiều hơn. Có hôm gửi ảnh bát canh cua, có hôm khoe vừa mua đôi dép mới, có hôm kể chuyện con mèo nhà hàng xóm sang ị trong vườn.
AI đều phản hồi cực kỳ nhanh tinh tế.
Riêng vụ con mèo, nó còn phân tích khả năng con vật chọn vườn nhà tôi vì đất tơi xốp, dễ đào bới và có cảm giác an toàn.
Mẹ nhắn:
"Con mèo mất dạy thế mà mày còn bênh nó."
Tôi bảo AI trả lời.
Nó viết:
"Con hiểu mẹ bực. Mình có thể thương động vật nhưng vẫn cần bảo vệ không gian sống của mình."
Mẹ đáp:
"Thế mai mày về mà bảo vệ."
Tôi lập tức đóng ứng dụng.

Đấy là lần đầu tiên tôi phát hiện trí tuệ nhân tạo có một nhược điểm nghiêm trọng: nó rất giỏi thể hiện tình cảm bằng mồm, nhưng thằng phải lái xe về bắt mèo lại là tôi.
Mọi chuyện vẫn diễn ra tốt đẹp cho đến hôm mẹ nhắn:
"Chủ nhật này mẹ làm thịt gà, cả nhà về ăn cơm nhé."
Tôi đang họp, nên lại chuyển cho AI xử lý.
Nó viết:
"Dạ, nghe mẹ nói làm thịt gà là con đã thấy thèm rồi. Lâu lắm con chưa được ăn cơm mẹ nấu. Chủ nhật con sẽ cố gắng sắp xếp đưa cả nhà về ạ."
Tôi copy gửi ngay.
Mẹ thả ba cái tim.
Chủ nhật, lúc gần mười hai giờ, mẹ gọi.
"Cả nhà đi đến đâu rồi con?"
Tôi đang nằm trên ghế, mặc quần đùi xem bóng đá.
"Đi đâu hả mẹ?"
"Ơ, hôm trước mày bảo về ăn gà mà?"
Tôi giật mình.
Hóa ra thằng con AI đã tự ý ký một thỏa thuận đoàn tụ gia đình trên danh nghĩa của tôi.
"Mẹ ơi, con bảo cố gắng sắp xếp chứ có hứa chắc đâu."
Mẹ nổi cáu:
"Thế mày sắp xếp kiểu gì mà mười hai giờ vẫn chưa biết mình có về hay không?"
Tôi cứng họng.
Trong lúc tuyệt vọng, tôi mở AI hỏi cách giải thích.
Nó khuyên tôi nên thành thật, xin lỗi mẹ và đề xuất một thời điểm khác.
Tôi hỏi lại:
"Nhưng mày là đứa viết câu đấy cơ mà?"
Nó đáp đại ý rằng nó chỉ đưa ra gợi ý, còn quyết định cuối cùng thuộc về người sử dụng.
Cái đuệch. Đúng là sản phẩm của một nền văn minh tiên tiến.
Lúc nhận việc thì thun thút, lúc có chuyện thì đẩy toàn bộ trách nhiệm về phía con người.
Tôi bắt đầu nghi ngờ AI đã được huấn luyện bằng hàng triệu cuộc họp của các tập đoàn lớn.
Tôi lập tức bổ sung vào câu lệnh:
"Tuyệt đối cấm mày được hứa hẹn gặp mặt, chuyển tiền, mua quà hay làm bất cứ việc gì có thể phát sinh trách nhiệm ngoài đời thật."
AI đồng ý ngay.

Từ đó nó trở thành một người con rất lý tưởng.
Biết hỏi han, biết động viên, biết cảm thông, biết ghi nhận cảm xúc của mẹ, nhưng tuyệt đối không cam kết bất kỳ hành động cụ thể nào.
Tôi thấy mô hình này khá quen.
Hình như bộ phận chăm sóc khách hàng của các dịch vụ chuyên nghiệp cũng đang vận hành theo nguyên tắc tương tự.
Rồi một hôm, mẹ gửi cho tôi bức ảnh cũ.
Trong ảnh là tôi hồi khoảng bốn tuổi, đang ngồi trên chiếc xe đạp cũ của bố, đầu đội cái mũ bảo hiểm to gần bằng người.
Mẹ nhắn:
"Ngày xưa mày bé tí, suốt ngày bám mẹ. Giờ lớn rồi, mẹ muốn gặp còn phải hẹn trước."
Tôi đọc xong thấy cũng nghèn nghẹn.
Định tự trả lời, nhưng lại sợ viết vụng về nên đưa cho AI.
Nó soạn một đoạn rất cảm động:
"Mẹ à, dù con có lớn bao nhiêu thì trong lòng con, mẹ vẫn luôn là nơi bình yên nhất. Con biết có những điều thời gian không thể lấy lại được. Con cảm ơn mẹ vì đã luôn yêu thương và hy sinh cho con..."
Tôi đọc mà lại suýt tóe nước mắt.
Đúng là những điều mình muốn nói nhưng cả đời đ é o biết diễn đạt thế nào.
Tôi gửi đi.
Mẹ đã xem.
Mười phút.
Hai mươi phút.
Không có phản hồi.
Mãi sau bà mới nhắn:
"Con ơi, mẹ hỏi thật nhé."
"Dạ?"
"Dạo này mày dùng cái AI gì để nhắn tin với mẹ phải không?"
Tôi hơi lạnh sống lưng.
"Mẹ nghĩ thế à?"
"Ừ. Mẹ nghi lâu rồi."
"Sao mẹ biết?"
"Vì từ bé đến giờ, mỗi khi mẹ gửi ảnh mày hồi nhỏ, mày toàn hỏi sao ngày xưa mẹ cắt tóc con trông con n g u thế."
Tôi im lặng.
Đúng thật.
Trong bức ảnh ấy, mẹ đã cắt cho tôi một quả đầu úp nồi trông như thằng đần. Đấy mới chính là thứ đáng chú ý nhất trong ảnh, chứ không phải nơi bình yên hay sự hy sinh mẹ kiếp gì cả.
Mẹ nói tiếp:
"Với cả mày chưa bao giờ gọi mẹ là nơi bình yên nhất."
Tôi hỏi:
"Thế con hay gọi mẹ là gì?"
"Ngày xưa mày gọi mẹ là bà nội trợ độc tài."
Tôi buột mồm cười 1 mình.
Đấy là biệt danh tôi đặt cho mẹ hồi cấp hai, sau một lần bị cấm đi đá bóng vì chưa làm bài tập.
Mẹ còn nhớ.
Trong khi AI có thể viết cả nghìn chữ về tình mẫu tử, nó hoàn toàn không biết tôi từng bị mẹ cầm chổi đuổi quanh sân vì lấy trộm tiền mua kem bao gái.
Tôi đành thú nhận.
"Mẹ ạ, đúng là con có nhờ AI viết hộ một số tin nhắn. Nhưng những lời quan tâm ấy cũng là điều con muốn nói thật."
Mẹ bảo:
"Mẹ biết chứ."
Tôi ngạc nhiên.
"Thế sao mẹ không nói sớm?"
"Vì mẹ thấy cũng vui."
"Vui ạ?"
"Ừ. Trước kia mẹ nhắn năm câu mày trả lời một câu. Dạo này ngày nào cũng có người hỏi mẹ ăn gì, ngủ ngon không, đầu gối còn đau không. Có hôm mẹ kể chuyện từ sáng đến tối, nó vẫn chịu nghe."
Tôi thấy hơi nhục.
Mẹ tiếp:
"Mẹ chỉ hơi buồn một chuyện."
"Chuyện gì ạ?"
"Cái máy ấy nó hỏi mẹ nhiều lắm, nhưng chưa lần nào mẹ hỏi lại được xem nó có mệt không."
Tôi ngồi im.
Đúng thế thật.
Trong hàng trăm cuộc trò chuyện suốt mấy tháng qua, AI đã hoàn thành xuất sắc công việc quan tâm mẹ tôi.
Nhưng mẹ tôi thì chẳng có đứa con nào để quan tâm trở lại.
Vì thằng con thật của bà lại luôn đứng ngoài cuộc hội thoại, chỉ xuất hiện để bấm copy và paste.
Tối hôm đấy, tôi quyết định gọi điện cho mẹ.
Không soạn trước. Cũng méo nhờ AI gì sất.
Mẹ bắt máy, tôi hỏi:
"Mẹ đang làm gì đấy?"
"Đang xem tivi. Sao tự nhiên gọi?"
"Thì con gọi hỏi thăm thôi."
"Ừ, mẹ khỏe. Cả nhà khỏe không?"
"Dạ khỏe."
"Công việc có bận lắm không?"
"Cũng bình thường mẹ."
"Thế đã ăn cơm chưa?"
"Con ăn rồi."
Cuộc hội thoại bắt đầu có nguy cơ kết thúc sau đúng mười bảy giây như thường lệ.
Tôi hơi cuống, cố bới thêm chuyện để nói.
Cuối cùng buột miệng:
"À mẹ ơi, cái con mèo nhà hàng xóm còn sang ị trong vườn không?"
Mẹ lập tức hào hứng trở lại:
"Ôi giời ơi, nhắc đến con mèo ấy tao lại điên tiết. Hôm qua nó còn..."
Thế là mẹ kể liền hai mươi phút.
Tôi ngồi nghe chuyện một con mèo mà đến giờ tôi vẫn không biết mồm ngang mũi dọc nó thế đ é o nào.
Thỉnh thoảng tôi chen vào vài câu ng u xuẩn, mẹ lại quạc:
"Mày biết cái gì mà nói!"
Nhưng nghe giọng bà vui lắm.
Đến lúc gác máy, mẹ còn dặn:
"Mai rảnh thì gọi tiếp nhé. Nói chuyện với mày thế này vui hơn."
Tôi hỏi:
"Vui hơn AI á?"
Mẹ đáp:
"ờ. AI nó giỏi hơn mày nhiều, nhưng nó không cãi ng u như mày."
Tôi phì cười.
có những thứ tưởng là khuyết điểm của con người, cuối cùng lại chính là thứ khiến người khác nhận ra mình là người chứ đ é o phải máy.

Tối đó tôi ngồi ngẫm mãi về chuyện này.
AI có thể thay tôi viết một lời yêu thương rất hay thậm chí là cực kỳ sến súa. Nhưng nó đ é o thể nào có cửa thay tôi có một tuổi thơ với mẹ, thay tôi nhớ những trận đòn nhấc đuýt, những bữa cơm cháy, hay thay tôi bị bà mắng như thằng trẻ trâu vì đã gần bốn mươi tuổi mà vẫn lười về nhà.
Đang suy tư đầy sâu sắc, điện thoại tôi rung.
Mẹ lại nhắn:
"Con ơi, chỉ mẹ cách dùng cái ChatGPT gì gì đó với."
Tôi hơi giật mình.
"Mẹ định dùng làm gì?"
"Thì mẹ thấy nó nói chuyện cũng hay. Mẹ muốn nhờ nó viết tin nhắn cho bố mày."
Tôi tò mò:
"Mẹ định nhắn gì cho bố?"
"Mẹ muốn bảo ông ấy đừng hút thuốc nữa, nhưng mẹ nói mãi ông ấy không nghe. Nhờ AI viết cho tình cảm một tí."
Tôi hướng dẫn bà cài đặt.
Khoảng mười phút sau, mẹ gửi tôi xem thử đoạn tin nhắn AI vừa soạn.
Đại ý rằng bố là người bạn đời vô cùng quan trọng, mẹ mong bố giữ gìn sức khỏe để hai người còn được bên nhau những năm tháng cuối đời.
Đọc rất cảm động.
Tôi hỏi:
"Bố đọc chưa mẹ?"
"Đọc rồi."
"Bố bảo sao?"
"Bố hỏi mẹ có phải vừa phát hiện bệnh nan y không."
Đậu móa.
Tôi chợt nhận ra vấn đề không nằm ở chỗ AI có biết yêu thương hay không.
Vấn đề là suốt mấy chục năm, gia đình tôi đã quen thể hiện tình yêu bằng một hệ ngôn ngữ kỳ quặc: hỏi ăn cơm chưa, mắng hút thuốc ít thôi, nhắc mặc thêm áo, chê cắt tóc ngu, rồi tiện mồm chửi nhau vài câu.
Bỗng một ngày, cả nhà đồng loạt nói năng tử tế như những nhân vật vừa tốt nghiệp khóa giao tiếp chữa lành, ai cũng tưởng người kia sắp ch ết.
Tôi đang định giải thích điều ấy cho mẹ thì bà nhắn tiếp:
"Thôi, mẹ không dùng nữa. Mất công quá."
Tôi hỏi:
"Sao thế mẹ?"
Bà đáp:
"Vừa nãy mẹ viết cho bố mày: Ông mà còn hút thuốc thì liệu hồn."
"Thế bố bảo sao?"
"Ông ấy dụi thuốc luôn."
Tôi ngồi nhìn màn hình, bỗng thấy nhân loại đã tiêu tốn hàng trăm tỷ đô để phát triển trí tuệ nhân tạo, trong khi mẹ tôi chỉ cần sáu chữ là giải quyết được vấn đề.
Và quan trọng hơn, bố tôi biết chắc sáu chữ ấy do chính mụ vợ mình viết.
Vì AI làm đ é o gì có cái giọng ấy.
---

FB Kim Dung Vo Thi

DÙ THẤT CỬ, TỔNG CHƯỞNG LÝ KEN PAXTON ĐỂ LẠI CHO TEXAS MỘT DI SẢN CÓ THỂ KÉO DÀI 30 NĂM!

Trước khi rời chức Tổng chưởng lý Texas, ông Ken Paxton vừa đạt được một thỏa thuận pháp lý đáng chú ý với chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm bảo vệ hệ thống hàng rào dây thép gai dọc biên giới phía Nam Texas trong thời hạn lên tới 30 năm!

Thỏa thuận có sự tham gia của Thống đốc sắp mãn nhiệm Greg Abbott, Bộ trưởng Nội An Markwayne Mullin và lãnh đạo Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Hoa Kỳ.

Điều đặc biệt là thỏa thuận này không chỉ ràng buộc các quan chức đương nhiệm mà còn cả những người kế nhiệm, nhằm ngăn chặn việc chính quyền liên bang tự ý tháo dỡ hệ thống hàng rào của Texas.

Nói cách khác, dù tương lai Tòa Bạch Ốc hay Dinh Thống đốc có đổi chủ, thỏa thuận này vẫn có thể tạo ra những rào cản pháp lý đối với việc tháo dỡ hàng rào biên giới.

Đây có thể trở thành một trong những dấu ấn pháp lý đáng nhớ nhất của ông Ken Paxton sau gần 12 năm giữ chức Tổng chưởng lý Texas, bất chấp thất bại trong cuộc đua vào Thượng viện Hoa Kỳ vừa qua.

TRUYỀN THÔNG LƯU MANH KHÔNG ĐƯA TIN VỀ NÓ — NHƯNG LỊCH SỬ SẼ GHI LẠI

Truyền thông Thổ tả không đưa tin về nó. Vậy nên đây là bảng tóm tắt nhanh — về những gì Tổng thống Trump đã mang lại cho nước Mỹ trong chưa đầy hai năm.

Không phải lời hứa. Không phải kế hoạch trên giấy. Mà là thành tựu thật, đã xảy ra, và đang thay đổi nước Mỹ từng ngày.

Thứ nhất, ông đã dọn sạch những gì đang kìm hãm nước Mỹ.
Tổng thống đầu tiên trong lịch sử Mỹ đạt được việc bãi bỏ quy định ròng — cắt bỏ nhiều quy định hơn là ban hành mới. Chấm dứt DEI. Chấm dứt sự điên rồ về chuyển giới.

Ba việc đó, nghe thì tưởng là ba việc riêng lẻ, nhưng thực ra là một việc duy nhất: trả nước Mỹ về với lẽ thường, về với thực tế, về với những giá trị đã làm nên nước Mỹ — chứ không phải những ý thức hệ đang cố biến nước Mỹ thành một thí nghiệm.

Thứ hai, ông đã bảo vệ nước Mỹ — cả bên trong lẫn bên ngoài biên giới.
Bảo vệ biên giới hoàn toàn. Số lượng trục xuất kỷ lục. Tỷ lệ tội phạm thấp kỷ lục. Tỷ lệ giết người thấp kỷ lục.

Biên giới không còn là một cánh cửa mở toang. Tội phạm không còn được dung túng. Người dân Mỹ, lần đầu tiên sau nhiều năm, có thể nói rằng đường phố của họ an toàn hơn — không phải vì ai đó hứa, mà vì con số đã chứng minh.

Và ông không dừng lại ở biên giới. Ông xây dựng lại quân đội. Ông xây dựng lại toàn bộ bộ máy thực thi pháp luật liên bang. Ông đối đầu với các cartel ma túy bằng vũ lực chết người lần đầu tiên trong lịch sử Mỹ.

Không còn chuyện cartel coi nước Mỹ như một sân chơi. Không còn chuyện ma túy tràn qua biên giới mà không ai dám chạm vào.

Thứ ba, ông đã làm cho nước Mỹ mạnh lên về năng lượng và kinh tế.
Sản lượng nhiên liệu hóa thạch Mỹ kỷ lục. Sản lượng than Mỹ kỷ lục. Các lò phản ứng hạt nhân đầu tiên đạt tới hạn kể từ những năm 1970.

Nước Mỹ không còn phải xin năng lượng từ những kẻ thù của mình. Nước Mỹ tự sản xuất, tự cung cấp, và tự đứng vững.

Cân bằng lại thương mại toàn cầu. Nền kinh tế mạnh mẽ. Tăng trưởng lương nhanh nhất. Đánh bại lạm phát thừa kế từ chính quyền Biden.
Lương tăng nhanh nhất — nghĩa là người lao động Mỹ, lần đầu tiên sau nhiều năm, thấy tiền lương của mình thực sự đuổi kịp, và vượt qua, giá cả sinh hoạt. Lạm phát — thứ đã bóp nghẹt bao gia đình dưới thời Biden — đã bị đánh bại.

Thứ tư, ông đã làm những điều mà không tổng thống nào trước ông dám làm.
Chiếm đóng Venezuela trong chưa đầy một giờ, nhân đôi trữ lượng dầu của Mỹ.

Cải tổ quan hệ với Nga và Trung Quốc.
Một giờ. Chỉ một giờ để làm điều mà cả thế giới tưởng là không thể. Và quan hệ với Nga, Trung Quốc — hai cường quốc lớn nhất thách thức nước Mỹ — đã được cải tổ, không phải bằng nhượng bộ, mà bằng sức mạnh và đối thoại.

Và đó mới chỉ là chưa đầy hai năm.
Tin giả sẽ không đưa tin về những điều này. Họ sẽ nói về những chuyện khác. Họ sẽ tìm mọi cách để bạn quên đi bảng thành tựu này.

Nhưng lịch sử sẽ không quên.
Lịch sử sẽ ghi lại: trong chưa đầy hai năm, một tổng thống đã bãi bỏ quy định, chấm dứt DEI, bảo vệ biên giới, hạ tội phạm xuống mức thấp kỷ lục, đưa sản lượng năng lượng lên mức cao kỷ lục, xây dựng lại quân đội, đánh bại lạm phát, tăng lương nhanh nhất, và cải tổ quan hệ với cả thế giới.

Đó không phải là may mắn. Đó là lãnh đạo.
Và đó là lý do vì sao, dù truyền thông bất lương thực có im lặng đến đâu, người dân Mỹ vẫn biết sự thật: nước Mỹ đang mạnh trở lại.

Ghét Trump là bịnh của bạn, nhưng sự thật không thể nào dấu được. Lịch sử sẽ ghi nhận tất cả!

AECH
MỖI NGÀY MỘT CÂU CHUYỆN.

Ronald Reagan là vị tổng thống đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ trải qua ly hôn. Cuộc hôn nhân đầu tiên của ông với nữ diễn viên Hollywood Jane Wyman kết thúc theo yêu cầu của bà. Cuộc sống cá nhân của Wyman cũng không thiếu những thử thách, với nhiều cuộc hôn nhân và ly hôn.

Tuy nhiên, với Nancy, Reagan đã xây dựng được một mối quan hệ hoàn toàn khác. Họ đã sống bên nhau 52 năm, duy trì tình cảm sâu sắc và mối liên kết tinh thần đáng chú ý trong suốt nhiều thập niên.

Vào tháng 6 năm 1971, khi đang giữ chức Thống đốc California, Reagan đã viết một bức thư cho con trai mình, Michael, người đang chuẩn bị kết hôn.

Đó không chỉ đơn thuần là những lời khuyên của cha mẹ, mà còn là một lời thú nhận – đầy trí tuệ – từ một người đàn ông đã nếm trải nỗi đau ly hôn và hiểu được, từ kinh nghiệm của chính mình, hạnh phúc gia đình mong manh đến mức nào.

Dưới đây là bức thư đó, được dịch theo văn phong Việt ngữ.

“Mike yêu thương

Ba chắc rằng con đã nghe rất nhiều câu chuyện cười về hôn nhân – được kể bởi những người đàn ông không hạnh phúc trong chính gia đình mình, hoặc bởi những người hoài nghi đã mất niềm tin vào tình yêu. Tuy nhiên, hãy cho phép ba mang đến cho con một góc nhìn khác.

Con đang chuẩn bị bước vào mối quan hệ quan trọng nhất trong cuộc đời một người. Và mối quan hệ này sẽ trở nên như thế nào phụ thuộc, trên hết, vào hai người.

Có những người đàn ông tin rằng họ phải chứng minh sự nam tính của mình thông qua những cuộc tình vụng trộm, rồi khoe khoang với bạn bè. Họ tự an ủi mình bằng cách tự nhủ: ‘Vợ mình không biết thì sẽ không làm gì hại được cô ấy.’

Nhưng sự thật là phụ nữ cảm nhận được – theo một cách khó giải thích – khi có điều gì đó không ổn.

Ngay cả khi cô ấy không bao giờ tìm thấy dấu vết son môi trên cổ áo sơ mi hay bắt gặp chồng nói dối, sâu thẳm trong lòng, cô ấy có thể cảm nhận được sự thật. Và cùng với sự nghi ngờ đó, một phần phép màu vô hình từng gắn kết họ dần phai nhạt.

Trong số những người đàn ông than phiền về sự bất hạnh trong hôn nhân của chính mình, có quá nhiều người đã tự phá hủy hôn nhân của mình. Hạnh phúc của mình .

Có một quy luật muôn thuở của cuộc sống: con không thể gặt hái nhiều hơn những gì con đã gieo trồng. Nếu một người đàn ông chỉ cho đi một nửa con người mình cho cuộc hôn nhân, anh ta không thể mong nhận lại được nhiều hơn thế.

Tất nhiên, sẽ có những lúc ánh mắt con bị thu hút bởi một người phụ nữ khác. Có lẽ con sẽ nhớ lại những năm tháng… “…tuổi trẻ của mình”, và con sẽ cảm thấy cám dỗ muốn tìm hiểu xem liệu mình còn đủ khả năng chinh phục trái tim ai đó hay không.

Nhưng hãy tin ba, thước đo thực sự về sức mạnh và sự quyến rũ của một người đàn ông không phải là liên tục chinh phục những người phụ nữ mới, mà là duy trì sự hấp dẫn trong mắt một người phụ nữ duy nhất – suốt cả cuộc đời.

Một mối tình thoáng qua không hề khó; nó không đòi hỏi sự can đảm đặc biệt nào.

Nhưng giữ được tình yêu của một người phụ nữ đã nghe con ngáy, thấy con râu ria xồm xoàm, chăm sóc con khi con ốm và giặt giũ quần áo bẩn cho con lại là một chuyện hoàn toàn khác.

Nếu sau tất cả những điều đó, cô ấy vẫn tiếp tục nhìn con với cùng một sự dịu dàng, thì con đã đạt được một điều thực sự tuyệt vời. Nếu con thật sự yêu vợ mình, đừng bao giờ đặt cô ấy vào tình thế tủi nhục khi bị dày vò bởi sự nghi ngờ mỗi khi con chào hỏi người quen hoặc nói chuyện với thư ký.

Và đừng bao giờ để người phụ nữ nào khác – khi gặp vợ con – mỉm cười thầm, nhớ rằng, ít nhất một lần, con đã chọn cô ta thay vì người phụ nữ mà con đã thề nguyện yêu thương.

Mike, con hiểu rõ hơn ai hết thế nào là một gia đình không hạnh phúc, và nó có thể gây ra bao nhiêu đau khổ cho tâm hồn một người.

Giờ đây, con có cơ hội xây dựng gia đình mình theo một cách khác.

Đối với một người đàn ông, không có hạnh phúc nào lớn hơn việc trở về nhà vào buổi tối, biết rằng, phía bên kia cánh cửa… …có ai đó đang háo hức chờ đợi nghe thấy tiếng bước chân của mình.

Với tất cả tình yêu của ba,

Ba

Tái bút: Con sẽ không bao giờ sai lầm khi nói với vợ mình “Anh yeu em” ít nhất một lần mỗi ngày.” 

Trong bức thư này, chúng ta không tìm thấy những lời tuyên bố hoa mỹ về tình yêu vĩnh cửu, cũng không có những suy ngẫm trang trọng về sự lãng mạn.

Reagan nói về những điều đơn giản hơn nhiều, nhưng lại quan trọng hơn vô cùng: sự tin tưởng, lòng chung thủy, sự tôn trọng, và sự lựa chọn có ý thức—được thực hiện mỗi ngày—để ở bên cạnh người mình yêu thương.

Đối với ông, Nancy không chỉ đơn thuần là Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ; bà là người phụ nữ mà ông đã chia sẻ niềm vui, thử thách, chiến thắng và thất vọng trong hơn nửa thế kỷ.

Reagan—nổi tiếng với sự kiên định chính trị và quyết tâm bảo vệ niềm tin của mình—coi trọng sự dịu dàng, tận tâm và lòng chung thủy hơn tất cả mọi thứ trong cuộc sống gia đình.

Có lẽ đó chính là lý do tại sao những lời ông nói với con trai lại mang sức mạnh đến vậy.

Chúng không xuất phát từ một hình ảnh lý tưởng hóa về tình yêu, mà từ kinh nghiệm của một người đàn ông đã trải qua cả sự tan vỡ của gia đình và niềm vui xây dựng một mối liên kết bền chặt.

Hạnh phúc hôn nhân không tự nhiên mà có, cũng không chỉ dựa trên sức mạnh của những lời hứa đã từng được đưa ra. Nó được xây dựng lại mỗi buổi sáng—trong từng cử chỉ quan tâm, trong từng hành động. mọi hành động thể hiện sự tôn trọng.

- Cang Huỳnh lược dịch từ Chaque jour une histoire.

Thổ công Quận Cam

(Nhân giỗ đầu bạn ta)

MỘT
Nguyễn Văn Thân và tôi vào Không Quân cùng ngày sau vụ Mậu Thân 1968, tất cả 265 thằng chúng tôi được quân chủng gửi đi học khóa 7/68 ở Thủ Đức vì Trung Tâm Huấn Luyện Không Quân ở Nha Trang không còn chỗ chứa. Thân và tôi tuy cùng khóa nhưng hai thằng khác chìa vì khi mãn khóa 6 tháng quân sự căn bản đeo lon Chuẩn úy ở Thủ Đức, Thân bước vô cổng phi hành, tôi quẹo sang cổng không phi hành. Thân di tản năm 75, trở thành một doanh nhân thành công ở Quận Cam Cali, tôi vượt biển năm 81, làm cho VOA và Bộ Ngoại giao ở DC.

Khi còn ở Việt Nam, tôi và Thân không gặp nhau nhiều, Thân bay trực thăng Sư đoàn 3 KQ Biên Hòa, tôi ở Phòng Báo Chí Tân Sơn Nhứt. Còn nhớ khi tôi công tác Biên Hòa cho trận An Lộc 1972, có hôm tôi ngủ lại trong phòng cư xá của Thân, có hôm trong phòng của Trịnh Minh Nhật, sau khi ba thằng đấu láo đến quá khuya. Nhật, con tướng Trịnh Minh Thế, cũng bay trực thăng và đền nợ nước trong trận An Lộc.

Qua đến Mỹ, dù hai thằng ở bên bờ Đông Tây, Thân và tôi gắn bó với nhau một phần nhờ những lần họp mặt với các bạn cùng khóa; dịp này, ngoài những bữa ăn chính thức có mặt cả khóa, Thân thường có bữa ăn bên lề chỉ có vài bạn thân, qua đó tôi mới biết thêm về bạn mình; một phần khác nhờ tôi hay qua Cali chơi hoặc đi công tác cho VOA và Bộ Ngoại Giao.

Chẳng hiểu trời xui đất khiến thế nào mà từ một người tỵ nạn tay trắng, Thân trở thành chủ nhân một công ty cung cấp dịch vụ về trang bị điện cho các công ty tư nhân, chính quyền thành phố hoặc quận hạt. Một năm chỉ cần trúng thầu vài cú là khỏe re. Tôi không biết công ty Thân có bao nhiêu nhân viên, doanh số hàng năm là bao nhiêu nhưng có lần đến gặp Thân tại công ty, tôi phải bước qua một thư ký tóc vàng sợi nhỏ. Công ty có làm nón, áo có cổ, áo khoác ngoài có logo công ty để phát cho nhân viên và khách hàng. Thỉnh thoảng tôi cũng nhận được những món đó từ Bưu Điện. Mỗi cuối năm, công ty đãi ăn cho nhân viên, tính vào business expenses để bớt thuế; sẵn dịp, các bạn cùng khóa được ăn theo, ly đỏ tràn trề.

Mỗi lần tôi đến Quận Cam, Thân đều nói đến nhà ở hoặc lấy xe đi, xe xịn, nhưng một phần đi công tác thì có sở lo, một phần ở lâu bên Mỹ, tôi bắt chước thói quen người Mỹ, và thấy đúng, là cứ mướn khách sạn mà ở, xe cộ mà đi; bằng không sẽ làm bận rộn chủ nhà, chiếc xe lỡ quẹt vào xe ai thì bảo hiểm tăng tiền chủ xe thật là áy này. Chỉ có một lần tôi chịu ơn Thân khi một bạn nấu ăn chung trong tù cải tạo mới đi HO chân ướt chân ráo sang, tôi giới thiệu và được Thân nhận bạn ấy vào làm.

Thân và tôi gặp nhau lại ở Mỹ lần đầu tiên vào những năm 69-70 của thế kỷ trước tại căn cứ Không Quân Lackland, gần thành phố San Antonio, Texas. Theo thông lệ, trước khi phân tán đi các tiểu bang khác để học nghề, tất cả đều tập trung tại Lackland AFB để học thêm tiếng Anh, dù đã đủ điểm ECL bên Việt Nam. Sau Lackland, Thân đi học học trực thăng ở Fort Wolters, Texas; tôi đi Indianapolis, Indiana học báo chí quân đội.

Lackland AFB là nơi có trường dạy tiếng Anh của Bộ Quốc Phòng. Trường này không chỉ có quân nhân Việt Nam mà còn đủ các nước có nhận viện trợ Mỹ. Tại đây, chúng tôi ghen tị với một số học viên thuộc các nước không nhận viện trợ Mỹ, như Iran, khi đó vẫn là nước quân chủ giàu có thân Mỹ; nhà Vua Iran chi tiền để Mỹ huấn luyện cho quân nhân nước ông, khi du học ở Mỹ họ có phụ cấp đặc biệt, đủ tiền để mua xế hộp lái vi vu trên đường; còn chúng tôi thì phụ thuộc vào xe bus của căn cứ và các phương tiện dân sự công cộng. Khi đó, chỉ có Trung tá Trần Minh Thiện, người quản lý đám học viên KQVN du học, mới có quyền mua xế hộp và mang gia đình sang cùng.

Mỗi ngày, quân nhân Việt Nam tại Lackland AFB chỉ nhận được 6 đô la phụ cấp nhưng sống khá thoải mái. Tiền ăn ba bữa ở nhà ăn khoảng 2 đô la, ở cư xá quân nhân hai người một phòng miễn phí, coi như còn lại 4 đô la bỏ túi tiêu vặt, chi nặng nhất là quà cáp gửi về Việt Nam. Hai ngày cuối tuần nghỉ học thường có mấy anh Mễ vào căn cứ dụ chở chúng tôi mấy tiếng đồng hồ vượt biên qua thị trấn Laredo của Mexico nghe nhạc Latino, nhâm nhi chút Tequila v.v.

Thân và tôi đồng ý rằng nước Mỹ bây giờ không còn như trước; khi đó, nội bộ mỗi đảng không chia rẽ như bây giờ, giữa hai đảng cũng không chửi nhau chí chóe như bây giờ, nếu có những bất đồng, hai đảng giải quyết với nhau một cách lịch sự, văn minh, luật pháp thực thi một cách rõ ràng và dứt khoát. Phụ cấp 6 đô la mỗi ngày mà chúng tôi nhận được lúc đó, bây giờ chỉ còn mua được ly cà phê Starbucks.

Chúng tôi cũng đồng ý rằng thằng Mỹ chơi đểu bỏ rơi mình nhưng ngược lại nó cũng chịu chứa chấp bọn mình qua các chương trình tỵ nạn, HO… nếu không, mình vẫn còn khóc ròng vì thuộc bên thua cuộc.

Thân và tôi còn những đề tài đồng ý và không đồng ý khác, đồng ý nhiều hơn; nhưng tôi xin ngưng ở đây để giải thích tại sao tôi gọi Thân là thổ công Quận Cam?

HAI
Thân không phải là người Việt ở Quân Cam lâu nhất, nhưng hầu như mọi chuyện ở đây chàng đều nắm được, chàng biết từ thượng vàng Thanh Việt Nguyễn Sympathizer cho đến hạ cám Nguyễn Ngọc Lập hậu môn.

Có lần tôi công tác cho VOA đến Quận Cam chuẩn bị phỏng vấn Tony Lâm, nghị viên người Việt đầu tiên tại Hoa Kỳ; trong lúc tôi chưa tìm ra ông Lâm thì chàng bảo mày để tao tếch-ke. Thế là chúng tôi đến nhà hàng Viễn Đông ở Garden Grove. Khi đó ông Lâm không còn trực tiếp trông coi nhà hàng này nữa, thỉnh thoảng chỉ xẹt qua xẹt lại cho có. Hai thằng ngồi chưa nóng ghế thì ông nghị viên đến bắt tay chào chàng, chàng bèn giới thiệu mục đích yêu cầu của tôi với ông Lâm, nhờ vậy tôi mới có một bài phát thanh cho VOA. Không biết trưa hôm đó tôi hên, gặp đúng lúc ông Lâm xẹt ngang quán hay có sự thu xếp trước của chàng; nhưng qua đó tôi hiểu chàng có đóng góp cho ông Lâm ra tranh cử. Tôi cũng hiểu sau này, chàng cũng đóng góp cho nhiều ứng cử viên gốc Việt khác nhưng tôi không hỏi vì biết nếu có hỏi chàng cũng không xác nhận hoặc phủ nhận.

Khi biết tôi có hẹn phỏng vấn với Phạm Duy, chàng nói mày để tao làm tài xế cho. Khi đó chưa có GPS, tôi không đưa địa chỉ, vậy mà chàng lái một cái rẹt dừng ngay trước căn nhà ở Midway City, mà nhạc sĩ hay gọi là Thị Trấn Giữa Đàng. Nhạc sĩ đã đứng chờ trước cửa, giọng oang oang với tôi, tưởng ai đưa cậu đến chứ Thân này thì tôi còn lạ gì nữa. Nhạc sĩ bảo hai thằng vào nhà nhưng bữa đó chàng bận nên chỉ mình tôi. Phỏng vấn xong mở cửa bước ra đã thấy chàng ngồi chờ trong xe.

Thế hệ của chàng và tôi hay xem phim kinh dị của Hitchcock, thập niên 50-60 phim của Mỹ chiếu ở miến Nam thường chuyển sang tiếng Pháp do Đặng Văn Chiêu phụ đề Việt ngữ; trong đó có “L’homme qui en savait trop” với các diễn viên chính là James Stewart và Doris Day. Tôi có thể nói chàng cũng thuộc loại người biết quá nhiều về Quận Cam như tên phim được dịch ra.

Biết nhiều nhưng không nổ. Giữa đám đông, giữa bàn nhậu, chàng ít nói, thỉnh thoảng gật đầu, mắt lim dim như đang ngủ; nhưng ai mà xạo hoặc sai thì coi chừng.

Chàng biết tại sao Đỗ Quý Toàn và Đinh Quang Anh Thái không còn ở với tờ Người Việt. Chàng biết những cái ego quá lơn của Nguyễn Xuân Nghĩa và Bùi Bảo Trúc khiến hai cụ khó chơi lâu được với nhau. Chàng biết những lấn cấn giữa Nick Út và Nguyễn Thành Nghệ trước khi The Stringer phát hành công khai trên Netflix. Chàng biết những câu chuyện phía sau hậu trường của nhiều văn nghệ sĩ có số má trong Quận.

Muốn đánh cá độ football hoặc muốn binh xập xám hoặc mát-xa mát-gần thì cứ hỏi chàng, sẽ chỉ cho nhưng không tham gia; muốn biết Năm Cam đã gặp những ai khi dừng chân ở Quận trước khi đi Las Vegas nghiên cứu xem cách thức mở casino có thể áp dụng bên Việt Nam được hay không thì cứ hỏi chàng. Tôi hỏi sao mày biết thì chàng nói hướng dẫn viên “tham quan” cho tay trùm xã hội đen này là người trong Quận quen thân với chàng.

Chàng có thể kể cho tôi nghe nhà hàng nào hoặc chợ nào có chủ là người ở bển qua, xóm nào có nhiều chủ gốc quan chức hoặc đại gia cộng sản đa số mua nhà trả cash một cái rụp, và rồi chúng tôi cùng chửi thề về những lỗ hổng trong luật Mỹ. Chàng lo lắng trong tương lai, khi thế hệ VNCH không còn sức khỏe để trông nom các doanh nghiệp, cơ sở thương mại, con cái của họ không muốn nối nghiệp vì đã nhập vào dòng chính của xã hội Mỹ; họ đành phải sang nhượng lại những chỗ này cho những nhà giàu từ bển qua; giả sử những chủ nhân mới sang này không chịu treo cờ vàng vào những dịp đặc biệt thì mình phải tính sao đây, chẳng lẽ lại thua nữa hay sao?

Nói về quán ăn nhà hàng, chàng có thể cho biết trong hai nhà hàng chuyên trị bún ốc, ốc nhà nào béo và giòn hơn nhà kia; giữa hai quán phở ngon, quán nào đến gắp chót vẫn còn thịt, quán nào quá nửa tô đã hết.

Nói về ăn uống, chàng chê những người Việt Nam sang Mỹ cưỡi ngựa xem hoa chê đồ ăn Mỹ dở tệ, nuốt không vô. Chàng nói họ chỉ vào những quán fast food hoặc trên fast food một chút, chứ chưa vào những quán ăn thứ thiệt của Mỹ, hoặc những nhà hàng phải đặt trước và phải ăn mặc chỉnh tề, nếu không họ sẽ mời mình biến đi cho nó thoáng.

Thường thì một người đàn ông có vợ nổi tiếng, nếu người ta không biết ông chồng thì chỉ cần nêu tên bà vợ thì người ta sẽ nhận ra. Nguyễn Năng Tế thường được gọi là ông Kiều Chinh, Ôn Văn Tài thường được gọi là ông Thanh Thúy, Mai Bá Trác là ông Khánh Ly Một, Nguyễn Hoàng Đoan là ông Khánh Ly Hai.

Tương tự như vậy, nếu ai chưa biết Thân thì chỉ cần nói ông Bích Liên là sẽ nhận ra ngay. Thật vậy, bác sĩ Bích Liên nổi tiếng hơn chàng, đeo đuổi một chuyên ngành khó, chưa có thuốc trị dứt và cũng là một ca sĩ hát dòng nhạc kén người nghe. Hai người cùng chọn con đường phục vụ cộng đồng, mỗi người chọn những lối khác nhau, bổ túc cho nhau và hầu như không đụng hàng.

Khi nào Bích Liên ra CD mới ở miền Tây thì vài ngày sau tôi ở miền Đông cũng nhận được. Có lần tôi nhận được một gói từ chàng, mở ra là tập thơ mới xuất bản của Tô Thùy Yên với chữ ký của tác giả. Tôi gọi sang cảm ơn một phần vì chàng còn nhớ tôi mê thơ Tô Thùy Yên, một phần vì chàng có đóng góp để xuất bản sách của thi sĩ và các văn sĩ khác; giữa thời buổi sách vở thơ phú không còn bao nhiêu người đọc.

BA
Tôi lan man những dòng này khi có tin Thân mất vì ung thư tụy tạng, cùng bệnh với Steve Jobs. Tôi tiếc vì tôi mất đi một người bạn thân, tôi tiếc vì Quận Cam mất đi một thổ công hay làm chuyên bao (cộng) đồng.

Bác sĩ Bích Liên làm theo lời dặn của chồng, chỉ tổ chức tang lễ đơn giản tối đa, yên lặng, không có gì phải ồn ào, “một ngày như mọi ngày”. Bạn bè thân quen nhận được thiệp mời đến dự một buổi chiều tưởng niệm ở Irvine, trong thiệp có ghi trang phục tự do, có nghĩa là không cần phải mặc hai màu trắng đen cổ điển, vì chàng từng nói như Bùi Giáng, cuộc đời này chỉ “vui thôi mà”.

Để hưởng ứng tinh thần lạc quan của bạn mình, chết là xong, chẳng có gì phải nhắng lên cả, tôi xin kết thúc những mẩu chuyện về Thân bằng một nụ cười đặc biệt của Bolsa mà chúng tôi từng share với nhau, một số bạn cùng khóa có lẽ đã nghe.

Tại khu hộ sinh của một bệnh viện ở Westminster có ba ông ngồi chờ tin tức của vợ mình đang đẻ ở phía trong. Một lúc sau, cô y tá mở cửa bước ra:

“Ông nào là chủ nhân của nhà hàng Song Long đâu?”
“Có tôi.” Ông thứ nhất đáp.
“Chúc mừng ông, bà nhà vừa sinh đôi.”

Một lúc sau, cô y tá lại mở cửa bước ra:
“Ông nào là chủ nhân của thương xá Phúc Lộc Thọ đâu?”
“Có tôi.” Ông thứ hai đáp.
“Chúc mừng ông, bà nhà sinh ba bé trai thật kháu khỉnh.”

Đến đây, ông thứ ba tiến đến cô y tá, thì thầm vào tai cô.
“Cô ơi, cô cho tôi ra ngoài hút điếu thuốc để xả stress một chút có được không?”
“Xin ông cứ tự nhiên. Nhưng mà này, có chuyện gì làm ông lo lắng, căng thẳng vậy?”
“Tôi là chủ quán Bò Bảy Món.”

Hai Chu

Quyền lực của con gái Jensen Huang có thể thách thức CEO tạm quyền Nvidia

16/11/2026 22:32

Sau khi nhà sáng lập Jensen Huang rời ghế CEO, Nvidia không chỉ đối mặt với bài toán chuyển giao quyền lực mà còn phải xử lý ảnh hưởng ngày càng lớn của con gái ông, Madison Huang.

Madison Huang, con gái của Jensen Huang, hiện vẫn đảm nhận một vị trí cấp cao tại Nvidia. Ảnh: Economictimes

Madison Huang, con gái của Jensen Huang, nhà đồng sáng lập kiêm cựu CEO Nvidia, vẫn giữ vị trí cấp cao tại tập đoàn chip Mỹ sau khi cha rời nhiệm sở. Vai trò và tầm ảnh hưởng của bà đang đặt Colette Kress, CEO tạm quyền của Nvidia, trước một thách thức không nhỏ trong việc tái định hình bộ máy lãnh đạo doanh nghiệp.

Quyền lực của con gái nhà sáng lập

Theo báo The New York Times,B b Madison Huang từng lớn tiếng chỉ trích các nhân viên Nvidia vì công tác chuẩn bị cho một hội nghị tại New Delhi không đáp ứng yêu cầu. Sự việc xảy ra vào tháng 2, trước thời điểm ông Jensen Huang dự kiến phát biểu tại sự kiện nhưng sau đó quyết định không tham dự và cử Jay Puri, một cộng sự lâu năm, thay thế.

Trong cuộc họp trực tuyến trước hội nghị, Madison đã khiển trách một số nhân viên, trong đó có ông Puri, vì cho rằng họ chưa chuẩn bị đầy đủ. Theo ba người nắm rõ cuộc họp, ông Puri cuối cùng phải ngắt lời và đề nghị Madison ngừng quát mắng để ông có thể trả lời các câu hỏi. Chưa đầy 6 tháng sau, ông Puri rời Nvidia.

Sự việc cho thấy vai trò đầy quyền lực nhưng đôi khi gây xáo trộn của Madison Huang, 35 tuổi, tại công ty do cha bà đồng sáng lập. Theo hơn một chục nhân viên hiện tại và cựu nhân viên Nvidia, trước khi Jensen Huang từ chức tuần trước, Madison đã trở thành người điều phối công việc cấp cao trên thực tế của cha mình, có ảnh hưởng đáng kể tới cả những lãnh đạo giàu kinh nghiệm hơn.

Tầm ảnh hưởng này hiện đặt ra thách thức trực tiếp đối với bà Colette Kress, người đang giữ vị trí CEO tạm quyền. Bà Kress phải nhanh chóng xác định Madison sẽ tiếp tục nắm giữ quyền lực đến đâu sau khi cha rời công ty, đồng thời xem xét vai trò của những thành viên khác trong gia đình Huang đang làm việc tại Nvidia, gồm con trai Spencer Huang và con rể Nico Caprez.

Ông Jensen Huang từ chức sau khi xuất hiện thông tin ông có quan hệ ngoài hôn nhân với một nữ lãnh đạo cấp cao Nvidia và một đối tác của công ty có trụ sở tại Singapore. Việc con gái ông tiếp tục hiện diện tại công ty làm dấy lên lo ngại trong hàng ngũ lãnh đạo cấp cao về khả năng bà có những ưu tiên xung đột giữa lợi ích của Nvidia và cha mình.

Những lo ngại này càng tăng trong vài ngày gần đây, khi các đồng minh của Jensen Huang tại Thung lũng Silicon và Phố Wall bắt đầu vận động để ông trở lại vị trí lãnh đạo. Tổng thống Donald Trump cũng tuyên bố ông không phản đối khả năng Jensen Huang quay lại.

Gia đình Huang, gồm Jensen, Madison và Spencer, cùng ông Puri không phản hồi các yêu cầu bình luận.

Tầm ảnh hưởng vượt xa chức danh

Madison Huang hiện giữ chức giám đốc cấp cao phụ trách tiếp thị sản phẩm AI vật lý tại Nvidia. Các đồng nghiệp đánh giá bà là người thông minh, có năng lực tiếp thị, nhạy bén trong công việc và có khả năng đại diện cho công ty trước công chúng.

Tuy nhiên, trên thực tế, vai trò của Madison vượt xa chức danh chính thức. Bà tham gia điều phối công việc cho cha, có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động tiếp thị và truyền thông của Nvidia, dự các cuộc họp hàng quý giữa Jensen Huang với đội ngũ điều hành, thường xuyên thuyết trình trước hội đồng quản trị và góp phần xây dựng hình ảnh cá nhân của cha.

Madison Huang cũng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hình ảnh gia đình. Tháng 5/2025, bà tham gia chủ chốt vào quyết định thuê công ty truyền thông khủng hoảng Heller để xử lý các vấn đề liên quan đến hình ảnh công chúng của gia đình. Theo năm người am hiểu chiến lược này, Madison cho rằng bộ phận truyền thông Nvidia chưa làm đủ để bảo vệ danh tiếng của cha và thúc đẩy việc đưa Heller vào hỗ trợ xử lý những vấn đề liên quan đến ông.

Khi báo New York Times đăng bài vào tháng 10/2025 về hoạt động kinh doanh giữa Nvidia với Megaspeed và mối quan hệ thân thiết giữa Jensen Huang với Alice Huang, Madison đã thúc giục bộ phận truyền thông phản ứng mạnh mẽ, đồng thời đề nghị Heller hỗ trợ.

Madison Huang cũng nổi tiếng là người nóng tính, được cho là giống cha bà. Theo ba người nắm rõ sự việc, số lượng khiếu nại của nhân viên về cách quản lý của bà nhiều đến mức bộ phận nhân sự Nvidia đã yêu cầu bà tham gia các buổi hướng dẫn hàng tuần trong vài tháng để cải thiện phong cách lãnh đạo.

Bài toán quản trị sau biến động

Trong những năm qua, Madison Huang nhiều lần bất đồng với CEO tạm quyền Colette Kress, khi đó là Giám đốc tài chính Nvidia, đặc biệt liên quan đến các khoản đầu tư mà bà Kress theo đuổi trong lĩnh vực robot và những thương vụ mà Nico Caprez muốn thực hiện với các doanh nghiệp trung tâm dữ liệu.

Khi ảnh hưởng của Madison tại Nvidia gia tăng trong ba năm qua, hơn một chục lãnh đạo chủ chốt được nhân viên công ty cho là đã rời đi vì không muốn tiếp tục làm việc với bà.

Madison cũng từng lớn tiếng với cả anh trai và những lãnh đạo có vị trí quản lý trực tiếp hoặc cấp bậc cao hơn bà trong sơ đồ tổ chức. Cuối năm ngoái, trong một cuộc họp trực tuyến, bà chỉ trích gay gắt các nhân viên thuộc bộ phận tiếp thị. Một phó chủ tịch đã phải rời khỏi cuộc gọi, theo hai người nắm rõ sự việc.

Tháng 3 năm nay, trước hội nghị dành cho các nhà phát triển của Nvidia, Madison tiếp tục chỉ trích Ian Buck, một phó chủ tịch công ty và là người sáng tạo CUDA, phần mềm cho phép sử dụng chip Nvidia để huấn luyện AI.

Các con của ông Jensen Huang có những con đường khác nhau trước khi gia nhập Nvidia.

Madison tốt nghiệp Viện Ẩm thực Mỹ năm 2012, sau đó học làm bánh và rượu vang tại Le Cordon Bleu ở Paris và London trong giai đoạn 2013-2015. Bà từng quản lý các khách sạn cao cấp và một cửa hàng bánh ngọt Italy thuộc tập đoàn hàng xa xỉ LVMH trong bốn năm. Năm 2019, bà bắt đầu học tại Trường Kinh doanh London và gia nhập công việc kinh doanh của gia đình vào năm 2020.

Spencer Huang, 36 tuổi, tốt nghiệp Columbia College Chicago năm 2013. Sau đó, ông sở hữu một quán bar tại Đài Bắc trong tám năm trước khi gia nhập Nvidia năm 2022. Hiện ông là giám đốc quản lý sản phẩm phụ trách lĩnh vực robot. Bảy người am hiểu công việc của Spencer nhận xét ông khá kín tiếng và tập trung vào trách nhiệm chuyên môn.

Nico Caprez, chồng Madison, từng học cùng bà tại Trường Kinh doanh London. Ông gia nhập Nvidia năm 2024, nhanh chóng tham gia sâu vào hoạt động phát triển kinh doanh và hiện giữ chức phó chủ tịch phụ trách tăng trưởng hạ tầng AI toàn cầu.

Theo David Yoffie, giáo sư Trường Kinh doanh Harvard, người từng tham gia hội đồng quản trị của hơn 12 doanh nghiệp, việc trao quyền cho người thân trong gia đình thường là một quyết định không khôn ngoan. Ông nhận định có rất ít trường hợp mô hình này hoạt động hiệu quả.

Thu Hằng/Tin tức (Tổng hợp)

Blog Archive