Saturday, November 21, 2026

Vui buồn chuyện nghề nghiệp!

Hè năm 1997, sau khi hoàn tất chương trình 4 năm business administration (quản trị kinh doanh) ở đại học UC Santa Barbara, tôi chính thức tìm kiếm công việc toàn thời gian. Suốt 7 năm đầu, kể từ ngày đến Mỹ, tôi chỉ làm lơ tơ mơ những công việc bán thời gian để kiếm vừa đủ tiền trang trải cho cuộc sống hằng ngày và tập trung vào việc học.

Nhưng sau nhiều tháng gửi đơn xin việc đến nhiều công ty khác nhau, tôi vẫn không thể kiếm được một chỗ làm đúng như ngành mình đã chọn. Ngày tháng chờ đợi trôi qua, tôi phải tiếp tục lăn lộn với đủ thứ nghề cũ điển hình như nghề giao tiếp khách hàng ở các tiệm furniture Club, furniture Emporium, và Levitz furniture.

Cuộc sống Mỹ ngày càng khó khăn, không như những người may mắn đến đây từ năm 1975. Cuộc sống càng khó khăn, tôi càng nghĩ đến câu tục ngữ của ông bà xưa để tự an ủi mình.“Sông có khúc, người có lúc”.

Vì ông Trời Không để ai phải chịu thiệt thòi suốt cả một đời. Thế là cuối cùng do cơ duyên, kể cả sự may mắn, tôi cũng dừng bước ở một nghề mà phần lớn người Việt mình “chê”. Vì sao họ chê? Vì họ nghĩ (công việc này chỉ ngồi lượm tiền cắc). Viết đến đây không biết bạn đọc đã hình dung tôi đang làm nghề gì mà bị nhiều người chê chưa? Đó chính là nghề kinh doanh tiệm giặt.

Thật vậy, tôi kinh doanh ngành tiệm giặt và ngồi lượm tiền cắc như vậy tính đến nay cũng đã tròn 25 năm. Với chừng ấy thời gian cũng đủ để tôi nếm trải mọi buồn vui trong nghề.

Mỗi ngày, mỗi tháng, tôi nhận khá nhiều câu hỏi từ bạn bè cho đến những vị khách hàng quen thuộc, và phần lớn họ thường hỏi tôi những câu hỏi khá giống nhau, và lúc nào tôi cũng tận tình chia sẻ, chẳng giấu giếm chuyện trong nghề.

Rất nhiều bạn bè kể cả bà con ruột rà máu mủ khi biết tin tôi vào nghề tiệm giặt, họ thường liên tưởng rất đơn giản đến nghề giặt ủi giống như ở Vietnam, hoặc nghĩ rằng: mở tiệm là thuê mướn địa điểm, bỏ ra một số tiền nhỏ mua vài chiếc máy bình thường như loại máy gia dụng ở nhà. Tiệm mở cửa, khách hàng mang áo quần đến, tự bỏ vào máy, bỏ tiền cắc vào rồi bấm nút cho máy chạy. Cuối ngày, người chủ chỉ việc đến đổ tiền vào bao, sáng mai mang ra nhà bank là xong……. 

Nghe có vẻ đơn giản có phải vậy không hở các bạn? Thế nhưng, đâu ai biết rằng khi đầu tư một tiệm giặt ở Mỹ, điều đầu tiên đòi hỏi chủ đầu tư cần phải bỏ ra một số vốn rất lớn. Thuê mướn kiến trúc sư thiết kế bản vẽ theo ý mình, trình bản vẽ cho thành phố và đợi chờ hoàn tất mọi chỉnh sửa bản vẽ trước khi bắt tay vào xây dựng. Thời gian thường kéo dài kể từ lúc thiết kế bản vẽ cho đến ngày khai trương, trung bình từ 18 tháng đến hai năm rưỡi tùy theo sự khó dễ của mỗi City. (Ở Mỹ không có chuyện quen biết hay hối lộ). Nên thời gian cứ bị kéo dài lê thê là chuyện bình thường.

Trong bà con dòng họ còn có người ngạc nhiên và thắc mắc rằng tôi lấy đâu ra vốn để kinh doanh? Khi trước đây “nó” chỉ đi làm thuê với đồng lương năm cọc, ba đồng. Họ còn mỉa mai rằng tôi may mắn lấy được vợ giàu nữa mới lạ chứ! Thật tình mà nói: Tôi chỉ là một người đàn ông có ngoại hình bình thường, không cờ bạc, rượu chè, gái gú, 2 vợ, ý lộn… một vợ và 2 con, cao không quá 5 feet 7, cân nặng vừa đúng 150 pound, yêu màu áo trắng học trò, đam mê dòng nhạc Trịnh, yêu thương thú cưng như chó, heo, gà, vịt, trâu, bò, ngỗng, cá, ếch, nhái kể cả khỉ con và dê con…..Đôi khi nhìn lại mình cũng chẳng thấy mình có tài cán gì. Đúng, quả thật là vậy…. thì con gái nhà giàu nào mà chịu lấy tôi?

Không vốn thì vay mượn. Điểm tín dụng ở Mỹ rất quan trọng. Chuyện vay mượn ở Mỹ rất khó, nhưng khó mấy cũng không có nghĩa là không làm được, miễn sao mình có khả năng chi trả đúng hẹn khi vay mượn là được.

Ngày tôi thật sự bước vào nghề rồi mình mới hiểu, kinh doanh ngành giặt, sấy ở Mỹ không chỉ là chuyện giặt, chuyện sấy quần áo. Đó là một công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn, chịu khó, khả năng chịu áp lực cao và tầm nhìn xuyên suốt đến từng ngõ ngách…. Góc khuất thì khá nhiều, và góc khuất đầu tiên chính là máy móc. Mỗi tiệm thường thiết kế từ 100 đến 120 máy đủ các loại lớn nhỏ, và mỗi trong bọn chúng đóng vai trò như mỗi công nhân làm việc lặng lẽ suốt ngày. Cái hay của bọn chúng là chẳng bao giờ giận hờn hay cãi lại lời chủ, đặc biệt không phải lo chúng đi làm trễ….. Nhưng có một điều khi chúng hoạt động tốt thì mọi chuyện xảy ra suôn sẻ. Nhưng chỉ cần vài tên trong bọn chúng cảm cúm, nhức đầu, sổ mũi đúng lúc khách hàng đang đông thì cũng nhức đầu không kém. Có những lúc chỉ một lỗi nhỏ cũng có thể khiến tôi mất cả buổi để tìm nguyên nhân.

Càng làm lâu, tôi càng nhận ra một điều: kinh nghiệm nhiều không có nghĩa là mình biết hết. Mỗi ngày tôi vẫn gặp những “bệnh” mới. Có những lỗi nhìn tưởng đơn giản. Nhưng khi bắt tay vào kiểm tra mới thấy vấn đề nằm ở một chỗ hoàn toàn khác. Có những “ca” phải mất rất nhiều thời gian để tìm hiểu lý do, có khi phải suy luận qua đêm và loại trừ từng khả năng mới có thể tìm ra đúng nguyên nhân “bệnh lý”. Vì vậy, đôi khi sửa máy giặt, máy sấy loại công nghiệp không những đòi hỏi tay nghề cao mà còn cần ở sự kiên nhẫn và thời gian để “chẩn bệnh” cho đúng.

Hai mươi lăm năm trong nghề, điều hành, chăm sóc, cưng chiều một chuỗi cửa tiệm với số lượng trên một ngàn máy giặt, máy sấy lớn nhỏ, cộng thêm máy bán xà bông, máy bán bánh kẹo và máy bán nước ngọt, thì mỗi ngày có ít nhất từ 5-10 máy trở chứng là chuyện bình thường. Với số lượng “công nhân” nhức đầu, sổ mũi mỗi ngày như vậy đã giúp tôi, một ông “bác sĩ bất đắc dĩ “ ngành máy giặt, máy sấy có thêm nhiều kinh nghiệm, và dạy tôi biết rằng mình vẫn còn phải học hỏi không ngừng nghỉ. Thỉnh thoảng có người lại hỏi tôi:

- Sao anh không nuôi một vài người thợ rồi giao việc sửa máy cho họ để anh đỡ phải vất vả hơn?

Dĩ nhiên là có chơ. Một mình làm sao cho xuể. Nhưng chuyện sửa máy còn tùy vào bệnh lý của máy như thế nào nữa. Có những loại bệnh đích thân mình phải ra tay mới yên tâm. Giao cho họ, gặp người không có tánh tỉ mỉ nhiều khi lợn què thành lợn chết thì khổ. Càng ngày máy móc càng thay đổi, công nghệ ngày càng phát triển, và những “căn bệnh mới” vẫn luôn xuất hiện làm mình nhiều khi muốn nổ tung cái đầu.

Tôi vẫn còn học và học mãi với những ông kỹ sư, kỹ thuật viên làm trong hãng chế tạo máy. Vì chắc chắn họ phải là những người có trình độ chuyên môn cũng như kinh nghiệm hơn hẳn mình. Ngoài ra, mỗi ngày tôi còn phải đối diện với những ca khó và thực tế học được từ những lần chẩn bệnh thất bại. Làm nghề lâu năm càng thấy mình kém cỏi. Khó nhất là những lúc mình đã sửa rồi, tưởng xong, ai dè khi cho máy chạy thử …. lại phát sinh lỗi khác. Lúc đó chẳng còn gì để nản cho bằng. Những lúc gặp phải trường hợp trên, tôi phải học cách bình tĩnh, về nhà nghỉ ngơi, hát hò hay viết lách, rồi hôm sau trở lại vào sáng sớm mang theo bộ óc minh mẫn hơn để dễ bề suy luận.

Kinh doanh ngành máy giặt, máy sấy ở Mỹ luôn dạy cho tôi những điều khá quan trọng đó là quan tâm đến khách hàng, lối hành xử và cách thức phục vụ khách hàng. Ai cũng biết nghề này không cao quý như nghề bác sĩ, luật sư. Nhưng nghề này cũng có những lợi ích đáng kể mà đôi khi các vị luật sư, bác sĩ cũng mơ ước được vào nghề này không kém, điển hình như ông bác sĩ hàng xóm của tôi cũng lân la thăm hỏi luôn.

Thật vậy, kinh doanh ngành tiệm giặt ở Mỹ không hào nhoáng như những nghề cao quý khác. Nhưng một khi đã chọn nghề này thì phải học cách yêu nghề như yêu những ngày nắng đẹp kể cả những lúc mưa gió khó khăn, căng thẳng. Có những ngày tưởng chừng như không thể chịu đựng nổi …. lại là những lúc giúp mình trưởng thành hơn trong sự nghiệp.

Đằng sau tiếng máy giặt và máy sấy chạy liên tục mỗi ngày là cả nỗi vui buồn của một người âm thầm lặng lẽ sống chết với nghề phục vụ khách hàng, giúp khách hàng có những bộ quần áo mới thơm tho để sử dụng hằng ngày. Một công việc không hào nhoáng, không sạch sẽ và cao sang, nhưng làm với tất cả sự nhạy bén, niềm đam mê, và ham học hỏi thì ngành kinh doanh tiệm giặt luôn là một nghề có thể tạo nên nguồn thu nhập ổn định để nuôi dạy con cái nên người.

MƯỜI RẠNG

No comments:

Blog Archive