HOA VÔ SINH
(Irina As)
*
Anna tỉnh dậy bởi sự tĩnh lặng bao trùm trong ngôi nhà.
Cô ngồi dậy trên giường, lắng tai nghe. Ngoài cửa sổ, tiếng mưa rơi rả rích. Một trận mưa dầm nặng hạt của mùa thu, đã kéo dài từ đêm hôm trước. Những dòng nước đục bò ngoằn ngoèo trên mặt kính, khiến thế giới bên kia nhòe đi, mất hẳn hình hài.
— Grisha, — cô gọi.
Không một tiếng đáp.
Anna đứng dậy, khoác chiếc áo choàng và đi quanh nhà. Ngoài hành lang không còn bóng dáng đồ đạc của anh. Trong bếp trống hoác. Trên bàn, bát đĩa từ tối hôm qua vẫn chưa rửa, chiếc ấm đun nước đã nguội ngắt. Ở hiên nhà cũng chẳng có ai.
Cô bước ra hiên. Những giọt mưa lạnh buốt quất thẳng vào mặt. Sân nhà trống không. Cánh cửa chuồng bò hé mở. Anna bước tới, ghé mắt nhìn vào trong. Con bò vẫn đứng yên tại chỗ, nhai cỏ và quay cái mõm nặng nề về phía cô.
Anna đứng lặng trong chuồng, nghe tiếng mưa đập lộp bộp trên mái ngói, nghe tiếng quạ kêu vang vọng đâu đó từ phía xa. Và đột khắc, cô hiểu ra — bằng cả cơ thể, bằng tận sâu tâm can — rằng Grisha không ra ngoài có việc. Rằng anh ta đã bỏ đi. Đi hẳn.
Cô quay trở lại nhà, ngồi thừ lên chiếc ghế đẩu cạnh bàn và cứ ngồi thế suốt khoảng một tiếng đồng hồ. Cô mất hoàn toàn khái niệm về thời gian. Nhìn chằm chằm vào cốc trà uống dở, vào chiếc thìa của anh vắt ngang trên miệng bát, và trong đầu cô cứ vẩn vơ mãi một câu hỏi: vì sao?
Họ đã sống với nhau mười năm. Mười năm cô dậy sớm hơn anh, chuẩn bị bữa sáng, làm việc đồng áng, lo toan mọi bề gia thất. Mười năm cô làm vợ anh — một người vợ trầm lặng, nhẫn nhịn, mờ nhạt. Người mà người ta gọi là «con vợ đảm», nhưng chẳng bao giờ thốt lên hai chữ «hạnh phúc».
Họ không có con.
Ban đầu họ chờ đợi. Những năm đầu, họ vẫn tin — sắp rồi, sắp có rồi. Sau đó, Ania bắt đầu bôn ba khắp các phòng khám. Bác sĩ này bảo: «Khỏe mạnh cả, cứ đợi đi». Người khác lại bảo: «Phải kiểm tra lại chồng xem sao». Nhưng Grisha kiên quyết không chịu đi khám. Anh ta là một gã đàn ông lực điền, chăm chỉ, thuộc tuýp người cho rằng nếu có chuyện gì không ổn thì lỗi chắc chắn tại đàn bà. Đầu óc anh ta vốn được định hình như thế.
— Cô là kẻ vô sinh, — một bận, vào khoảng năm thứ năm, anh ta bảo cô. Nói không phải bằng giọng hằn học, mà buông xuôi kiểu phó mặc, cứ như đang khẳng định một sự thật hiển nhiên. — Cô chẳng khác nào một cành cây khô khốc.
Lúc ấy, Anna đã khóc. Anh ta bỏ đi ngủ, còn cô cứ ngồi thầm lặng bên bếp lửa, nhìn đờ đẫn ra ô cửa sổ và tự hỏi: vì sao cơ chứ? Cô đã gây nên tội tình gì? Đâu phải cô muốn thế. Đâu phải cô không cầu xin, không khẩn khoản.
Rồi dần dần cô cũng cam chịu. Thói quen thay thế tất cả. Cô tập thích nghi với sự trống rỗng trong tâm hồn. Gầy dựng công việc đồng áng, nuôi gà, nuôi ngỗng. Làm việc quần quật đến mức tối về đôi chân rã rời không đứng vững. Để mà không phải suy nghĩ. Để không cảm nhận thời gian cứ thế trôi đi, trong khi ngôi nhà vẫn lạnh lẽo một góc im lìm.
Còn Grisha, qua năm tháng, ngày càng trở nên lầm lì, hắc ám. Anh ta bắt đầu đay nghiến, trách móc.
— Cứ nhìn thằng Kolka Petrov mà xem, người ta đã sinh đứa con thứ ba rồi. Còn chúng ta mãi vẫn thui thủi hai mạng già.
— Mẹ tao sinh liền ba đứa. Còn mày… Đồ hoa vô sinh, Anka ạ. Đúng là đồ hoa vô sinh.
Cô nhẫn nhịn. Biết đi đâu về đâu bây giờ? Chồng ruột thịt, nhà cửa, ruộng vườn, mười năm thanh xuân. Tất cả những gì cô có trên đời.
Rồi sau đó, Grisha bắt đầu uống rượu. Và sau mỗi chén cay, cơn thịnh nộ vốn bị anh ta nén chặt trong lòng lại trào lên sôi sục. Anh ta quát tháo cô, chì chiết, thậm chí có lần còn thượng cẳng chân thượng cẳng tay chỉ vì bữa tối không đủ nóng. Hôm ấy, Anna hoảng hốt chạy trốn ra ngoài trong bộ dạng áo quần xộc xệch, đứng nép sau chuồng bò đến tận tối mịt, đợi cho đến khi anh ta say ngủ mới dám mò vào. Sáng hôm sau, cô lại vờ như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Bởi vì làm thế sẽ nhẹ lòng hơn.
Và giờ đây, anh ta đã đi mất. Bỏ đi rồi.
Anna đứng dậy, bước đến lò sưởi, nhóm lửa. Đặt ấm nước. Rửa sạch đống bát đĩa. Cho bò ăn. Vắt sữa bò. Lùa đàn ngỗng ra ao. Cô làm tất cả những gì bản thân vẫn làm đều đặn mỗi sáng suốt mười năm qua. Chỉ khác là giờ đây chỉ có một mình.
Và mãi đến tối mịt, khi màn đêm buông xuống, cô mới ngồi sụp xuống giường, hai tay ôm ghì lấy bờ vai gầy và oà khóc.
Hai ngày trôi qua. Grisha không về. Ngày thứ ba, ngày thứ tư cũng chẳng thấy tăm hơi. Ban đầu Anna ngóng trông từng tiếng động nhỏ, thò cổ ra cửa sổ mỗi khi nghe tiếng chó sủa ngoài ngõ.
Đến ngày thứ năm, chị gái của Grisha là Valentina đột ngột ghé sang. Hơn em trai năm tuổi, Valentina là người phụ nữ góc cạnh, quả quyết và sắc sảo như dao cau. Chị ta sống ở ngôi làng bên kia khu rừng, rất hiếm khi qua lại. Nhưng lần này lại cất công đến tận nơi.
Bước vào nhà không thèm gõ cửa, chị ta kéo ghế ngồi phịch xuống bàn. Đảo mắt quan sát một lượt — ngăn nắp, sạch sẽ, đâu ra đấy. Rồi nhìn thẳng vào mắt Ania, cất giọng lạnh tanh:
— Thế nào, chơi cho lắm vào rồi giờ tính sao?
Anna ngẩn người chết sững.
— Chị Valia, chị đang nói gì thế?
— Thì chuyện đó chứ chuyện nào, — Valentina nhát gừng cắt ngang. — Thằng Grisha đang ở nhà tôi. Nó đến hôm kia, trong trạng thái say khướt và hằn học. Nó bảo: «Thế là đủ lắm rồi. Tôi không thể sống với cô ta thêm ngày nào nữa». Nó bảo cô là kẻ vô sinh, chẳng có lấy mụn con và đời này kiếp này cũng chẳng thể sinh nở gì. «Còn tôi, — nó nói thế đấy, — tôi muốn có một đứa con trai. Tôi muốn có người nối dõi».
Ania đứng chôn chân giữa gian nhà gỗ, lắng nghe từng từ thốt ra rơi bộp bộp xuống người mình nặng trịch như đá tảng. Cô thừa biết Grisha nghĩ về mình như thế. Biết từ lâu lắm rồi. Nhưng nghe chính chị chồng thốt ra điều ấy ngay trước mặt, cảm giác đau đớn chẳng khác nào ăn một cú tát cháy má.
— Chị Valia, — cô thì thầm. — Vợ chồng tôi đã chung sống mười năm trời. Em…
— Mày thì sao? — Valentina chặn họng. — Mày làm được cái tích sự gì hả Ania? Ngôi nhà này do một tay nó tự tay xây nên. Còn mày thì làm gì? Quanh quẩn giặt giũ với nấu nướng á? Việc đấy thì con đàn bà nào chẳng làm được. Thế nhưng mày lại chẳng thể sinh cho nó một mụn con. Và tao dám chắc đời mày cũng chẳng đẻ nổi đâu. Bác sĩ họ bảo sao cơ chứ?
— Bác sĩ bảo em hoàn toàn khỏe mạnh, — Ania mím môi nghẹn ngào. — Họ bảo cần phải kiểm tra lại anh Grisha…
— Ồ, thế ra mày lại giở giọng này à! — Valia đứng phắt dậy, đôi mắt nheo lại sắc lẹm. — Tức là lỗi do thằng Grisha? Thằng Grisha to khỏe như vâm thế kia mà lại có lỗi á? Này nhé Ania, tao nói thẳng cho mày biết. Thằng Grisha sẽ không thèm quay lại đâu. Nó là đàn ông, không tiện mặt ra tay đuổi vợ, không đáng mặt nam nhi. Nó phái tao đến đây. Và tao tuyên bố luôn: thu dọn hành lý cút đi đi.
Ania ngước nhìn chị ta, tai hoa mắt chóng mặt như không tin nổi vào thính giác của mình.
— Ý chị là sao — thu dọn hành lý? Đây là nhà của em. Em sống ở đây mười năm nay cơ mà.
— Đây là nhà của nó, — Valentina gằn từng tiếng rành rọt. — Nó là người dựng lên. Và từ nay mày không được phép đặt chân ở đây nữa. Grisha đã phán: «Tôi không muốn nhìn thấy mặt cô ta, bảo cô ta cút đi». Thế nên là… khôn hồn thì dọn đi cho êm chuyện, Ania…
Anna đứng trân trân không động đậy. Mọi giác quan bên trong tê dại đi. Cô nhìn chằm chằm vào Valia — người từng có lúc gọi cô là em gái, người từng ngồi chung bàn ăn với cô — và nhận ra chị ta hoàn toàn nghiêm túc. Rằng sau lưng chị ta là sự chống lưng của Grisha. Rằng hắn ta không tự thân xuất hiện vì hèn nhát, vì sợ gánh tiếng ác kẻ tiểu nhân. Hắn phái chị gái đến để ra tay tàn nhẫn thay mình.
— Em còn bao nhiêu thời gian? — Ania khẽ hỏi.
— Cho đến tối, — Valentina lạnh lùng đáp. — Dọn sạch đồ đạc của mày đi. Toàn bộ những gì thuộc về mày. Còn nhà cửa với gia súc là của thằng Grisha. Mày đã cản trở cuộc đời nó suốt mười năm trời, nên tốt nhất hãy biết ơn vì tụi tao còn cho mày cuốn gói theo cách êm thấm này đấy.
Chị ta quay gót đi về phía cửa. Tới bậc thềm, đột ngột ngoảnh lại dằn giọng:
— Và đừng có dại dột mà mang nhau ra tòa kiện cáo. Thằng Grisha nó giã cho mày nát như tương đấy. Hiểu chưa?
Rồi lẳng lặng bước ra ngoài.
Ania đứng giữa căn phòng trống trải. Chính cái ngôi nhà nơi cô đã gắn bó ròng rã mười năm trời. Nơi từng thớ ván sàn cô đều thuộc lòng, từng món đồ đều nằm đúng vị trí quen thuộc. Và lúc này, cảm giác tê tái, nặng nề mới thấm sâu vào tâm trí: nơi đây không còn là nhà của cô nữa. Và kỳ thực, chưa bao giờ nó thực sự thuộc về cô cả.
Đến chập tối, Ania đã gói ghém xong xuôi mọi thứ. Tất cả thu gọn vừa vặn trong một chiếc tay nải vải to và một chiếc túi xách cũ kỹ.
Cô đứng thẫn thờ ở hiên nhà, nhìn chằm chằm vào bọc hành lý. Mười năm thanh xuân — để rồi tất cả những gì sót lại chỉ có thể gom gọn trong đôi tay. Cô nghĩ đến con bò, đàn gà, đàn ngỗng, nghĩ đến bức tường nhà do chính tay cô quét vôi, cái lò sưởi tự tay cô nhóm lửa, khu vườn tự tay cô gieo trồng. Tất cả vẫn ở lại đó. Và tất cả đều chẳng phải của cô.
Grisha rốt cuộc vẫn không hề xuất hiện. Cả tối hôm đó lẫn ngày hôm sau đều biệt tăm. Hắn lại sai Valia đến kiểm tra, và mụ ta săm soi thấy Ania đã dọn sạch đồ đạc liền tống tiễn cô ra tận cửa ngõ. Bên ngoài trời lạnh buốt, lất phất mưa phùn, Anna đứng đơn độc với chiếc tay nải và túi xách trên tay, bơ vơ không biết phải đi về đâu.
— Giờ mày định đi đâu? — Valentina cất giọng hỏi, trong khoảnh khắc ấy, có lẽ ánh lên chút gì đó gọi là sự thương hại thoáng qua.
— Em không biết, — Anna thì thầm.
Cô cứ thế bước đi dọc theo con đường làng. Đi ngang qua những mái nhà, qua những hàng rào quen thuộc, qua những ánh mắt nhìn tò mò từ sau khung cửa sổ của xóm giang. Cô cứ đi thẳng một mạch không ngoảnh đầu nhìn lại.
Đi mãi cho đến trạm chờ xe buýt. Cô ngồi phịch xuống chiếc ghế băng, đặt bọc hành lý sang bên cạnh. Cơn mưa mỗi lúc một nặng hạt, từng đợt gió thốc cuốn theo những chiếc lá vàng ướt sũng bay là đà trên mặt đất. Anna ngồi đó, đờ đẫn ngóng về phía con đường chiếc xe buýt sắp chạy qua.
Một tiếng sau, xe buýt cũng đến. Anna bước lên xe và ngồi xuống. Qua ô cửa kính đượm sương mờ, cô thẫn thờ nhìn những cánh đồng, những dải rừng thưa và những ngôi làng xám xịt lướt qua ngoài kia. Và cô nghĩ về sự thật phũ phàng rằng cuộc đời con người hóa ra có thể sụp đổ tan tành chỉ trong đúng một ngày. Rằng mười năm dài đằng đẵng hóa ra chẳng thấm tháp vào đâu. Rằng người ta có thể làm vợ, làm chủ một gia đình — để rồi cuối cùng trắng tay hoàn trắng tay.
Thị trấn nhỏ có cái tên Tikhvin. Một cái tên nghe thật lạ lẫm, Ania nghĩ thầm khi ngước nhìn những ngôi nhà tư gia, mái nhà thờ u tịch và dòng sông uốn lượn ngoài khung kính xe. Tikhvin. Sự tĩnh lặng. Phải chăng đây là một điềm báo? Phải chăng thứ cô cần chính là một chốn bình yên nào đó, nơi không một ai quen biết quá khứ của cô, nơi cô có thể bắt đầu lại từ con số không tròn trĩnh?
Cô bước xuống xe buýt và đứng giữa quảng trường đông đúc. Xung quanh người xe tấp nập vội vã lướt qua, chẳng ai thèm ngó ngàng đến cô. Ania chơ vơ ôm bọc hành lý đứng ngây người không biết phải rẽ hướng nào. Số tiền tiết kiệm trong người chẳng đáng là bao — dăm đồng lẻ chắt bóp qua nhiều năm, cộng thêm khoản tiền bố thí «dằn túi những ngày đầu» do Valia ném cho. Chắc chỉ đủ trang trải tối đa một tháng là cùng.
Cuối cùng cô cũng thuê được một gian phòng nhỏ từ một cụ bà lớn tuổi. Căn phòng hẹp có khung cửa sổ nhìn ra khoảnh sân sau, kê chiếc ghế sô-fa cũ kỹ cùng chiếc tủ quần áo sờn màu. Chủ nhà là một bà cụ ít nói nhưng tấm lòng nhân hậu. Bà lấy tiền thuê nhà rất rẻ, tuyệt nhiên không gặng hỏi hay tò mò về quá khứ của cô. Và đó chính xác là những gì Ania đang cần nhất lúc bấy giờ. Để không ai phải gặng hỏi. Để không ai phải thương hại. Để có thể đơn thuần tồn tại, không cần ngoảnh đầu nhìn lại đằng sau.
Công việc cũng được giải quyết nhanh chóng — cô xin vào làm nhân viên rửa bát cho quán ăn bình dân trong thị trấn. Công việc nặng nhọc, mỗi tối về đôi chân nhức mỏi rã rời, đôi bàn tay đỏ bừng vì nước nóng. Nhưng Anna vẫn vô cùng biết ơn. Bởi vì có việc làm đồng nghĩa với có tiền lương. Mà tiền lương chính là sự độc lập. Sống độc lập là đặc quyền mà suốt cả cuộc đời trước kia cô chưa từng có lấy một ngày.
Ngày tháng cứ thế trôi đi. Ania thức dậy từ khi trời còn mờ sương, đến nhà ăn làm việc cật lực đến tối mịt mới quay về trọ, tranh thủ ngủ ngơi, đọc sách hoặc đi dạo dọc những con phố nhỏ. Dần dà, cô cũng quen với nhịp sống mới. Quen với căn phòng chật chội, chiếc ghế sô-fa kêu cóp két, khung cửa sổ nhìn ra khoảnh sân có tiếng gà gáy sang canh mỗi sớm mai. Quen với sự cô độc.
Thỉnh thoảng, trong những đêm thanh vắng, cô lại nhớ về Grisha. Không căm hận, không oán trách — chỉ là nhớ lại. Nhớ cách anh ta cười sảng khoái thuở đôi mươi mới chớm yêu. Nhớ cái cách anh ta ôm bổng cô bước qua ngưỡng cửa ngày cưới. Nhớ những lời thề non hẹn biển sẽ sống đầu bạc răng long, cùng chết chung một ngày. Hóa ra tất cả những lời hứa hẹn ấy chẳng qua chỉ là gió thoảng mây bay.
Cô hoài niệm rồi tự tay buông bỏ chúng. Chút một, thật chậm rãi. Cô học cách tồn tại không có anh ta. Học cách tự lập một mình. Và rồi, rất chậm rãi, vết thương lòng sâu hoắm ngày nào bắt đầu dịu lại, trở nên tĩnh lặng và phẳng lặng như mặt nước trong một giếng sâu.
Nửa năm trôi qua. Ania sống khép kín, không giao du thân thiết với bất kỳ ai. Đi làm, về nhà, cứ thế luẩn quẩn. Bà cụ chủ nhà thỉnh thoảng lại mời cô sang uống chén trà nóng, và Anna luôn vui vẻ nhận lời để không làm phật lòng người ơn lớn tuổi. Bên tách trà ấm cúng, họ trò chuyện đủ thứ chuyện trên đời: thời tiết, vật giá, chuyện hàng xóm láng giềng. Cụ bà chưa bao giờ thắc mắc một lời về quá khứ của Anna. Và cô vô cùng biết ơn vì sự tinh tế ấy.
Cho đến một ngày nọ, cụ bà cất lời:
— Aniota này, hay là cháu ghé sang thăm nhà cậu hàng xóm cạnh đây xem sao, tên là Petr. Nó sống thui thủi một mình. Thỉnh thoảng bác vẫn mang ít súp sang cho nó. Hay cháu thử qua giúp đỡ thăm nom hộ nó một tay?
Ban đầu Anna từ chối khéo. Cô chẳng muốn vướng bận chuyện nhà ai. Nhưng bà cụ Sveta tỏ ra vô cùng quả quyết:
— Thằng Petr là người tốt tính lắm cháu ạ. Vốn dĩ rất thạo việc và chăm chỉ, cho đến khi nó gặp tai nạn mất đi một chân. Giờ thì thui thủi xó nhà, chả thiết tha gì nữa. Ghé qua thăm nó đi cháu.
Cuối cùng Anna cũng đồng ý đi.
Nhà của Petr nằm sát căn nhà bên cạnh. Một ngôi nhà kiên cố, sở hữu mảnh vườn rộng rãi nhưng giờ đây đã bỏ hoang mọc đầy cỏ dại. Anna gõ cửa, đứng đợi một lúc rồi lại gõ thêm lần nữa. Cánh cửa chậm chạp kẹt mở, xuất hiện ở ngưỡng cửa là một người đàn ông mái tóc đen nhánh. Một bên chân của anh ta đã bị cắt cụt cao hơn đầu gối, người tựa trên chiếc nạng gỗ.
— hào anh, — Anna cất lời. — Tôi mang đồ ăn từ chỗ bà Sveta sang. Bà nhờ tôi đưa phần súp này cho anh.
Người đàn ông lùi lại nhường lối:
— Vào đi.
Đó là cơ hội để Anna làm quen với Petr. Anh ta tròn bốn mươi tuổi, là một người đàn ông góa vợ và không có con cái. Từng làm công nhân nhà máy cho đến khi tai nạn nghiệt ngã xảy ra, cướp đi một bên chân. Kể từ đó, anh ta chìm đắm trong chuỗi ngày sống lay lắt dựa vào tiền trợ cấp thương tật, dần dà trượt dài vào men cay và nỗi cô đơn bủa vây. Anna nhận ra điều ấy ngay lập tức qua những vỏ chai rượu vứt lăn lóc ở góc phòng, qua thứ mùi ngai ngái ám ảnh trong căn nhà và cái nhìn vô định khắc khoải của anh ta vào khoảng không.
Cô đặt hộp súp lên bàn rồi ngồi xuống chiếc ghế đối diện. Anh ta lẳng lặng ăn, không hề ngẩng đầu nhìn lấy cô lấy một bận. Ăn xong, anh ta cất giọng khàn đục:
— Dù sao cũng cảm ơn lòng tốt của cô. Nhưng tôi chẳng hề nhờ vả ai cả.
— Là tấm lòng của bà Sveta thôi mà, — Anna điềm tĩnh đáp.
Anh ta nhếch môi cười nhạt. Và có điều gì đó trong ánh mắt ấy khẽ chuyển biến.
Kể từ ngày hôm đó, Anna bắt đầu thường xuyên ghé sang nhà Petr. Mang đồ ăn thức uống, dọn dẹp nhà cửa, giặt giũ quần áo. Ban đầu anh ta còn rụt rè từ chối — «thôi đừng bận tâm, tôi tự làm được», — nhưng về sau lại ngóng trông hình bóng cô mỗi ngày, thậm chí còn nở nụ cười đón chào khi cô bước chân đến cửa.
Họ trò chuyện với nhau vô số chuyện. Về cuộc đời, về quá khứ, về những điều từng khao khát nhưng mãi chẳng thành hiện thực. Petr kể về người vợ quá cố đã qua đời từ nhiều năm trước vì bạo bệnh. Kể về quãng thời gian bơ vơ lạc lõng sống không mục đích sau khi mất đi người bạn đời. Ania kiên nhẫn lắng nghe, không một lời ngắt lời. Bởi vì cô quá thấu hiểu cảm giác bị cướp sạch mọi thứ trên đời là như thế nào.
— Thế còn cô thì sao? — Một lần anh ta cất tiếng hỏi. — Vì sao cô lại thui thủi một mình thế này?
Anna chậm rãi kể. Kể hết mọi chuyện không giấu giếm. Về Grisha, về mười năm thanh xuân u uất, về việc bị chính chị chồng tàn nhẫn tống cổ ra đường. Về cách cô tha hương đến mảnh đất Tikhvin này với độc chiếc tay nải bọc hành lý trên vai.
Petr lặng người lắng nghe từ đầu đến cuối. Đoạn, anh ta nghiến răng:
— Đồ khốn nạn. Thằng chồng cô đích thị là một thằng khốn nạn.
Anna không tranh cãi câu nào.
Kể từ khoảnh khắc đó, mối dây liên kết giữa họ đã có sự thay đổi sâu sắc. Họ xích lại gần nhau hơn. Dù chưa phải là tình nhân, nhưng chí ít họ là những tâm hồn đồng điệu thấu hiểu nỗi đau của nhau. Những người từng trải qua sự dằn vặt tận cùng của tổn thương.
Anna nhìn thấy sự đổi thay từng ngày ở Petr. Anh ta bỏ dứt hẳn rượu chè, đơn giản vì không muốn cô trông thấy bộ dạng bệ rạc của mình. Anh ta xin làm mấy việc phù hợp và bắt đầu xắn tay vào tu sửa lại căn nhà — làm bất cứ thứ gì có thể trong tầm tay. Và rồi vào một buổi chiều nọ, khi Ania bước sang, bắt gặp anh đang ngồi thẫn thờ ngắm hoàng hôn buông xuống ngoài hiên nhà.
— Cô biết không, — anh ta cất lời trầm ngâm. — Đã có lúc tôi đinh ninh cuộc đời mình chính thức chấm hết. Khoảnh khắc mất đi một chân, tôi cứ nghĩ mọi thứ đã khép lại vĩnh viễn. Cho đến khi cô xuất hiện. Và tôi bỗng nhận ra, hóa ra cuộc đời vẫn còn nguyên vẹn ở phía trước.
Anna lặng lẽ ngồi xuống bên cạnh anh. Họ cứ ngồi lặng yên như thế, đắm mình trong rực rỡ hoàng hôn. Và trong khoảnh khắc ấy, sâu thẳm trong lồng ngực, Anna cảm nhận được một thứ xúc cảm mà từ lâu lắm rồi cô chưa từng có cơ hội trải nghiệm. Không phải thứ tình yêu cuồng nhiệt, mà là một cảm giác sâu thẳm, tĩnh lặng hệt như làn nước trong vắt dưới đáy giếng sâu. Một thứ bền bỉ và vững chãi hơn bất kỳ lời hoa mỹ nào trên đời.
Một năm trôi qua nhanh chóng. Ania chính thức dọn sang sống chung một nhà với Petr. Cả hai dường như chẳng mảy may để ý thời gian trôi, cứ thế tự nhiên gắn kết thành một gia đình nhỏ. Petr ngập ngừng ngỏ lời cầu hôn cô, cái vẻ ngượng ngùng lúng túng hệt như một cậu thiếu niên mới lớn:
— Ania, anh thừa nhận bản thân mình chẳng phải món quà gì tốt đẹp. Lại cụt một chân thế này… Nhưng mà em… anh thực sự cần có em trong đời. Không phải với tư cách một người giúp việc. Mà là… là chính em. Anh chẳng biết phải diễn tả thế nào cho đúng nữa.
Anna ngước nhìn anh, khóe môi vẽ nên một nụ cười rạng rỡ.
— Em hiểu mà, — cô khẽ đáp. — Em cũng cần anh.
Họ làm lễ đăng ký kết hôn trong sự chúc phúc ngập tràn nước mắt hạnh phúc của bà cụ Sveta.
Anna toàn tâm toàn ý chăm lo cho tổ ấm nhỏ của Petr. Và qua thời gian, ngôi nhà cũ kỹ bỗng lột xác hoàn toàn. Khu vườn hoang phế nay rợp bóng hoa thơm trái ngọt, phần mái nhà dột nát đã được lợp mới kiên cố, những khung cửa sổ luôn bừng sáng thứ ánh sáng ấm áp mỗi khi màn đêm buông xuống.
Rồi một ngày nọ, tính vừa tròn một năm rưỡi từ ngày họ về chung một nhà, Anna bắt đầu cảm thấy cơ thể có những triệu chứng lạ. Ban đầu cô chỉ nghĩ bản thân trúng gió cảm mạo thông thường, nhưng khi những trận nôn nao buổi sáng kéo dài liên tiếp, cô quyết định đến phòng khám kiểm tra.
Vị bác sĩ già mỉm cười hiền từ thông báo:
— Xin chúc mừng cô, cô sắp làm mẹ rồi.
Anna thẫn thờ bước ra khỏi phòng khám, lả người ngồi phịch xuống chiếc ghế băng ngoài hành lang. Hai hàng nước mắt chực trào tuôn rơi không sao kìm nại nổi. Một đứa con. Của chính cô — người từng bị gã chồng cũ hắt hủi gán cho cái danh hiệu «đồ vô sinh». Của người phụ nữ suốt mười năm trời ròng rã cầu khấn, bôn ba khắp các cửa bệnh viện, kiên định niềm tin. Của kẻ từng bị đuổi ra đường chỉ vì không thể sinh con.
Cô lật đật chạy ù về nhà và thông báo tin vui ấy cho Petr. Ban đầu anh ta trố mắt ngỡ ngàng chưa dám tin đó là sự thật. Rồi ôm chầm lấy cô vào lòng nghẹn ngào.
— Aniota của anh ơi, — anh thì thầm bên tai cô. — Em chính là món quà hạnh phúc lớn nhất cuộc đời anh. Em cứ việc dưỡng thai thật tốt cho anh. Mọi việc còn lại cứ để anh lo. Tất cả cứ để anh gánh vác.
Và anh đã làm được thật. Mọi việc lớn nhỏ trong nhà anh tự tay xoay xở hết — dù di chuyển khó khăn trên chiếc chân giả. Ania đẹp rạng rỡ hẳn lên. Mỗi khi đi dạo qua những con phố nhỏ, dáng đi thẳng thắn tự tin, khiến ai nấy nhìn theo cũng phải mỉm cười thiện cảm.
Và chín tháng sau, cô sinh hạ một tiểu công chúa khỏe mạnh, cứng cáp, mái tóc lơ thơ tơ vàng. Họ đặt tên con bé là Nadezhda (Niềm Hy Vọng). Bởi vì hy vọng chính là chiếc phao cứu sinh đã dìu dắt Ania qua những giông bão cuộc đời. Là thứ giúp cô không bao giờ gục ngã.
Petr sung sướng phát cuồng. Anh quấn quýt lấy con bé không rời nửa bước. Hết bồng bế, ầu ơ hát ru lại tỉ tê kể chuyện cổ tích cho con nghe. Và Anna đứng ngắm nhìn hai cha con họ, bỗng thấm thía rằng hạnh phúc thực ra rất giản đơn — đó là tìm đúng người thấu hiểu và bao dung lấy ta.
Ba năm trôi qua. Bé Nadenka ngày càng khôn lớn, biết đi, biết nói, líu lo chạy nhảy khắp khoảnh sân nhỏ. Cuộc sống của Ania và Petr cứ thế trôi đi trong bình yên và hạnh phúc ngập tràn. Ngôi nhà nhỏ luôn rộn rã tiếng cười trẻ thơ, ngập tràn những món đồ chơi và tã lót. Thỉnh thoảng, ngắm nhìn đứa con gái bé bỏng, Anna lại bùi ngùi nhớ về khoảnh khắc cô đứng đơn độc ôm tay nải ở trạm xe buýt năm nào, lòng hoang mang chẳng biết đi về đâu. Và thầm biết ơn định mệnh đã đưa lối chỉ đường cho cô đến với Tikhvin.
Cho đến một ngày nọ, sự tình cờ trớ trêu lại xảy ra.
Anna có việc ra chợ khu phố để sắm sửa đồ đạc cho bé Na. Và giữa dòng người tấp nập tại khu vực hàng rau củ quả, cô đột ngột chạm mặt một bóng dáng vô cùng quen thuộc. Valentina.
Người chị chồng của cô cũng sững sờ nhận ra đối phương. Cả hai khựng lại như đâm sầm vào một bức tường vô hình. Anna chủ động bước tới trước.
— Chào chị Valia, — cô cất tiếng điềm đạm.
Valentina ngẩn người trân trân nhìn cô một lúc lâu mới lắp bắp thốt nên lời:
— Anka… Dạo này cô thế nào?
— Vẫn tốt cả chị ạ, — Anna đáp nhã nhặn. — Em vẫn sống ổn. Đã tái giá và sinh được một cô con gái rồi.
Khóe môi Valentina run rẩy dữ dội.
— Con gái ư? — Chị ta hoảng hốt lặp lại. — Cô… cô đã sinh con được sao?
— Sinh rồi chứ chị, — Anna mỉm cười. — Và chị biết điều tuyệt nhất là gì không, Valia? Phải gửi lời cảm ơn sâu sắc đến chị vì ngày ấy đã tống cổ em ra khỏi nhà. Bằng không, có nằm mơ em cũng chẳng thể thấu hiểu được thế nào là hạnh phúc thực sự.
Valentina lặng lẽ cúi gằm mặt xuống. Và ngay khoảnh khắc đó, Anna sững sờ nhận ra người đàn bà thép từng nhẫn tâm hắt hủi cô ngày nào giờ đây đang bật khóc nức nở.
— Ania, — Valentina nghẹn ngào. — Xin hãy tha thứ cho chị. Xin ơn trên tha lỗi cho chị. Ngày đó… chị nào có suy nghĩ thấu đáo. Chị cứ đinh ninh rằng mình đang bảo vệ đứa em trai ruột thịt. Nào ngờ hắn… — Chị ta ngập ngừng, đưa tay vụng về quệt nước mắt. — Hắn lại đi cặp kè với một mụ đàn bà khác, một kẻ đã có sẵn con riêng. Nhưng mụ ta đời nào đẻ cho hắn nổi một mụn con nối dõi. Thằng Grisha đâm ra chán nản lại quay sang nát rượu. Con vợ mới thì đanh đá ghê gớm nên cũng sớm khăn gói bỏ đi. Cho đến lúc đó chị mới ngộ ra rằng thằng em trai mình mới chính là kẻ vô sinh từ gốc…
— Thế ra hắn mới chính là "hoa vô sinh" nhỉ, — Ania thản nhiên thốt lên.
— Chính nó, — Valentina gật đầu xác nhận trong tiếng nấc. — Chính nó, Aniota ạ. Còn cô… cô hãy rộng lượng bỏ qua cho chị nhé. Lúc ấy chị ngu muội quá…
— Em tha thứ cho chị lâu rồi, — Anna dịu dàng đáp. — Từ tận cái ngày em khăn gói rời đi cơ. Bởi vì tâm địa căm hận chỉ khiến con người ta mau mục nát. Còn em phải sống tiếp cuộc đời mình. Và em đang sống rất tốt đây thôi.
Cô quay người bước đi, dứt khoát không ngoảnh đầu lại phía sau. Bởi vì quá khứ đã chìm sâu vào dĩ vãng. Còn tương lai đang trải dài phía trước — nơi có tổ ấm bình yên, có người chồng thương yêu, có đứa con gái ngoan ngoãn. Và tất cả những thứ đó đều do một tay cô gầy dựng nên từ đống tro tàn đổ nát.
Tại thị trấn Tikhvin thanh bình ấy, có một ngôi nhà nhỏ mà mỗi sớm mai thức dậy luôn rộn rã tiếng cười trong trẻo của người vợ, nơi khoảnh sân rợp bóng cô bé tóc vàng đang líu lo chạy nhảy, nơi người đàn ông một chân đang cặm cụi sửa sang hàng rào với nụ cười mãn nguyện trên môi. Nơi ấy đang dung chứa một người phụ nữ từng bị ruồng bỏ, từng bị mỉa mai là "đồ hoa vô sinh". Thế nhưng chưa bao giờ khuất phục trước nghịch cảnh.
Cô đã tìm thấy chính mình ở chốn không ai mường tượng tới. Đã trở thành chỗ dựa không thể thiếu ở nơi chẳng ai từng mong đợi. Cô học cách yêu thương lấy chính bản thân mình — để rồi cả thế giới bao la này cũng mỉm cười ôm lấy cô.
*
(LĐH* st & dịch)

No comments:
Post a Comment