Thổ công Quận Cam
(Nhân giỗ đầu bạn ta)
MỘT
Nguyễn Văn Thân và tôi vào Không Quân cùng ngày sau vụ Mậu Thân 1968, tất cả 265 thằng chúng tôi được quân chủng gửi đi học khóa 7/68 ở Thủ Đức vì Trung Tâm Huấn Luyện Không Quân ở Nha Trang không còn chỗ chứa. Thân và tôi tuy cùng khóa nhưng hai thằng khác chìa vì khi mãn khóa 6 tháng quân sự căn bản đeo lon Chuẩn úy ở Thủ Đức, Thân bước vô cổng phi hành, tôi quẹo sang cổng không phi hành. Thân di tản năm 75, trở thành một doanh nhân thành công ở Quận Cam Cali, tôi vượt biển năm 81, làm cho VOA và Bộ Ngoại giao ở DC.
Khi còn ở Việt Nam, tôi và Thân không gặp nhau nhiều, Thân bay trực thăng Sư đoàn 3 KQ Biên Hòa, tôi ở Phòng Báo Chí Tân Sơn Nhứt. Còn nhớ khi tôi công tác Biên Hòa cho trận An Lộc 1972, có hôm tôi ngủ lại trong phòng cư xá của Thân, có hôm trong phòng của Trịnh Minh Nhật, sau khi ba thằng đấu láo đến quá khuya. Nhật, con tướng Trịnh Minh Thế, cũng bay trực thăng và đền nợ nước trong trận An Lộc.
Qua đến Mỹ, dù hai thằng ở bên bờ Đông Tây, Thân và tôi gắn bó với nhau một phần nhờ những lần họp mặt với các bạn cùng khóa; dịp này, ngoài những bữa ăn chính thức có mặt cả khóa, Thân thường có bữa ăn bên lề chỉ có vài bạn thân, qua đó tôi mới biết thêm về bạn mình; một phần khác nhờ tôi hay qua Cali chơi hoặc đi công tác cho VOA và Bộ Ngoại Giao.
Chẳng hiểu trời xui đất khiến thế nào mà từ một người tỵ nạn tay trắng, Thân trở thành chủ nhân một công ty cung cấp dịch vụ về trang bị điện cho các công ty tư nhân, chính quyền thành phố hoặc quận hạt. Một năm chỉ cần trúng thầu vài cú là khỏe re. Tôi không biết công ty Thân có bao nhiêu nhân viên, doanh số hàng năm là bao nhiêu nhưng có lần đến gặp Thân tại công ty, tôi phải bước qua một thư ký tóc vàng sợi nhỏ. Công ty có làm nón, áo có cổ, áo khoác ngoài có logo công ty để phát cho nhân viên và khách hàng. Thỉnh thoảng tôi cũng nhận được những món đó từ Bưu Điện. Mỗi cuối năm, công ty đãi ăn cho nhân viên, tính vào business expenses để bớt thuế; sẵn dịp, các bạn cùng khóa được ăn theo, ly đỏ tràn trề.
Mỗi lần tôi đến Quận Cam, Thân đều nói đến nhà ở hoặc lấy xe đi, xe xịn, nhưng một phần đi công tác thì có sở lo, một phần ở lâu bên Mỹ, tôi bắt chước thói quen người Mỹ, và thấy đúng, là cứ mướn khách sạn mà ở, xe cộ mà đi; bằng không sẽ làm bận rộn chủ nhà, chiếc xe lỡ quẹt vào xe ai thì bảo hiểm tăng tiền chủ xe thật là áy này. Chỉ có một lần tôi chịu ơn Thân khi một bạn nấu ăn chung trong tù cải tạo mới đi HO chân ướt chân ráo sang, tôi giới thiệu và được Thân nhận bạn ấy vào làm.
Thân và tôi gặp nhau lại ở Mỹ lần đầu tiên vào những năm 69-70 của thế kỷ trước tại căn cứ Không Quân Lackland, gần thành phố San Antonio, Texas. Theo thông lệ, trước khi phân tán đi các tiểu bang khác để học nghề, tất cả đều tập trung tại Lackland AFB để học thêm tiếng Anh, dù đã đủ điểm ECL bên Việt Nam. Sau Lackland, Thân đi học học trực thăng ở Fort Wolters, Texas; tôi đi Indianapolis, Indiana học báo chí quân đội.
Lackland AFB là nơi có trường dạy tiếng Anh của Bộ Quốc Phòng. Trường này không chỉ có quân nhân Việt Nam mà còn đủ các nước có nhận viện trợ Mỹ. Tại đây, chúng tôi ghen tị với một số học viên thuộc các nước không nhận viện trợ Mỹ, như Iran, khi đó vẫn là nước quân chủ giàu có thân Mỹ; nhà Vua Iran chi tiền để Mỹ huấn luyện cho quân nhân nước ông, khi du học ở Mỹ họ có phụ cấp đặc biệt, đủ tiền để mua xế hộp lái vi vu trên đường; còn chúng tôi thì phụ thuộc vào xe bus của căn cứ và các phương tiện dân sự công cộng. Khi đó, chỉ có Trung tá Trần Minh Thiện, người quản lý đám học viên KQVN du học, mới có quyền mua xế hộp và mang gia đình sang cùng.
Mỗi ngày, quân nhân Việt Nam tại Lackland AFB chỉ nhận được 6 đô la phụ cấp nhưng sống khá thoải mái. Tiền ăn ba bữa ở nhà ăn khoảng 2 đô la, ở cư xá quân nhân hai người một phòng miễn phí, coi như còn lại 4 đô la bỏ túi tiêu vặt, chi nặng nhất là quà cáp gửi về Việt Nam. Hai ngày cuối tuần nghỉ học thường có mấy anh Mễ vào căn cứ dụ chở chúng tôi mấy tiếng đồng hồ vượt biên qua thị trấn Laredo của Mexico nghe nhạc Latino, nhâm nhi chút Tequila v.v.
Thân và tôi đồng ý rằng nước Mỹ bây giờ không còn như trước; khi đó, nội bộ mỗi đảng không chia rẽ như bây giờ, giữa hai đảng cũng không chửi nhau chí chóe như bây giờ, nếu có những bất đồng, hai đảng giải quyết với nhau một cách lịch sự, văn minh, luật pháp thực thi một cách rõ ràng và dứt khoát. Phụ cấp 6 đô la mỗi ngày mà chúng tôi nhận được lúc đó, bây giờ chỉ còn mua được ly cà phê Starbucks.
Chúng tôi cũng đồng ý rằng thằng Mỹ chơi đểu bỏ rơi mình nhưng ngược lại nó cũng chịu chứa chấp bọn mình qua các chương trình tỵ nạn, HO… nếu không, mình vẫn còn khóc ròng vì thuộc bên thua cuộc.
Thân và tôi còn những đề tài đồng ý và không đồng ý khác, đồng ý nhiều hơn; nhưng tôi xin ngưng ở đây để giải thích tại sao tôi gọi Thân là thổ công Quận Cam?
HAI
Thân không phải là người Việt ở Quân Cam lâu nhất, nhưng hầu như mọi chuyện ở đây chàng đều nắm được, chàng biết từ thượng vàng Thanh Việt Nguyễn Sympathizer cho đến hạ cám Nguyễn Ngọc Lập hậu môn.
Có lần tôi công tác cho VOA đến Quận Cam chuẩn bị phỏng vấn Tony Lâm, nghị viên người Việt đầu tiên tại Hoa Kỳ; trong lúc tôi chưa tìm ra ông Lâm thì chàng bảo mày để tao tếch-ke. Thế là chúng tôi đến nhà hàng Viễn Đông ở Garden Grove. Khi đó ông Lâm không còn trực tiếp trông coi nhà hàng này nữa, thỉnh thoảng chỉ xẹt qua xẹt lại cho có. Hai thằng ngồi chưa nóng ghế thì ông nghị viên đến bắt tay chào chàng, chàng bèn giới thiệu mục đích yêu cầu của tôi với ông Lâm, nhờ vậy tôi mới có một bài phát thanh cho VOA. Không biết trưa hôm đó tôi hên, gặp đúng lúc ông Lâm xẹt ngang quán hay có sự thu xếp trước của chàng; nhưng qua đó tôi hiểu chàng có đóng góp cho ông Lâm ra tranh cử. Tôi cũng hiểu sau này, chàng cũng đóng góp cho nhiều ứng cử viên gốc Việt khác nhưng tôi không hỏi vì biết nếu có hỏi chàng cũng không xác nhận hoặc phủ nhận.
Khi biết tôi có hẹn phỏng vấn với Phạm Duy, chàng nói mày để tao làm tài xế cho. Khi đó chưa có GPS, tôi không đưa địa chỉ, vậy mà chàng lái một cái rẹt dừng ngay trước căn nhà ở Midway City, mà nhạc sĩ hay gọi là Thị Trấn Giữa Đàng. Nhạc sĩ đã đứng chờ trước cửa, giọng oang oang với tôi, tưởng ai đưa cậu đến chứ Thân này thì tôi còn lạ gì nữa. Nhạc sĩ bảo hai thằng vào nhà nhưng bữa đó chàng bận nên chỉ mình tôi. Phỏng vấn xong mở cửa bước ra đã thấy chàng ngồi chờ trong xe.
Thế hệ của chàng và tôi hay xem phim kinh dị của Hitchcock, thập niên 50-60 phim của Mỹ chiếu ở miến Nam thường chuyển sang tiếng Pháp do Đặng Văn Chiêu phụ đề Việt ngữ; trong đó có “L’homme qui en savait trop” với các diễn viên chính là James Stewart và Doris Day. Tôi có thể nói chàng cũng thuộc loại người biết quá nhiều về Quận Cam như tên phim được dịch ra.
Biết nhiều nhưng không nổ. Giữa đám đông, giữa bàn nhậu, chàng ít nói, thỉnh thoảng gật đầu, mắt lim dim như đang ngủ; nhưng ai mà xạo hoặc sai thì coi chừng.
Chàng biết tại sao Đỗ Quý Toàn và Đinh Quang Anh Thái không còn ở với tờ Người Việt. Chàng biết những cái ego quá lơn của Nguyễn Xuân Nghĩa và Bùi Bảo Trúc khiến hai cụ khó chơi lâu được với nhau. Chàng biết những lấn cấn giữa Nick Út và Nguyễn Thành Nghệ trước khi The Stringer phát hành công khai trên Netflix. Chàng biết những câu chuyện phía sau hậu trường của nhiều văn nghệ sĩ có số má trong Quận.
Muốn đánh cá độ football hoặc muốn binh xập xám hoặc mát-xa mát-gần thì cứ hỏi chàng, sẽ chỉ cho nhưng không tham gia; muốn biết Năm Cam đã gặp những ai khi dừng chân ở Quận trước khi đi Las Vegas nghiên cứu xem cách thức mở casino có thể áp dụng bên Việt Nam được hay không thì cứ hỏi chàng. Tôi hỏi sao mày biết thì chàng nói hướng dẫn viên “tham quan” cho tay trùm xã hội đen này là người trong Quận quen thân với chàng.
Chàng có thể kể cho tôi nghe nhà hàng nào hoặc chợ nào có chủ là người ở bển qua, xóm nào có nhiều chủ gốc quan chức hoặc đại gia cộng sản đa số mua nhà trả cash một cái rụp, và rồi chúng tôi cùng chửi thề về những lỗ hổng trong luật Mỹ. Chàng lo lắng trong tương lai, khi thế hệ VNCH không còn sức khỏe để trông nom các doanh nghiệp, cơ sở thương mại, con cái của họ không muốn nối nghiệp vì đã nhập vào dòng chính của xã hội Mỹ; họ đành phải sang nhượng lại những chỗ này cho những nhà giàu từ bển qua; giả sử những chủ nhân mới sang này không chịu treo cờ vàng vào những dịp đặc biệt thì mình phải tính sao đây, chẳng lẽ lại thua nữa hay sao?
Nói về quán ăn nhà hàng, chàng có thể cho biết trong hai nhà hàng chuyên trị bún ốc, ốc nhà nào béo và giòn hơn nhà kia; giữa hai quán phở ngon, quán nào đến gắp chót vẫn còn thịt, quán nào quá nửa tô đã hết.
Nói về ăn uống, chàng chê những người Việt Nam sang Mỹ cưỡi ngựa xem hoa chê đồ ăn Mỹ dở tệ, nuốt không vô. Chàng nói họ chỉ vào những quán fast food hoặc trên fast food một chút, chứ chưa vào những quán ăn thứ thiệt của Mỹ, hoặc những nhà hàng phải đặt trước và phải ăn mặc chỉnh tề, nếu không họ sẽ mời mình biến đi cho nó thoáng.
Thường thì một người đàn ông có vợ nổi tiếng, nếu người ta không biết ông chồng thì chỉ cần nêu tên bà vợ thì người ta sẽ nhận ra. Nguyễn Năng Tế thường được gọi là ông Kiều Chinh, Ôn Văn Tài thường được gọi là ông Thanh Thúy, Mai Bá Trác là ông Khánh Ly Một, Nguyễn Hoàng Đoan là ông Khánh Ly Hai.
Tương tự như vậy, nếu ai chưa biết Thân thì chỉ cần nói ông Bích Liên là sẽ nhận ra ngay. Thật vậy, bác sĩ Bích Liên nổi tiếng hơn chàng, đeo đuổi một chuyên ngành khó, chưa có thuốc trị dứt và cũng là một ca sĩ hát dòng nhạc kén người nghe. Hai người cùng chọn con đường phục vụ cộng đồng, mỗi người chọn những lối khác nhau, bổ túc cho nhau và hầu như không đụng hàng.
Khi nào Bích Liên ra CD mới ở miền Tây thì vài ngày sau tôi ở miền Đông cũng nhận được. Có lần tôi nhận được một gói từ chàng, mở ra là tập thơ mới xuất bản của Tô Thùy Yên với chữ ký của tác giả. Tôi gọi sang cảm ơn một phần vì chàng còn nhớ tôi mê thơ Tô Thùy Yên, một phần vì chàng có đóng góp để xuất bản sách của thi sĩ và các văn sĩ khác; giữa thời buổi sách vở thơ phú không còn bao nhiêu người đọc.
BA
Tôi lan man những dòng này khi có tin Thân mất vì ung thư tụy tạng, cùng bệnh với Steve Jobs. Tôi tiếc vì tôi mất đi một người bạn thân, tôi tiếc vì Quận Cam mất đi một thổ công hay làm chuyên bao (cộng) đồng.
Bác sĩ Bích Liên làm theo lời dặn của chồng, chỉ tổ chức tang lễ đơn giản tối đa, yên lặng, không có gì phải ồn ào, “một ngày như mọi ngày”. Bạn bè thân quen nhận được thiệp mời đến dự một buổi chiều tưởng niệm ở Irvine, trong thiệp có ghi trang phục tự do, có nghĩa là không cần phải mặc hai màu trắng đen cổ điển, vì chàng từng nói như Bùi Giáng, cuộc đời này chỉ “vui thôi mà”.
Để hưởng ứng tinh thần lạc quan của bạn mình, chết là xong, chẳng có gì phải nhắng lên cả, tôi xin kết thúc những mẩu chuyện về Thân bằng một nụ cười đặc biệt của Bolsa mà chúng tôi từng share với nhau, một số bạn cùng khóa có lẽ đã nghe.
Tại khu hộ sinh của một bệnh viện ở Westminster có ba ông ngồi chờ tin tức của vợ mình đang đẻ ở phía trong. Một lúc sau, cô y tá mở cửa bước ra:
“Ông nào là chủ nhân của nhà hàng Song Long đâu?”
“Có tôi.” Ông thứ nhất đáp.
“Chúc mừng ông, bà nhà vừa sinh đôi.”
Một lúc sau, cô y tá lại mở cửa bước ra:
“Ông nào là chủ nhân của thương xá Phúc Lộc Thọ đâu?”
“Có tôi.” Ông thứ hai đáp.
“Chúc mừng ông, bà nhà sinh ba bé trai thật kháu khỉnh.”
Đến đây, ông thứ ba tiến đến cô y tá, thì thầm vào tai cô.
“Cô ơi, cô cho tôi ra ngoài hút điếu thuốc để xả stress một chút có được không?”
“Xin ông cứ tự nhiên. Nhưng mà này, có chuyện gì làm ông lo lắng, căng thẳng vậy?”
“Tôi là chủ quán Bò Bảy Món.”
Hai Chu

No comments:
Post a Comment