title

Hantavirus

Lẽ ra đó sẽ là một trong những chuyến du lịch đáng nhớ cho bất kỳ hành khách nào trên du thuyền MV Hondius. 

Những hành khách đã chi khoảng từ €14,000 đến €22,000 cho một phòng trên du thuyền thám hiểm hiện đại do công ty Oceanwide Expeditions của Hoà Lan vận hành. Họ đã kỳ vọng được chiêm ngưỡng những chú chim cánh cụt, những tảng băng trôi cùng vẻ đẹp hoang sơ, ngoạn mục của Nam Cực. Thế nhưng, điều họ nhận được lại là một thực tế u ám hơn nhiều, một đợt bùng phát virus Hanta, còn gọi là hantavirus. 

Đến nay, theo báo cáo từ Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO), có chín ca nhiễm hantavirus. Trong đó, có ba bệnh nhân đã chết. Những người bị lây nhiễm đến từ năm quốc gia, châm ngòi cho một cuộc chạy đua ứng phó quốc tế chưa từng thấy kể từ những ngày đầu của đại dịch COVID-19.

“Tôi thực sự không thể tin nổi chuyện đó lại xảy ra trên con tàu này, bởi lẽ các quy định ở đây nghiêm ngặt đến mức khó tin,” ông Dave Wilson, người từng đi cùng con trai trong chuyến hải trình trên tàu MV Hondius trong năm nay, nói với Reuters.

Nhổ Neo

Tàu MV Hondius đã khởi hành từ Ushuaia, Argentina, thành phố cực nam của thế giới, vào ngày 1/4/2026, với kế hoạch ghé thăm Nam Cực cùng một số hòn đảo hẻo lánh tại Nam Đại Tây Dương. Trên tàu khi đó có khoảng 150 hành khách và thủy thủ đoàn đến từ 23 quốc gia khác nhau. Con tàu có sức chứa 196 hành khách với 95 cabin, cùng đội ngũ thủy thủ đoàn gồm 72 người.

Ca nghi nhiễm đầu tiên xảy đến với một người đàn ông Hoà Lan, 70 tuổi. Người này đột ngột ngã bệnh với các triệu chứng sốt, đau đầu, đau bụng và tiêu chảy. Ông đã qua đời ngay trên tàu vào ngày 11/4. Vào thời điểm đó, cái chết này được cho là do các nguyên nhân tự nhiên thông thường, và con tàu đã ghé lại hòn đảo hẻo lánh Tristan da Cunha trong khoảng thời gian từ ngày 13/4 đến ngày 15/4.

Tình hình trở nên tệ hơn khi con tàu cập bến Saint Helena, một lãnh thổ thuộc Anh quốc, vào ngày 24/4. Thi thể của người đàn ông Hoà Lan được đưa khỏi tàu, hai tuần sau khi ông qua đời. Trong số những người rời tàu có người vợ góa 69 tuổi của ông. Sau đó, bà đã lên phi cơ tới Nam Phi. Sức khỏe của bà tiếp đó diễn biến xấu đi trong chuyến bay tới Johannesburg và bà đã tử vong ngay khi vừa được đưa vào khoa cấp cứu vào ngày 26/4. Sau đó, kết quả xét nghiệm PCR đã xác nhận bà bị nhiễm hantavirus.

Một nữ hành khách khác đến từ Đức, đã tử vong trên tàu Hondius vào ngày 2/5. Theo WHO, người này bắt đầu bị sốt vào ngày 28/4 và sau đó xuất hiện các triệu chứng viêm phổi.

Bà Maria Van Kerkhove, giám đốc phụ trách công tác chuẩn bị và phòng ngừa dịch bệnh của CDC, phát biểu trước các phóng viên tại một cuộc họp báo hôm Thứ Năm rằng với thời gian ủ bệnh có khả năng kéo dài của hantavirus đồng nghĩa với việc vẫn có thể xuất hiện thêm các ca nhiễm mới.

Đến lúc này, những cái chết không còn là sự trùng hợp ngẫu nhiên nữa.

Dịch Bệnh Bùng Phát

Vào ngày 2/5/2026, hàng loạt ca bệnh gồm các hành khách mắc bệnh hô hấp nghiêm trọng trên tàu đã được báo cáo cho WHO. Tính đến ngày 4/5, có bảy trường hợp, bao gồm hai trường hợp đã được xét nghiệm xác nhận và năm trường hợp nghi ngờ. Trong đó có ba ca tử vong, một bệnh nhân nguy kịch và ba người nhiễm với các triệu chứng nhẹ. Các ca bệnh khởi phát trong khoảng thời gian từ ngày 6 đến ngày 28/4, với các biểu hiện đặc trưng là sốt, các triệu chứng đường tiêu hóa, và diễn tiến nhanh chóng dẫn đến viêm phổi, hội chứng suy hô hấp cấp tính và sốc.

Tính đến ngày 8/5, đã có chín ca nghi nhiễm. Tám ca do WHO ghi nhận và một ca do Cơ quan An ninh Y tế Vương quốc Anh ghi nhận. Trong đó có sáu ca đã xác nhận nhiễm hantavirus. Các hành khách nhiễm bệnh nhập viện tại Nam Phi, Hoà Lan, Đức, Saint Helena và Thụy Sĩ.

Vào ngày 6/5, đã có xác nhận rằng virus Andes, thường được tìm thấy tại Nam Mỹ, chính là tác nhân gây ra đợt bùng phát dịch này. Mặc dù các loại hantavirus thường được các loài gặm nhấm mang và lây truyền, virus Andes đã được ghi nhận là có khả năng lây lan từ người sang người trong những trường hợp hiếm gặp, đặc biệt là giữa những người có sự tiếp xúc gần gũi.

Hantavirus Đến Từ Đâu?

Các nhà điều tra tin rằng virus này có khả năng đã xâm nhập vào con tàu ngay trước khi nó khởi hành. WHO đang làm việc dựa trên giả định rằng vợ chồng người Hoà Lan đã tử vong từng bị nhiễm bệnh từ bên ngoài con tàu, có thể là trong lúc đi tham quan tại Argentina trước khi lên du thuyền.

"Hai ca bệnh đầu tiên này đã di chuyển qua Argentina, Chile và Uruguay trong một chuyến đi ngắm chim; hành trình này bao gồm việc ghé thăm những địa điểm có sự hiện diện của loài chuột vốn được biết đến là vật chủ mang virus," Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, phát biểu trước các phóng viên.

Bộ Y Tế Argentina đã công bố một báo cáo vào ngày 6/5, cho thấy trường hợp khởi phát (index case) đã thực hiện chuyến du lịch đường bộ kéo dài bốn tháng, từ ngày 27/11/2025 đến ngày 1/4/2026, đi qua các quốc gia Chile, Uruguay và Argentina. Người bệnh này chỉ vừa trở về Argentina từ Uruguay vỏn vẹn bốn ngày trước khi lên tàu MV Hondius.

Bộ Y Tế Argentina báo cáo đã ghi nhận 101 ca nhiễm virus Hanta kể từ tháng 6/2025.

Chiếc Du Thuyền Bị Từ Chối

Khi cuộc khủng hoảng virus ngày càng trầm trọng, MV Hondius đã trở thành con tàu mà không một cảng nào muốn tiếp nhận. Vào ngày 6/5, con tàu đang ở Cape Verde, nơi được đánh giá là không đủ khả năng đáp ứng quy mô vận hành cần thiết cho công tác sơ tán. Tổng thống Quần đảo Canary, ông Fernando Clavijo, tuyên bố rằng ông "không thể cho phép Hondius tiến vào quần đảo Canary" và từ chối tiếp nhận con tàu tại Tenerife, với lý do lo ngại cho sự an toàn của người dân trên đảo, đặc biệt là khi xét đến những trải nghiệm mà họ đã phải trải qua trong đại dịch COVID-19.

Tuy nhiên, WHO khẳng định rằng "Tây Ban Nha có nghĩa vụ cả về mặt đạo đức lẫn pháp lý trong việc hỗ trợ những người này, trong đó có một số công dân Tây Ban Nha." Bất chấp những ý kiến phản đối, cuối cùng Tây Ban Nha vẫn phê duyệt kế hoạch cho tàu Hondius cập bến tại Tenerife.

Hai cư dân Singapore, 67 và 65 tuổi, đang có mặt trên tàu đã được cách ly và theo dõi tại một cơ sở của chính phủ sau khi đi cùng chuyến bay tới Johannesburg với một ca khác đã xác nhận nhiễm hantavirus. "Một người có triệu chứng sổ mũi nhưng sức khỏe vẫn ổn định, người còn lại không có triệu chứng gì," cơ quan bệnh truyền nhiễm Singapore cho biết.

Khuyến Nghị Của WHO

Tiến sĩ Tedros cho biết: "Mặc dù đây là một vấn đề nghiêm trọng, WHO đánh giá nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng ở mức thấp." Nhưng ông cũng thừa nhận rằng, xét đến thời gian ủ bệnh, "có khả năng sẽ có thêm các ca nhiễm được báo cáo."

WHO khuyến cáo hành khách và thành viên phi hành đoàn vệ sinh tay thường xuyên, luôn cảnh giác với các triệu chứng của hantavirus, và chủ động theo dõi các triệu chứng trong vòng 45 ngày. Phi hành đoàn phải bảo đảm vệ sinh môi trường đầy đủ, tránh quét làm bụi bay trong không khí, và duy trì sự thông thoáng thích hợp. Hành khách và thành viên phi hành đoàn khi xuất hiện các triệu chứng cần thông báo cho nhân viên y tế và tự cách ly. Những người có các triệu chứng hô hấp cần đeo khẩu trang y tế.

WHO cũng đã thu xếp vận chuyển 2,500 bộ xét nghiệm từ Argentina tới các phòng thí nghiệm tại năm quốc gia nhằm tăng cường năng lực xét nghiệm.

Hôm nay 8/5/2026, một quan chức của CDC đã xác nhận với NBC News rằng người của CDC sẽ gặp gỡ các hành khách người Mỹ đang ở trên con tàu du lịch.

“CDC đang cử một đội đến quần đảo Canary để gặp gỡ những người Mỹ đang có mặt trên con tàu du lịch của Hoà Lan này,” nhân viên CDC nói. “Họ sẽ được cách ly tại Nebraska ngay khi đặt chân đến Hoa Kỳ.”

Cùng ngày, CBS News cho biết hai cư dân bang New Jersey có khả năng đã tiếp xúc với một người nhiễm hantavirus.

Sở Y Tế New Jersey cho biết họ đã nhận được thông báo từ CDC rằng hai cư dân nói trên có nguy cơ phơi nhiễm sau khi một người nhiễm bệnh rời khỏi tàu du lịch MV Hondius.

Nỗi Sợ Khác

Đợt bùng phát dịch bệnh này cũng đã làm dấy lên những tranh luận về điều kiện sẵn sàng trong công tác nghiên cứu. Vào năm 2025, chính quyền Donald Trump đã cắt giảm nguồn tài trợ dành cho một nhóm đang triển khai dự án thí điểm nhằm nghiên cứu chủng virus hantavirus, loại virus được xác nhận là nguyên nhân gây ra đợt bùng phát tại Hondius.

Các chuyên gia nhấn mạnh rằng việc cắt giảm ngân sách cho loại hình nghiên cứu này có thể khiến Hoa Kỳ và thế giới trở nên dễ tổn thương hơn trước các đại dịch virus, đồng thời dẫn chứng đợt bùng phát virus Zika giai đoạn 2015-2016 như một bài học lớn.

Hiện tại, tàu MV Hondius đang từ từ di chuyển về phía Tenerife, và cả thế giới đang dõi theo.

Tổng hợp từ các nguồn: WHO Disease Outbreak News, WHO press briefing 7/5/2026, CNN, Time, Scientific American, CBS News, NBC