title

Margaret Anne Cargill (24/09/1920 – 01/08/2006)

Hàng xóm của bà ở La Jolla, California, chỉ biết đến bà là một cụ bà hiền hậu, sống một mình, tự lái xe và ăn mặc cực kỳ giản dị. Bà không có tài xế riêng. Không đầu bếp riêng. Không vệ sĩ. Không người hầu. Bà tự đi siêu thị, tự mở thư và tự dắt chú chó nhỏ của mình đi dạo.

Nếu có ai hỏi tên, bà sẽ mỉm cười và đáp: "Margaret."

Chỉ là Margaret mà thôi. Bà chưa từng nhắc đến họ của mình.

Bởi vì họ của bà là... Cargill.

Đứa trẻ ngậm thìa vàng từ đế chế tỷ đô

Margaret Anne Cargill sinh ngày 24/09/1920 tại Los Angeles. Ông nội bà, ông William Wallace Cargill, đã thành lập công ty ngũ cốc Cargill vào năm 1865 chỉ từ một nhà kho nhỏ xíu ở Iowa. Đến khi Margaret trưởng thành, gia tộc của bà đã âm thầm biến doanh nghiệp này thành công ty tư nhân lớn nhất Hoa Kỳ. Ngày nay, Cargill Inc. chính là một phần xương sống của chuỗi cung ứng thực phẩm toàn cầu, giúp nuôi sống hàng trăm triệu người mỗi ngày.

Được thừa kế khối tài sản khổng lồ đó, Margaret hoàn toàn có thể chọn bất kỳ cuộc sống xa hoa nào mà bà muốn. Bà có thể ở biệt thự, sở hữu du thuyền, hay di chuyển với một đoàn tùy tùng bao quanh.

Nhưng bà đã nói KHÔNG với tất cả những điều đó.

Bà không kết hôn, không có con và cũng chưa từng mua một bất động sản hoành tráng nào. Bà chọn sống lặng lẽ tại miền Nam California. Bà yêu nghệ thuật dệt may, làm đồ thủ công bằng hạt bích ngọc, làm đồ trang sức và say mê những tấm thổ cẩm tuyệt đẹp của các bộ lạc thổ dân da đỏ. Bà yêu thiên nhiên, yêu động vật, kính trọng người già và thích đọc sách. Bà trân trọng những phút giây được ở một mình với những suy nghĩ riêng.

Và một cách lặng lẽ, gần như vô hình suốt nhiều thập kỷ, bà đã làm một việc mà rất ít người biết đến: Bà cho đi. 

Bản hợp đồng với điều kiện "bất di dịch" 

Bất cứ khi nào tìm thấy một tổ chức hay một dự án ý nghĩa, bà lại ký séc. Những tấm séc với số tiền khổng lồ nhưng được gửi đi một cách âm thầm. Từ Hội Chữ thập đỏ Mỹ, Viện Smithsonian, Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên, Quỹ Cứu tế Quốc phòng (The Salvation Army), cho đến Hiệp hội Nhân đạo San Diego, Bảo tàng Quốc gia về Thổ dân Châu Mỹ, hay các trung tâm dưỡng lão... Tất cả các chương trình dành cho cộng đồng bản địa, giáo viên, trẻ em, động vật và người già đều nhận được sự giúp đỡ của bà.

Suốt cuộc đời, bà đã quyên góp hơn 200 triệu USD. Nhưng mỗi khoản tài trợ đều đi kèm với một điều kiện kiên quyết, không bao giờ thương lượng: TUYỆT ĐỐI KHÔNG AI ĐƯỢC PHÉP BIẾT ĐẾN TÊN BÀ.

Không bảng vinh danh.

Không tòa nhà nào được mang tên bà.

Không thông cáo báo chí, không phỏng vấn.

Không tiệc tri ân.

Bà không màng danh tiếng, cũng chẳng cần những lời tán dương. Triết lý của bà vô cùng đơn giản và sâu sắc: Việc từ thiện không phải là để đánh bóng tên tuổi của bà, mà là để phục vụ cho công việc của những con người và tổ chức đang ngày đêm cống hiến.

Tiến sĩ Mark Goldstein, chủ tịch Hiệp hội Nhân đạo San Diego, từng có cơ hội gặp bà một lần. Ông chia sẻ: "Tôi làm trong ngành này 30 năm và chưa từng gặp một ai giàu có mà lại bao dung, khiêm nhường đến thế. Bà quan tâm sâu sắc đến con người và động vật, nhưng tuyệt đối không màng đến việc được ghi danh." Bà đến buổi gặp mặt đó trên một chiếc xe van cũ nát đến mức ông Goldstein còn phải thốt lên: "Nhìn chiếc xe, bạn sẽ chẳng bao giờ dám nghĩ là người chủ của nó có đủ tiền để... sửa xe."

Niềm vui bí mật đầy ngọt ngào 

Nhưng Margaret cũng có một niềm sở thích nhỏ bé và đầy dịu dàng của riêng mình. Bà thích âm thầm tham gia các buổi lễ khánh thành của những tòa nhà mà chính bà đã bỏ tiền ra tài trợ, rồi hòa mình vào đám đông như một vị khách tham quan bình thường.

Bà từng bước đi qua những sảnh đường mới kính coong của Bảo tàng Quốc gia về Thổ dân Châu Mỹ ở Washington, lắng nghe mọi người gửi lời cảm ơn đến một "nhà tài trợ ẩn danh". Bà đứng bên trong trung tâm chăm sóc người cao tuổi mới xây gần nhà, ngắm nhìn những cụ già mỉm cười hạnh phúc. Không một ai nhận ra bà. Và bà yêu từng phút giây bình yên, giấu mình đó.

Bà chỉ đưa ra một nhượng bộ duy nhất với lịch sử: đồng ý rằng sau khi bà qua đời, thế giới cuối cùng mới có thể được biết sự thật về hành trình từ thiện của mình.

Ngày 1 tháng 8 năm 2006, Margaret Anne Cargill đã thanh thản ra đi tại La Jolla ở tuổi 85.

Và đó cũng là lúc thế giới bàng hoàng nhận ra "vị thiên sứ ẩn danh" bấy lâu nay là ai.

Di sản còn mãi 

Trước khi đi xa, bà đã cẩn thận sắp xếp toàn bộ tài sản của mình vào Quỹ từ thiện mang tên Margaret A. Cargill Philanthropies, gồm hai quỹ chị em: Một quỹ mang tên bà và quỹ còn lại mang tên mẹ bà, Anne Ray Cargill. Kế hoạch rất rõ ràng: Khối tài sản của bà sẽ tiếp tục sứ mệnh cho đi ngay cả khi bà không còn nữa, hướng tới chính những dự án mà bà đã dành cả đời để nghiên cứu, yêu thương và ủng hộ.

Trong những năm tiếp theo, các quỹ này lớn mạnh không ngừng. Đến năm 2021, tổng giá trị của chúng đã đạt khoảng 9 tỷ USD, trở thành một trong những tổ chức từ thiện lớn nhất Hoa Kỳ. Mỗi năm, hàng trăm triệu đô la vẫn tiếp tục được đổ vào các lĩnh vực nghệ thuật, bảo vệ môi trường, phúc lợi động vật, cứu trợ thiên tai, cộng đồng bản địa và chăm sóc người cao tuổi — đúng như những tâm nguyện mà Margaret đã lặng lẽ nâng niu khi còn sống.

Bà có tiền tài, có tự do, có sự riêng tư. Bà đã dùng cả ba điều đó để phụng sự tha nhân và từ chối nhận về dù chỉ một cái cúi đầu cảm tạ.

Giá trị của một cuộc đời không được đo bằng việc có bao nhiêu người biết đến tên bạn.

Nó được đo bằng việc bạn đã giúp đỡ được bao nhiêu cuộc đời, ngay cả khi họ chưa từng biết bạn là ai.

Margaret Anne Cargill (24/09/1920 – 01/08/2006)

Nhà từ thiện thầm lặng — Đúng như những gì bà hằng mong muốn.

Fb Joseph Phạm Nguyên