Sửa nhà

Hình minh họa

Mị nhớ mình từng đọc đâu đó câu nói: “Nhà là nơi trú ngụ tâm hồn của chúng ta!” Nhà là nơi nắm giữ những ký ức tuổi thơ, là nơi nuôi dưỡng tình yêu thương trong tâm hồn mỗi người. Sau những ngày làm việc vất vả, những bôn ba trong cuộc sống ai cũng mong có một ngôi nhà ấm áp để trở về. Nhà không cần to đẹp, chỉ cần an toàn, ấm cúng và đầy tình yêu thương. Người nào mà bão giông cuộc đời dừng lại ngoài cửa nhà là người cực kỳ có phúc. Sau khi ủ mưu đâu gần chục năm thì Mị quyết định bắt tay vào gia cố ngôi nhà của mình, vừa để tránh mưa gió cuộc đời vừa để có chỗ ở thoải mái cho mình lẫn người thương.

Khâu đầu tiên phải suy nghĩ là “tiền đâu”? Đối với một người làm công ăn lương cơ bản thì việc có thể để ra một khoản lớn sửa nhà là gần như bất khả thi. Do đó, Mị cần phải cân nhắc, tính toán thật kỹ. Bất ngờ thay, đại dịch COVID bùng phát toàn cầu vừa đúng lúc bắt tay vào tính toán. Nếu như khủng hoảng tài chính Hoa Kỳ vào năm 2007 bắt nguồn từ khủng hoảng tín dụng nhà ở thứ cấp hay nói đơn giản là do các loại vay thế chấp nhà được xét cẩu thả, dẫn đến vỡ bong bóng bất động sản thì lần này, giá nhà cửa tăng vọt do mọi người phải ở nhà, nhu cầu làm việc tại nhà tăng cao, nhu cầu sửa chữa nhà ở tăng cao cộng thêm luật mới ở Cali cho phép tăng tỷ lệ diện tích nhà ở trên diện tích đất nhằm đáp ứng nhu cầu về nhà ở của người dân dẫn đến giá nhà vọt lên chóng mặt, đồng thời mức tiền lời xuống thấp kỷ lục do kinh tế lao đao vì đại dịch.Thế là giống như nhiều người Mỹ khác, Mị quyết định làm lại hồ sơ vay nợ tiền nhà, vừa rút ngắn thời gian trả nợ vừa mượn thêm tiền để bắt tay vào việc cơi nới và làm mới tổ ấm. May mà Mị “cơi nới” theo kiểu Mỹ Nếu mà Mị ”cơi nới tổ ấm” theo kiểu Việt Nam thì có khi tổ ấm thành tổ lạnh hoặc cháy mịa luôn nó tổ chứ đùa. Nghe giang hồ đồn! Cụ thể thì Mị chưa từng trải qua nên không biết!

Chặng đường gió bụi chính thức bắt đầu!

Mị vốn rất sợ làm gì không theo đúng quy chuẩn cụ thể. Cho nên Mị phải gọi kiến trúc sư thiết kế và xin giấy phép của thành phố. Mị nghe nói, nếu không xin giấy phép thì sau này khi kiểm tra có thể bị phạt, bắt phải tháo dỡ hoặc là không được tính vào diện tích nhà nếu cần sang nhượng mua bán. Ở đất nước thượng tôn pháp luật này, đến Tổng Thống còn có nguy cơ bị sờ gáy thì tốt nhất cứ tuân thủ luật pháp thì không ai làm phiền mình làm gì. Sau khi gọi cho một mớ các văn phòng kiến trúc và thiết kế xây dựng thì chỉ có hai anh kiến trúc sư xuất hiện. Anh đầu tiên, giày da bóng lộn, áo quần láng cóng, dầu thơm sực nức, bước vô nhà Mị hai bước là hết chiều sâu cái nhà, phẩy tay cái rột:

- Chừng nào đập luôn cái vách này xây lại hãy kêu tui. Giá chót là 15 củ khoai. Để thì khỏi kêu nha.

Mị nghe xong, xanh mắt mèo.

Anh thứ hai người da màu, cao to phốp pháp, ăn nói vui vẻ nhiệt tình và sẵn sàng làm những đơn hàng nhỏ. Từ 3 củ bàn qua bàn lại cuối cùng thành 6 củ. Tuy nhiên sau đó là bao nhiêu lần lên tăng xông, hạ đường huyết, vì hắn nhận tiền cọc xong, làm nháp xong, trả tới phân nửa thì hắn ta lặn không sủi tăm. Mị thấy dịch giã, chưa cần giấy tờ gấp thì vẫn muốn hoàn tất để khi hết cách ly thì bắt tay vào ngay. Tuy nhiên hắn không thèm phản hồi tin nhắn lẫn email của Mị. Điện thoại thì không thèm tiếp. Cứ vài tháng thì hắn lại hồi một lần. Chắc lặn lâu quá cũng phải trồi lên thở. 

Sau hơn hai năm kiên trì nhắn tin vừa cãi cọ vừa năn nỉ, đến cuối cùng Mị phải bảo, thôi dẹp, bỏ hợp đồng, coi như không ai nợ ai, Mị đi tìm người khác thì cha nội kiến trúc sư chết dẫm lại trồi lên báo cho Mị biết là bản vẽ đã được thành phố chấp thuận. Giờ muốn có giấy phép chính thức thì phải thuê một cái container để đổ rác xây dựng. Muốn thuê container thì phải cho biết ngày nào khởi công, thuê mấy ngày. Muốn biết ngày nào khởi công thì phải có thầu xây dựng. Muốn có thầu xây dựng thì phải có bản vẽ. Muốn có bản vẽ phải có giấy phép. Muốn có giấy phép phải có tên thầu xây dựng. Muốn có tên thầu xây dựng thì phải ký hợp đồng. Muốn có hợp đồng thì phải có bản vẽ để báo giá. Lợi hại chưa?!

Thế là đến khâu gọi thầu xây dựng Mị đành dùng bản vẽ nháp để thương lượng. Gọi mười mấy chỗ thì có mấy chỗ không bắt máy, mấy chỗ hẹn không tới, mấy chỗ tới xong không trở lại, mấy chỗ cho giá hú họa kiểu áng chừng, và chỗ cuối cùng tuyên bố:

- Cưng lên văn phòng công ty của anh đây nói chuyện, anh không rảnh tới nhà xem gì cả, muốn tới nhà phải trả tiền. Mà nói trước, theo mô tả của cưng thì tầm khoảng 175 củ - 230 củ nha.

Nghe xong Mị muốn... nổi dịch.

- Ủa thêm cái phòng có chút chéo mà tính gì ghê vậy ba, tui đi mua mịa nó cái nhà khác cho rồi, làm chi cho cực vậy? Vừa phải thôi. Khỏi đi. Cúp máy.

Sau một chục cuộc gọi và chờ khoản một tuần thì có đúng hai mối tới liếc qua cái nhà của Mị xong một đi không trở lại. Họ chê công trình nhỏ không làm hụ hụ.

Mị đang định dùng tiền đi du lịch vòng quanh thế giới phứt cho rồi, làm ăn gì. Chẳng ngờ, anh chàng báo giá chảnh chọe hôm trước lại gọi đến hỏi:

- Giờ sao, có lên công ty anh xem hàng không thì bảo. Lên đi cho biết thực lực bọn anh rồi hãy tính tiếp.

Còn chọn lựa nào khác đâu? Mị bèn lóc cóc đi tới địa chỉ anh chàng đó cung cấp. Bước qua cái cửa có chút chét với cô lễ tân tre trẻ xinh xinh là một cái showroom bự có bằng đâu 4 hay 5 cái nhà Mị cộng lại với toàn bộ vật tư, sàn, vách, đá, tủ bếp mẫu gắn sẵn, phòng sơn, vv các loại cộng với nguyên dàn trai đẹp từ ông chủ mới 44 tuổi, chắc cao 1m9 đến các anh giai phụ trách khâu tính toán, thiết kế, quản lý thợ, đặt hàng, vv.

Ta nói, gặp trai đẹp là coi như đơ như cây cơ, Mị chẳng nghĩ ngợi gì đồng ý cái rụp giá đưa ra nhưng vẫn còn một tia sáng suốt bảo:

- Mị đây đi tiền trạm thoai, chớ mọi việc thì cần phải có sự đồng ý của sếp lớn trong nhà các anh xinh giai ạ. Để Mị về báo cáo tình hình và gọi sếp lớn của Mị lên nha. Sếp bận kinh lắm.

Mị câu giờ, hy vọng có anh thầu nào khác báo giá nữa không để mình so sánh. Sau một tuần nữa, chẳng thấy con ma nào, Mị đành kéo sếp lớn của Mị lên văn phòng.

Tới nơi, sếp vắt chân chữ ngũ uống nước và quảng cáo và khoe các giải thưởng âm nhạc lớn bé của sếp. Và thế là Mị không cách nào ép giá chúng nó được. Đành ép sếp. Sếp ý kiến chọn màu, vật liệu gì cũng bị Mị bác bỏ thẳng tay. Cuối cùng các trai đẹp tổng hợp danh sách vật tư, màu sắc, kiểu dáng đưa sếp duyệt; sếp cười ruồi hỏi:

- Bọn mày nghĩ ở đây ai là sếp?

Quả thực, cái gì cũng có giá của nó. Muốn trai đẹp quan tâm, cung cấp vật liệu lẫn dịch vụ chất lượng cao thì phải chấp nhận trả giá bọn hắn đòi chớ biết sao giờ. Quan trọng là Mị biết rõ bọn hắn cũng như Mị thôi hà. Mị phải làm được việc thì mới tự tin ra giá và khách hàng cũng đánh giá cao chất lượng công việc của Mị mới trả giá Mị đòi, chớ đâu phải Mị cứ xồn xồn tuyên bố: "Chụy đây là thông dịch giỏi nhất nước Mỹ nhoa cưng" thì khách nó ngán mà nó mau mau thuê Mị làm. Có khi khách lại chạy mất dép cũng hỏng chừng. Nói chung thì chỉ cần tiêu chuẩn cung cầu khớp nhau thì giao dịch thành công. Và Mị thì đòi hỏi tiêu chuẩn cũng hơi cao. Thứ nhất thái độ làm việc chuyên nghiệp nhưng phải thân thiện hòa nhã, tôn trọng khách hàng. Thứ hai làm việc hiệu quả, làm hay hơn nói. Thứ ba … đẹp trai. Hợp đồng ký kết thành công. Ký xong hợp đồng chi tiết và trả riêng kiến trúc sư của thầu 5 củ để anh ấy ra bản vẽ nhà bếp đồng thời sửa lại thiết kế bản vẽ của cha nội “kiến trúc sãi” xong thì Mị thấy cũng khá an tâm bèn bắt tay vào vay thêm tiền. Chớ cầm trong tay có 50% giá trị hợp đồng mà không vay thêm thì toi đời. Giờ Mị phải tranh thủ cày cuốc để kiếm tiền trả cho dàn trai đẹp đó.

Làm việc trong toà Mị đã nhiều lần chứng kiến chỉ có một chữ khác biệt trong lời khai cũng đủ đảo ngược tình thế. Do đó khi dịch bất kỳ tài liệu nào Mị cũng cẩn thận xem đi xem lại cả chục lần, có khi tham khảo ý kiến của đồng nghiệp khi không chắc chắn về một chữ nào đó. Đáng tiếc thay, bây giờ người ta chú trọng giá rẻ hơn chất lượng và người nhận dịch vụ cũng không cảm thấy khó chịu với từng con chữ không chính xác hay nói tiếng Việt nhưng câu từ lại mang phong cách tiếng Anh. Và khi được góp ý thì Mị bị cho là đồ cổ lổ sĩ không thức thời. Giờ Mị vẫn ngứa miệng khi nhớ câu quảng cáo dạy tiếng Anh của một bạn thạc si trẻ tuổi:

- Dạy kèm cho người nào bị “mất gốc” tiếng Anh.

Để giữ thể diện cho bạn ấy Mị đã nhắn riêng:

- Em ơi, “mất căn bản” mới đúng nha!”

Và sau khi nói qua nói lại thì Mị kềm chế lắm mới không xổ ra câu:

- Em đúng là “mất gốc!”

Gặp trường hợp coi mình là chân lý thì Mị chỉ có cách bỏ chạy. Chứ chả nhẽ lại đi cãi nhau với một đứa ngu thì hoá ra lại thành hai đứa ngu. Khả năng cảm thụ ngôn ngữ của mỗi người đều khác nhau. Có người chồng chửi không còn manh giáp, kêu vợ đồ đĩ đi ngủ với trai, giận dỗi ba ngày lại thấy ôm eo nhau cười phớ lớ đi ăn giỗ như đôi chim câu đang yêu. Có người chồng chửi thề một tiếng khi gây lộn với vợ là bị dợt ra ngô ra khoai tới hai chục năm sau chồng chưa dám chửi tiếng thứ hai.

Nhưng một khi đụng tới pháp lý thì coi chừng. Hợp đồng kinh tế lớn nhỏ đều thận trọng từng chữ một. Và Mị, lần đầu tiên ký cái hợp đồng chi tiết như vậy và hiểu lầm đúng 1 chữ: “extended to”. Cái chữ “to - tới” mới là chữ chính yếu trong khi Mị nghĩ nó là giới từ, bổ nghĩa cho chữ “extend - kéo dài” cho đúng ngữ pháp mà thôi. Thực ra trong đầu Mị lúc ấy chẳng hiểu nghĩ cái gì mà đọc “to” thành “at”. Cứ thế điềm nhiên hiểu cái câu “extended to the fridge- kéo dài TỚI tủ lạnh” thành “kéo dài THÊM NGAY CHỖ tủ lạnh”. Quan trọng là “extend – kéo dài”, “to” hay “at” thì ăn thua gì. Ngay thời điểm quan trọng, tự nhiên não lại bị đơ. Không đọc kỹ văn bản trước mặt mà cứ theo ý nghĩ trong đầu. Cứ y chang những người đưa ra lời khai tại tòa. Chuyện người ta hỏi thì không lo nghe kỹ để trả lời, cứ nói những chuyện mình muốn nói, thích nói. Điều này sẽ cực kỳ bất lợi vì quan tòa hay bồi thẩm đoàn thường xem những câu trả lời kiểu này là một dạng luồn lách tránh né không trả lời vào câu hỏi, có nghĩa có điều gì đó muốn che dấu, lấp liếm hay câu trả lời không đáng tin cậy. Nhưng thật ra, có khi chỉ là thói quen hay văn hóa kiểu ưa nói vòng vo hay có ấm ức muốn giãi bày.

Mấy bữa sau bản thảo được đưa tới và Mị phát hiện, ủa, sao cái dàn tủ bếp thiếu cái góc sát tường vậy trai đẹp?

- Thì Mị nói Mị phải tiết kiệm nên chỉ làm tới đó thôi, hợp đồng ghi rõ là “extended to the fridge - kéo dài tới tủ lạnh” mà. Mị tức điên gào lên trong điện thoại:

- Chỉ tới chỗ tủ lạnh thì “extended” con mịa gì nữa hả. Cái đó mới có bằng chiều dài tủ cũ thôi. “Extend” cái chỗ nào? Mị đã bảo là cái góc đó chỉ cần tủ dưới, không cần tủ trên vì blah blah blah.… Cà lăm, cúp máy.

Mị mà tức điên lên thì thường làm thinh bỏ đi, hiếm khi nào lớn tiếng cãi cọ. Mị thích ăn nói ngọt ngào, êm dịu. Giai đẹp nào muốn lừa Mị cứ nói ngọt, Mị sẽ để mình bị lừa một cách tự nguyện. Giai đẹp thấy Mị tức điên lên cúp máy thì hoảng hồn nhắn tin bảo:

- Để anh chạy qua nhà nói chuyện trực tiếp với cưng nghen.

- Không gặp. Đang tức. (Ủa sao giống đang nói chuyện với người yêu vậy ta?! )

- Hay giờ lỡ báo giá thiếu rồi, cưng chịu vật tư anh chịu công mình làm luôn chỗ đó nha.

Nghĩ tới nghĩ lui, vẫn tức. Rõ ràng mình dặn chi tiết cẩn thận chỗ đó, giờ bọn chúng lại dùng nam nhân kế rồi chơi chữ trong hợp đồng với Mị. Mị tức quá bèn nhắn.

- Thêm 2 củ thì Mị đây dư sức trả, nhưng niềm tin với mấy you là đang sứt mẻ nghiêm trọng, Mị cảm thấy không an tâm giao nguyên cái nhà cho mấy you. Chả nhẽ cứ làm ba bữa bảy bữa lại lôi hợp đồng ra cãi? Lời nói của Mị như đinh đóng cột, không cần giấy tờ, luôn có giá trị. Một khi đã nói ra là giữ lời. Nên lần này Mị nghĩ rồi, dẹp mịa nó đi khỏi làm nữa. 5 củ bản vẽ đó you giữ luôn đi. Nghỉ.

Sau 30’ thì trai đẹp gọi lại. Lần này đã bớt tức Mị bắt máy. Trai đẹp nói, mới xin ý kiến sếp lớn, sếp nói không tính thêm tiền, làm luôn hạng mục đó, kèm thêm hạng mục khác hôm trước Mị đòi kèm vô mà trai đẹp hổng chịu, giờ làm luôn. Coi như bù đắp tổn thất tình cảm. Nghe tới đây thì Mị cười toe toét. Đúng là đàn bà nhẹ dạ. Cứ tổn thất tình cảm thì lấy vật chất bù vào, vuốt ve vài câu thì lại thấy đời tươi đẹp ngay. Lại hẹn hò:

- Đợi Mị dẫn cả nhà công du miền Đông một chuyến xong về mình khởi công nha?

Khi còn ở Việt Nam thì Mị không có một ngày Lễ gia đình thực sự. Phần lớn là giỗ quảy của Ngoại làm và Tết thì cũng toàn ăn ké nhà người khác hoặc đóng cửa trùm mền ngủ. Do đó Mị thường chẳng quan trọng lễ lạt gì nhưng những những dịp gia đình quây quần bên nhau trong một căn nhà ấm cúng, vui vẻ chính là chất keo tình thương giúp mọi người trong gia đình xích lại gần nhau, yêu thương nhau nhiều hơn. Tuy nhiên, do Mị gần như không có những ngày lễ quây quần này ngày còn thơ bé nên đôi lúc cũng phẩy tay bảo chồng, khỏi làm gì cho rườm ra tốn thời gian. May mà nhờ công chồng Mị giữ lửa cho cả nhà. Để mỗi độ thu về, Mị lại thấy mình nôn nao mong đợi đến ngày Lễ Tạ Ơn, ngày Lễ Mị yêu thích nhất trong năm. Nay là ngày Lễ Tạ Ơn thứ 18 trên đất Mỹ và vào ngày này thì Mị chỉ việc nằm gác cẳng lướt mạng săn hàng giảm giá trong khi chờ thưởng thức món gà tây ngon lành mà chồng con đang lăng xăng nấu nướng trong bếp cảm nhận được niềm vui gia đình ấm cúng và cảm tạ Ơn Trên đã ban cho Mị một cuộc sống yên ổn, đầm ấm. Tuy nhiều lúc tức điên với ông chồng âm lịch hay mè nheo, yêu sách nhưng quả thực không có chồng Mị phụ trách vấn đề học hành, thể thao, âm nhạc và sinh hoạt ngoại khoá của con gái rồi lâu lâu lại bắt cả nhà phải chưng dọn son phấn tóc tai để đi lễ này hội nọ thì có khi đời sống tinh thần lẫn vật chất cũng không được phong phú và đa dạng như hiện nay. Mị chỉ biết suốt ngày tụ tập ăn uống nói tào lao là hết chuyện.

Điểm lại một năm qua Mị cảm thấy mình có nhiều điều để tạ ơn cuộc đời. Thật là một năm đầy may mắn.

Năm nay, Ơn Trên phù hộ cho Mị gặp nhiều người giỏi, đi nhiều nơi, mở mang tầm mắt, hợp tác thêm được nhiều khách hàng. Có đi làm nhiều nơi, tiếp xúc nhiều người ở nhiều lĩnh vực khác nhau, mới cảm thấy biết ơn vô cùng đất nước và con người nơi đây. Rất nhiều người không biết rằng để được sống và làm việc ở đất nước phát triển và thanh bình này, có công lao của bao nhiêu người đã và đang lặng thầm làm việc và cống hiến cho đất nước. Họ làm việc tận tụy từ cấp độ các chi tiết nhỏ đến quy mô cực lớn đòi hỏi sự hiểu biết và kết hợp chặt chẽ từ nhiều cá nhân và tổ chức khác nhau từ cấp độ địa phương đến quốc gia. Càng làm việc nhiều Mị càng khâm phục nhiều người quá xá giỏi. Cảm thấy mình đến lúc phải nghiêm túc rèn luyện thể lực và học hỏi mở mang kiến thức để mình thích nghi được với sự thay đổi của đời sống và theo kịp cấp độ làm việc của người khác.

Kế đến là tìm được chùa vừa gần nhà vừa vui. Mỗi lần lên chùa tâm trạng lúc nào cũng vui vẻ chưa kể được cho lủ khủ bánh trái đem về. Có khi nhiều quá phải đem cho hàng xóm ăn phụ. Chả bù với trước đây, tốn công, tốn của, tốn thời gian mà còn mang tiếng đi ăn chực. Giờ đúng nghĩa ăn chực cơm chùa! Thầy còn dặn “xuống ăn thôi, khỏi cần làm gì hết con!” Tuy rằng đi chùa nhưng Mị chẳng thấy tâm mình tịnh chỗ nào, có khi còn sân si hơn trước do vừa ăn vừa chọc ghẹo các phật tử lẫn tăng ni. Có một bạn Phật tử rủ Mị quy y. Trời ạ, một đứa ham ăn thịt và thấy đồ ăn thì sáng mắt lên như Mị sao mà quy y cho nổi. Dẫu biết đó chỉ là một hình thức cam kết để sống một cách tỉnh thức hơn, giác ngộ hơn trong đời sống hàng ngày chứ không phải xuống tóc đi tu như cô Lan trong tuồng Lan và Điệp. Nhưng chỉ đọc sơ quy định của khóa tu học tới mục thứ hai thì Mị đầu hàng vô điều kiện. Mị không những ham ăn mà còn hay nói hay giỡn, đọc thấy “ăn trong yên lặng” là thua toàn tập. Cứ tưởng tượng một nhỏ mập đứng ôm chặt gốc cột dưới mái hiên chùa, miệng thì om sòm “không Mị không tu đâu.” trong khi một đứa ốm ròm thì ra sức kéo tay rủ đi xin lịch quy y để Thầy Trụ trì đặt pháp danh, Thầy thì đứng kế bên cười, y như một đám tấu hài.

Và cuối cùng là dàn trai đẹp làm việc uy tín, hiệu quả trong mấy tháng qua để quá trình sửa chữa nhà không gây quá nhiều gián đoạn hay bất tiện trong cuộc sống, tuy rằng các trai đẹp quả thực đã làm Mị viêm màng túi trầm trọng. Dù sao vẫn tốt hơn là vừa đau bụng vừa nhức đầu cộng thêm rêm mình toàn thân.

Ngày khởi công sửa nhà thì nguyên dàn trai đẹp cao hơn Mị một cái đầu, eo thon ngực nở được 3 anh còn lại thì gấu còn hơn Mị đổ xuống đâu gần chục mạng. Mới có nửa ngày bọn hắn phá sạch bách cái bếp của Mị và dọn láng địa không còn một cục gạch chọi chim đồng thời căng ny lon chống bụi cũng như lót đường đi bảo vệ phần sàn nhà được giữ lại. Thấy tốc độ các anh làm việc như gió cuốn Mị cũng hơi chột dạ. Nếu các anh làm nhanh như vậy có khi Mị xoay tiền không kịp chứ đùa ah. Mị thầm cầu cho các anh làm chậm chậm lại một chút cho Mị kịp xoay sở. Tiếng Anh có câu:

- Be careful for what you wish for. Nghĩa là cẩn thận với mong ước của mình.

Cầu được ước thấy luôn. Anh bạn làm bên mua bán nhà bảo:

- Trần đời chưa thấy ai bị đình công trình mấy tuần giống em mà mừng hí hửng.

Chèng ơi, ảnh không biết, nhờ đình công trình mà Mị chỉnh được thiết kế, nhận kịp tiền, mọi việc thuận theo ý Mị muốn, an tâm hẳn.

Trước giờ Mị cứ tưởng mình thay tủ mới thì chủ yếu là màu sắc kiểu cọ còn bề ngang và bề dài nó cũng làm lại y chang vậy, nên chỉ cần mình lựa màu là được. Mị không hề biết mình phải thương lượng hết sức cụ thể và chi tiết từng ngăn tủ. Điều chỉnh thiết kế sao cho hạn chế tối đa phần “filler” hay nói nôm na là phần bọng giữa hai cái tủ không xài được và sẽ được che mặt ngoài không nhìn thấy nhưng diện tích sử dụng thực tế bên trong sẽ nhỏ hơn bên ngoài nhiều. Hay ngoài chất liệu, màu sắc, kiểu dáng thì chiều cao, bề ngang của tủ cũng phải được ghi rõ ràng và cụ thể. May hồn ngày thợ chuyển kệ tủ tới nhà, Mị phát hiện ra không những màu xám bị đổi thành màu trắng mà cái tủ đứng thì hẹp bề ngang, nhưng bề cao dư hơn hai tấc. Trong căn bếp nhỏ xíu của Mị thì nhìn hoàn toàn không cân đối. Mị chặn lại ngay lập tức. Phát hiện ra sai sót, trai đẹp dụ dỗ:

- Mị cứ nhận màu này đi, anh sẽ lót thêm phòng ngủ cho Mị.

- Mị không muốn vừa chiên cá vừa đeo kiếng mát nha.

Đùa à, Mị mê trai chứ Mị đâu có ngu.

Ta nói hay hổng bằng hên, nhờ vụ sai màu này mà Mị nhân dịp điều chỉnh lại toàn bộ thiết kế nhà bếp theo chính xác chị tiết mà Mị muốn, số đo từng ngăn tủ, kể cả chỗ gắn tay nắm cửa. Mị muốn bảo đảm tận dụng tối đa diện tích căn bếp nhỏ của Mị để Mị có một cái bếp gọn gàng, đẹp mắt và quan trọng nhất là phải thực sự tiện dụng. Kiến trúc sư trở lại đo đạc, vẽ bản vẽ cụ thể, số đo từng cái tủ, chiều cao, chiều ngang, bao nhiêu kệ, bao nhiêu hộc tủ, phải liệt kê ra chi tiết cho Mị. Sau đó anh Kiến trúc sư đẹp trai còn gửi bản vẽ 3D để Mị xem cho thật hài lòng từng chi tiết rồi mới tiến hàng đặt kệ tủ.

Có bắt tay vào làm mới biết là có vô số chi tiết cụ thể cho từng hạng mục cần phải chú ý, cân nhắc từng mm. Một số chi tiết khập khiễng nếu tiếc tiền mà để lại, thành ra cứ phải thêm chỗ nọ, chỉnh chỗ kia và cứ mỗi lần bảo các anh trai đẹp điều chỉnh là Mị lại phải bấm bụng trả thêm tiền. Con mắt người ta kỳ lạ lắm, nguyên cái phòng đẹp đẽ vậy chứ chỉ cần có một điểm không khớp thiết kế hay sai lệch vài mm là nhìn ra ngay. Cũng y như cái tâm người ta khi nhìn người vậy, bao nhiêu việc tốt người ta làm không thấy, chỉ cần thiếu một chuyện, sai một thứ là thành tội đồ ngay.

Đang lúc nhà cửa tháo dỡ xây dựng dở dang, trận cháy rừng lớn nhất Cali còn đang cách nhà vài cánh đồng, ranh giới di tản đang suýt soát cách mấy con đường và bão vừa mới thổi sập hàng rào thì Mị lại xách túi lên đi làm xa. Vốn dĩ chồng Mị thì luôn hài lòng với lựa chọn của Mị còn Mị mà không vừa lòng chuyện gì thì lăn qua lộn lại, nguyên đêm không ngủ, sáng sớm 6h là điện thoại dựng đầu thợ dậy biểu phải qua điều chỉnh lại. Chồng Mị bị một trận sợ rồi, thành ra Mị làm gì lão ấy cứ mặc kệ Mị, kẻo lơ mơ có khi bị vợ dợt bất tử thì oan mạng. Trong khi không có nhà thì cứ mỗi món làm xong, Mị lại dặn chồng chụp hình gửi cho Mị xem. Có chi tiết nào nghi ngờ không chính xác thì Mị lại điện thoại gào ầm ĩ với trai đẹp. Đến nỗi hắn bảo:

- Mị à, anh thấy tội cho chồng Mị quá!

Đấy người làm không ai tội, tội kẻ ngồi không.

Mà các anh nghe Mị thắc mắc chi tiết, ý kiến đủ thứ nhiều đến nỗi có lần các anh ấy bảo với chồng Mị:

- Nãy đi nhà thờ mà thấy tin nhắn của vợ mày bọn tao chạy qua luôn, trước khi bước vô cửa tụi tao cũng cầu nguyện rồi mới gõ cửa đấy.

Haiza, oan cho Mị quá. Mị chỉ gởi mỗi tấm hình. Hổng có nói tiếng nào hết trơn hết trọi ah.

Trai đẹp ngoan đạo ra phết.

Cũng may mà Mị tìm được thầu xây dựng này rất uy tín. Không bị tình trạng làm một bữa nghỉ bảy bữa, hay lâu lâu thì mất hút, điện thoại không nghe, tin nhắn không đọc, email không trả lời. Trong bất kỳ chuyện gì cũng vậy, Mị ghét nhất là câu trả lời lấp lửng hoặc im im không nói. Kể cả nếu khi mà Mị tỏ tình thì cứ thẳng thừng từ chối chứ đừng có cái kiểu im im lặn mất tăm không sủi bọt. Các anh trai đẹp này, chỉ cần nhắn một tiếng là trả lời ngay, và trở lại kiểm tra công trình ngay. Lại còn sẵn sàng làm mẫu cho chồng Mị chụp một tấm hình gửi qua cho Mị khi Mị đang đi công tác.

Hồi xưa mà Bà Tám đẻ Mị con trai thì thể nào Mị cũng làm xây dựng hoặc kỹ sư cầu đường. Mị rất thích nhìn những công trình dần dần hình thành dưới bàn tay người thợ, cảm giác như mình đang đạt được một thành tựu to lớn. Có nhìn người ta làm mới thấy quá nhiều công đoạn cho mỗi hạng mục. Như riêng mỗi vụ đổ xi măng thôi mà họ đào móng, đóng cọc sắt, khung sắt, rồi dặm đất, đổ cát, căng dây chỉnh độ cao, quét vân bề mặt, vv vô số thứ. Khung gỗ thì sườn gỗ, đà gỗ, vách ván chịu lực chỗ nào, góc thép chịu lực chỗ nào, và còn nguyên tấm thép chịu lực ở góc nhà từ sàn lên tận nóc. Mị ra nhìn mà hết hồn. Nóc nhà thì nào ván, nào chống thấm, nào cách nhiệt, rồi chưa kể rãnh nối mái ngói, ôi thôi đủ thứ và đừng quên phải liệt kê tất cả chính xác vào hợp đồng. Kẻo không là cãi nhau mệt nghỉ.

Mỗi khâu là có một đội chuyên biệt phụ trách và mỗi ngày thì anh cai đẹp trai lại đến kiểm tra chất lượng công việc, chụp hình đánh dấu. Sau mỗi công đoạn hoàn thành là thành phố cử người xuống nghiệm thu chất lượng công trình. Chủ nhà có biết con khỉ gì đâu mà nói. Nhìn bên ngoài thì chỉ biết vậy thôi chứ tiêu chuẩn về kích cỡ, khối lượng, tỉ lệ và ngay cả vị trí gắn ổ điện cũng có quy cách của nó. Túm lại, xem các anh chuyên nghiệp làm vừa an tâm vừa thú vị ra phết. Thành ra mỗi khi đi làm về mà các anh còn đang làm việc thì Mị thường lăng xăng chạy ra chạy vào hỏi han chỉ chỏ đủ thứ. Lần nào các anh ấy cũng bảo:

- Mị, đang làm, chưa xong.

Mị lại cười khì khì, có khi quên còn thò tay xoa bụng anh thợ béo. Nghĩ lại, tay ảnh cầm máy bắn đinh, tay cầm gỗ, lỡ ảnh nhột ảnh vung tay một phát là toi đời.

Cuối cùng thì cũng đến ngày hoàn tất. Dù đã có vài chỗ trục trặc thêm chỗ nọ chỗ kia nhưng các anh đẹp trai đã giữ đúng lời hứa, hoàn tất toàn bộ cho Mị trong vòng 4 tháng đúng. Thật ra, khi nhìn tốc độ làm việc của họ, Mị nghĩ 2 tháng là hoàn toàn có thể. Mị có thể bắt tay vào sắp xếp lại nhà cửa lẫn công việc. Cũng vừa kịp lúc. Khi bắt đầu làm, Mị cũng hồi hộp ghê lắm. Nghe nhiều câu chuyện về việc thợ làm kéo dài, và bản thân Mị cũng từng bị thợ câu giờ. Làm mỗi cái nhà tắm hắn kéo 3 tháng. Có người thì bị kéo cả năm, hai năm. Còn kéo xong rồi xù dẫn đến phải kéo nhau ra tòa thì bản thân Mị cũng dịch cho nhiều vụ.

Mị rất yêu quý ngôi nhà của mình cũng như yêu thích thành phố này. Dù mấy lần đi qua miền Đông Bắc nhìn cây cỏ xanh tươi, bốn mùa thay màu lá Mị thích ơi là thích, nhưng nghĩ đến cảnh tuyết rơi mùa đông là Mị chạy mất dép. Có thể ở được một nơi yên tĩnh, an toàn, có cơ hội phát triển nghề nghiệp, có được đời sống bình an và thoải mái mà còn phụ giúp chút đỉnh được cho người khác, cống hiến cho xã hội; Mị thấy mình quá có phước. Sống ở nơi nào cũng được, chỉ cần phù hợp với mong muốn của mình là được. Chọn lựa nào cũng được, chỉ cần chịu trách nhiệm với chọn lựa của mình là được. Nên Mị không mong cầu một đời không sống gió, mà chỉ mong cầu mình có bản lĩnh vượt qua sóng gió. Không mong cầu được người người yêu mến, chăm lo mà chỉ mong cầu mình đủ từ tâm để yêu mến cuộc đời và đủ khả năng chăm lo giúp đỡ cho người khác. Mị không mong cầu nhà cao cửa rộng mà chỉ mong an cư lạc nghiệp.

Temecula 11/25/2022

Nguyệt Mị

Mẹ Ruột, Má Chồng, Má Chồng Hụt.

Tác Giả Nguyệt Mị nhận Giải Danh Dự VVNM 2021 từ chủ bút Trịnh Y Thư.

*

Thầy bói: - Nhỏ Mị này sắp lấy chồng nha Tám.

Tám: - Hả? Có thì nói nha. Nó lấy chồng Tám cúng con bò.

Trời đất ơi, mẹ người ta có con gái lớn thì lo chưng dọn cho con mình đẹp đẽ duyên dáng, tâm sự tỉ tê hỏi con mình coi có người yêu chưa, dẫn về ra mắt mẹ coi nó có đàng hoàng không, có mặt mũi sáng láng bảnh tỏn không hay mắt la mày lét, nhìn mặt thấy cái chữ gian to đùng. Hay xem nó có biết cư xử trên dưới lễ phép không, có biết trước biết sau không, nói có chủ ngữ, biết chào hỏi lễ phép, đi đứng có trang nghiêm thẳng thớm không khúm núm hèn mọn không? Xem liệu đàn ông con trai ăn nói có rõ ràng mạch lạc, chừng mực không? Hay gặp phải thằng ất ơ, bất tài vô dụng, chuyện nhỏ làm không rồi mà mở miệng toàn ăn đàng sóng nói đàng gió . Đàng này… hai-za.

Ta nói, con người ta nghĩ cũng ngộ. Hiện thực trước mắt nếu không như ý, hài lòng thì phải xem mình đã nỗ lực hết mình chưa? Phải cân nhắc hoàn cảnh cụ thể của mình, năng lực mình làm được những gì, mục tiêu cụ thể ra sao, mình có thể làm gì để thay đổi hoàn cảnh sống của mình được tốt hơn. Đàng này lại… đi coi bói. Bộ không nghe câu «bói ra ma quét nhà ra rác»? Mà cũng chẳng biết có phải khi người ta trong hoàn cảnh tuyệt vọng, không nghĩ ra được gì thì người ta chỉ còn cách cầu viện tới tâm linh, mong được nghe một viễn cảnh tốt đẹp để có chút hy vọng mà tiếp tục sống.

Chắc hẳn lúc đó Tám tuyệt vọng với Mị lắm nên đành phải coi bói xem có triển vọng nào hay không chứ thiệt tình hoàn cảnh cũng hơi bi đát. Ai đời mẹ thì làm thợ may, con gái cầm cây kim một hồi thì nó cong queo như lưỡi câu, ráp quần đá banh xong thì nó thành cái cũng. Chị hai nó biểu rây bột thì nó rây đường. Dạy bắt bông kem thì nó bắt bông hồng thành bắp cải. Đi học bận áo dài, thì nó chạy chiếc xe đạp không có líp che dây sên, cột hai ống quần bằng cọng thun xong là phóng lên chạy ào ào, có bữa còn mượn luôn xe cuộc hay còn gọi là xe sườn ngang của cậu họ nó mà chạy vèo vèo. Tám rầu ghê lắm.

Dzậy chớ từ nhỏ ở xóm nhà lá, trong khi Tám phải đi gánh nước mướn, chẻ củi, may đồ mướn, nuôi heo, nuôi gà vịt, trồng cây… tóm lại là làm gì cũng ráng cực khổ mà làm để nuôi ba con quỷ con thì giờ đâu mà quản nổi. Quậy tàn canh gió lạnh. Hàng xóm đi vô ụ pháo đào bãi rác Mậu Thân, ba đứa cũng cắp bịt ny lon đi theo. Tám lôi về sắp lớp 3 đứa trên tấm phản gõ mun đen bóng, dầy cả tấc, của ông bà ngoại đem qua để cả bốn mẹ con vừa ăn vừa ngủ trên ba tấm phản ghép lại đặt trên hai cái chân ngựa đó, Tám xách «thiết bảng» là cây thước cây may đồ ra quất nhát nào nhát nấy đau quắn đít. Tám nói, trong đó đạn pháo còn sót lại nổ bị thương hoài, lỡ có chuyện gì sao Tám sống nổi. Vậy chứ đâu có chừa. Hết đi lượm bịt ny lon, tới đi câu cá trộm, lội ruộng bắt cua theo con nít hàng xóm. Cứ người ta sao thì mình vậy. Hồi nhỏ thấy vui nổ trời, chớ tới tầm tuổi này mà «ai sao mình vậy, ai làm bậy mình làm theo» là chết chắc.

Thật ra Tám nói, chỉ cần nguyên tắc làm người cơ bản là bắt buộc thì các tiểu tiết còn lại có phiên phiến đi một tí cũng được.

Quần áo, không quan trọng đồ hiệu sang trọng mắc tiền, chỉ cần chỉnh chu ngay ngắn, tươm tất, phù hợp với nơi mình đến là được. Ăn bận tươm tất là tôn trọng mình tôn trọng người. Quần áo đầu tóc cũng phản ánh văn hóa, hiểu biết của một người. Đi chùa mà áo hai dây, mỏng lét, quần xà lỏn, hay diêm dúa lòe loẹt quá thì không coi được chút nào. Đi tắm biển, lội cát mà mang giày cao gót, bận áo đầm, đeo bóp da thì nhìn không ra con giáp nào. Hay thấy người khó khăn cần giúp thì nên giúp, đừng chê bai bỉ bôi. Mình không biết rõ họ đã trải qua cái gì, đừng phán xét. (Hậu quả có lần cả nhà ăn cơm nước tương vì còn có 50 ngàn bạc, Tám lận tay cho luôn người bà con có tiền xe về quê.) Quan trọng nhất, làm người phải có lòng biết ơn. Không ai phải có trách nhiệm giúp đỡ mình, quan tâm mình. Cho nên, dù người làm ơn cho mình thường đã giỏi hơn mình, tốt hơn mình và thường không cần mình đền đáp thì cũng không vì thế mà bỏ qua. Lòng biết ơn không đòi hỏi phải quà cáp lại quả, chỉ cần đôi câu thăm hỏi thỉnh thoảng, chỉ cần mình sống có ích, chỉ cần mình đừng có ỳ ra đó bắt người ta lo cho mình, chỉ cần mình nỗ lực đứng vững trên đôi chân của mình để còn tương trợ cho người khác. Để dây tử tế vẫn nối dài trong cuộc đời. Và nhất là đừng có trở mặt coi người ta không ra gì. Nên nhớ, người giúp mình, là phước của mình, có phước không giữ, phước bất trùng lai.

Nói chung cũng đại khái thế thôi. Thực ra giờ Mị ghi lại thành lời, chứ Tám chẳng dài dòng văn tự như vậy. Tám chỉ làm việc cần làm, không so đo, không tính toán. Chỉ có Mị là đứa hay ghi hay chép, hay để ý chuyện nọ chuyện kia nên mới thành nhiều chuyện hị hị. Trở lại vụ thầy bói nói. Chả là Mị ngoài cái vụ hiên ngang can đảm không sợ cua, chỉ sợ sâu, không sợ lội sình, chỉ sợ độ cao thì Mị còn không sợ ai hị hị. 

Hồi đó, mỗi lần nhà có đám giỗ là Mị rất bực bội. Các bà, các dì, mẹ của Mị và Mị đều phải ở dưới bếp, xào xào nấu nấu, gói bánh, làm bì, băm ớt, lặt rau; bà ngoại thì đi ra đi vào nhắc nhở phải xếp sao cho tròn dĩa, cơm bới không được quá đầy, không được quá lưng, thịt xắt miếng phải vừa ăn, rau rửa phải nhẹ nhàng kẻo giập, vân vân mây mây thì các cậu, các dượng ngồi đàng trước uống cà phê, tán gẫu. Cái chén không sắp, đôi đũa không bày. Đã vậy, dọn lên mâm thì món ngon nhất dọn lên, các ông được mời vô ăn trên ngồi trước, các bà thì ăn dưới bếp các phần còn lại. Có lần vừa đi học về, Mị mời hai ba lượt các ông vẫn dềnh dàng khề khà không vô ăn cơm, nguyên bàn dọn sẵn. Mị sẵn vừa đói vừa nóng người bèn ngồi vào bàn, ăn đủ các đĩa, không chừa dĩa nào, mỗi dĩa một hai đũa. Hừ hừ, đã nấu sẵn cho ăn còn không nhanh chóng rốp rẻng để người ta còn dọn dẹp.

Mị thấy cực kỳ bất công. Tư tưởng trọng nam khinh nữ ăn sâu trong gốc rễ. Nhà khó khăn thì con gái phải nghỉ học, nhường suất đi học cho con trai. Chồng đi làm, vợ đi làm thì về nhà một tay vợ gánh vác việc nhà, chăm con. Chồng phải nghỉ mệt. Nếu trong trường hợp một người phải lui về sau để chăm lo nhà cửa thì hầu hết là vợ… Bởi vậy từ nhỏ, Mị đã bảo Tám, không lấy chồng. Lấy chồng thì thể nào Tám cũng bị mắng vốn. Tám nghe xong cũng rầu lắm. Thời may, một ngày đẹp trời, Mị nghe dụ khị, đi Mỹ vui lắm, thế là tuyên bố lấy chồng. Chu choa, cả nhà hớn hở như đi trẩy hội. Mừng quá mà.

Sau khi Mị qua Mỹ, Mị lại có may mắn ở cạnh nhà má chồng. Theo văn hóa người Mỹ, con dâu, con rể không kêu cha mẹ chồng bằng cha mẹ mà kêu bằng tên. Mị không tiêu hóa nổi khoản này nên Mị tuyên bố, con cứ kêu bằng Má (Mother), Má chịu không? Chèng ơi, Má chồng già gần bằng bà ngoại, mắt hấp háy vui vẻ chấp nhận ngay. Má chồng Mị vốn là con chiên ngoan đạo. Cứ mỗi sáng Chủ Nhật mà má chưa thấy gia đình Mị thức dậy đi nhà thờ là Má sẵn cây baton là gõ thẳng vô cửa sổ kiếng, quát còn to hơn Mị quát chồng, bảo tới giờ đi nhà thờ.

Má cũng đặc biệt độc lập và chủ động trong đời sống. Dù đã hơn 80 và đi lại khó khăn, phải dùng tới “walker” là loại khung chống có 4 bánh xe dành cho người chân yếu thì má vẫn chủ động mọi nấu nướng, chợ búa sinh hoạt của bản thân, xe hơi vẫn chạy vèo vèo. Ngay cả khi con cái đề nghị giúp đỡ Má cũng từ chối. Làm gì có chuyện mẹ chồng vẫn khỏe như vâm mà hành con dâu từ ly nước tới cây tăm xỉa răng, như thể người bị mất năng lực vận động. Má nói chuyện với Mị cũng rất tôn trọng. Sẵn sàng tranh luận hợp lý, ai đuối lý phải chịu thua, không hề có chuyện «cả vú lấp miệng em». Má thường dụ khị Mị rửa tội để vô đạo Thiên Chúa. Bởi dù Mị tin Chúa, thường cầu nguyện mỗi đêm, tin Đức Mẹ Maria thì Mị vẫn là đứa con ngoại đạo.

Má: - Rửa tội đi con, rồi sau này còn lên Thiên Đàng với Má và cả nhà.

Mị: - Má chắc má lên Thiên Đàng không?

Má: - Chắc không quá con.

Haha, hai má con phá ra cười. Mị nhớ ánh mắt lấp lánh nheo nheo tinh quái của má lúc đó. Má thường từ chối mỗi khi Mị hỏi má thích ăn thử món con mới nấu hôn. Nhưng ngay sau đó lại hỏi một cách mong đợi «mà hôm nay con nấu gì vậy ?». Mị biết tỏng thế nào má cũng rất thích các món Mị nấu, nên Mị cũng phải giả vờ năn nỉ Má thử một tí đi, không thích con đem về. Người già thích được quan tâm chăm sóc một cách ân cần, tinh tế. Đừng để Mẹ mình nói chuyện với mình mà phải lựa lời, cân nhắc đắn đo. Không có gì đáng buồn bằng Mẹ phải e dè khi nói chuyện với chính con cái mình. Nhiều người hay quên, cứ nghĩ Mẹ của mình mà có phải người ngoài đâu mà cần khách sáo. Nên đôi khi nói chuyện với Mẹ mà cáu kỉnh, khó chịu. Lúc lại viện đủ thứ ly do để không đến thăm mẹ, không phải ngồi nghe Mẹ nói những chuyện ngày xưa mà họ cho là lẩm cẩm. Thực ra, Mẹ chỉ muốn được có thời gian bên con mình. Họ quên người nhà, nhất là Mẹ lại càng xứng đáng được đối xử ân cần, tử tế nhất chớ có đâu ra đường thì ngọt ngào, lịch lãm, về nhà dùi đục chấm mắm nêm. Mị lại đặc biết thích nói chuyện với người cao tuổi, nghe các ông bà kể chuyện ngày xưa, có bao điều để học. Có bao nhiêu tình cảm, ân cần trong đó. Ân cần quan tâm tới người khác, mình cũng có thể cảm nhận được niềm vui và sự ấm áp.

Mị chỉ mong mình hội nhập vào đời sống tại Mỹ, có thể đuổi kịp các tiến bộ kinh tế xã hội tại đây để đời sống mình được ổn định. Đồng thời Mị biết bản thân mình là người Việt. Dù có ở Mỹ bao lâu thì Mị vẫn là người Việt. Nên Mị cảm thấy thoải mái hạnh phúc hơn khi có thể dung hòa được nền nếp bản sắc Việt của mình với đời sống văn hóa tại nước Mỹ, nơi Mị sinh sống, làm việc, cống hiến cho cuộc đời. «Má chồng hụt» của Mị - Chị Phương Hoa là một điển hình người Mẹ Việt hòa nhập vào đời sống tại Mỹ. Chị Phương Hoa vốn là đồng nghiệp thông dịch viên của Mị, và là người thông dịch viên nhiều kiến thức và kinh nghiệm. Chị rất năng động trong công việc lẫn đời sống. Tinh thần lại khá phóng khoáng thoải mái, năng nổ nhiệt tình, làm ra làm, chơi ra chơi theo kiểu Mỹ đồng thời vẫn giữ những truyền thống tình cảm của người Việt. Có rất nhiều thứ trong công việc và đời sống, Mị luôn hỏi xin ý kiến của Chị và luôn được nhiệt tình giúp đỡ chỉ dẫn. Ngay cả việc Mị gửi bài tham gia Việt Báo cũng là nhờ Chị khuyến khích. Chị cũng là một tác giả từng được giải thưởng của Việt Báo nên chị nói Mị nên mạnh dạn gửi bài viết của mình. Vốn nhỏ hơn nhiều tuổi nên Mị cứ thường trêu chị nhớ dặn anh con trai đẹp trai tài năng của chị đừng cưới vợ, chờ em.góa chồng hị hị. Bởi vậy Chị mới thành « Má chồng hụt » của Mị.

Thành công trong cuộc đời, không phải là có bao nhiêu con số trong ngân hàng, bao nhiêu vàng trong két sắt mà là cảm nhận được tình yêu thương và hài lòng với đời sống của mình, đặc biệt là có thể sống hữu ích và mang lại được niềm vui cho người khác. Chỉ mong, những người con đang còn Mẹ đừng đợi đến Ngày của Mẹ mới thể hiện tình yêu thương và lòng biết ơn của mình đối với Mẹ. Ngày nào có thể gọi tiếng «Mẹ», đó đều là Ngày của Mẹ.

Nguyệt Mị

Temecula 06/03/2022

Một Năm Qua, Ta Có Học Được Gì?

24/05/2021

Nguyệt Mị

***

Wall Street – Sòng bạc lớn nhất thế giới.

Cuối cùng rồi Mị cũng được đi chợ công khai và thỉnh thoảng ghé ăn nhà hàng sau khi chích ngừa đầy đủ. Phải nói là một năm qua Mị đã học được kha khá bài học kinh nghiệm trong công việc lẫn cuộc sống. Mị có bao giờ tưởng tượng được một ngày đẹp trời mình có thể ăn bánh mì nóng bất kỳ khi nào Mị muốn. Chả là lúc cao điểm dịch bệnh và đóng cửa khắp nơi, sếp lớn rất lo lắng và cấm tiệt Mị đi chợ, nên Mị không biết làm gì bèn đặt đủ thứ bột trên mạng về làm bánh.

Đầu tiên là món bánh mì Việt Nam. Cái tật xớn xác nghe phân nửa quên phân nửa rồi hấp tấp không chờ bột nổi mà Mị làm ra kha khá sản phẩm bánh mì cứng như cục đá. Mị cũng nhồi nhồi nắn nắn theo chỉ dẫn trên YouTube và sau khi quăng chừng 20lbs bột mỳ thì Mị cũng thành công mỹ mãn. Ta nói nghề chơi cũng lắm công phu. Có làm mới biết bột mì nhiều nhãn hiệu khác nhau thì không nói làm gì, Mị tưởng bột nào cũng là bột, hóa ra mỗi nhãn hiệu thì bánh làm ra có độ nở khác nhau, rồi nhiều loại men khác nhau, rồi công thức pha bột, nhồi nắn khác nhau. Nói chung là khó chứ hông phải dễ. Ăn bánh mì đến ngán thì Mị bèn chuyển qua làm bánh ướt tráng chảo. “Sếp lớn” nhà Mị rất kỹ, không cho xài chảo không dính. Sau khi thất bại vô số lần thì Mị đành nằm vạ nhứt định bắt “sếp” cho Mị mua cái chảo không dính để đổ bánh ướt. Và Mị cũng quăng vô số lần trước khi có thể tráng được cái bánh ướt ăn được được. Và bánh lọt thì Mị đổ xong thì quăng. Bánh giò thì cũng ra ruộng chơi với quạ. Bánh bò cũng bò ra vườn rau của Bà Tám. Cuối cùng thì trở về lại món bánh xèo mà Mị biết đổ từ bé. Chứ còn các loại bánh khác thì thôi Mị cầu trời dịch bệnh qua mau, Mị đi lên little Sài Gòn mua ăn cho nó gọn.

Trong khi dịch bệnh khắp nơi thì đất nước lại rúng động với cái vụ phân biệt chủng tộc, biểu tình các kiểu không chỉ khắp nước Mỹ mà còn lan ra nhiều nước trên thế giới. Mị ngồi nhà xem ti vi mà lo ngay ngáy, không biết sau này ra sao. Nói chung là tâm trạng bắt đầu căng thẳng. Đến vụ bầu cử thì đúng là quá căng thẳng luôn. Thành thật mà nói, Mị chỉ cầu mong bản thân, gia đình, người nhà gần xa, bạn bè khắp nơi, mọi người trên thế giới này có được cuộc sống bình an, khỏe mạnh bên gia đình, công ăn việc làm ổn định, vui vẻ. Đôi khi Mị cảm thấy mình hơi an phận nhưng trước giờ chỉ cầu mong có bao nhiêu. Chuyện chính trị hay kinh doanh đối với Mị là điều vượt quá khả năng. Mị cũng không có hứng thú. Tuy nhiên, về cơ bản, Mị chỉ nghĩ đơn giản là ai thích tiêu chí của ứng viên nào, thấy phù hợp lợi ích của mình thì mình bầu cho ứng viên đó. Thế thôi. Gia đình và bạn bè quan trọng hơn. Và Mị cũng nhiều lần khẳng định như vậy. Nhưng rất tiếc lần này, chính trị quả thực tác động sâu sắc đến đời sống của Mị. Vì Mị phải nghỉ chơi với vài người bạn lẫn người nhà có quan điểm chính trị quá khích và sẵn sàng mạ lị, mạt sát người khác, cả những người cứ lôi Mị vào bàn chuyện chính trị thì Mị cũng phải dẹp qua một bên. Một khi đối phương không tôn trọng quan điểm của mình thì tốt nhất không nên nói chuyện cho rách việc.

Sau khi thấy Mị lên mạng nhí nhố xàm xí nhằm giảm căng thẳng thì kết quả là vì tin tức tiêu cực quá nhiều, rồi tranh cãi đủ thứ càng làm cho Mị căng thẳng hơn nên bạn Mị rủ Mị chơi cổ phiếu. Ui chà, Mị vốn nhát gan. Nhà gần sòng bài mà Mị có mấy khi đặt chân vào. Có đển thì cũng chủ yếu để ăn buffet, xem ca nhạc. Mị chỉ thích nhất là được ăn ngon thôi. Nên cứ nhà hàng ngon là Mị đến ăn thử. Mỗi lần đi vào sòng bài thấy đèn đuốc xanh đỏ đủ kiểu là phát chóng mặt. Có vài lần Mị cũng tò mò, bỏ vào 20 đồng, thua sạch, thế là dẹp tiệm, không chơi nữa. Nhưng bạn Mị bảo, không đâu, cổ phiếu là mình đầu tư, không phải đánh bạc. Tốt hơn là lên mạng cãi cọ chuyện chính trị vớ vẫn.

Mị nghe chừng có lý. Thế là Mị nghe cũng bùi tai bèn lấy tiền để dành ra, mở tài khoản để mua cổ phiếu. Tháng 1 tháng 2, cũng lên được khá khá tiền, thế là Mị khoái chí lắm. Vụ này coi bộ được nha. Đỡ lên mạng nhiều chuyện lại còn tiền đẻ ra tiền. Mị thấy mình tự tin lên hẳn. Lại được bạn để tên vào một nhóm những người chơi cổ phiếu. Có những người tự xưng là chuyên gia rồi giúp đỡ mọi người cùng kiếm tiền, để người Việt mình cũng giàu. Mị nghe bùi tai lắm, hí hửng bàn tán suốt. Nhưng ban đầu Mị còn nhát gan, cứ thấy lời chút xíu là bán mất tiêu, xong nó lên nữa, Mị tiếc ghê ghớm. Lại nghe xúi bảo, phải đầu tư lâu dài, bỏ tiền đó đi, đừng nhìn. Thế là Mị hí hửng làm theo. Ui chà, lên không bán, cổ phiếu xuống sạch sẽ. Ngồi nhìn lại thấy hóa ra mấy tháng nay mình làm không công cho Wall Street. Đã mất thời gian ngồi nhìn, rồi lại còn sợ mất vốn. Mị còn biết kha khá người còn bị mất thâm cả vào vốn. Thật là tội.

Wall Street trong mắt Mị thật là một sòng bạc khổng lồ mà không biết bao nhiêu người mất tiền vì máu ăn thua. Hàng ngàn mã cổ phiếu khác nhau, thượng vàng hạ cám, giá vài ngàn đô cũng có mà vài chục xu cũng có luôn. Có những lúc đọc tin tức toàn là tin tốt lành, thế là hí hửng mua, xong cổ phiếu xuống rầm rầm. Có những lúc toàn tin xấu, không dám mua thì cổ phiếu lại lên trở lại, còn mình thì nhìn ngẩn tò te không hiểu tại sao. Bây giờ Mị còn biết thêm, các công ty còn tung tin thất thiệt, giả mạo đủ thứ. Chơi cổ phiếu cũng nhiều trò vui ra phết. Khi mua một cổ phiếu đang lên, có hai khả năng, hoặc là lên nữa, hoặc đổ trở xuống. Trong trường hợp mua giá cao rồi nó đổ xuống, các vị ấy gọi là “đu đỉnh”. Trong trường hợp cổ phiếu đang xuống, nếu mua thì có hai khả năng. Một là xuống tiếp, hai là lên lại. Trường hợp mua lúc đang xuống, các vị ấy gọi là “bắt đáy” hay “chụp dao đang rơi”. Cuối cùng vẫn là 5 ăn 5 thua. 

Rồi có cổ phiếu rác, không có giá trị nhưng được thổi giá lên họ gọi là “pump and dump”, ai mà xông vô mua thì đu đỉnh là cái chắc. Rồi các tổ chức đầu tư tài chính thao túng lũng đoạn thị trường, họ gọi là “cá mập”. Rồi mỗi khi một cổ phiếu lên thì những người này vỗ ngực, xưng tên ta đây tài giỏi, tiên đoán được. Khi xuống thì họ lại nói, ai biểu tham, đổ hết vô mua chi, ai biểu lời không bán. Trời ạ, Mị choáng váng hết mặt mày sau khi nghe đủ thứ tranh cãi trong nhóm. Sau khi kiểm lại danh sách những người này xúi mua để lâu thì gần như 10 mã cỗ phiếu là xuống hết 9. Nghĩ mình thật là dại, ai đời lại đi nghe mấy kẻ không biết phải mặt thật, tên thật hay không, khoác lác vớ vẫn, tung hô lẫn nhau trên mạng xã hội mà đầu tư cổ phiếu bao giờ. Nếu họ nói đâu trúng đó thì đã thành tỷ phú rồi, làm gì mà lên mạng rủ chơi vớ vẫn như vậy.

May mà Mị nhát gan, nên không bị đứt vốn, chứ bao nhiêu tiền lời thì bị mất lại sạch, thà mất lời còn hơn đứt vốn. Thế là Mị lẳng lặng rút lui. Quyết định bán sạch không chơi cổ phiếu nữa. Ôi chà, sau 5 tháng căng thẳng theo dõi, cuối cùng mèo vẫn hoàn mèo, thì Mị quyết định từ nay tránh xa cái sòng bạc cao cấp ấy ra. Lên cũng căng thẳng, xuống cũng căng thẳng, đầu óc không tập trung làm ăn được gì ráo. Thôi, cứ chăm chỉ làm việc, chi tiêu hợp lý, dành thời gian đầu tư cho bản thân, học hành nâng cao kiến thức, rèn luyện và giữ gìn sức khỏe còn được việc hơn ba cái trò đỏ đen căng thẳng này. Ông bà nói, đại phú do thiên, tiểu phú do cần. Cứ cần cù làm việc, cần kiệm chi tiêu, cái xứ này không sợ già không chỗ ở, thiếu cơm ăn.

Mị thấy mình còn hết sức may mắn khi công việc của mình gần như không bị ảnh hưởng do lệnh đóng cửa của tiểu bang. Tuy nhiên, không biết do tình hình khó khăn hơn, hay do làm lâu ngày cũng đến lúc gặp phải trường hợp khách hàng không uy tín. Mị vốn là đứa trọng lời hứa, cũng tưởng rằng thiên hạ cũng như mình. Thế là phần lớn trường hợp Mị chỉ thỏa thuận miệng, làm việc xong thì cứ thế lãnh tiền. Thế nhưng Mị mới bị trường hợp là luật sư hẳn hòi ấy, sau khi làm việc xong thì họ lờ tịt mình đi, tiền không trả, điện thoại không nghe, email không trả lời. Mị đâu có biết có vài trăm bạc mà những người mang tiếng là luật sư cũng ăn quịt như thường. Ngạc nhiên chưa. Mị có biết đâu. Thế là Mị học được một bài học nữa là một khi làm ăn dính dáng đến tiền bạc, nhứt định phải có giấy tờ thỏa thuận giá cả và thời gian thanh toán cụ thể. Không thể nói suông. Kể cả khi sử dụng dịch vụ mình phải trả tiền cho người ta thì mình cũng phải xem xét cẩn thận, có khi lại gặp dịch vụ lừa đảo, trả tiền xong không làm, hoặc làm không đạt chất lượng cũng rất là phiền phức. Mọi thứ cứ phải ra hợp đồng, giấy trắng mực đen cho nó an tâm. Sau vụ việc đó thì Mị cũng tránh không nhận việc trực tiếp từ văn phòng luật sư lạ, chỉ nhận chỗ quen biết uy tín xưa nay. Chỗ lạ, Mị … cãi không lại.

Vậy là một năm nhiều biến động rồi cũng trôi qua. Chương trình vac-xin Covid-19 đã chủng ngừa cho hơn một trăm triệu người Mỹ. Mị vui mừng khi các nhà hàng quán xá hoạt động nhộn nhịp trở lại. Chợ trời cũng có nơi đã mở cửa lại và mặc dù phần lớn cũng vẫn còn đeo khẩu trang nhưng nhìn chung tình hình thấy hoạt động đời sống gần như trở lại bình thường. Tuy nhiên Mị vẫn hạn chế đến nơi đông người khi không cần thiết và vẫn quyết định chưa gặp gỡ xã giao ngoại trừ trường hợp công việc quan trọng và những người thật thân thiết. Tuy Mị được vài bài học để đời nhưng thật may là nhờ đó mà Mị chuẩn bị cho mình và gia đình được tốt hơn, biết chọn lọc, ưu tiên và gìn giữ những công việc và mối liên hệ quan trọng để đời sống mình có chất lượng hơn.

Mong rằng những ngày tháng sắp tới là những ngày bình yên trở lại cho tất cả chúng ta.

Temecula May 17, 2021

Nguyệt Mị

Ở Nhà Mùa Covid-19

Nguyệt Mị

Vốn sinh ra sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, Mị không hề biết cảm giác chạy giặc loạn lạc là như thế nào như những thế hệ trước. “Tháng Tư có vạn người vui, có triệu người buồn.” Mặc dù lớn lên ở xóm nhà lá bên quận 8, cái thời sau chiến tranh, thiếu ăn, thiếu mặc, thiếu thông tin liên lạc, thiếu tự do, thiếu … đủ thứ thì Mị cũng chưa từng khi nào có cảm tưởng đời sống sao mà đầy bất trắc mong manh như hiện nay. Khi khổng khi không xuất hiện cái con Covid-19 lây lan khủng khiếp từ Vũ Hán, Trung Quốc lan ra khắp toàn cầu, làm bao nhiêu người bỏ mạng, bao nhiêu bác sĩ, y tá, nhân viên y tế, … và các ngành nghề phục vụ đời sống thiết yếu trở thành những chiến sĩ tiền tuyến, hy sinh không nhỏ. Mị cứ tưởng như mình đang trong Thế chiến thứ 3. Suốt ngày ẩn nấp trong nhà, không được phép cũng không dám đi đâu. 

Chèng ơi, Mị tự dưng nghĩ nghĩ ngợi ngợi, nhớ bài thơ khuyết danh tác giả này về thời Đức Vua Minh Mạng cấm bận váy.

“Tháng Tám có chiếu vua ra

Cấm quần không đáy người ta hãi hùng

Không đi thì chợ không đông

Đi thì phải mượn quần chồng sao đang

Có quần ra quán bán hàng 

Không quần đứng nấp đầu làng trông quan” 

Đấy, chỉ cấm mỗi quần không đáy mà bà con hãi hùng rồi thì tưởng tượng, toàn tiểu bang Cali hơn 40 triệu người và sau đó là toàn bộ 50 tiểu bang nước Mỹ đã phải cấm đủ thứ. Cấm tụ tập đông người, cấm ra đường khi không cần thiết v..v. thì lòng người còn hoang mang lo lắng biết chừng nào.

Vốn dĩ quen suốt ngày rong ruổi khắp các nẻo đường xa gần của miền Nam Cali, có khi còn dông luôn qua các tiểu bang khác để làm việc thì việc tuân theo chỉ thị “ở nhà cho tui nhờ” của Thống Đốc tiểu bang cũng làm Mị căng thẳng ghê gớm lắm. Khoan nói tới khoản ảnh hưởng tài chính do không đi làm được thì tiết mục chỉ được chu du từ cửa trước ra cửa sau, từng nhà bếp qua phòng khách, từ salon qua bàn giấy thì nó cũng khiến Mị phát cuồng chứ hổng chơi. Chưa kể, “sếp lớn” nhà Mị lại còn hết sức cẩn thận là cấm hẳn không cho Mị bước chân ra đường, sợ Mị rình rình chạy loạn. “Sếp” không cho Mị đi chợ, không cho Mị đi nhiều chuyện, không cho Mị đi mua vé số, không cho … đủ thứ. Thế là Mị … rảnh. Rảnh quá rảnh luôn. 

Đầu tiên là Mị giở kim chỉ ra may khẩu trang. Chu cha, sau khi Mị khoe thành quả trên mạng thì bạn Mị tức tốc gởi cho Mị hơn trăm cái khẩu trang vải từ Việt Nam qua theo đường chuyển phát nhanh. Công nhận Mị lợi hại. Cũng may là hồi xưa má chồng Mị không kiểm tra tay nghề thêu thùa may vá của Mị, không thì chắc má chồng phải uống thuốc huyết áp liều cao thường xuyên chứ hổng chơi. 

Sau khi từ bỏ ý định khéo tay hay làm thì Mị bèn xắn tay áo lên, chuyển qua nấu nướng đủ loại. Mị vốn thích ăn ngon. Cứ món ngon là mê, là nhớ. Chắc như lời ông bà nói:” Món ngon nhớ lâu, đòn đau nhớ đời.” Cũng may, Mị hiếm khi nào bị đòn. Chỉ có một hai lần Mị bị ăn thiết bảng của Bà 8. 

Hồi cái thời 75-85 ăn độn bo bo khoai mi, lại ở bên xóm nhà lá nhưng mà hên. Nhà Mị đất rộng hơn ngàn mét vuông, sát con kênh thủy lợi, ông ngoại trồng đủ loại trái cây. Mị nhớ cây xoài cát, trái chín vừa “hừm hừm” là hái xuống, gói giấy báo, để vào thùng kín, dú cho chín, hoặc chỉ cần vùi vô thùng gạo. Mỗi lần trước khi ăn, Mị đều thích mân mê trái xoài chín vàng ươm, hít hà mùi thơm của xoài vừa chín tới; mãi đến giờ Mị vẫn không tìm được loại xoài thơm ngon như vậy. Cũng đáng công mỗi lần hái xoài là bị kiến càng cắn vêu mỏ, có khi sưng hết cả tay chân. Kiến càng rất lớn con, nâu nhạt, đầu bóng loáng, càng giương ra dữ tợn, cứ thấy một cụm lá xoài cuộn lại với nhau là chớ dại mà động vào nếu không muốn tan xương nát thịt. Nhà Mị muốn hái xoài phải làm “cây cặp lồng” một đầu là những nan tre chẻ xòe ra, đan lại như cái phễu, chỉ cần kê vào cuống xoài, vặn ngang, đẩy lên là đứt cuống, quả xoài rơi vào trong cái phễu đó, không bị rớt dập. Còn trèo cây hái trái thì thua với đội quân kiến càng đông đảo đó. Xoài tượng thì trái lớn, dài hơn hai tấc, nhưng lần nào hái cũng còn non hột, vị chua dịu, ruột xanh nhạt, giòn rụm mà chỉ cần chén nước mắm đường, dằm ớt ngồi gốc xoài … ôi thiên đường. Cây vú sữa xanh sau nhà, khi chín vỏ sẽ chuyển màu hơi kem nhạt, căng bóng, tròn quay mà Mị thấy nó đẹp hơn cả những trái châu treo cây noel. Nhưng Mị thích nhất là cây vú sữa tím, ngọt lịm phía trước nhà mà Mị ghiền đến nỗi trưa không ngủ mà rình rình trèo nóc nhà chuyền qua cây hái trái và bị đòn một trận nên thân.

Bà 8 có hai vũ khí lợi hại. Một là thiết bảng dùng để đo vẽ may quần áo. Bề ngang cây thước tầm 3 phân, chỉ cần nhịp xuống một phát là thôi rồi “đường rầy xe lửa” hiện lên rõ nét như hình vẽ 3D luôn. Được cái Bà 8 thường cho nợ. Thay vì 3-5 roi tùy tội, Bà 8 chỉ đánh 2 roi, mà roi nào roi nấy đáng đồng tiền bát gạo. Nhưng mà cây thiết bảng còn chưa đáng sợ bằng chổi lông gà. 

Hồi xưa gà nuôi xong, mần thịt thì lựa những lông đẹp, giặt sạch, phơi khô rồi xỏ chỉ cước qua chỗ ống lông, kết lại thành một xâu dài, rồi quấn quanh cây trúc chừng cỡ ngón tay được lựa kỹ, ngâm nước, chặt vừa vặn, tầm đâu 6 tấc, quấn một nửa thân cây trúc, rồi dán bằng dầu hắc cho dính hẳn. Cha mẹ ơi, cái thứ chổi lông gà mà dịu nhiễu, quất vào không khí có thể nghe tiếng vun vút mà quất xuống mông một phát là thấy tám ông trời. 

Mị vốn là đứa nhát gan, sợ đau, vừa thấy Bà 8 cầm roi, biểu ba đứa nằm xuống ván là khóc váng trời. Ăn đòn cũng ăn đòn một dây từ chị hai tới út mới chịu. Vậy chứ cũng đâu có chừa. Ba cái trò quỷ quái nhiều vô số kể, lội đồng, tắm sông, trèo cây, chọc hàng xóm, đánh lộn, lượm ve chai, chằm nón lá, câu cá trộm, con lớn thì ăn con nhỏ thì thả xuống ao nhà mình, người ta phơi miến thì chôm một bụng về nấu miến gà ăn, ôi thôi không thiếu thứ gì. Anh Mị còn có trò vót tên tre, làm cung tên, bắn gà hàng xóm. Tưởng tượng cái cảnh con gà bị cắm mũi trên trên lưng chạy khắp vườn, hàng xóm qua mắng vốn không biết bao nhiêu bận. Rồi tiết mục cột lông gà vào đầu cọng kẽm rồi bỏ vào ống tre thổi phụt ra như ám khí trong truyện kiếm hiệp Kim Dung và Mị lãnh nguyên mũi phi tiêu vô trán. Lần đó, Bà 8 tức điên, xách lỗ tai ông anh Mị dở từ dưới đất thẩy lên bộ ván gõ cao chắc phải 8 tấc, làm ổng xuýt tét lỗ tai. 

Ngày xưa thiếu tiền, thiếu gạo, ăn bo bo, bột mi nhưng may nhà có trái cây. Chuối chín cây thì Bà 8 chặt nguyên quầy, treo xà nhà, chín tới đâu ăn tới đó. Dừa nước, dừa bị, dừa lửa đủ cả. Bình bát kế đám bần, và phía dưới là bụi ô rô đầy gai cũng không thoát khỏi tay đám con nít quỷ bọn Mị. Me cao vời vợi, trèo tuốt lên ngọn chiều chiều ngắm đồng ruộng xa xa, tháp chuông nhà thờ, gió hiu hiu và chưa kể bị có lần bị ong vò vẽ đánh chạy có cờ mà cũng bị dính chưởng. Trùi ui nhớ một lũ con nít xúm xít quanh một rổ me non, cóc non, xoài tượng mắm đường. Lá me non cũng chơi luôn. Chắc vậy nên giờ bao tử đau hoài. 

Gà thì nuôi có đàn, có một em gà mái ục ịch được đặt tên là "gà mái mập", em ấy mập đến nỗi không đẻ được và đến một ngày đẹp trời em ấy gáy. Hàng xóm bảo gà mái gáy xui lắm, nên thịt ăn. Nói thật là thương em ấy lắm, nhưng kể ra được ăn thịt gà cũng thích thật. Và Mị cũng từng bị gà đá luôn. Ông gà nòi, lông xám cựa dài, Mị đi học về ổng xông ra ổng mổ đá tới tấp, lủng luôn cái cặp táp mới mua huhu. Lần đó phải bán ổng đi, thằng anh Mị khóc một dòng sông luôn. 

Chưa kể vịt ta, vịt xiêm nuôi thành đàn. Nhớ năm đó vịt gà bị rù rù, thế là thịt hết nguyên đàn, rô ti với nước dừa ăn, giờ nghe vịt rô ti là ớn a. Heo cũng có nuôi. Cá cũng có ao. Khoai mì, khoai lang cũng có trồng luôn. Khoai mì khứa xoáy trôn ốc rồi lột vỏ, ngâm nước thay nước cho ra hết chất độc, rồi hấp, bào làm bánh khoai mì, ăn khoai mì sống khoai lang sống thì Mị cũng từng thử qua, khoai sùng cũng đã biết mùi. 

Nói túm lại là chỉ thiếu gạo, chứ còn lại cái gì cũng có. Tiết mục đi mượn gạo về nấu cháo gà là có thật. Bà 8 nói, có gì ăn nấy, bán thì cũng chỉ mua đồ ăn, mà chắc gì con mình được ăn ngon, nên có bao nhiêu cứ để ăn, cho con hàng xóm ăn ké nữa. Chắc nhờ phúc đức của Bà 8 nên nhà Mị hiếm khi nào thiếu ăn, dù tiền là hiếm khi nào dư. Mà đời này, biết đủ là đủ, biết chừng nào mới gọi là dư. Chỉ cần gia đình bình an, khỏe mạnh, hòa thuận là đủ đầy rồi. 

Hết mơ tưởng tới Vườn xưa thì Mị lại nằm vuốt bụng thở vắn than dài, lo nỗi mai nhà hết gạo vì Mị kiên quyết không xông vô chợ, chen lấn, mua vài bao gạo 50lbs về tích trữ ăn dần, hay mua hẳn chục thůng mì tôm, theo đúng tin thần tích cốc phòng cơ. Mị tin tưởng một cách chắc chắn rằng, dù bước đầu nước Mỹ có thể chủ quan không lường được tình trạng dịch bệnh lây nhiễm nghiêm trọng đến mức này, thì nền tảng cơ sở hạ tầng với hệ thống dịch vụ, tiêu thụ hàng đầu thế giới, chắc chắn không có chuyện thiếu hàng hóa kiểu như Việt Nam thời sau 1975. 

Mị từng ăn bo bo, khoai mì độn thời xưa thì bây giờ có thiếu thốn gì cho cam mà sợ. Không món này thì có món khác. Chỉ cần kiên trì hợp tác và tuân theo chỉ dẫn của chính quyền, vừa giúp bảo vệ mình vừa giúp giảm gánh nặng cho xã hội hay gây nguy hiểm cho người khác. Một chút bất tiện trong đời sống không thành vấn đề. Nếu đổ xô mua sắm tích trữ cùng một lúc dẫn đến thiếu hụt tạm thời trong khâu phân phối hàng hóa, càng làm cho tình hình lộn xộn hơn. Trong rối ren, càng cần phải hết sức bình tĩnh. Chính phủ đã có nhiều biện pháp hỗ trợ, từ tăng tiền trợ cấp thất nghiệp đến chi trả tiền hỗ trợ dịch bệnh cho mỗi cá nhân. 1200 đô của chính phủ cho Mị, là dư sức Mị ăn mì gói ba tháng luôn. Không cần căng thẳng.

Mơ tưởng đủ thứ xong thì Mị vẫn còn rảnh. Thế là Mị bèn chuyển qua cà khịa, sân si với thiên hạ. Nhàn cư vi bất thiện mà lị. Tình hình chung là không ra đường được thì mình lên mạng. Ôi chà, chỉ riêng cái vụ thấy mấy kẻ hả hê khi thấy số ca bệnh và người chết ở Mỹ tăng cao, rồi thì cái trò giật tít câu view là “Nước Mỹ toang vì Covid19” là Mị ngứa tay ngứa chân không chịu được. Thế là khẩu chiến các loại, tuyên bố nghỉ chơi v.v và v.v. Ta nói, đủ cả cung bậc cảm xúc chứ không đùa đâu. Sau khi vừa cà khịa vừa đấu khẩu, chính xác hơn là đấu bàn phím mấy trận oanh liệt thì Mị phải quyết định tăng cường tập thể dục. Không ra chạy bộ trên máy được thì chỉ cần mở nhạc nhảy nhót một hồi cũng đủ toát mồ hôi, tâm hồn sảng khoái. Hôm nào Mị lười thì Mị chỉ cần ngồi yên sáng tinh mơ, ngắm bình minh lên trong khi hít thở không khí trong lành, cảm ơn trời đất mình vẫn có thể hít thở nhẹ nhàng. 

Mùa dịch bệnh, không chỉ cần phải ăn uống lành mạnh, chú ý rèn luyện sức khỏe thể chất, mà sức khỏe tinh thần cần phải hết sức chú ý để hạn chế căng thẳng. Mị vừa lo nấu nướng đầy đủ các món ngon cho cả nhà, cũng có đôi khi ngoại lệ nhưng nấu nhằm những món thần thánh như “dump-ling” là “bánh bao bỏ” , nấu xong rồi bỏ, chà bông mạt cưa ( ý là nó không bông tơi ra mà vụn vụn cứng ngắc y như ăn mạt cưa) hay có bữa tổ trác đến nỗi luộc khoai khoai khét, thì Mị cũng chú ý trấn an cả nhà, hướng mọi người vào các thông tin tích cực, hoặc đơn giản chỉ cần xem chương trình ca nhạc, phim ảnh, hài kịch giải trí. Thái độ tích cực trong giai đoạn khó khăn sẽ giảm được những ảnh hưởng tiêu cực của hoàn cảnh. 

Đấy, mấy khi mà Mị nghĩ mình đã may mắn biết mấy khi có gia đình kề bên, khi sức khỏe đầy đủ, khi tự do rong ruổi cho đến khi đại dịch xảy ra, đến cả đi chợ cũng là khó khăn, khi lòng canh cánh lo lắng khi đọc tin dịch bệnh lan tràn ở những nơi người thân đang sinh sống, không biết mọi người có được bình an hay không. Có những điều tưởng như tầm thường nhỏ nhặt trong đời sống mà khi bị đe dọa mất đi ta mới thấy nó quý giá biết nhường nào. 

Đại dịch rồi sẽ qua, chúng ta rồi sẽ lại trở về nhịp sống hối hả, nhưng Mị biết mình sẽ không bao giờ trở lại như ngày xưa. Mị sẽ trân trọng những giờ khắc bình yên bên gia đình, sẽ độ lượng hơn, sẽ yêu thương nhiều hơn, sẽ chia sẻ và trân trọng những gì mình đang có trong hiện tại. 

“Cám ơn đời mỗi sớm mai thức dậy, ta có thêm ngày nữa để yêu thương.” Cầu mong mọi người, mọi nhà được bình an, vững vàng qua mùa gian khó.

Đất Nước Của Cơ Hội

Hôm nay rảnh rảnh, nhớ lại người bạn vong niên người Thụy Sỹ nói với Mị khi nghe Mị đi Mỹ rằng, nước Mỹ là nơi có những điều tuyệt diệu nhất thế giới và những điều xấu xa nhất thế giới - the best and the worst. Thực ra, quan điểm của Mị là nếu trời cho cơ hội chọn lựa, Mị sẽ chọn nơi nào mà mình cảm thấy thoải mái, sung sướng, và hạnh phúc. Biết mình là ai, điều gì phù hợp với mình, giá trị nào phù hợp với mình thì mình theo đó mà sống.

Ở Mỹ có dễ sống không? Có. Nếu nhà nghèo, chính phủ có chương trình hỗ trợ thực phẩm, nhà ở, giữ trẻ. Giáo dục phổ thông miễn phí từ lớp lá đến hết lớp 12. Nếu có tiền, có thể cho con học trường tư. Nếu muốn, có thể cho con ở nhà, tự dạy và chỉ cần đủ điểm tương đương hết lớp 12 thì vẫn có thể vào Cao Đẳng và Đại học. Khi lên Đại học, tùy theo sức học có thể được hỗ trợ toàn bộ tiền học, một phần, cho vay v.v… . Trường học thì có trường có công lập, tư thục, nổi tiếng, không nổi tiếng, học tại trường, học trên mạng v.v… tùy vào hoàn cảnh thực tế của mỗi cá nhân mà theo đuổi.

Ở Mỹ, chỉ cần chăm chỉ và nỗ lực sẽ không sợ không có việc làm đủ trang trải cuộc sống. Với lý lịch trụi lủi, không quen ông nọ bà kia, không con ông cháu cha, không phải “lót tay” hay không cần ngoại hình bắt mắt Mị vẫn có thể xin được việc phù hợp với năng lực bản thân. Mị chưa bao giờ nghĩ rằng mình một ngày mình sẽ đặt chân vào Tòa án Liên bang Hoa Kỳ hay Bộ Ngoại Giao Hoa kỳ. Thông dịch viên cho Tòa án và Ngoại giao có tiêu chí và kỳ tuyển chọn riêng để có thể đủ điều kiện làm cộng tác viên cho mỗi bên.

Như những bài chia sẻ trước đây, Mị là thông dịch viên tòa án. Công việc chủ yếu của một thông dịch viên chuyên nghiệp xoay quanh các lĩnh vực cơ bản như dịch vụ tiện ích đời sống bao gồm điện lực, nước, điện thoại, ngân hàng v.v; các dịch vụ an sinh xã hội, bảo hiểm, y tế và các lĩnh vực thuộc pháp lý bao gồm mọi trường hợp có liên quan đến cơ quan công lực, cơ quan bảo vệ trẻ em, tòa án và nhiều thử thách nữa là công việc liên quan đến hội nghị và ngoại giao.

Xin chia sẻ thêm một chút về khía cạnh khác của nghề thông dịch viên. Để thực sự trở thành một thông dịch viên chuyên nghiệp thì ngoài vấn đề cần phải liên tục học hỏi kiến thức chuyên môn và rèn luyện bốn kỹ năng phiên dịch ra, người thông dịch viên tương lai cũng cần hiểu rõ mình cũng sẽ phải đối mặt với vấn đề “ảnh hưởng tâm lý dây chuyền”. Thông dịch viên có thể dịch cho một người xin tị nạn đang cần trợ giúp pháp lý, hoặc một phụ nữ đang cần trợ giúp trong tình huống bị bạo hành trong gia đình và cần tìm một nơi trú ngụ an toàn hay một đứa trẻ đang ở trong đồn cảnh sát và mô tả lại việc mình bị lạm dụng tình dục như thế nào. Thông dịch viên không phải là luật sư, không phải là cảnh sát, không phải là điều tra viên. Thông dịch viên là người giúp cho những người có nhu cầu giúp đỡ kia tìm được sự hỗ trợ cần thiết.

Các nghiên cứu đã cho thấy, gần như tất cả thông dịch viên của mọi ngôn ngữ đều có các triệu chứng của “ảnh hưởng tâm lý dây chuyền” bao gồm việc trở nên căng thẳng, ám ảnh hoặc mệt mỏi do phải tiếp xúc với những câu chuyện đau buồn hay những thông tin có thể gây tổn thương về mặt tâm lý. Khi nghe những câu chuyện bi thảm của người khác, những rắc rối của người khác thì một phần nào đó cũng ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần của thông dịch viên. Nó có thể gây ra tình trạng trầm cảm, lo lắng hoặc thay đổi cả cách nhận thức đối với xã hội xung quanh thông qua các câu chuyện hoặc tình huống mà họ phải đối mặt. Trong một số trường hợp, người thông dịch viên còn phải đối mặt với rủi ro thật sự về an toàn cá nhân hoặc sức khỏe trong quá trình làm việc.

Cũng như mọi ngành nghề khác, trong tình hình hiện nay, nghề thông dịch viên cũng đối mặt với nhiều thử thách khó khăn nhất là khi chính quyền bắt đầu siết chặt ngân sách hỗ trợ cho thông dịch viên tòa án di trú, tòa thượng thẩm cấp quận, v.v… Tình trạng cắt giảm nhân sự, chuyển đổi với sự hỗ trợ của công nghệ kỹ thuật cũng là thử thách lớn cho thông dịch viên đã hành nghề lâu năm hoặc cho những người muốn vào nghề. Mức phí chi trả cho thông dịch viên liên tục giảm, bị ép giá, phá giá. Do vậy, nghề thông dịch viên không phải là một nghề dễ dàng. Tuy nhiên nếu quyết tâm trở thành thông dịch viên chuyên nghiệp, đây là một nghề thú vị và vẫn có thể sống được nếu thông dịch viên thực sự giỏi, cẩn trọng và yêu nghề. Một chữ dịch sai sót có thể dẫn đến bản án của một người, cuộc đời của một người, sức khỏe hay ít nhất là quyền lợi tài chính tối thiểu của một người sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Trở lại nước Mỹ, vùng đất của cơ hội với điều kiện bản thân mình thực sự cố gắng. Những tấm gương thành công nhờ tài năng thì báo chí đăng nhan nhản rồi, không có Mị, đơn giản vì Mị dốt và lười. Chỉ cần kiếm đủ tiền là Mị dzông đi chơi thôi. Tuy ham chơi nhưng không như người Mỹ, Mị thấy họ năng động và đặc biệt thích cắm trại và hoạt động ngoài trời, Mị thì suốt ngày ngó trời để tìm lý do trì hoãn. Nóng quá, Mị không đi; lạnh quá Mị không đi. Lúc nào cũng phải là thiên thời, địa lợi, nhân hòa thì Mị mới cắp gói lên và đi. 

Ngược lại, chồng của Mị thì chỉ theo dõi thời tiết để biết cần đem theo những gì cho chuyến đi. Còn chơi là cứ chơi à. Lạnh thì mang theo chăn ấm, lều to, hai lớp, túi đệm để trải, túi ngủ để chui vào là êm ái. Mọi thứ phục vụ cho việc cắm trại được bán khắp nơi. Có lều to thật to, chục người cũng đủ chỗ. Có gia đình giăng lều kết nối nhau, đi vào cứ như đi vào nhà. Phòng nọ sang phòng kia, có cả hành lang. Họ xách theo cả ghế, chõng, võng lọng, các kiểu, chăng đèn kết hoa, nhạc nhẽo rùm beng, lò nướng đủ loại để nướng các loại thịt ướp sẵn, khoai, bánh bột dẻo nướng chảy kẹp bánh tây, họ làm đủ kiểu cứ nhộn nhịp như thể đang mùa hè. Sau hôm đó thì Mị ngộ ra một điều rằng cái tính đổ thừa, chờ thời, lệ thuộc vào điều kiện khách quan của Mị cần phải thay đổi. Làm sao phải trang bị để thích nghi với hoàn cảnh, cứ lên kế hoạch cẩn thận mọi việc rồi bắt tay vào làm thôi.

Ở Mỹ có khó sống không? Có. Bước chân ra đường thì phải chạy xe, mà quạng quạng chạy là dễ gây tai nạn. Nên riêng phi vụ tốc độ thì Mị cũng nín thở chạy xe hoài ah. Rồi luật lệ phải biết rõ. Trong lúc làm việc, Mị nhận thấy một điểm cơ bản thường gặp khi hỏi người Việt thì họ hay trả lời câu, tùy cô/ông/bà, ngày nào cũng được, hoặc sao cũng được. Dường như người Việt mình bị áp chế quá lâu nên họ không thể đưa ra được những quyết định đơn giản nhất. Nhỏ thì phải luôn luôn răm rắp nghe lời người lớn, không được hỏi lại, hay còn gọi là trả treo nếu người lớn cứng họng, lớn lên thì sống theo tâm lý số đông, yêu ghét theo ý thích của người khác hoặc để chứng tỏ bản thân hơn là vì chính bản thân mình cảm thấy điều đó là đúng đắn và cần phải theo đuổi. Cũng khó trách được, tâm lý thà xấu đều còn hơn tốt lõi, a dua theo đám đông rất phổ biến.

Các vấn đề liên quan đến luật pháp, thuế cần tìm hiểu kỹ để quyền lợi của mình được bảo vệ. Có những thứ tưởng dễ, nhưng thấy vậy chứ hổng phải vậy, đụng chuyện là họ dùng luật để xử, đừng nói câu, thông cảm Mị hổng biết ở đây. Cho nên dù không có cảnh sát thì bản thân mình cũng nên tự răn mình làm điều đúng đắn. Mị nghĩ người có ý thức, văn minh thì ở đâu cũng nên làm vậy, có điều ở Mỹ thì dễ sống tử tế hơn chứ không phải làm Chí Phèo để gào lên cái câu: "Ai cho tao làm người tử tế?". Các vấn đề về dịch vụ tiêu dùng, cần phải tìm hiểu kỹ, biết rõ vì chúng nó lừa tinh vi ghê lắm, móc túi mình một cách kinh khủng và mình cãi không lại. Bản thân Mị cãi lý thành thần một phần nhờ các anh truyền hình cáp, điện thoại, nhà băng huấn luyện đấy.

Sống ở Mỹ có chán không? Có. Từ ngày bước chân qua Mỹ, Mị chỉ biết sáng đi làm rồi về nhà cơm nước dọn dẹp cho ngôi nhà nhỏ của mình. Có thỉnh thoảng đi ăn, đi coi phim, đi dạo phố với chồng, con mà thôi. Bạn bè hiếm có dịp gặp, chỉ có thể nói chuyện qua điện thoại, yahoo chat, facebook, quên cái vụ bạn bè đàn đúm, nhậu nhẹt, karaoke, tối tối bát phố hít bụi, ăn các loại thực phẩm tẩm hóa chất và thơm ngon lẫy lừng đi. Mặt tốt là nó giúp gắn kết sinh hoạt trong gia đình, không có tình trạng chồng đi nhậu, vợ quán xuyến mọi việc trong nhà và … chờ cơm.

Sống ở Mỹ có hài lòng không? Có. Không chỉ có mà là rất hài lòng. Trước tiên, về ngoại hình thì ở Việt Nam Mị thường xuyên bị nhắc nhở phải ăn kiêng. Haizz, một người có chiều cao 1m7 với 58 ký thì kiêng con khỉ gì?! Qua đây Mị tự nhiên thấy mình rất hòa đồng. Theo tiêu chí số đông ở VN, con gái phải nhỏ nhắn, phải trắng trẻo, phải xinh xắn thì Mị thấy Mị quá …lạc loài. Qua đây màu da nâu nhìn lâu… cũng đẹp của Mị tự nhiên trở nên hợp nhãn người xung quanh. Ngoài ra, người Mỹ không có thói quen đánh đồng và nhòm ngó vẻ ngoài vì tính chất đa sắc tộc trong xã hội, cho nên tất cả đều đặc biệt và độc đáo một cách bình thường.

Về phương diện vật chất trung bình, cơm ngày hai bữa, tắm rửa hai lần, không có gì trở ngại và không phải thức khuya hứng nước, bơm nước, xách nước. Mặc dù Mị để dành nước tắm trong bồn, Mị dội toilet, tưới cỏ, tưới cây để giảm việc phung phí tài nguyên thiên nhiên. Mị cũng cẩn thận tiết kiệm giấy vụn để viết lại mặt sau, các loại rác thải hữu cơ trong nhà bếp, cỏ ngoài vườn được gom lại ủ làm phân bón. Đi chợ Mị xách giỏ theo, hạn chế sử dụng bao ny-lon. Nhân loại cũng chỉ chung một bầu khí quyển, nước dưới sông cũng theo vòng tuần hoàn. Không có điều gì trên đời này mà không liên quan, luân hồi, nhân quả. Nên giữ cho mình, cho hàng xóm, cho khu phố, cho thành phố, cho quốc gia, cho cả thế giới, bởi vì tất cả đều có liên quan đến nhau. Không phung phí, dù đó là tiền mình hay tiền chùa. Cũng không thể nói, tôi có tiền, tôi xài tôi trả thế nào là quyền của tôi. Sự phát triển của mỗi cá nhân và giá trị chung của xã hội khá được tôn trọng.

Mị không so sánh nơi nào tốt, Mị chỉ nghĩ đơn giản, nếu muốn hạnh phúc thì ở nơi nào mình thấy hài lòng, thoải mái là được. Chỉ có thể hiểu rõ chính mình là ai, giá trị và mục tiêu của đời sống của chính mình, chấp nhận cố gắng, chấp nhận mặt thuận lợi lẫn khó khăn của con đường mình chọn. Thế thôi. Mị chỉ có thể nói một phần nhỏ cuộc sống đời thường của một phụ nữ nhập cư, người Việt Nam, trung niên, không có tài năng xuất sắc, một người bình thường, chọn cho mình một cuộc sống bình thường, đơn giản, cơm áo gạo tiền, chồng con như bao người bình thường khác..

Temecula August 29, 2019.

Nguyệt Mị

Bà Tám ... đi Mỹ

Nguyệt Mị

Bà Tám đây là má của Mị ah. Bà Tám hồi xưa tóc dài, da trắng, đẹp gái, dịu dàng. Haiz, nói tới đây cũng hơi cám cảnh một chút. Bởi vì từ nhỏ tới lớn, thiên hạ tưởng Bà Tám lượm Mị ở gốc cây gáo đầu xóm, chớ có đâu mà má một đằng, con một nẻo như vậy. Nghĩ lại cũng hoàn cảnh mà ra. Thử hỏi, cái thời sau 75, một bà mẹ đơn thân nuôi ba đứa con nhỏ, ở cạnh cái xóm ve chai, xích lô ở quận 8, trong khi Má thì bận vật lộn mưu sinh, từ một cô giáo xinh đẹp thướt tha, chuyển qua gánh nước mướn, chẻ củi mướn, nuôi heo, nuôi gà, trồng rau chưa kể tiết mục bị bắt đi làm thủy lợi, khiêng đất đào kinh dẫn thủy nhập điền thì còn thời gian, sức lực nào mà chăn ba đứa con đang tuổi ăn, tuổi lớn, tuổi quậy tung trời đất.

Các con của Tám gia nhập đội ngũ con nít đông đảo xóm nhà lá, sau khi bày đủ trò trong vườn cây sau nhà, hết đánh trận giả, đến đánh lộn thiệt, thì chuyển sang hết lội kênh, lội ruộng đến đi bơi trong ụ pháo, vô bãi rác coi người ta đào vàng, rồi tham gia lượm bịt ny lon bán ve chai. Tại sao lại nói đào vàng ở bãi rác? Hồi Mậu Thân, bom đạn, nhà cháy, Sài Gòn tả tơi thì những khu vực bị đốt phá, người ta đập nhà và đổ tập trung bên Sở rác quận 8.

Thời đó, quận 8 khu vực giáp với Bình Chánh vẫn còn dân cư thưa thớt, đồng ruộng và kênh rạch, dừa nước còn đầy. Chuyện rắn bò vào nhà là chuyện thường xuyên xảy ra. Có lần, nhà Mị còn bị nguyên con rắn bò vào khạp gạo mà không biết, xém tí là bà Tám xanh cỏ. Ông bà phù hộ, hôm đó, trước khi xúc gạo nấu cơm, Tám nhìn vào trong khạp, thấy một ông rắn khoanh tròn chễm chệ trong khạp, Tám hoảng hồn lấy tấm thớt thiệt bự dằn lên rồi chạy ra kêu hàng xóm. Mấy chú mấy bác, chạy đến giúp đem khạp gạo ra giữa đường úp xuống để bắt rắn... nhậu. Có ông Năm đang xỉn xỉn, chộp cổ con rắn, không sát cái ngạnh hàm của nó, bị nó quẹo đầu lại cắn sượt qua ngón tay út, phải tháo khớp ngón tay. Có tật bàn tay luôn, từ đó bị đặt chết danh "ông Năm dảnh" vì gân bàn tay bị co rút, dảnh các ngón ra y như cô Bảy ở đợ trong tuồng Đời Cô Lựu.

Những người dân ở xóm Mị nghe danh giang hồ tứ chiến nhưng họ sống có tình có nghĩa lắm. Đầu gấu xứ nào không biết nhưng trong xóm có hữu sự là luôn ra tay giúp đỡ. Gặp mặt luôn chào hỏi đâu ra đó. Nhà Mị ở ngoài rìa xóm, Tám nói đầu năm không dám đến nhà ai, vì nhà đơn chiếc hạn chế đến nhà người khác. Sáng mùng một thì ngoài hàng rào treo đầy bánh tét hàng xóm đem qua cho mẹ con nhà Mị. Tình nghĩa xóm giềng khó mà quên được. Thiếu gạo ăn là cắp rổ đi hàng xóm mượn. Đúng nghĩa cái câu ông bà nói, bán anh em xa, mua láng giềng gần.

Sau này, khi Mị dù đã dọn về chỗ khác ở nhưng mỗi khi anh em Mị nghe "đi Phạm Thế Hiển" chơi là thích lắm. Đến nỗi cậu Mị còn nói: "cái xóm nhà lá đó có gì hay mà đi hoài vậy?". Trẻ con mà, nơi nào cảm thấy mình được yêu quý thì tự nhiên tìm về thôi đâu biết cân đong đo đếm giàu nghèo. Tám nói, ai có ân tình thì phải ráng mà giữ. Người ta có lòng giúp mình thì phải nhớ ơn, đời người, tiền dễ kiếm, ân tình mới khó kiếm. Mất người mới tiếc, mất tiền không cần tiếc. Nói thiệt chớ, lúc đó Mị nghĩ bụng "tiền có đâu mà đòi mất chời" hị hị. Bây giờ vật đổi sao dời, người xóm cũ đã tản mát khắp nơi, kẻ mất người còn, nhưng trong lòng Mị, cái xóm nhà lá Phạm Thế Hiển quận 8 năm xưa đó vẫn là nơi Mị đặt một phần trái tim mình.

Sau khi đã ổn định nơi ở thì Mị cũng đón Tám sang ở cùng. Cũng may, nơi Mị ở ngoài vấn đề cái khô hạn và nóng cháy da vào mùa hè còn lại thì mọi thứ tốt cả. Thật trùng hợp, Mị chuyển từ một lung lũng trồng nho ở Miền Bắc sang một thung lũng trồng nho ở Miền Nam của California. Thành phố tầm khoảng hơn một trăm ngàn dân, quy hoạch rất đồng bộ. Tám rất có tay trồng cây. Mị hăm hở bắt tay ngay vào việc gây dựng một vườn rau thơm Việt Nam chánh hiệu con cào cào cho Tám đỡ nhớ Việt Nam. Mị đến cửa hàng Home Depot bắt tay vào sắm sửa. Ở bên Mỹ này, nói tới Home Depot ai cũng biết. Đấy là một chuỗi cửa hàng cực lớn, chuyên bán thượng vàng hạ cám các loại sản phẩm dùng cho việc sửa chữa nhà cửa, vườn tược. Họ bán từ món nhỏ xíu như bù lon, con tán đến các thứ lớn như cửa kiếng, gạch lót sàn, máy lạnh, máy rửa chén, máy giặt, đến các thứ máy móc, thiết bị, vật liệu xây dựng, xi măng gạch đá, gỗ cát, hay đồ làm vườn từ bao đất, phân bón, hạt giống, vv.

Không giống như khu vực Orange County đất đai khá màu mỡ, đất nhà Mị á, chọi chim cục đất bảo đảm không ngất thì cũng lảo đảo chứ không đùa được đâu. Toàn đất sét. Hàng xóm nhà Mị có một cái cây to ơi là to, sát hàng rào với nhà Mị. Mị chọn ngay khoảnh đất sát đấy để làm vườn rau. Tranh thủ tí bóng râm mà. Mị bắt tay vào đào đất, ôi chà, vô số rễ to nhỏ bò sang đất nhà Mị. Khéo nó làm nứt tường nhà Mị mất. Thế là cứ đào trúng rễ to rễ nhỏ gì Mị cũng cứ thế mà cắt sạch. Mị bảo với Tám: "Tám cứ để con, đào một loáng rồi xuống đất là có chỗ tha hồ trồng rau, đưa con cái cuốc chim, rồi tránh xa ra." Mị tóm lấy cuốc chim và thẳng tay bổ xuống một nhát, vừa giở lên là nguyên vòi nước phún thẳng lên trời qua khỏi nóc nhà của Mị. Hồn vía lên mây, Mị chạy bay ra ngoài tắt vòi nước chính. Khổ thế không biết, làm sao bây giờ. Mị bổ ngay một cuốc vào ống nước tưới cỏ chôn trong vườn. Mị chạy ngay ra Home Depot mua hộp keo, và hai miếng ốp ống nước đem về, mài cái ống nước nhựa PVC bị cuốc lủng cho láng, sau đó phết keo lên, khớp dính hai miếng ốp lại với nhau là xong. Phải chi Mị cuốc xuống một cái là dầu hỏa vọt lên, hay lộ ra mỏ vàng mỏ bạc gì đấy thì hay biết mấy.

Đấy, ai cũng bảo đi Mỹ cực khổ, sung sướng gì mà ham hố. Ở Việt Nam đời nào Mị động tay vào sửa chữa nhà cửa các thứ. Thế mà sang Mỹ, Mị không những biết sửa ống nước, mà còn thay vòi nước rửa chén trong bếp. Mị cứ gắn gắn sửa sửa thế nào, bên nước nóng thì chuyển thành nước lạnh và ngược lại. Thế là mở ra gắn vào, dư con ốc. Mở ra gắn vào lần nữa, nước hết chảy. Bực quá, Mị bèn đi ra cửa hàng Home Depot thần thánh của Mị, mua phứt luôn vòi nước mới, quá đẹp luôn. Sau khi thành công mỹ mãn tiết mục thay vòi nước bồn rửa chén Mị xử lý luôn cả vòi nước bồn tắm, gắn luôn cả bồn vệ sinh, sơn luôn nguyên bộ ghế để ngoài sân, tiết kiệm kha khá tiền. Nếu phải kêu thợ mỗi khi cần sửa chữa lặt vặt trong nhà thì rất mất thời gian và tốn kém. Chỉ riêng tiền chênh lệch giữa thợ này và thợ khác có khi đã gấp mấy lần. Nên mỗi lần sửa chữa nhà cửa mà phải gọi thợ thì Mị thường kiểm tra giá cả cẩn thận nhiều nơi rồi mới dám gọi. Nên hễ cái gì mà sửa được là Mị tự làm luôn cho gọn.

Trong đời sống hàng ngày, mọi thứ đều hết sức thuận tiện giúp tiết kiệm thời gian. Cụ thể như việc chợ búa nấu nướng. Ngày xưa ở Việt Nam, đi chợ mua con cá, con gà được giúp làm sẵn đã là thấy tiện quá sức rồi. Sang Mỹ thì tha hồ chọn lựa. Thực phẩm vô cùng phong phú. Thịt heo, bò, gà được đóng gói nhiều cỡ, nhiều loại, phần nào ra phần nấy. Thông thường chợ đóng gói thịt sẵn tầm 2 đến 4 lbs là khoảng 1 hay 2 ký mỗi gói, tùy nhu cầu mà lựa lớn nhỏ. Gà thì cũng có đủ thứ, từ nguyên con, đến đùi, cánh, cẳng, vv. Tiện đến mức Mị mà lười thì cũng chả cần phải cắt xén chi, họ đã có loại cắt sẵn vừa khẩu phần, về rửa sạch và ướp các loại gia vị mình muốn là được. Mị có thể chuẩn bị xong một bữa thịt bò xào sả, củ hành và bún cho cả nhà trong 15 phút. Nếu lười quá thì đã có các gian hàng bán thức ăn nấu sẵn, phổ biến nhất là gà nướng nguyên con, giá khá rẻ, chỉ 5 đến 6 đồng một con thôi. Đủ ăn cả nhà. Riêng khoản bánh mi thì chắc cả mấy chục loại khác nhau, từ loại thông thường đến loại bánh nâu, bánh đen, bánh có hạt, vv. Mị nhớ một người bạn ở Châu Âu bảo, Mỹ có nhiều loại bánh mi khác nhau nhất thế giới. Hợp chủng quốc mà, mỗi một sắc dân di cư lại mang theo thực phẩm của xứ họ, nên Mị ở Mỹ mà biết được món ăn của nhiều quốc gia trên thế giới, dù Mị chưa từng đặt chân đến xứ đó.

Mị thích đi chợ ghê lắm. Nhưng bà Tám thì đặc biệt thích tiết mục đi chợ trời. Thượng vàng hạ cám, ngoài chợ trời có bán cả. Mị chỉ biết một chợ trời khá lớn khu Golden West của Quận Cam. Mỗi tuần họ họp chợ vào hai ngày cuối tuần, mọi người tha hồ lựa chọn từ cây cối đặc biệt là các thứ cây trái, rau thơm Việt Nam có bán đủ. Quần áo thì nhiều vô số kể, từ 50 cent một cái đến mấy đồng một cái, hay 5 đồng ba cái mà không ít lần Mị mua hẳn vài bồ đồ vía đi làm còn mới tinh cả hiệu mà chưa đến 10 đồng. Nồi niêu xong chảo, mền gối gì họ bán đầy hết. Có khi chả cần mua gì, chỉ lượn lờ đi dạo vòng vòng ở đó cũng vui. Bà Tám thì thích mua đủ thứ loại ớt, trồng ớt đen, ớt cam, ớt chỉ thiên, ớt thái, trái to, trái nhỏ đủ loại. Bởi vậy, Mị nói như két lột lưỡi cũng có nguyên do cả.

Lúc rảnh rỗi thì tùy theo mùa, Mị lại dẫn Tám đi các vườn cây đến mùa thu hoạch, để hái trái cây cân ký. Trái chín trên cành, lựa qua chọn lại, ăn có bao nhiêu, chủ yếu là vui. Niềm vui của người già đơn giản lắm, chỉ mong có thời gian với con cháu, nói chuyện xưa chuyện nay, thăm thú chỗ này chỗ nọ. Chỉ cần con cháu để tâm một chút sẽ thấy không có ông bà già nào sinh tật khó chìu đâu. Dù đôi mình cũng điên đầu một chút.

Mị biết, bà Tám sang đây tuy cuộc sống có an nhàn hơn ngày xưa nhưng cũng đã là rất cố gắng rồi. Đối với người lớn tuổi, việc sang một đất nước xa lạ, không biết tiếng nói, không biết chạy xe, xa cách quê hương bản quán, gần con cháu đứa này thì lại xa đứa khác... là một thử thách tâm lý hết sức to lớn. Ông bà mình thường nói: "nhỏ cậy cha già cậy con" đã vậy già mới đi định cư xứ khác thì nhiều lo lắng hơn, nhiều nỗi bất an hơn, nhiều nỗi nhớ chia đôi hơn.

Ở nơi này thì làm gì có cảnh chiều chiều bắt ghế ngồi trước cửa nói dóc với hàng xóm, con cháu ra vào í ới nói tiếng Việt. Sáng muốn ăn tô hủ tiếu cũng phải chạy mấy quãng đồng, mà có khi cũng không chạy đi đâu được vì không lái xe được, phải lệ thuộc vào giờ giấc của con cái. Rồi chưa kể, ở nhà một mình, con đi làm, cháu đi học suốt ngày, ông bà già ra vào một mình, cảm giác ít được quan tâm, sẽ dễ tủi thân, thấy mình vô dụng thì tâm tư càng dễ buồn bã.

Mị nghĩ, người cao tuổi càng cần được giao tiếp, có người nói chuyện cũng như trẻ con cũng cần được quan tâm, lắng nghe, thấu hiểu. Đôi khi con cái bận rộn công việc cuộc sống, không để ý tâm tư của cha mẹ, cứ tưởng lo lắng đầy đủ vật chất mà quên đi vấn đề chăm sóc tinh thần cho cha mẹ già. Đôi khi chỉ là vài câu chuyện vặt vãnh ở chỗ làm, trên đường về nhà cũng có thể giúp kết nối gia đình, giúp cha mẹ cảm thấy mình vẫn là một phần trong đời sống của con cái. Ngoài ra, tâm lý thương đứa ở xa. Nhiều khi nhìn thấy xã hội bên này vật chất đầy đủ, cứ nghĩ còn đứa con ở lại Việt Nam, hay họ hàng còn nghèo túng thì mấy ông bà lại tâm tâm niệm niệm, chắt chiu có khi xin thêm để có quà cáp cho người ở Việt Nam. Làm con như Mị a, có nhiều lúc cũng nổi khùng nghĩ, "mình làm cực muốn chết a, sao toàn nghĩ cho bên Việt Nam không dậy Tám? cũng là bình thường. Nhưng nếu đặt mình ở địa vị cha mẹ thì Mị hoàn toàn thông cảm. Cho nên, mỗi khi có trợ giúp được bất cứ điều gì, Mị luôn sẵn lòng. Nếu cứ nghĩ tại sao phải giúp thì không phải đâu, chỉ là mua thêm tí niềm vui cho cha mẹ mình thôi mà.

Cũng may là bà Tám tân thời. Luôn thoải mái và vui vẻ với mọi người kể cả bạn của con. Có khi bạn Mị còn nói chuyện với bà Tám nhiều hơn với Mị. Bà Tám còn tự tìm vui với khu vườn nho nhỏ của mình. Trừ khoản khiêng đất thì dĩ nhiên là bà Tám không tự làm rồi? Ai khiêng? Còn ai trồng khoai đất này chứ?! Làm vườn vừa giúp vận động cơ thể vừa thư giãn đầu óc. Rồi nhờ kỹ thuật tân tiến mà kết nối bè bạn, gia đình khắp nơi, ngày ngày lên Facebook chém gió, khoe thành quả vườn nhà. Lại còn biết tham gia vào nhóm trồng cây Vườn Việt USA trên Facebook để xem ảnh vườn nhà mọi người, trao đổi thông tin, xin hạt giống, nói chung cũng xôm tụ rôm rả lắm. Bởi vậy ngoài lý do thứ 8 trong nhà ra thì đây cũng là lý do má của Mị nổi danh "bà Tám".

Bà Tám nói: "ở tuổi nào cũng vậy, chỗ nào cũng vậy, con đâu mẹ đó là mừng rồi. Nơi nào cũng có niềm vui, nỗi buồn riêng, có thuận lợi, khó khăn riêng. Nhưng chỉ cần giữ gìn sức khỏe, giữ tinh thần an vui, đừng so sánh nơi này hay nơi khác thì tâm thân của mỗi người sẽ được an lạc." Và Mị cũng chỉ mong mỗi người con đều có được cha mẹ già minh mẫn, khỏe mạnh sống an vui với con cháu. Đấy cũng là phước phần của mỗi người.

Temecula, Nov 10th 2019

Nguyệt Mị