Ba Tôi

Thân phụ của TG khi còn mang lon Trung úy

Khi tôi có trí khôn thì ba đã đi tù cải tạo được ba năm. Lúc ba ở các trại tù trong ba năm đầu, việc đi thăm khó khăn nên chỉ có má đi một mình. Sau khi ba chuyển về trại Suối Máu, nơi thăm nuôi tương đối dễ dàng nhất trong các trại, má cứ thay phiên dắt bốn thằng con trai đi thăm ba. Thỉnh thoảng bà nội cũng đi theo. Ba, với cấp bậc đại úy, đi tù “vừa phải” nên tôi mới “hơn” đám bạn cùng trang lứa.

Ba của chúng bạn có người đi tù tận ngoài Bắc, quá xa xôi nên gia đình chúng nó không đi thăm được. Có người chỉ đi tù một tháng là được thả ra. Có người thì do lớn tuổi cho nên không phải đi lính và vì vậy không phải đi tù. Ba tôi đi tù cải tạo 5 năm và 2 năm sau cùng ở Suối Máu nên mấy anh em chúng tôi được đi xe lửa thăm tù.

Lúc ba mới chuyển về Suối Máu, chỉ có các anh lớn được má dắt đi thăm. Tôi còn quá nhỏ, má sợ đi theo bận chân bận tay. Mỗi lần má và các anh đi thăm về đều mang quà của ba từ trong trại tù gửi ra. Ba rất khéo tay nên làm các lược chải đầu bằng nhôm để tặng từng người thân trong gia đình. Ba làm cho má cái lược hình nàng tiên cá. Bốn anh em chúng tôi tuổi con gì thì ba làm cho cái lược hình con đó. Tôi tuổi Tý thì được ba làm cho cái lược hình con chuột. Ngoài ra, ba còn đóng một cái đàn ghi ta thùng để cho các anh học đánh đàn ở nhà. Mỗi lần các anh đi thăm ba về, kể chuyện được đi xe lửa, tôi cứ đòi má lần sau phải cho đi.

Tôi còn nhớ mãi cái cảm xúc háo hức mấy ngày trước khi được má cho đi thăm ba lần đầu. Mùi mắm quẹt má phải chuẩn bị cùng với các món ăn khác cho chuyến đi thăm đã ăn vào tiềm thức của tôi. Chúng tôi phải thức dậy từ sáng sớm, có lẽ vào 4 giờ, vội vã ra ga xe lửa Hòa Hưng để bắt chuyến xe sớm nhất trong ngày. Từ nhà tôi, trong khu Kiến Thiết, đi bộ ra ga Hòa Hưng không đến nỗi quá xa nhưng những bịch đồ thăm tù và con đường gập ghềnh đêm tối gây ra nhiều vất vả cho má. Khi má dắt mấy ông anh lớn đi theo còn có người khiêng phụ, nhưng khi đến phiên tôi thì coi như má không những không có người phụ mà còn vướng chân vướng cẳng vì sợ tôi té.

Tôi vẫn còn nhớ hình ảnh dãy nhà bằng tôn nơi những người đi thăm nuôi được gặp những người tù cải tạo. Một dãy bàn dài chia cách những người tù và thân nhân của họ. Chúng tôi được cho vào khu nhà thăm nuôi trước và ngồi chờ. Sau khi mọi người ngồi xuống ghế, từ phía bên kia, các người tù cải tạo được các cai tù dắt vào. Mọi người tù và người thăm đều căng mắt để tìm người thân của mình.

Lần đầu tiên trong đời được gặp ba mà tôi nhớ được là khi tôi khoảng 5 tuổi trong hoàn cảnh đó. Tôi vốn nhút nhát, lần đầu tiên thấy ba, tôi chỉ ngồi bên cạnh má và nhìn qua phía bên ba. Có mấy đứa dạn hơn chui qua gầm bàn và ngồi vào lòng ba của chúng. Người lớn thì tuyệt đối không được vượt qua cái bàn chia cách. Một lý do mà tôi không chui gầm bàn để qua ngồi với ba vì đó là lần đầu tiên thấy ba trong đời. Dẫu biết đó là ba mình nhưng vì khi ba đi tù thì tôi còn nhỏ quá, không nhớ ba nhìn ra sao. Lần đầu tiên thấy ba bằng xương bằng thịt, tôi cảm thấy có một cái gì đó hơi xa lạ. Ba hỏi thăm các anh của tôi thế nào rồi. Ba luôn hỏi tuần tự từ anh lớn nhất cho đến tôi là nhỏ nhất.

Sau 30 phút ngắn ngủi, cai tù ra lệnh cho thân nhân rời phòng thăm nuôi. Tất cả chúng tôi rời phòng ra đứng ngoài hàng rào kẽm gai. Những người tù cải tạo xếp hàng một trước sân với các bịch hàng thăm nuôi bên cạnh mình. Cai tù đi tới đi lui để khám xét các bịch đồ thăm nuôi này. Cơn nắng của trại tù Suối Máu dù thật chói chang không làm sờn lòng những người đi thăm tù. Mọi người đều nán lại, chờ cho đến người tù cuối cùng đi khuất sau căn nhà thăm nuôi rồi mới ra về. Khi tới mọi người còn nói cười, chào hỏi nhau. Khi ra về, mọi người đều não nề bước đi trong thinh lặng. Dù trên người không còn các bịch đồ ăn thăm nuôi, bước chân của mọi người nặng nề hơn khi tới vì nỗi buồn chia tay với các người tù cải tạo. Tôi chỉ nghe tiếng dép và sỏi đá dưới chân.

Vì còn nhỏ, tôi mau quên đi nỗi buồn chia tay với ba khi ra tới ga vì sự hào hứng được đi xe lửa về nhà. Lần nào cũng vậy, niềm vui được nhân lên gấp đôi khi tôi được má mua cho một cây mía ghim ướp đá mát lạnh. Tôi cố gắng ghi nhớ cái cảm giác thích thú khi được đi xe lửa để về kể cho chúng bạn.

Chuyến đi thăm ba vào tháng 10 năm 1979 là ảo não hơn cả. Tháng Tư năm đó ông ngoại tôi mất. Cuối tháng 8 năm đó, anh kế của tôi, anh Giao Long, mất khi mới 9 tuổi. Trên đường đi thăm ba, má căn dặn tôi nhiều lần:

- Khi gặp ba, nhớ không được nói anh Giao Long mới mất.

Má không muốn ba đang sống trong khổ cực của trại tù phải buồn thêm. Lần nào má dặn tôi cũng ngoan ngoãn gật đầu. Sau khi những người đi thăm nuôi đã ngồi vào dãy ghế dành cho mình, ba và các người tù cải tạo xuất hiện từ phía bên kia. Vừa ngồi xuống phía đối diện, ba hỏi tôi:

- Anh Giao Long ra sao?

Khác với mọi lần khi ba luôn hỏi thăm anh lớn nhất trước, lần này ba hỏi ngay về anh Giao Long. Tôi chui xuống gầm bàn, sà vào lòng ba và òa lên khóc nức nở:

- Anh Giao Long chết rồi.

Tôi tiếp tục khóc như mưa trong lúc đôi tay chai đen của ba ôm chặt lấy tôi. Có lẽ ba dùng thân xác của tôi để tưởng tượng ba đang ôm anh Giao Long trong lòng. Một vài giọt nước ấm rớt trên tóc của tôi. Phía bên kia bàn, má cong rạp người xuống và nước mắt tuôn trào trên đôi má gầy gò. Cứ như thế, không ai nói nên một lời. Chỉ toàn là những giọt nước mắt lăn dài. Dù đã khóc cả một tháng từ ngày anh Giao Long mất, tưởng như không còn nước mắt để khóc, vậy mà hôm đó tôi khóc không ngừng được.

Dù lúc đó mới 6 tuổi, tôi vẫn không thể quên cái đêm hãi hùng đó. Hồi bé tôi rất bám má. Tối khi đi ngủ là má phải ôm vào lòng tôi mới chịu ngủ. Chiều hôm đó, anh Giao Long lên cơn sốt cao và rơi vào trường hợp nguy kịch, má phải đưa anh vào bệnh viện Nhi đồng 2. Dù nhớ má vắng nhà, tôi chìm vào giấc ngủ lúc nào không hay. Đến khoảng hai giờ sáng, tiếng xe xích lô máy chát chúa đẩy lùi sự yên tĩnh của màn đêm. Khi chiếc xe ngừng lại trước nhà và người lái xe tắt máy, tôi nghe tiếng má khóc nức nở trong đêm khuya, gọi anh cả của tôi:

- Mở cửa cho má. Giao Long chết rồi.

Tiếng khóc thảm thiết của má như xé nát tim gan tôi. Anh cả chồm dậy chạy ra mở cửa cho má đang bế anh Giao Long trên tay. Hai dòng nước mắt nóng hổi chạy dài trên mặt tôi trước khi thấm vào cái gối đầu.

Không biết bao lâu sau đó, ba phá tan sự im lặng khi thò tay sang nắm tay má:

- Mấy tuần nay, mỗi đêm đọc kinh cầu nguyện, khi cầu cho ông ngoại, anh cứ đọc lầm qua Giao Long.

Quả là có một sự thần giao cách cảm mầu nhiệm nào đó đã xảy ra. Theo như lời má kể, khi bị sốt cao trong bệnh viện Nhi đồng 2, mỗi lần bác sĩ khám xong, đi ra khỏi phòng là anh Giao Long kêu lên:

- Ba ơi, đừng đi. Ba ở lại với con.

Cuộc thăm viếng hôm đó thật não nề. Khác với các chuyến thăm khác, tôi không cảm thấy hứng thú với việc được đi xe lửa. Tôi cũng chẳng buồn đụng đến cây mía ghim má mua cho sau khi lên xe. Dù mắt nhìn cảnh vật qua cửa sổ xe, tôi chẳng thấy gì cả vì đầu óc tôi chỉ nghĩ tới ba trong suốt chuyến về. Tôi thương ba quá vì tối nay chắc ba đau khổ lắm khi tôi và má không còn bên cạnh. Các bạn tù của ba chắc cũng sẽ an ủi nhưng dù sao họ cũng không phải là ruột thịt. Tôi ước gì được ở cạnh ba đêm nay để ba mượn thân xác của tôi, ôm tôi vào lòng, tưởng tượng là ba đang ôm anh Giao Long. Ba đã đói khổ về thân xác bốn năm rồi bây giờ lại chịu thêm nỗi đau mất anh Giao Long nữa.

Xe lửa chạy được một lúc thì tôi đưa mắt nhìn má để “dò hỏi” xem má có giận tôi vì chuyện tôi không giữ lời hứa với má. Chắc hiểu ánh mắt nhìn của tôi, má âu yếm đưa tay kéo tôi vào lòng. Tôi dựa vào lòng má và ngủ thiếp đi lúc nào không hay.

Vào một buổi chiều tháng 12 năm 1980, tôi đang chơi trong nhà một người hàng xóm thì một thằng trong xóm chạy vào báo:

- Ba mày mới về tới nhà kìa.

Tôi chạy như bay về nhà. Phía trước nhà khá đông người đang bu quanh trước cửa. Những người này có chồng đi cải tạo. Họ xúm quanh nhà để vừa chung vui với gia đình tôi vừa hỏi thăm ba với hy vọng chồng của họ cũng sẽ sớm được về. Tôi rẽ qua đám đông, chạy vào phòng khách và phóng lên lòng ba.

Việc ba được thả ra quả là một ngạc nhiên cho gia đình vì má mới đi thăm ba cách đó một tuần và cán bộ trại giam không hề thông báo là ba sẽ được thả. Ba kể rằng khi ngồi ở trong phòng họp, cán bộ đọc tên ba trong danh sách những người được thả ra. Ba đang lo nói chuyện với bạn bè, không nghĩ là mình sẽ được thả ra sớm như vậy cho nên không biết cán bộ đọc tên mình. Khi họ gọi đến tên ba lần thứ hai, những người bạn xung quanh của ba nhắc:

- Anh được về kìa!

Lúc đó ba vẫn chưa tin và lên hỏi lại cán bộ thì mới được xác nhận là ba được thả ra. Đồ của má thăm nuôi cho ba trước đó một tuần còn nguyên vẹn và ba đã để lại cho các bạn đồng tù của mình trước khi ra về.

Trong thời gian ba ở tù, công an phường 14 quận Phú Nhuận luôn hăm he cướp căn nhà của gia đình chúng tôi. Gia đình chúng tôi mua căn nhà này trước năm 1975 và chỉ làm giấy tờ chuyển nhượng chủ quyền bằng tay cho nên dựa vào lỗ hổng đó, bọn công an phường luôn luôn tìm cách tịch thu căn nhà. Má đã phải cứng rắn để đương đầu với bọn công an và bên ủy ban nhân dân phường. Khi được thả ra khỏi tù, họ nói ba chưa được trả quyền công dân. Bọn công an phường bây giờ là cơ quan trực tiếp quản lý. Họ nói rằng nếu ba muốn được trả quyền công dân thì gia đình hãy chấp nhận ký giấy để hiến nhà cho nhà nước. Ba má nhất định cương quyết không làm việc này vì đối với ba quyền công dân của nước xã hội chủ nghĩa Việt Nam thà không có còn hơn.

Bọn cầm quyền quỷ quyệt cứ mỗi tuần bắt ba phải ra ngoài phường để làm giấy kiểm điểm. Đây là một hình thức để chúng theo dõi những hoạt động sinh hoạt hàng ngày của ba. Với mưu đồ muốn cướp nhà, chúng bịa ra một kế hoạch để lừa ba và má. Chúng mời ba ra phường công an và má ra bên ủy ban nhân dân. Bên phường công an lừa ba:

- Anh cứ ký giấy hiến nhà đi vì chị đã đồng ý ở bên ủy ban nhân dân.

Bên ủy ban nhân dân thì nói với má rằng:

- Anh ở bên công an cũng đã đồng ý ký giấy hiến nhà rồi chị cứ ký đi.

Trước khi ra đi họp với bọn nhà cầm quyền, ba má đã dặn với nhau rằng cho dù chúng nó có nói gì chăng nữa mình nhất quyết sẽ không bao giờ ký giấy hiến nhà. Vì vậy những âm mưu thủ đoạn của bọn công an phường và bọn ủy ban nhân dân không lừa được ba và má.

Ngoài những lúc phải ra trình diện ở phường, ba phải đi kiếm việc làm để phụ giúp nuôi gia đình vì lúc này, sau hơn 6 năm sống dưới chế độ Cộng sản và bán hết đồ dùng trong nhà, kinh tế gia đình đã cạn kiệt. Thời gian đầu ba đi buôn củi với một người quen từ trước 1975. Những hôm không có việc, ba hay chở tôi đi lòng vòng thăm các nhà thờ ở Sàigòn. Ba hay kể cho tôi nghe những số liệu hay sự tích liên quan đến các nhà thờ. Ví dụ, khi đến nhà dòng Chúa Cứu thế ở đường Kỳ Đồng, ba kể rằng anh ruột của ba là một trong những thợ xây chính của nhà thờ đó vào thập niên 1950. Nhờ những chuyến viếng thăm các nhà thờ này mà sau này tôi rất mê các công trình kiến trúc của thế giới.

Ba cũng đem những kỹ năng học được trong tù áp dụng vào cuộc sống sau khi được thả ra. Năm 1981, nhà thờ Tân Hòa nơi gia đình chúng tôi sống xây dựng thêm gian cung thánh mới. Ba tham gia vào việc xây dựng này. Công trình xây dựng cần những chiếc xe “kút kít” để chở gạch, cát hay xi măng. Thế là ba ngồi gò các xe “kút kít” này rất tài tình. Cha sở rất hài lòng với đóng góp của ba và nói đùa:

- Đi tù cải tạo cũng có lợi ích đấy nhỉ.

Ngoài gò các xe “kút kít”, ba cũng tham gia các việc cần thiết khác. Một hôm, ba và một bác phải khiêng một miếng xi măng rất nặng để lót sân nhà thờ. Hai người bị trật rơ nên miếng xi măng rớt xuống chân ba và máu chảy lai láng. Vì vết thương đó quá nặng, ba không thể tiếp tục tham gia việc xây dựng nhà thờ.

Sau đây là một ví dụ khác nữa về chuyện ba vận dụng sự khéo tay của mình vào cuộc sống sau khi ra tù. Trong xóm tôi có một gia đình kiếm được một hợp đồng quấn dây cước. Khách hàng giao cho những cuộn dây cước thật to với sợi dây cước dài cả ngàn thước. Nhiệm vụ người làm là quấn sợi dây cước dài này vào các ống, cứ 100m là cắt sợi cước. Gia đình kia chỉ quấn cước bằng tay nên tốn rất nhiều thời gian. Khi họ làm không xuể và chia bớt cho ba, ba đã chế ra một hệ thống quay cước rất hiệu quả. Ba đóng một cái khung cửi để mắc sợi cước lên đó. Dùng chiếc xe đạp làm “động cơ”, ống cước ma sát với bánh xe và sẽ quay theo bánh xe. Với hệ thống này, một người có thể quấn cước nhanh gấp mấy lần so với cách làm hoàn toàn bằng tay. Gia đình hàng xóm thấy ba quấn cước nhanh quá và nghe ba kể về hệ thống quấn tự chế của ba, họ nhờ ba làm thêm một cái cho gia đình họ.

Ba ra tù về nhà đem lại nhiều thay đổi cho bản thân tôi. Hồi còn bé, lúc ba trong tù cải tạo, tôi bị đau răng rất nhiều. Cứ mỗi lần má dắt đi nha sĩ là tôi tìm mọi cách tránh né. Má chiều tôi nên tôi đâm ra hư, về cả tính nết lẫn răng cỏ. Khi ba về, một hôm tôi bị đau răng sưng húp cả mặt. Khi ba nói sẽ dắt tôi lên bệnh viện St. Paul để cho bạn của ba khám răng, tôi không tìm đường thoái thác như đã làm nhiều lần với má trước đây. Có lẽ hình ảnh của một người cha cứng rắn đã giúp tôi mạnh dạn lên. Sau khi khám răng, nha sĩ bạn của ba nói:

- Răng cháu đang sưng không nhổ được. Về uống thuốc, tuần sau hết sưng, anh cho cháu trở lại, mình sẽ nhổ mấy cái răng sâu.

Sau khi hết sưng, ba dắt tôi đi nhổ răng. Tôi ngoan ngoãn ngồi yên sau xe cho ba chở, không hề than vãn chút nào. Nhổ răng xong, ba chở tôi trên chiếc xe đạp trên đường Tú Xương dưới cơn mưa lất phất. Bánh xe đạp bị xì và hai cha con phải tấp vào lề đường để nhờ vá xe. Vá xong, ba móc bóp lấy tiền trả cho ông lão vá xe. Ba hỏi tôi là tờ tiền giấy có đủ để trả không. Tôi đang ngậm bông gòn trong miệng, không nói được, nên chỉ gật đầu. Khi ông lão thối lại tiền, ba quay qua hỏi xem tiền thối có đúng không. Có lẽ ba chưa quen với tiền mới, mà cũng có thể ba không muốn nhìn mặt cái tên trên tờ tiền giấy, cho nên ba không biết có đưa đủ và ông vá xe có thối lại đủ không. Tôi lại gật đầu trả lời ba. Hai cha con lên xe để về nhà trong cơn mưa lất phất. Đường phố Sài gòn hôm đó vắng tanh vì cơn mưa.

Tuy kinh tế gia đình khó khăn nhưng ba luôn tìm mọi cách để “bù đắp” cho tôi vì tôi sinh sau đẻ muộn, không được “sung sướng như các anh” trước 1975. Có một hôm, tôi thấy người ta bán con chuột đồng chạy trên trái banh nhựa trong lồng. Thấy tôi mê mẩn, ba đã để dành những đồng tiền ít ỏi kiếm được để mua cho tôi một con chuột đồng. Trong hoàn cảnh khó khăn lúc đó, bỏ một số tiền lớn để mua con chuột đồng quả là một quyết định "điên rồ” nhưng ba vẫn làm vì quá thương tôi.

Tết Trung Thu năm 1982 là một kỷ niệm khó quên khi ba quyết định dùng bàn tay của mình làm lồng đèn kéo quân cho tôi. Trung thu thời gian ấy, những đứa trẻ trong xóm mua sắm các lồng đèn giấy bóng kiếng hình con cá hay con thỏ. Những lồng đèn này giá cũng không rẻ. Để tiết kiệm tiền và để khác biệt so với những đứa khác, ba làm một cái lồng đèn kéo quân bằng chính đôi tay của mình. Ba phân vân không biết nên làm đèn kéo quân với mười hai con giáp hay theo chủ đề chiến tranh với máy bay, tàu chiến, xe tăng. Làm chủ đề 12 con giáp thì an toàn, không sợ bị công an thăm hỏi nhưng tôi không thích bằng chủ đề chiến tranh. Ba chiều ý tôi và làm đèn kéo quân chủ đề chiến tranh. Đặc biệt ba làm đèn kéo quân hai tầng với tầng trên là máy bay chiến đấu và trực thăng, tầng dưới là xe tăng, xe lội nước và tàu chiến. Tối hôm đó, khi lồng đèn kéo quân được thắp lên trong phòng khách, hàng xóm bu quanh trước nhà để xem vì hầu như mọi người chưa thấy đèn kéo quân bao giờ. Tôi cảm thấy tự hào quá chừng đêm hôm đó.

Sau khi việc bán củi và quay cước hết, ba má phải đi buôn gạo từ Bình Dương. Với chiếc xe đạp, ba má phải chở những bao gạo hàng trăm ký từ Bình Dương về Sàigòn để kiếm sống. Có một lần bán được giá cao, ba má mua một miếng thịt heo ba rọi về để cả nhà ăn sau một thời gian khá lâu không có tiền mua thịt. Tối đó, cả nhà ngồi quanh bếp điện ăn cơm thật ngon. Ai cũng ăn dè xẻn để ngày hôm sau còn có thịt ăn. Đang ăn thì bị cúp điện. Nhà không có tủ lạnh nên nồi thịt kho cứ để luôn trên bếp. Vì cúp điện tối thui, cả nhà quyết định lên giường đi ngủ sớm. Đến khoảng nửa đêm tự nhiên thấy mùi đồ ăn cháy khét, cả nhà chạy xuống bếp. Một ngọn lửa cháy phừng phực và khói đen tràn ngập nhà bếp. Sau khi đi ngủ, vì quên tắt bếp, lúc điện có lại, nồi thịt sôi cạn hết nước và lửa bùng lên. Cả nhà nhìn nồi thịt bây giờ đã thành than đen thui mà tiếc hùi hụi. Ba đành an ủi cả nhà:

- Cũng may là lửa không bắt cháy vào cái quần tây.

Lúc đó ba chỉ còn có mỗi cái quần đó để mặc đi ra đường.

Sau khi ra tù được một năm, anh lớn vượt biên thành công. Qua đầu năm 1982, ba bắt đầu tìm đường vượt biên. Vào mùa hè năm 1982, ba dắt anh kế xuống Cà mau để đi vượt biên. Má đi theo và tôi phải ở nhà với bà ngoại. Chiều Chúa Nhật hôm đó tôi ra đường chơi với chúng bạn trong xóm. Bình thường ra đường chơi với chúng bạn rất vui nhưng hôm đó trời âm u và trong lòng tôi đầy sầu muộn. Tôi nhớ ba, má và anh. Tối đến, tôi chui vào mùng ngủ với bà ngoại mà lòng thì cứ lo không biết chuyến đi vượt biên có thành công hay không. Sau năm ngày, cả ba người lại dắt nhau về lại vì chuyến vượt biên bị bại lộ. Cũng may mà ba không bị bắt.

Cuối tháng 12 năm 1982, ba lại chuẩn bị đi vượt biên. Chiều hôm đó, ba dắt tôi đi lễ ở nhà thờ Ba Chuông. Trên đường về, ba cõng tôi trên lưng và tôi bị mấy đứa trong xóm nhìn với ánh mắt chọc ghẹo vì lúc đó tôi đã gần 10 tuổi mà còn để ba cõng. Ba biết sắp xa tôi cho nên muốn cõng tôi. Tôi cũng chẳng ngại hay quê với bọn con nít vì biết rằng ba sắp đi xa. Đêm 25 rạng sáng 26 tháng 12 năm 1982, ba rời gia đình một mình để xuống Cà Mau đi vượt biên. Vì tôi ngủ say nên không biết ba đi. Sáng hôm sau má kể là ba hôn hai anh em chúng tôi và bịn rịn chia tay má để ra đi trong đêm tối. Vậy là một lần nữa gia đình chúng tôi phải chia ly. Chuyến đó ba vượt biên thành công.

Ba phải ở đảo hơn một năm và gặp lại anh lớn tại Mỹ vào năm 1984. Đến đầu năm 1985, sau khi đi học và kiếm được việc làm, ba bắt đầu gửi đồ về tiếp tế. Ba gởi đồ tới tấp trong vòng ba năm trời, nhiều đến nỗi bác (chị ruột của má, qua Mỹ từ 1980) phải thắc mắc sao ba gởi nhiều quá. Ba cặm cụi đi làm để kiếm tiền gởi về Việt Nam mà không đi chơi đâu cả. Trong bảy năm chờ ngày gia đình được đoàn tụ, đi làm ra là ba ghé chợ mua đồ ăn về nấu cơm cho ba và anh cả. Có lần anh hỏi:

- Sao ba không đi đâu ngoài đi làm ra?

Ba trả lời:

- Con và bác đi trước nên không hiểu má và hai em khổ như thế nào đâu. Ba chỉ muốn đi làm và để dành tiền, gởi về cho má và hai em để bù lại những năm tháng cơ cực.

Ba gởi nhiều đến nỗi má phải viết thư nói ba đừng gởi nữa. Lúc đó ba mới gởi ít lại. Gởi đồ Mỹ về thì bị đóng thuế. Ba nghĩ ra cách gởi để qua mặt hải quan và tránh thuế. Với bàn tay khéo léo của mình, ba mua một cặp vợt đánh cầu lông và nhét vào mỗi cây vợt 5 tờ $100. Ba làm rất khéo nên hải quan nhìn cứ tưởng cặp vợt cầu lông mới tinh và không biết trong đó có tiền mặt. Sau ba năm gởi quà dồn dập, theo yêu cầu của má, ba thôi gởi. Trong ba năm còn lại, má và hai anh em chúng tôi sống rất thoải mái.

Sau 9 năm xa cách, gia đình chúng tôi được đoàn tụ vào tháng 8 năm 1991. Gặp lại ba, tôi đã gần 20 tuổi nhưng chỉ được sống với ba chưa tới 5 năm (trên 2 năm trước 1975 và hai năm sau khi ba ra tù cải tạo). Ba đã trên 50, lưng còng và da nhăn khi gặp lại tôi trên nước Mỹ. Chúng tôi sum họp ngày thứ Tư trong tuần, thứ Năm ba vẫn đi làm để lo cho gia đình. Ba đi làm lúc 5:30 sáng, khi tôi còn đang ngon giấc. Trước khi ra khỏi nhà, ba hôn lên trán tôi, giống như ba đã hôn tôi trong đêm khuya lúc ba đi vượt biên. Hai nụ hôn từ một người cha đến một đứa con, cách nhau 9 năm nhưng tôi cứ tưởng là một thế kỷ.

Khi mùa đông đến, nằm trong chăn ấm áp, nghe tiếng chân ba đi làm khi trời còn tối và ngoài trời lạnh buốt, tôi thương ba quá. Dù gia đình đã đoàn tụ, ba cũng chỉ đi làm rồi về với gia đình. Lo lắng đầy đủ cho gia đình như thế mà cách đây bốn năm ba tâm sự với tôi:

- Ba cảm thấy không làm tròn bổn phận của người cha đối với anh giữa và con.

Tôi ngạc nhiên:

- Sao ba lại nói như vậy?

Ba trầm tư:

- Hồi hai con và má qua đây, hai đứa phải đạp xe đạp đi học ESL. Sau đó lên college lại phải đi xe buýt hay quá giang mấy đứa bạn học.

Không biết sao ba lại nghĩ như vậy. Khi mới qua Mỹ, chúng tôi phải làm bao nhiêu giấy tờ, rồi đi xin học chỗ này chỗ kia, đâu có nhiều thời gian để học lái xe. Mà học lái xe cũng tốn vài tháng chứ đâu phải vài ngày. Chỉ 9 tháng sau khi chúng tôi qua, ba đã mua xe cho chúng tôi đi học. Nhà thì ba và anh lớn đã mua sẵn. So với những đứa bạn qua cùng thời gian đó, chúng tôi quá đầy đủ và sung sướng. Tôi cứ phải nhắc cho ba rằng ba lo cho chúng tôi quá đầy đủ và nhiều hơn những gì chúng tôi cần.

Ba tôi không nhiều tiền nhưng tình yêu thương dành cho vợ con thì lai láng. Ba hy sinh và dành những gì tốt nhất cho gia đình. Tôi nhớ mãi một câu nói của ba sau khi ra tù. Hôm đó tôi bị bệnh khá nặng, đầu nhức như búa bổ và mỗi lần ngồi lên là cảm thấy trời đất quay cuồng. Ba cứ nói với tôi là ba ước gì được bị bệnh thay tôi. Những biến động của cuộc đời dù có làm cho ba khổ cực thế nào đi chăng nữa, ba luôn làm hết sức mình để đem lại những gì tốt nhất cho gia đình. Dù đã tự nhủ lòng là sẽ chỉ viết chuyện vui nhưng kỳ này tự cho phép mình chuyển hệ viết những dòng này như lời cám ơn ba.

Ngày Quân lực VNCH 2025

Hoàng Đình Minh Long

Dịch vụ khách hàng

Người Mỹ có câu “Customer is king” (tạm dịch “Khách hàng là vua”) trong khi Việt Nam có câu “Vui lòng khách đến, vừa lòng khách đi” để nói lên sự quan trọng của dịch vụ khách hàng. Nếu cơ sở thương mại nào có dịch vụ khách hàng tốt thì cơ hội khách hàng trở lại trong tương lai sẽ cao hơn. Người Mỹ có thói quen cho tiền tip cho người phục vụ mình như người hầu bàn hoặc tài xế xe taxi hay nhân viên dọn phòng khách sạn. Phục vụ càng tốt thì tiền tip càng cao. Tuy người Việt Nam đã ở Mỹ gần nửa thế kỷ nhưng hình như chúng ta chưa ý thức được sự quan trọng của dịch vụ khách hàng.

Cách đây gần hai mươi năm, sau khi lập gia đình, vợ chồng hắn mua một căn nhà ngay giữa trung tâm Little Sài gòn. Sau khi sửa chữa ngôi nhà cho tươm tất, hắn được vợ giao cho nhiệm vụ đi mua TV. Vì vừa mới bỏ ra một số tiền lớn để mua và sửa nhà, hắn dè dặt trong việc mua TV. Hắn quyết định ra một tiệm buôn bán đồ điện tử của người Việt Nam với hy vọng sẽ tiết kiệm được ngân sách. Sau gần một tiếng ngắm nghía mọi loại TV trong tiệm, cái TV trưng bày giữa tiệm với bảng giá 50% off có vẻ hấp dẫn nhất với hắn. Người nhân viên bán hàng và cũng là con của chủ tiệm mời chào:

- Cái này là TV cuối cùng tụi em còn của năm nay. Vì là hàng trưng bày (floor model), tụi em giảm giá 50%.

Hắn lưỡng lự:

- Tôi nghe nói mỗi cái đèn của TV bây giờ chỉ tồn tại khoảng 5000 giờ. Nếu là floor model mà ngày nào cũng mở 10 tiếng hay hơn thì mua về sợ mau hư.

Người bán hàng thuyết phục:

- Mỗi ngày tụi em chỉ mở cái TV này 2-3 tiếng thôi cho nên còn tốt lắm. Nếu anh quyết định mua, em để cho anh 60% off.

Thấy giá rẻ quá, hắn làm liều gật đầu đồng ý mua. Làm giấy tờ xong, người bán hàng nói:

- Vì đây là hàng mẫu và tụi em giảm giá mạnh cho anh, TV này mua rồi không trả lại được anh nhé.

Dù câu nói của người bán hàng làm hắn áy náy trong lòng, hắn đã lỡ phóng lao nên theo lao, gật đầu đồng ý. Người bán hàng cười tươi rói:

- Ngày mai em sẽ cho nhân viên chở TV tới nhà và setup cho anh nhé. Hắn gật đầu và bắt tay người bán hàng ra về.

Đúng như giao hẹn, hai ngày sau một chiếc xe truck của tiệm bán đồ điện tử kia đậu trước nhà hắn. Hắn mở cửa cho hai người nhân viên của tiệm khiêng cái TV to lớn vào nhà. Sau khoảng 15 phút cắm dây, anh nhân viên mở TV lên cho hắn và vợ xem thử. Chương trình TV đang chiếu phim do Brad Pitt đóng. Thấy hình ảnh của thần tượng, vợ hắn tru tréo một cách thảm thiết:

-Trời ơi! Sao kỳ vậy? Brad Pitt đẹp trai phong độ sao hôm nay lưng còng 90 độ?

Anh nhân viên lắp bắp:

-Dạ nhiều khi do vận chuyển nên TV bị nhiễu sóng. Để em báo cho bà chủ gởi chú chuyên viên kỹ thuật đến chỉnh lại.

Đúng hai ngày sau, chú nhân viên kỹ thuật đến. Mở TV lên, chú lấy trong túi đồ nghề ra một cái vòng sắt và giải thích:

-Cái vòng này có từ trường rất mạnh, dùng để kéo hình ảnh TV thẳng lại.

Thấy hình ảnh Brad Pitt lưng vẫn còng 90 độ về phía bên phải của TV, mặt của vợ hắn nhăn nhúm đau khổ. Chú sửa TV đưa cái vòng từ trường sát với nơi có hình Brad Pitt và từ từ kéo về phía bên trái. Chú kéo tới đâu thì Brad Pitt đứng thẳng tới đó. Lưng Brad Pitt thẳng tới đâu thì mặt vợ hắn bớt nhăn nhúm tới đó. Mặt vợ hắn bớt nhăn nhúm tới đâu thì đầu gối của hắn bớt run rẩy tới đó. Khi chú nhân viên kéo vòng từ trường tới mép trái ngoài cùng của TV thì Brad Pitt hết bị còng lưng. Mặt vợ hắn từ nhăn nhúm như bà cụ 81 tuổi nay tươi căng như gái còn trinh 18. Hắn thở phào nhẹ nhõm. Chú nhân viên kỹ thuật cất vòng từ trường vào túi. ăn bệnh còng lưng của Brad Pitt lại tái phát. Khuôn mặt tươi căng của vợ hắn lại nhăn nhúm như cái giẻ lau nhà. Hai đầu gối của hắn lại bắt đầu run rẩy. Chú nhân viên kỹ thuật lại rút vòng từ trường ra để sửa lưng cho Brad Pitt. Brad Pitt lại đứng thẳng, mặt vợ hắn lại căng, hắn hết run rẩy. Chú sửa TV cất vòng từ trường, Brad Pitt lại còng lưng, mặt vợ hắn lại nhăn, hắn lại run rẩy. Cái vòng lẩn quẩn cứ lập đi lập lại mà cái bệnh còng lưng của Brad Pitt, bệnh nhăn mặt của vợ hắn và bệnh run đầu gối của hắn vẫn tái phát. Đến lần thứ năm, vợ hắn gằn giọng:

- Sửa gì mà chẳng thấy kết quả?. Thôi đổi TV khác!

Chú nhân viên TV hỏi lại:

-Sao không có kết quả? Lúc tôi mới tới, Brad Pitt cong lưng 90 độ. Bây giờ chỉ còn cong 60 độ.

Vậy là có kết quả. Giống như khi bị bệnh, bệnh nhân phải gặp bác sĩ và uống thuốc nhiều lần. Những người bị tai biến mạch máu, họ phải vật lý trị liệu nhiều lần mới phục hồi chứ bộ.

Hắn đưa tay ra dấu cho vợ hắn hãy kiên nhẫn để bác sĩ TV chữa bệnh cho cả nhà. Vợ hắn nóng máu lắm rồi do nghĩ rằng thần tượng Brad Pitt của mình vì cái TV này mà mắc phải cái bệnh cong lưng nhưng vì nghe bác sĩ TV giải thích bùi tai cho nên cố mím môi ngồi chờ. Sau hơn một tiếng đồng hồ và gần một trăm lần vật lý trị liệu cho Brad Pitt, thần tượng đẹp trai của vợ hắn xem ra không thể hồi phục hoàn toàn. Lưng của anh vẫn cong khoảng 30 độ. Bác sĩ TV vuốt mồ hôi trán:

- Tôi đã cố gắng hết sức nhưng chắc chúng ta phải chấp nhận độ cong 30 độ.

Vợ hắn tru tréo một cách giận dữ:

- Không thể được. Anh Brad Pitt phải hùng dũng hiên ngang, không cong lưng dù chỉ vài độ.

Vợ hắn gằn giọng bắt ông bác sĩ TV phải sửa cho bằng được. Bây giờ đến lượt bác sĩ TV run rẩy.

Thấy tình hình căng thẳng và chú sửa TV đã cố gắng hết sức, hắn lễ phép:

- Thôi em, chú đã cố gắng hết sức rồi, có kéo nữa lưng của Brad Pitt cũng không thể thẳng hơn.

Vợ hắn nấc lên từng cơn. Hắn tiếp tục:

- Để anh ra ngoài tiệm nói chuyện với anh bán TV.

Chú sửa TV nhanh tay cất đồ về và bước ra khỏi cửa như bị ma đuổi. Mặt vợ hắn lúc này sưng to như bị ngã từ lầu hai xuống đất. Hắn nhanh chân ra xe để chạy ra tiệm bán TV kia. Bước vào cửa tiệm, hắn thấy chú sửa TV đang nói chuyện với anh hôm nọ bán TV cho hắn. Khác với thái độ vui vẻ, ân cần hôm nọ, anh bán TV mặt lạnh lùng nhìn hắn. Hắn chưa kịp mở miệng, anh bán TV phán ngay:

- Hôm nọ anh đồng ý mua TV trưng bày vì giá rẻ và tôi cũng đã nói với anh rằng hàng trưng bày mua rồi không được trả lại.

Hắn nhăn nhó:

-Thì tôi đồng ý chuyện đó nhưng hôm đó hình ảnh trên TV thẳng thớm, không có vấn đề.

Nhân viên bán hàng nghiêm nghị:

- Anh muốn giá rẻ, mua hàng trưng bày thì phải chịu rủi ro. Chúng tôi bán rẻ cho anh không có lời. Hôm nay chú sửa TV phải tốn cả tiếng đồng hồ ở nhà anh, chúng tôi phải trả tiền cho nhân viên. Mà chú ấy nói sửa có kết quả hơn 50% rồi, còn đòi hỏi gì nữa.

Hắn phân bua:

- Tôi bỏ ra gần hai ngàn đô mua cái TV đó mà về coi hình ảnh méo mó như vậy thì quả là vô lý. Anh cho tôi trả lại.

Nhân viên bán hàng lạnh lùng:

- Trên hợp đồng mua bán đã có điều khoản là hàng trưng bày mua rồi không trả lại.

- Nhưng mà khi giao tới nhà, hình ảnh của TV không giống như khi tôi mua tại tiệm.

Hai bên cứ như thế cãi tới cãi lui cũng không tới đâu. Giọng của cả hai càng lớn dần khi cuộc cãi vã càng kéo dài. Khi cuộc cãi vã đi vào ngõ cụt, một người đàn bà bước vào tiệm từ cửa sau và hất hàm hỏi anh bán hàng:

- Chuyện gì mà phải to tiếng vậy?

- Anh này mua cái TV trưng bày cách đây ba hôm bây giờ đòi trả lại.

- Con đi ăn trưa đi để má giải quyết cho.

Hắn mừng thầm trong bụng khi biết người đàn bà kia là chủ tiệm và hy vọng bà sẽ cho hắn trả lại cái TV chết tiệt kia. Hắn ra vẻ lễ phép:

- Cô ơi, hôm cháu ra đây mua thì hình ảnh TV rất đẹp và rõ ràng. Hôm qua khi nhận TV tại nhà thì hình ảnh cong cong quẹo quẹo, xem không được. Cô cho cháu trả lại TV nhé.

Hồi nãy con bà chủ tiệm lạnh như tiền, bà chủ tiệm bây giờ mặt lạnh như nước đá:

- Ở Mỹ cái gì cũng có giấy tờ, hôm nọ cậu đã ký giấy chấp nhận mua TV trưng bày vì muốn giá rẻ, đâu có ai bắt cậu mua. Tiền đã trao, cháo đã múc, bây giờ đâu có đổi ý được.

- Đúng là cháu đồng ý mua TV trưng bày nhưng bỏ ra gần hai ngàn đô mà mua TV về xem không được thì không công bằng cho cháu.

Bà chủ tiệm nhìn ra cửa ra vẻ hắn không xứng đáng để bà nhìn mặt nói chuyện:

- Nhưng mà nếu tôi nhận lại hàng đã mua thì không công bằng cho tôi. Tiền nào của đó mà cậu.

Trước thái độ cứng rắn của bà chủ, hắn tìm cách khác để thương lượng:

- Nếu cô nói tiền nào của đó thì bây giờ cháu sẵn sàng bỏ ra thêm tiền để mua một cái TV mới còn trong thùng, miễn sao hình ảnh đừng cong cong quẹo quẹo là được.

- Hàng trưng bày rất khó bán. Cậu đã đem về nhà mà bây giờ tôi nhận lại thì càng khó bán hơn. Tôi không thể mất một số tiền lớn như vậy. Cậu thông cảm nhé.

Thấy năn nỉ không đi tới đâu, hắn đổi chiến thuật:

- Đúng là cháu vì ham của rẻ nên mua hàng trưng bày và trong hợp đồng nói là người mua chấp nhận những rủi ro của chuyện này. Tuy nhiên, khi ký giấy tờ, hình ảnh TV thẳng thớm rõ ràng. Khi TV giao đến nhà, hình ảnh cong queo, không giống như khi ký giấy.

Bà chủ cắt ngang:

- Thì đó là rủi của mua hàng trưng bày.

Hắn gằn giọng:

- Nói tới nói lui chẳng đi đến đâu. Vậy hẹn nhau giải quyết ở tòa án.

Hắn quay chân bước ra cửa. Vừa bước đi ba bước, bà chủ gọi hắn bằng một giọng rất thân mật:

-Con à, mình là đồng hương với nhau. Có gì nhỏ nhẹ bảo nhau. Đâu cần phải kéo nhau ra tòa con.

Vẫn còn giận, hắn ném cho bà chủ một cái nhìn hậm hực và không nói gì. 

Bà chủ nở một nụ cười tươi và đưa tay vẫy:

- Con quay lại đây. Cô sẽ cho nhân viên chiều nay đến lấy cái TV đó lại. Chỉ là hiểu lầm thôi mà. Con bớt giận. Vào đây con!

Đúng là miệng lưỡi không xương. Mới một phút trước đây bà chủ mặt thì lạnh hơn nước đá, giọng nói thì trịch thượng. Vậy mà bây giờ bà chủ vồn vã như người thân trong nhà.

Sau lần mua TV đó, hắn tự thề với lòng mình là sẽ không bao giờ ham rẻ mua đồ trưng bày. Hắn cũng tự thề là sẽ không bao giờ mua đồ từ các tiệm Việt Nam nữa vì hắn suy luận rằng tuy các tiệm Mỹ bán giá mắc hơn nhưng nếu cần trả lại thì mọi việc sẽ dễ dãi hơn.

Tuy thề thốt như thế, hắn cũng chỉ giữ lời thề trong vòng vài năm vì tính tự ái dân tộc cao. Hắn luôn nghĩ người Việt Nam nên dựa vào nhau để cùng vươn lên sánh vai với các sắc dân khác. Đằng nào cũng bỏ tiền ra thì tại sao không mua của người Việt Nam. Hôm đó, khi xe của hắn đến lúc cần phải làm smog check. Hắn đưa xe ra một tiệm của một người Việt Nam. Hắn ngạc nhiên quá đỗi về sự đón tiếp của anh chủ tiệm. Anh này rất vui vẻ, vừa làm việc vừa thăm hỏi hắn đủ điều. Khi xong việc, hắn móc thẻ ra đưa cho anh chủ tiệm để trả tiền. Anh chủ tiệm nhìn cái thẻ tín dụng, lắc đầu:

- Anh thông cảm. Tiệm em chỉ nhận tiền mặt hay chi phiếu.

Hắn nhăn nhó:

- Trong bóp chỉ còn $10.

- Không sao anh! Hôm nào rảnh có dịp đi qua đây anh trả cũng được.

Trong đời của hắn chưa bao giờ hắn thấy ai tử tế như anh này. Hắn hỏi lại vì không tin vào tai mình:

- Lỡ mình ra đi không bao giờ trở lại thì sao?

- Hai năm nữa khi cần smog check, anh cứ mang xe ra đây rồi trả luôn không sao. Mà nếu anh ra đi không bao giờ trở lại cũng không sao.

- Thôi để mình chạy ra nhà băng Wells Fargo trên đường Bolsa rút tiền. Mình sẽ trở lại trong vòng 10 phút.

Anh chủ tiệm vẫn vui vẻ và không hề tỏ ra khó chịu với hắn. Sau khi lấy tiền, hắn quay lại trả tiền cho anh chủ tiệm. Vì quá hài lòng với anh chủ tiệm smog check, hắn hỏi thăm thêm:

- Anh biết chỗ nào sửa xe đáng tin cậy không?

- Anh cần sửa gì?

- Xe mình đến lúc cần thay cái timing belt.

- Anh hỏi tiệm cuối phố.

Anh làm smog check dễ thương bao nhiêu thì chủ tiệm sửa xe lạnh lùng bấy nhiêu. Tôi phải mở lời trước:

- Tôi cần thay cái driving belt.

- Ừ, chờ chút - anh chủ tiệm trả lời nhát gừng.

Nhìn cái mặt lạnh lùng và rất khó ưa của anh chủ tiệm sửa xe, hắn tự hỏi là mình làm gì sai mà anh ta lại đối xử với mình như thế. Rõ ràng là khi mình đưa xe cho anh ta sửa có nghĩa là mình mang tiền đến cho anh ấy. Hắn là khách hàng chứ đâu phải là ăn mày đâu mà anh chủ tiệm xe phải mặt nặng mặt nhẹ với hắn. Chờ chán chê, hắn đang định bỏ đi về thì anh chủ tiệm xe bước lại, đưa tay ra, mặt vẫn có vẻ bực bội:

- Chìa khóa đâu?

Hắn bị sốc trước cách tiếp khách của anh chủ tiệm nhưng nghĩ đã lỡ chờ khá lâu cho nên hắn miễn cưỡng đưa chìa khóa cho anh sửa xe. Anh sửa xe cầm chìa khóa, không thèm nhìn hắn và nói:

-Tiền công $40, tiền part 50, tổng cộng là $95. Tốn khoảng một tiếng.

Chẳng chờ cho hắn trả lời có đồng ý làm hay không, anh chủ tiệm chui vào xe hắn và lái xe vào trong shop.

So với dealer thì $95 coi như rẻ hơn nửa giá. Dù không thích cách giao tiếp của chủ tiệm, hắn đành cắn răng nhịn nhục để cho anh chủ tiệm sửa. Mà với cung cách xem khách hàng như ăn mày của anh chủ tiệm Việt Nam này, nếu hắn vì tự ái mà quyết định không sửa ở đây chưa chắc anh chủ tiệm chịu trả lại chìa khóa cho hắn.

Để đỡ bực bội trước cách đối xử tệ bạc của tiệm sửa xe, hắn quyết định đi bộ qua thương xá Phước Lộc Thọ để kiếm mua những CD nhạc xưa. Hàng hóa trong tiệm rất bề bộn cho nên hắn phải cúi xuống, lật từng cuốn băng để tìm kiếm. Bà chủ tiệm cứ liếc nhìn hắn như thể hắn là một tên ăn cắp. Để cho bà chủ không nghi ngờ, hắn hỏi:

- Tiệm mình có CD hay DVD ca nhạc từ thập niên 1980 và 1990 không ạ?

- Tiệm nhiều hàng lắm, tôi không thể nhớ.

Tưởng rằng bà chủ đồng ý cho hắn đi săn lùng hàng mình muốn mua, hắn kiên nhẫn lật từng cuốn băng đĩa để kiếm tìm. Bà chủ tiếp tục liếc nhìn theo dõi hắn. Khi hắn đi vào các góc khuất, bả chủ bước theo, mắt dán vào hắn. Hắn đi tìm săn lùng mua băng nhạc cũ vì đam mê chứ chẳng có ý định đen tối nào cả. Cách đối xử của bà chủ làm hắn bị cảm thấy xúc phạm cho nên quyết định rời tiệm.

Cứ cho rằng những tiệm Việt Nam kể trên là những con buôn cho nên nhiều khi họ không để ý tới sự tế nhị trong giao tiếp với khách hàng. Tuy nhiên, ngay cả các dịch vụ thuộc loại cao cấp như văn phòng bác sĩ cũng chẳng khá hơn bao nhiêu. Khi mới đi làm, có bảo hiểm sức khỏe, năm nào hắn cũng chịu khó đi khám định kỳ. Hắn lựa một văn phòng bác sĩ Việt Nam gần nhà trên khu Los Angeles. Mỗi lần đi khám bệnh hắn luôn gọi điện thoại để lấy hẹn. Tuy nhiên, có hẹn mà như không có. Lần nào hắn cũng phải ngồi chờ hơn một tiếng mới được vào. Hắn bực bội khi thấy có nhiều bệnh nhân không lấy hẹn mà vẫn được y tá cho vào trước. Lúc đầu hắn cố bỏ qua. Sau vài lần, hắn chịu không nổi nên hỏi cô y tá:

- Sao em thấy có vài bác bệnh nhân tới sau mà vẫn cho vào trước trong khi em có hẹn mà vẫn phải chờ hơn một tiếng?

- Em thông cảm, họ là bệnh nhân lâu năm và có nhiều bệnh nên được ưu tiên vào trước.

Hắn nghe trả lời của y tá xong lẩm bẩm trong đầu: kỳ này về sống buông thả để có nhiều bệnh và sẽ được ưu tiên vào khám bệnh, không phải chờ đợi.

Có một lần vì trong hãng có việc gấp, hắn phải gọi cho văn phòng bác sĩ để hủy cuộc hẹn chiều hôm đó. Cô nhân viên văn phòng báo cho hắn biết:

- Vì anh không hủy cuộc hẹn trước ba ngày, văn phòng sẽ gởi cho anh một cái bill $25 nhé.

Hắn bực mình:

- Đây là việc khẩn cấp chứ tôi đâu muốn. Vậy những lần văn phòng trễ nải, tôi phải tốn gần hai tiếng đồng hồ chờ đợi, văn phòng có trả tiền cho tôi không?

- Văn phòng bác sĩ phải lo cho nhiều bệnh nhân cho nên nhiều khi phải trễ, ngoài ý muốn. Còn anh là bệnh nhân thì phải giữ hẹn.

Sau ba năm cảnh có hẹn như đùa, hắn chịu đựng hết nổi nên quyết định đổi sang văn phòng bác sĩ Mỹ. Thật ra, vì còn trẻ, bệnh tật không có cho nên hắn chỉ phải đi khám bệnh một năm một lần. Vì vậy, chuyện phải chờ đợi hắn cũng chịu đựng được. Tuy nhiên, trong một lần ngồi chờ bác sĩ, sau khi y tá đã đo huyết áp, lấy nhiệt độ, đong đo chiều cao và cân nặng, hắn nghe vị bác sĩ bên phòng khám bệnh la mắng một bệnh nhân khá lớn tuổi như là con của mình. Hắn không nghe được bác bệnh nhân nói gì nhưng vị bác sĩ la mắng quá lớn cho nên hắn nghe rõ từng chữ:

- Tôi kê toa thuốc này cho rất nhiều bệnh nhân, chẳng thấy ai đòi đổi thuốc khác.

Không biết bác bệnh nhân phân trần cái gì, vị bác sĩ quát tháo càng lớn hơn:

- Các bệnh nhân của tôi từ thanh niên cho đến cao niên 80 hay 90 uống thuốc này đều ok hết.

Chẳng ai than phiền xót ruột hay đau cơ bắp gì cả. Bác đừng đòi hỏi lôi thôi. Tôi kinh nghiệm hành nghề bác sĩ gần 30 năm và hiểu biết rất nhiều.

Hắn bất mãn với cách vị bác sĩ đối xử với bác bệnh nhân kia. Bị bệnh đã là điều đau khổ lại còn bị bác sĩ la rầy một cách thậm tệ như vậy, chắc bác ấy buồn lắm. Sự việc này như giọt nước làm tràn ly. Hắn quyết định không đi khám bệnh tại văn phòng bác sĩ đó nữa. Hắn xin bảo hiểm sức khỏe cho đổi qua một bác sĩ người Mỹ.

Khi điền đơn là hồ sơ cho bệnh nhân mới, văn phòng bác sĩ Mỹ khuyến khích hắn nộp hồ sơ khám bệnh từ văn phòng bác sĩ cũ để bác sĩ mới nắm bắt sử bệnh của hắn. Khi hắn gọi điện thoại ra văn phòng bác sĩ Việt Nam, cô thư ký nói:

- Để em báo cho bác sĩ và bác sĩ sẽ gọi lại cho anh.

Chiều hôm đó, bác sĩ Việt Nam gọi lại:

- Anh cần hồ sơ bệnh nhân làm gì?

- Dạ, cháu chuyển qua văn phòng bác sĩ mới và họ nói nếu có hồ sơ bệnh trước đây thì sẽ giúp bác sĩ mới khám bệnh tốt hơn.

- Anh chê tôi dở cho nên đổi văn phòng à? Tôi là bác sĩ đắt khách vùng này.

Hắn bất ngờ trước câu hỏi của bác sĩ nhưng nhanh trí nói dối:

- Dạ không ạ. Cháu chuyển nhà đi xa cho nên chọn văn phòng bác sĩ mới gần chỗ ở mới cho tiện.

Vị bác sĩ lạnh lùng báo cho hắn biết:

- Văn phòng tôi chỉ giữ hồ sơ bệnh trong vòng một năm. Nếu tôi không khám bệnh cho anh trong vòng một năm thì chúng tôi hủy hồ sơ bệnh.

Hắn biết rằng vị bác sĩ kia nói không đúng vì luật pháp bắt buộc bác sĩ phải lưu giữ hồ sơ bệnh ít nhất hai năm và phải cung cấp copy cho bệnh nhân khi bệnh nhân yêu cầu. Dù biết bác sĩ làm không đúng nhưng hắn nghĩ mình cũng chẳng có bệnh tật gì cho nên quyết định bỏ qua.

Hắn rất hài lòng với văn phòng bác sĩ Mỹ vì hầu như lần nào đi khám bệnh hắn đều được găp bác sĩ đúng giờ hẹn. Lâu lâu vì những lý do khác nhau, bác sĩ bị trễ nhưng nhiều nhất cũng chỉ là 15 phút.

Nói về dịch vụ mà không nhắc đến nhà hàng sẽ là một thiếu sót. Có một thời gian hắn hay ghé một tiệm bán bánh mì mỗi buổi sáng trước khi đi làm để mua một ly cà phê và hai ổ bánh mì. Tuy tiệm có số thứ tự nhưng hầu như lần nào hắn cũng phải chờ rất lâu. Một hôm trong lúc đứng chờ, hắn thấy một người khách vào sau hắn nhưng lại được lấy bánh mì trước. Hắn thắc mắc với nhân viên bán hàng thì cô nhân viên giải thích:

- Ồ, chú đó chỉ mua có một ổ bánh mì trong khi em mua hai ổ và một ly cà phê.

Sau đó một người khách khác bước vào và cũng được giao hàng trước hắn. Hắn lại thắc mắc và nhân viên tính tiền giải thích:

- Ồ, cô đó mua hai chục ổ để đem vào hãng cho đồng nghiệp nên nhà hàng ưu tiên trước.

Nghe đến đây, hắn chịu hết nổi nên đành lên tiếng:

- Ồ, vậy chị cho em hủy order và xin lại tiền.

Từ đó hắn không bao giờ trở lại tiệm bánh mì đó nữa.

Đã lâu lắm rồi hắn không còn giao dịch với đồng hương nữa vì những kinh nghiệm đau thương kể trên. Dù rất muốn mua bán giao dịch với người Việt Nam để cùng giúp nhau giàu mạnh nhưng cách cư xử của đồng hương làm hắn thất vọng.

Hoàng Đình Minh Long

10 tháng 3 năm 2024

Động Đất Đêm Động Phòng

Hình của tác giả cung cấp

Người Việt nam tại các tiểu bang khác sau khi thăm California thường hay nói câu Cali đi dễ khó về. Sở dĩ được ca ngợi như thế là vì California cái gì cũng có. Khí hậu thì dễ chịu. Ai thích tắm biển thì chỉ cần lái xe trong vòng từ 5 phút đến 2 tiếng đồng hồ, tùy theo ở gần bờ biển hay trong thung lũng sa mạc. Ai thích đi trượt tuyết thì cũng chỉ cần lái xe trong vòng hai tiếng đồng hồ là lên tới núi. Vì điều kiện thời tiết dễ chịu cho nên rất nhiều người chọn California làm nơi lập nghiệp. Một cái California có mà hầu như không ai muốn, đó là động đất. Tuy vậy tôi có quen một vài người thích động đất.

Khi còn ở Vietnam vào thập niên 1980 để chờ đi Mỹ, tôi hay nghe đài tiếng nói Hoa kỳ, VOA, hằng đêm. Năm 1987, khi VOA đưa tin động đất tại Whittier miền nam California, tôi cảm thấy lo lắng không biết người thân có bị hề hấn gì không. Tôi lo lắng cũng cả tháng cho đến khi nhận được thư của ba gửi về báo rằng mọi người bằng an vô sự.

Khi mới qua Mỹ, một trong những bài học đầu tiên mà anh lớn của tôi (đã qua Mỹ trước đó gần 10 năm) dạy cho chúng tôi là phải làm gì khi động đất xảy ra. Anh dặn chúng tôi là cố gắng chạy nhanh ra ngoài sân vì sợ nhà sập. Nếu không chạy kịp ra sân thì cố gắng đứng dưới khung cửa vì các khung cửa cứng chắc sẽ chống đỡ, giúp mình khỏi bị đè bẹp nếu trần nhà bị sập.

Những ngày đầu tiên trên đất Mỹ, khi đi học các lớp ESL, thầy cô nào cũng hỏi những người mới đặt chân đến Mỹ điều gì họ sợ nhất. Hầu hết những người di dân này ai cũng trả lời động đất là điều họ sợ nhất trên đất nước mới này. Tuy nhiên, khi tôi nói là động đất không phải là điều tôi sợ nhất, ai cũng ngạc nhiên và muốn biết tại sao.

- Điều mà tôi sợ nhất là ra đường nói tiếng Anh người ta không hiểu mình và người ta nói mình không hiểu họ.

- Vậy động đất là điều bạn sợ thứ nhì?

- Không, điều thứ nhì tôi sợ là ra đường nói người ta hiểu sai mình và mình hiểu sai người ta nói .

Sở dĩ tôi trả lời như vậy là vì Cali không có động đất trong gần ba năm đầu tôi sống tại Mỹ. Cái này gọi là điếc không sợ súng. Còn chuyện ra đường nói người ta không hiểu hay hiểu sai thì hầu như ngày nào cũng xảy ra.

Những ngày đầu tiên ở Mỹ, khi đi làm giấy tờ như xin thẻ xanh, khám sức khỏe, người ta hay hỏi tôi câu:

- How long have you been here? - Bạn ở đây bao lâu rồi?

Vài tuần tạm ổn, tôi ra trạm xe bus để đón xe đi học ESL. Ngồi chờ xe khoảng 15 phút thì một bà già Mỹ ngồi xuống bên cạnh. Sau một hồi, bà nhìn đồng hồ vẻ sốt ruột, quay sang hỏi tôi:

- How long have you been here?

Câu hỏi này nghe quen quen, tôi nhoẻn miệng trả lời:

- A few weeks.

Tưởng tôi đã ngồi chờ xe bus vài tuần, bà Mỹ há hốc mồm ngạc nhiên.

Ở Mỹ vài tháng, tôi cũng học được cách sống của người Mỹ. Thấy trên TV hay phim ảnh, người Mỹ thích ăn bánh muffin vào buổi sáng, một hôm tôi đi vào một tiệm bánh và bảo người bán hàng:

- Can I have 4 mufflers?

- Sorry sir, this is not an autoshop. This is a bakery store- xin lỗi ông, đây không phải là tiệm sửa xe hơi. Đây là tiệm bánh ngọt.Ý tôi muốn mua bánh muffins mà lại nói lộn qua muffler (ống bô xe hơi). Cũng may tiệm bánh không bán ống bô xe hơi; nếu không thì không biết tôi phải mất bao lâu mới gặm hết 4 cái ống bô.

Ở Mỹ một thời gian, tiếng Anh đỡ tệ cho nên hai nỗi sợ người ta nói mình không hiểu và mình nói người ta không hiểu ngày càng bớt đi và nhường chỗ cho nỗi sợ động đất.

Vào trung tuần tháng một năm 1994, một bạn học của tôi, chị Mai, thành hôn. Gia đình chị bạn này có cả thảy 3 chị em gái là Mai, Lan và Huệ. Vì đây là lần đầu tiên gả chồng cho con gái, gia đình ba chị bạn này rất cẩn trọng với việc cưới hỏi. Tối thứ sáu tuần đó, tôi mà một số bạn học đến nhà cô dâu để tập dượt cho các nghi thức hôn phối sẽ diễn ra hôm thứ bảy. Cả gia đình chị bạn, nhất là bà Bông, mẹ cô dâu, đặt ra rất nhiều luật lệ cho chúng tôi, những người bạn được giao các nhiệm vụ quan trọng như bê heo quay, mâm cỗ và lái xe hoa vì họ rất mê tín dị đoan.

Mẹ cô dâu rất năng động cho nên quyết định hết mọi thứ. Nhà chú rể vì không muốn tình hình căng thẳng nên chấp nhận để cho bà Bông đạo diễn mọi việc.

Mẹ cô dâu dặn thằng Quý là tài xế lái xe hoa cho cô dâu chú rể:

- Khi lái xe rước dâu từ nhà bác về nhà chú rể, con nhớ là phải cho xe di chuyển liên tục, không được dừng lại vì dừng lại là điềm xui xẻo, cản trở hạnh phúc của hai đứa.

- Vậy lỡ gặp đèn đỏ thì sao bác? – thằng Quý hỏi khó mẹ cô dâu.

- Nếu gặp đèn đỏ thì quẹo phải chứ không được ngừng lại! – mẹ cô dâu cương quyết – nhất định không được dừng xe.

Thằng tài xế đang choáng váng chuyện không được dừng xe, mẹ cô dâu bồi cho nó thêm một cú đo ván:

- Khi tới nhà chú rể, lỡ con chạy quá thì nhớ không được de lui. Con phải chạy tiến lên phía trước rồi đánh một vòng qua bốn góc phố để quay lại nhà chú rể. Tuyệt đối không de lùi hay u-turn.

Tôi đang cười vì thấy mặt thằng tài xế tái mét sau khi nhận chỉ thị từ mẹ cô dâu thì bà quay sang tôi:

-Nhiệm vụ khiêng heo quay của con cũng quan trọng lắm. Nhớ không được làm gãy tai con heo. Khi khiêng heo nhớ khiêng cho thật cân bằng, không chúi đầu heo xuống đất vì như thế thì vợ sẽ ăn hiếp chồng, không chỉa đầu heo lên trời vì như thế thì chồng sẽ ăn hiếp vợ, không được nghiêng qua trái vì như thế thì hai vợ chồng sẽ chỉ có con gái, không được nghiêng qua phải vì như thế thì hai vợ chồng sẽ chỉ có con trai.

Hải, thằng đồng đội khiêng heo của tôi, nghe tới đó chịu hết nổi, mở cái mồm "thối" hỏi lại mẹ cô dâu:

- Vậy khiêng heo như thế nào để cho họ đẻ con pê đê?

Mặt mẹ cô dâu đỏ bừng lên vì câu hỏi vô duyên của thằng Hải. Trước không khí im lặng và căng thẳng của mọi người, thằng Hải nhận ra là nó mới bị nhiễm căn bệnh long móng lỡ (dấu ngã) mồm dù chưa đụng đến con heo quay. Để phá vỡ không khí ngột ngạt, tôi quay sang hỏi ba cô dâu, một người rất hiền lành, cả buổi hầu như chẳng mở miệng nói một câu nào:

- Hồi đám cưới hai bác, chắc nhà bác gái ở dưới thung lũng cho nên hai chú khiêng heo khiêng chúi đầu xuống đất hơi nhiều.

Mặt má cô dâu từ màu đỏ chuyển sang màu tím, dập tắt nụ cười mới chớm nở trên môi ba cô dâu một cách... dã man. Nhìn cái mặt đằng đằng sát khí của má cô dâu tôi mới nhận ra rằng tôi đã bị lây căn bệnh lỡ mồm của thằng Hải. Thế là tôi quyết định sẽ câm mồm để bớt vô duyên.

Ra chỉ thị cho hai thằng khiêng heo xong, má cô dâu quay qua mấy thằng khiêng mâm trái cây và xôi:

- Các con cũng vậy, khiêng trái cây phải cẩn thận đừng để trái cây rớt ra ngoài.

Vì sợ mang tiếng là phá hoại hạnh phúc đôi tân hôn nếu không tuân thủ chỉ thị của mẹ cô dâu, chúng tôi đứa nào cũng căng thẳng và cố gắng thi hành nhiệm vụ được giao phó.

Sáng thứ 7, chúng tôi sắp hàng thẳng tắp trước nhà cô dâu để chuẩn bị các nghi thức hôn phối. Chú rể và ba má cũng như các vị tai to mặt lớn đứng đầu hàng. Sau đó là đám bạn học bưng mâm cỗ trong đó có xôi, trà, bánh và trái cây. Tiếp theo là con heo quay thật nặng do tôi và thằng Hải bưng. Vì mê tín dị đoan cho nên phái đoàn nhà trai chúng tôi phải đứng đợi khoảng 15 phút cho tới giờ hên mới được cho vào nhà gái. Con lợn quay quá nặng mà chúng tôi không được phép bỏ xuống đất cho nên sau khoảng 10 phút là cả thằng Hải và tôi toát mồ hôi, hai tay mỏi rã rời. Đang định... văng tục thì may quá giờ linh thiêng rước dâu đã đến. Do quá tập trung vào con lợn quay to béo để cho nó không bị mất thăng bằng mà tôi với thằng Hải không biết là cái hàng nhà trai phía trước đã dừng lại vì các đấng tai to mặt lớn hai họ đang tay bắt mặt mừng. Thế là tôi và thằng Hải cho con heo quay ...hôn cái mông của thằng Đức đang bưng mâm trái cây phía trước. Bị lợn hôn mông bất ngờ, thằng Đức giật bắn mình làm nghiêng cái mâm trái cây và vài trái táo "rủ" nhau nhảy xuống đất chơi. Mấy thằng bạn đi phía sau thấy thế liền bủa ra chạy lượm trái cây để bỏ vào lại cái mâm trên tay thằng Đức. Cái tai con heo quay bị gãy mất một miếng nhỏ. Mấy thằng bạn học nhanh trí lấy mấy cành hoa trang trí để kê cái tai gẫy lại. Sau khi "hôn" mông thằng Đức, con heo quay để lại một đống mỡ trên quần thằng Đức. Mấy thằng bạn học, sau khi “vá tai” cho con heo, lại phải chùi mông cho thằng Đức. Tôi áy náy lương tâm quá vì như vậy là tôi và thằng Hải đã... phá nát gia can đôi tân hôn rồi. Tuy nhiên, tôi cảm thấy lương tâm bớt cắn rứt khi một người bên họ hàng chú rể trong lúc trao phong bì cho đôi tân hôn đã chúc như sau:

- Chúc cho hai cháu một năm hạnh phúc và may mắn.

Vì đám cưới xảy ra một tuần sau tết Nguyên đán cho nên ông bác nọ quen miệng chúc tết trước đó. Mẹ cô dâu cau mày lại vì câu chúc của ông bác bị lây bệnh long móng lỡ mồm kia. Dù thông cảm với ông bác, tôi cảm thấy bớt trách nhiệm trong việc phá hoại hạnh phúc của đôi tân hôn từ 50% xuống 33%.

Mà đúng là ghét của nào trời trao của đó. Trong bữa tiệc cưới buổi tối, có một vị khách lên hát giúp vui với bài "Linh hồn tượng đá". Rõ ràng là vị khách này hoàn toàn không bị long móng lỡ mồm. Thế là tôi lại cảm thấy nhẹ bớt trong lòng vì nếu đôi tân hôn này có đổ vỡ thì trách nhiệm của tôi chỉ còn 25%.

Sau một tiệc cưới quá vui vì rất nhiều bạn học cũng đến tham dự, tôi về đến nhà khoảng nửa đêm. Cả nhà đã đi ngủ cho nên tôi rón rén vào nhà vệ sinh để “thăm lăng Bác” trước khi đi ngủ. Vừa ngồi xuống cái “thùng phiếu” hình bầu dục màu trắng để “bỏ phiếu” cho Bác thì tôi bị chao đảo và ngã chúi về phía trước. Tôi tự hỏi là vì mình còn say rượu từ bữa tiệc cưới hay vì buồn ngủ mà bị mất thăng bằng. Cho dù có buồn ngủ, tôi quyết tâm phải bỏ cho Bác vài “phiếu” rồi mới đi ngủ. Thế là tôi lồm cồm đứng dậy và ngồi lên thùng phiếu. Sau vài phút, khi đang thả được nửa phiếu thì tôi lại thấy chao đảo muốn té và tôi nghĩ hay là mình bị đột quỵ. Cùng lúc đó, tôi nghe mọi người trong nhà la toáng:

- Động đất! Động đất!

Nhớ lời ông anh dạy, tôi đành phải…ngắt nửa “lá phiếu” đang bỏ dở cho "Bác" để chạy ra ngoài sân. Ra đến sân, sau khi điểm danh mọi người trong nhà, ông anh nói:

- Hình như hồi nãy động đất tới hai lần. Lần đầu chỉ xảy ra trong vòng vài giây. Lần thứ hai chắc khoảng mười mấy giây.

Trong lúc đứng ngoài sân, chúng tôi phát hiện ra là cơn động đất làm nước trong hồ cá mà ba tôi mới xây xong văng tung tóe đầy sân. Ba tôi nói:

- Cũng may mà không có con cá nào bị văng ra khỏi hồ. Ngày mai sẽ rút bớt nước hồ xuống để tránh sau này động đất không làm nước văng tung tóe như vầy.

Sau khoảng mười phút đứng ngoài sân, mọi người từ từ kéo nhau vào lại trong nhà vì trời quá lạnh do đang là mùa đông. Vào trong nhà, mở TV lên, chúng tôi mới biết là tâm chấn của động đất vừa rồi là ở Northridge, cách nhà tôi khoảng hơn hai tiếng lái xe. Vì gần như thế cho nên chúng tôi cảm thấy sự rung chuyển của mặt đất quá mạnh.

Ngày đầu tuần, khi đi học lại, mọi người đều xúm lại chọc ghẹo cặp vợ chồng mới cưới rằng không biết đêm thứ bảy vừa rồi hai anh chị động phòng thế nào mà làm rung rinh cả miền nam California. Tuy đám cưới không hoàn hảo theo ý muốn của bà Bông, hai vợ chồng chị Mai rất hạnh phúc dù không có con cái. Bà Bông dị đoan cho rằng chuyện heo quay bị gãy tai, trái cây rớt xuống đất cũng như mấy ông khách với những lời chúc hay bài hát vô duyên là nguyên nhân hiếm muộn của vợ chồng chị Mai. Bà Bông lại mê tín dị đoan khi vớt vát rằng nhờ có động đất nên cho dù đám cưới nhiều điều xui xẻo, hai vợ chồng chị Mai vẫn hạnh phúc. Tôi không hiểu tại sao động đất đêm động phòng lại là nguyên nhân giúp cho người ta hạnh phúc. Tôi cố tìm hiểu trong sách vở nhưng chẳng tìm thấy mối liên hệ giữa động đất và hạnh phúc lứa đôi. Đúng là mê tín thật khó hiểu.

Vài năm sau, chị Lan, thứ hai của gia đình 3 chị bạn học, lập gia đình. Đám bạn học chúng tôi lại tề tựu tại nhà cô dâu để chuẩn bị cho ngày trọng đại. Vì còn giận chuyện tôi làm gãy tai heo trong đám cưới chị Mai cách đây vài năm, mẹ cô dâu quyết định...cắt chức đội trưởng đội khiêng heo quay của tôi. Dù khiêng heo rất nặng, tôi vẫn trân trọng vai trò này và hy vọng là sẽ làm đội trưởng đội khiêng heo ba nhiệm kỳ cho 3 chị em. Vậy mà bây giờ sự nghiệp khiêng heo quay của tôi bị bà mẹ cô dâu cắt ngắn một cách không thương tiếc. Tôi buồn là vì khi còn trẻ lão, Đỗ Mười từng là hoạn lợn (làm nghề thiến heo) vậy mà sau này leo lên đỉnh cao quyền lực, làm tổng bí thư đảng CSVN một nhiệm kỳ rưỡi. Nếu tôi khiêng heo ba nhiệm kỳ, biết đâu sau này cũng leo lên tới đỉnh cao quyền lực không chừng. Vậy mà bà mẹ cô dâu thẳng tay dập nát ước mơ heo thầm kín của tôi. Có lẽ cảm nhận được tình yêu tôi dành cho heo quay, bà mẹ cô dâu cho tôi một chức vụ vớt vát khác có dính đến heo.

- Đây là biên lai bác đã trả tiền cho con heo quay. Ngày mai con ra đó sớm lấy heo và chở về trước giờ rước dâu.

Số là chú rể chỉ có một thân một mình ở Mỹ mà lại còn đang đi học cho nên mẹ cô dâu bỏ tiền ra lo hết, từ nhà hàng cho đến tiền mua heo quay. Thôi thì được trao cho nhiệm vụ lấy heo cũng là hạnh phúc rồi. Thằng Hải cũng bị đình chỉ công tác khiêng heo để chuyển sang làm bên ban tiếp tân. Bà mẹ cô dâu đúng là nhổ cỏ phải nhổ tận gốc. Nhiệm vụ khiêng heo kỳ này được trao cho hai thằng Phúc và Đức. Có lẽ bà mẹ cô dâu không muốn Hải và tôi buồn chuyện bị giáng chức, bà giải thích việc chọn Phúc và Đức vào ban khiêng heo: - Tên của hai đứa khiêng heo kỳ này sẽ đem lại nhiều phúc đức cho gia đình mới.

Phải công nhận căn bệnh long móng lỡ mồm khó trị thật. Khi nghe giải thích của mẹ cô dâu về tên của hai thằng khiêng heo mới, tôi liền mạn bàn thêm vài chi tiết:

- Thưa bác, thằng Phúc ở nhà gọi nó là thằng Bảy vì nó là thứ 6 trong gia đình. Mà Bảy gọi theo tiếng Hán Việt là Thất. Cháu thấy Thất mà đi với Đức là không ổn.

Mẹ cô dâu cau mày vì câu nói vô duyên của tôi nhưng có lẽ không muốn nhắc tới chữ thất đức trong ngày vui nên làm ngơ và quay qua chuyện khác.

Cũng như lần trước, bà căn dặn tài xế xe hoa là không được dừng xe và nếu có đi quá thì phải đánh một vòng chứ không được de lui. Mấy đứa khiêng heo và mâm quả phải đi đứng cho thẳng thắn.

Sáng thứ 7, ngày lễ thành hôn của chị Lan, tôi lái xe đến tiệm để lấy heo quay theo nhiệm vụ mẹ cô dâu giao cho tối hôm trước. Sau khi đưa biên nhận cho ông chủ tiệm, tôi chạy ra xe mở cốp (trunk) và đứng chờ tiếp nhận heo. Khi chuẩn bị bỏ heo vào cốp, ông chủ tiệm kêu tôi tới tấp:

- Đỡ cái đầu! Đỡ cái đầu!

Trước sự kêu gọi giúp đỡ hối hả của ông chủ tiệm, tôi đưa tay ra đỡ cái đầu ông. Tôi vừa đụng vào đầu thì ông lại la toáng lên:

- Đỡ đầu heo! Đỡ đầu tui làm gì?

Thì ra ông chủ tiệm sợ đầu heo bị gãy cho nên kêu tôi phụ đỡ đầu heo nhưng tôi lại hiểu lầm.

Sau khi giao heo cho hai thằng Phúc và Đức, tôi trở thành "thất nghiệp", rảnh rỗi không có gì làm ngoài việc đứng chờ tới giờ lễ thành hôn. Rảnh rỗi sinh nông nỗi, tôi nổi hứng làm một bài thơ con cóc để ghi lại những gì mình thấy nhân ngày vui của chị Lan. Đắc chí với bài thơ, tôi vội đọc cho mấy đứa bạn đang đứng xung quanh cho chúng nó bớt lo lắng vì các nhiệm vụ cao cả mẹ cô dâu giao cho.

Cali động đất đêm động phòng

Mẹ của cô dâu chạy lông nhông

Lo ngày con gái đi lấy chồng

Thần linh, bùa chú quá dị đoan

Lo cho đám nhỏ đi đàng hoàng

Lo heo không khéo rớt vỡ toang

Tài xế xe hoa nhìn bà phán:

"Xe hoa con lái phải hiên ngang

Nhấn ga phóng tới giống đi càn

Đèn xanh đèn đỏ con đừng ngán

Quyết luôn tiến tới chớ thối lui"

Nghe xong tài xế quá bùi ngùi

Bà mẹ cô dâu phá cuộc vui

Mấy đứa bạn nghe xong phá ra cười, làm vỡ cái không khí căng thẳng ngột ngạt trước đó. Tưởng rằng tôi đã làm một điều tốt lành cho đám cưới chị Lan, nào ngờ sau này bài thơ con cóc của tôi đến tai mẹ cô dâu và khi đến đám cưới con gái út của bà là chị Huệ, bà cho tôi "đi đày" khá xa (sẽ kể phía dưới). Đám cưới chị Lan diễn ra khá suôn sẻ so với đám cưới chị Mai vài năm trước đó. Hai thằng Phúc Đức bưng heo rất cẩn thận cho nên không ai bị heo hôn mông. Đám khiêng trái cây và mâm quả cũng hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc, không có tai nạn nào xảy ra. Các vị khách giúp vui ai cũng hát các bài hát đầy hạnh phúc và không ai chúc cô dâu chú rể một năm hạnh phúc.

Cũng như đám cưới chị Mai trước đây, tôi về đến nhà khoảng nửa đêm. Tôi vội vã làm vệ sinh cá nhân để còn đi ngủ. Đang say giấc thì tôi giật mình thức dậy vì nghe người nhà la lớn "Động đất!" Tôi lồm cồm bò dậy và cố gắng chạy ra ngoài. Tuy nhiên, phần thì do đang ngủ say, phần thì do cơn động đất làm rung chuyển mặt đất, dù cái nắm cửa ngay trước mắt, tôi loay hoay mãi mà vẫn không với tới được để mở cửa chạy ra. Lúc mở được cửa phòng thì động đất đã chấm dứt. Cơn động đất đêm động phòng của chị Lan xảy ra vào khoảng 4:30 sáng.

Hai vợ chồng chị Lan rất hạnh phúc không biết là do sắp xếp tài tình của bà mẹ cô dâu hay may mắn của cơn động đất đêm động phòng đem lại. Chỉ có mỗi một điều có thể gọi là không theo ý muốn là hai anh chị chỉ có hai đứa con trai và không có con gái. Mẹ cô dâu suy đoán là hai thằng Phúc Đức, dù không làm bể heo, có lẽ khiêng heo không được thẳng cho lắm cho nên vợ chồng chị Lan không có con gái. Bà nhất quyết phải bằng mọi cách khắc phục chuyện này khi con gái út, chị Huệ, đi lấy chồng. Quá tam ba bận, bà mẹ cô dâu quyết tâm làm đám cưới cho chị Huệ phải hoàn hảo.

Một tháng trước đám cưới, bà Bông tập trung chúng tôi lại tại nhà để lên kế hoạch. Vì sợ cái bệnh lỡ mồm và "mối thù" bài thơ con cóc của tôi trong đám cưới chị Lan cách đó vài năm, khi chuẩn bị đám cưới cho con gái út, chị Huệ, bà mẹ cô dâu "đày" tôi đi ra phi trường để đón Hạnh, một người em họ của cô dâu từ miền Đông bay về Cali thứ sáu trước đám cưới. Nhiệm vụ của tôi chỉ có thế.

Bà yêu cầu tất cả những người khiêng mâm quả, tài xế lái xe hoa mỗi sáng thứ Bảy ghé nhà bà để thực tập công việc của mình. Sau mỗi buổi tập, bà Bông thiết đãi mọi người ăn sáng. Do không được phân công làm bất cứ việc gì trong đám cưới chị Huệ, tôi không cần phải có mặt hàng tuần để thực tập. Tuy nhiên, vì ham vui, tôi vẫn góp mặt mỗi tuần. Sau buổi tập dợt tuần thứ hai, trong lúc ngồi ăn sáng với nhau, bà Bông thông báo:

- Để có hình ảnh đẹp, bác mua đồng phục cho mấy đứa.

Bà Bông vào phòng lấy áo dài màu hồng cho các bạn nữ và vest đen cho đám con trai. Vì không được giao nhiệm vụ cho nên tôi không được bà Bông cho đồng phục. Nhìn đám bạn nói cười tíu tít thử đồng phục, tôi ngứa miệng nói với bà Bông:

-Đàn ông Mỹ đám cưới hay đám ma đều mặc đồ đen, có một màu một, chán bỏ xừ.

Tôi vừa dứt câu, bà Bông kêu đám con trai lại:

- Màu đen nhìn buồn quá. Đưa lại cho bác để bác đổi màu khác.

- Màu gì bác? - Đám con trai nhao nhao.

Bà Bông suy nghĩ vài giây rồi phán:

- Com-lê màu hồng cho tông xì tông với đám con gái.

Anh Minh, lớn tuổi nhất, đại diện cho đám con trai phản đối:

- Tụi con là phái nam, mặc màu đen thích hợp nhất. Ai lại đi mặc màu hồng.

- Màu đen buồn quá con ơi. Màu hồng mới là màu của hạnh phúc - bà Bông cả quyết.

Cả đám con trai mặt buồn so trong im lặng. Tôi, không bị ảnh hưởng bởi quyết định đổi hồng thay đen, hỏi ngu bà Bông:

- Hồi nãy bác nói com lê hồng nghĩa là sao?

- Là từ trên đầu xuống dưới chân đều màu hồng.

Đám bạn thở dài ngao ngán. Tôi ngu ngơ hỏi tiếp:

- Từ đầu đến chân có nghĩa là áo, quần và giày?

Bà Bông xác nhận:

- Đúng rồi!

Tôi sửa lưng bà Bông:

- Vậy bác phải nói là từ vai xuống chân mới đúng.

- Ừ, thì từ vai xuống chân sẽ là một màu hồng.

Tôi góp ý thêm:

- Từ vai xuống chân màu hồng nhưng cái đầu vẫn còn màu đen.

Bà Bông ra vẻ ưu tư rồi quyết định:

- Vậy bác sẽ cho các con, cả nam lẫn nữ, nhuộm tóc màu hồng cho đủ bộ.

Thằng Hải lúc này chịu không nổi quay qua tôi, mắt đỏ ngầu:

- Mày rảnh rỗi quá hen? Trong người tao còn vài ba chỗ có màu đen nữa, mày có tính nói ra luôn để tụi tao phải nhuộm thêm những chỗ đó không?

Thấy tình hình căng thẳng, tôi xuống nước:

- Bên trong đen không sao - nhìn mặt thằng Hải tôi quan sát - Kỳ này mày đánh quần vợt và hút thuốc nhiều cho nên cả mặt và môi đen quá.

Bà Bông, nãy giờ theo dõi trao đổi giữa Hải và tôi, nhảy vào:

- Hôm đó bác sẽ kêu thợ trang điểm đánh phấn và son hồng cho mấy đứa luôn.

- Con trai mà son phấn hả bác? - Thằng Hải gãi đầu bứt tai.

- Các nam tài tử hay xướng ngôn viên truyền hình họ đều trang điểm cho ăn ảnh mà con.

Thằng Hải và đám bạn quay qua nhìn tôi một cách giận dữ. Trong suốt thời gian từ hôm đó cho tới đám cưới, ngày nào đám bạn cũng trách móc sao tôi nhiều chuyện để cho bà Bông mấy cái ý tưởng quái đản kia.

Chiều thứ sáu trước đám cưới, tôi lái xe ra phi trường để đón Hạnh. Trên đường chở Hạnh về nhà cô dâu, Hạnh cho biết là sẽ ở lại Cali hai tuần sau đám cưới để khám phá tiểu bang vàng.

Hạnh được mẹ cô dâu giao cho nhiệm vụ khiêng heo lần này. Để tránh chuyện heo bị nghiêng, bà mẹ cô dâu cho đặt con heo trên một cái bàn có 4 bánh xe để Hạnh đẩy. Với giải pháp này, bà mẹ cô dâu tin chắc là heo sẽ không nghiêng qua bên nào cả. Chưa hết, không biết ai đó rỉ tai cho bà mẹ cô dâu là nếu đám cưới mà trời mưa dầm dề thì cô dâu chú rể sẽ có nhiều con. Bà Bông muốn có nhiều cháu nên nảy ra một sáng kiến bắt hai thằng Đức và Phúc mỗi thằng cầm một cái vòi nước phun lên trời làm mưa.

Dù không được phân công làm bất cứ điều gì trong ngày đám cưới, tôi vẫn đến sớm sáng thứ bảy để cùng chung vui với mọi người. Trong lúc mọi người xếp hàng trước sân nhà bà Bông để chờ đến giờ rước dâu, thấy tôi rảnh rỗi đứng một mình, bà Bông bước lại gần, cười toe toét:

- Bác phải cám ơn con đưa ra ý kiến về màu sắc. Đám thanh niên nữ tú trong đồng phục toàn hồng xếp hai hàng, bác thấy đám cưới này đẹp quá.

- Con nghĩ chị Huệ sau này sẽ có con toàn là dược sĩ.

- Vậy hả con? - bà Bông mắt sáng lên như đèn pha - Mà sao con biết?

- Hai hàng thanh niên nữ tú trong đồng phục màu hồng không khác gì với những chai thuốc đau bụng Pepto Bismol được sắp xếp thẳng tắp trên kệ của nhà thuốc tây.

Bà Bông cười tít mắt khi tưởng tượng ngày các cháu của bà tốt nghiệp dược sĩ. Thật vậy, đám cưới chị Huệ diễn ra hoàn hảo như mẹ cô dâu mong muốn. Heo không gãy tai, mâm quả không bị đổ, khách tham dự với quà mừng cho cô dâu chú rể rất nặng ký; không ai chúc lộn đám cưới với tết; những bài hát do khách hát giúp vui toàn là những bài hạnh phúc.

Bàn tôi ngồi toàn là anh chị em bạn học cùng trường cho nên nói chuyện rất vui. Tôi nhắc lại đám cưới của hai chị Mai và Lan:

- Hai đám cưới trước đều có động đất đêm động phòng, không biết đêm nay có động đất không?

Bà Bông đang đi chào bàn cùng đôi tân hôn gần đó, nghe được câu hỏi của tôi, quay lại nói lớn:

- Vợ chồng con Mai và con Lan hạnh phúc là nhờ có động đất đêm động phòng. Hôm nay đám cưới con Huệ cho đến giờ phút này diễn ra hoàn hảo, nhiều điều hên. Bác cầu cho đêm nay động long trời lở đất, càng mạnh càng tốt để cho con gái út càng hạnh phúc!

Thấy mọi người cười lớn ra vẻ đồng ý để cho bà Bông vui, tôi cũng cố gắng mở miệng cười nhưng trong lòng chỉ muốn văng ra vài câu chửi thề. Động đất nếu xảy ra như mong ước của bà Bông thì bao nhiêu sinh mạng, tài sản sẽ bị mất. Khi bà Bông và phái đoàn chào bàn đi qua bàn phía xa, thằng Phát, lúc đó đang là sinh viên sinh vật học tại UCLA, khoe công trình nghiên cứu của thầy nó:

- Thầy dạy môn sinh vật học của em nghiên cứu thấy rằng cứ mỗi lần kiến dời tổ là sau đó có động đất xảy ra. Nếu thành công, nghiên cứu của thầy sẽ giúp loài người dự báo động đất và như vậy sẽ giúp bớt thiệt hại nhân mạng.

Anh Minh, một người anh khá lớn tuổi trong bàn và đã sống nhiều năm ở Mỹ chia sẻ kinh nghiệm của anh:

- Anh để ý thấy cứ mỗi lần mấy con chó trong xóm tru vào ban đêm là vài ngày sau có động đất.

Thấy thế, tôi chê cả hai cách dự đoán động đất kia:

- Độ tin cậy của cả hai phương pháp trên, chó tru và kiến dời tổ, đều không cao. Kiến cũng hay dời tổ trước khi trời mưa. Ông bà ta nói là chó tru khi thấy ma.

Cả thằng Phát và anh Minh đều công nhận là cả hai phương pháp trên chưa đủ để dự đoán động đất chính xác. Được thể, tôi “làm tới”:

- Phương pháp sử dụng hệ thống alarm xe hơi của em chính xác 100%.

- Thật không? - Mọi người trong bàn đều ngạc nhiên và tỏ ra hoài nghi.

- Bảo đảm 100%! Nếu hệ thống alarm xe hơi mà hú lên là chắc chắn có động đất. – tôi tự tin khẳng định.

- Giải thích thêm cho anh em nghe. – anh Minh nóng ruột.

- Ờ, thì …sau khi động đất xảy ra thì các hệ thống xe hơi luôn hú lên. Nghe tiếng alarm của các xe trong xóm là biết động đất đang hoặc vừa xảy ra.

- Vậy mà cũng nói – anh Minh lườm một cái vì cái tính hay giỡn và đánh gạt mọi người của tôi.

Cũng như đám cưới hai chị Mai và chị Lan, đêm động phòng của chị Huệ cũng có một trận động đất lớn. Động đất lớn đến nỗi bức tường phía phòng khách nhà đôi vợ chồng mới cưới bị sập đổ. Khi động đất xảy ra, tôi đang ngủ say nên chẳng buồn cố gắng chạy ra ngoài. Tuy nhiên, khi bị động đất đánh thức, trong đầu tôi chợt nghĩ rằng chắc bà mẹ cô dâu vui lắm vì động đất sẽ đem lại hạnh phúc cho vợ chồng chị Huệ. Tôi cũng mừng thầm cho vợ chồng chị Huệ vì động lớn kiểu này thì chắc anh chị hạnh phúc còn hơn hai chị Mai và Lan.

Mới 7 giờ sáng thì tôi bị điện thoại đánh thức. Bên đầu dây bên kia bà mẹ cô dâu năn nỉ:

- Con làm ơn chở con Hạnh ra phi trường sáng nay.

- Ủa, hôm qua Hạnh nói là sẽ ở Cali hai tuần mà bác? – tôi ngạc nhiên.

- Ừ, lúc đầu nó định như vậy nhưng đêm hôm qua động đất làm nó sợ, cả đêm nó khóc lóc đòi về lại miền đông ngay hôm nay. Con chịu khó giúp bác chở nó ra phi trường được không?

Trên đường ra phi trường, Hạnh hỏi tôi:

- Bộ dân Cali không biết sợ động đất hả?

- Động đất ai mà không sợ.

- Sợ sao vẫn ở đây?

- Mình có quen một gia đình cũng vì sợ động đất mà chở nhau bỏ Cali qua tiểu bang khác. Tuy nhiên, trên đường đi lại bị đụng xe chết hết cả nhà. Con người sống chết đều có số.

Sau khi Hạnh lên máy bay, tôi lái xe đến nhà vợ chồng chị Huệ. Tuy nhiên, khi tôi đến nhà của chị, không khí yên lặng chứ không vui vẻ và ồn ào như khi sau đám cưới của hai chị Mai và Lan. Hai vợ chồng chị Huệ cãi nhau dữ dội trong đêm Tân hôn. Vì tế nhị, tôi không tìm hiểu nguyên nhân. Dù đám cưới chị Huệ diễn ra tuyệt hảo theo sắp xếp của bà Bông, hai vợ chồng chị Huệ không hạnh phúc và đã ly dị vài năm sau đó. 

Qua chuyện này, tôi tự rút ra một kết luận rằng mê tín dị đoan chẳng đem lại hạnh phúc như người ta mong muốn, nhất là trong vấn đề hôn nhân. Đám cưới chị Mai tuy không hoàn hảo nhưng hai anh chị vẫn sống hạnh phúc. Chị Lan tuy chỉ có con trai nhưng cũng hạnh phúc bên chồng cho tới bây giờ. Tôi cho rằng hạnh phúc lứa đôi cần hai yếu tố. Thứ nhất là sự cố gắng của hai vợ chồng. Dù cuộc sống có khó khăn nhưng nếu hai người biết nhường nhịn và chăm sóc cho nhau thì sẽ vượt qua tất cả. Thứ hai là ơn trên. Nếu hai người có duyên, được sắp đặt của ơn trên thì mọi việc sẽ bớt khó khăn hơn. Còn nếu tính tình hai người khắc khẩu, quá khác nhau thì chuyện tan vỡ sẽ dễ xảy ra.

Như đã kể về cả 3 trận động đất đêm động phòng, dù đã được ông anh dặn kỹ lưỡng phải làm gì trong trường hợp có động đất, tôi cứ đơ người ra. Có lẽ chỉ suy nghĩ trong đầu không thì chưa đủ, cần phải thực tập. Cơn động đất vào năm 2009 với tâm chấn ở Hawthorne, nơi tôi làm việc trên lầu bốn, xác định điều này. Hôm đó, vào khoảng 14 giờ trưa, tôi đang đứng nói chuyện với một ông đồng nghiệp thì bỗng thấy choáng váng và đèn điện tắt tối thui trong vòng vài giây. Với bản năng tự nhiên, tôi quay lại máy tính trên bàn của mình để xem máy tính còn chạy không vì tôi sợ mất các dữ kiện mà tôi chưa lưu lại. Khi thấy máy tính vẫn còn chạy, tôi quay lại thì không thấy ông đồng nghiệp. Sau vài giây, động đất đã qua, thì ông đồng nghiệp lồm cồm từ dưới bàn bò ra:

- Động đất vừa rồi ít nhất là 5.0 - ông ta dự đoán cường độ của cơn động đất.

Tôi bái phục phản xạ quá nhanh của ông đồng nghiệp:

- Sao ông chui xuống gầm bàn nhanh như thế?

Ông bình thản trả lời:

- Từ hồi học mẫu giáo tôi đã được huấn luyện. Năm nào nhà trường cũng có hai buổi tập đối phó với động đất cho nên bây giờ thành thói quen.

Vài năm gần đây trên internet có một bài báo khuyên mọi người thay vì chui xuống gầm bàn, gầm giường khi động đất xảy ra, người ta nên ngồi xuống bên cạnh bàn hay giường. Bài báo này lí luận rằng khi nằm dưới gầm bàn hay gầm giường, nếu trần nhà đè sập bàn hay giường, bạn sẽ bị đè bẹp. Trong khi đó, nếu nằm cạnh bàn hay giường, bạn sẽ được bàn hay giường chống đỡ và làm giảm sự nguy hiểm khi trần nhà sập xuống. Tôi không biết lí luận này có đúng hay không, nhưng điều quan trọng là chúng ta sẵn sàng khi động đất xảy ra.

Người Mỹ họ rất cẩn thận và nhìn xa: ngoài lời khuyên chui dưới gầm giường, gầm bàn, mọi người dân được nhắc nhớ phải tích trữ đồ ăn thức uống cho cả gia đình ít nhất một tuần lễ. Tôi cố gắng thực hành những khuyến cáo này bằng cách mua mì ly, nước lọc để tích trữ trong nhà kho ngoài sân. Tuy nhiên, nhiều khi các thành viên trong gia đình vì mê món mì ly hay hôm nào lười nấu nướng, tôi ra nhà kho…ăn trộm đồ tích trữ trong kho. Sau đó, bình thường tôi đi chợ mua đồ dự trữ để thay đồ ăn gia đình đã ăn vụng. Tuy nhiên, nhiều lúc quên và khi kiểm tra định kỳ mới hốt hoảng vì kho dự trữ bị thiếu hụt trầm trọng. Xin nhắc nhở mọi người nhớ tích trữ nước và đồ ăn phòng khi động đất hay thiên tai xảy ra. Cũng không quên nhắc các bậc phụ huynh hãy dẹp bỏ mê tín dị đoan và các nghi thức rườm rà để cho ngày cưới của con cái mình được thêm phần vui và bớt căng thẳng cho đôi trẻ.

Hoàng Đình Minh Long

Huntington Beach

24/10/2022