Kỷ Nguyên Vươn Mình Trong Biển Nước | 01.10.26

Thêm nhiều khu phức hợp lừa đảo bi triệt phá

Trung tâm Triệt phá Lừa đảo mang tên "Scam Center Strike Force" của Bộ Tư pháp do bà Jeanine Pirro đứng đầu, phối hợp với FBI, đã bay sang quốc đảo Madagascar triệt phá 13 khu phức hợp lừa đảo do các băng nhóm tội phạm có tổ chức người Hoa điều hành.

Khoảng $52 triệu đô tiền điện tử liên quan đến việc rửa tiền lừa đảo đã bị phong tỏa chỉ trong một ngày, nâng tổng số tiền mà Lực lượng Đặc nhiệm Trung tâm Lừa đảo đã phong tỏa lên khoảng $938 triệu đô.

Scam Center Strike Force bắt giữ khoảng 400-500 người. Thu giữ và xử lý hơn 3.200 thiết bị điện tử. 30 đối tượng được xác định là lãnh đạo người Trung Quốc của các khu lừa đảo đã bị đưa trả về Trung Quốc. Bộ Tư pháp Madagascar nói đợt đầu 50 người đã bị kết án ở Madagascar rồi mới đưa về.

Công tố viên Hoa Kỳ bà Jeanine Ferris Pirro, cùng với các đối tác thực thi pháp luật liên bang và liên ngành lớn, đã công bố các hành động của Scam Center Strike Force thuộc Bộ Tư pháp nhằm bảo vệ nước Mỹ trước các vụ lừa đảo liên quan đến tiền điện tử từ Đông Nam Á.

Lực lượng Đặc nhiệm và Bộ Ngân khố đã phối hợp hành động chống lại Xinbi Guarantee (“Xinbi”), một thị trường ngầm bất hợp pháp chuyên cung cấp dịch vụ cho kẻ lừa đảo.

Theo cáo buộc, Xinbi là một thị trường ngầm bất hợp pháp bằng tiếng Trung quốc, hoạt động trên Telegram, nơi các nhà cung cấp quảng cáo dịch vụ của họ cho các nhà điều hành trung tâm lừa đảo.

Mạng xã hội Telegram chủ yếu hoạt động bằng tiếng Trung quốc, và các nhà cung cấp đăng dịch vụ của họ trên mạng, gồm tạo các trang web đầu tư lừa đảo, rửa hoặc “giặt” tiền mà kẻ lừa đảo lấy được từ nạn nhân lừa đảo chuyển khoản, và tuyển dụng nạn nhân buôn người để làm việc tại các khu phức hợp lừa đảo ở Đông Nam Á.

Khi kẻ lừa đảo “mua” dịch vụ từ nhà cung cấp, tổ chức Xinbi sẽ giữ tiền để thanh toán cho nhà cung cấp cho đến khi dịch vụ hoàn thành, nhằm bảo đảm với kẻ lừa đảo rằng nhà cung cấp sẽ thực hiện dịch vụ. Lệnh thu giữ cáo buộc nhiều trường hợp tiền của nạn nhân Mỹ bị truy vết đến các nhà cung cấp cụ thể đã quảng cáo dịch vụ rửa tiền trên kênh Telegram và đăng ví tiền điện tử để nhận thanh toán. Ngày 7 tháng 9 năm 2026, Tòa án Quận Hoa Kỳ đặc khu Columbia đã cho phép thu giữ các kênh Telegram lưu trữ thị trường ngầm này.

Ngoài ra, theo cùng lệnh thu giữ, Scam Center Strike Force đã thu giữ hai ví tiền điện tử mà Xinbi sử dụng để thu tiền thanh toán cho các nhà cung cấp, tổng cộng khoảng $12 triệu đô. Cơ quan thực thi pháp luật cũng yêu cầu phong tỏa thêm 47 ví tiền điện tử khác được cho là liên quan đến hoạt động rửa tiền trên mạng lưới của Xinbi và với các nhà cung cấp từng làm việc cho kẻ lừa đảo.

Nhờ tất cả các nỗ lực phối hợp này, hơn $52 triệu tiền điện tử đã bị phong tỏa từ Xinbi và mạng lưới nhà cung cấp hỗ trợ các nhóm tội phạm có tổ chức điều hành trung tâm lừa đảo trên toàn cầu. Đây là một phần của chiến dịch lớn hơn của FBI có tên Operation Blackout.

Như vậy Madagascar là một 'điểm nóng' mới của các tổ chức lừa đảo quốc tế, sau khi Cambodia, Lào, Myanmar bị truy quét mạnh. Các băng lừa đảo Trung Cộng đang dịch chuyển không những sang châu Phi, mà còn ở cả Trung Đông và Nam Mỹ.

FB Uyen Vu

Đám hacker Tàu cộng ngày càng táo tợn

Đám tin tặc Trung cộng đã mạo danh các quan chức Hoa Kỳ để theo dõi những chuyên gia hoạch định chính sách AI của Mỹ.

Proofpoint, một công ty an ninh mạng, cho biết TA419, một nhóm tin tặc có liên hệ với Trung Quốc, đã thực hiện các cuộc tấn công lừa đảo nhắm vào các nhà nghiên cứu tại các tổ chức tư vấn, nhân viên đại học và các công ty luật kể từ ít nhất là tháng 4 năm 2025. Mục tiêu không phải là các mô hình AI, mà là các quy tắc và định hướng chính sách.

Vào tháng 7 năm 2026, nhóm này đã mạo danh bà Lynne Parker, cựu Giám đốc phụ trách AI của Toà Bạch Ốc (hình 2) và Heidi Crebo-Rediker, cựu chuyên gia kinh tế của Bộ Ngoại giao.

Các mục tiêu được mời tham gia một "Ủy ban Cố vấn Chính sách AI" giả mạo hoặc xem một báo cáo giả mạo của Thượng viện về các biện pháp kiểm soát xuất khẩu AI.

Nếu người nhận phản hồi, họ sẽ được dẫn đến một liên kết được thiết kế để đánh cắp thông tin đăng nhập Microsoft, ngay cả khi tài khoản đó đã được bảo vệ bằng xác thực đa yếu tố.

Trước đó vài tháng, cùng nhóm này đã mạo danh một nhân viên của công ty Anthropic với tiêu đề email: "Yêu cầu góp ý về việc tích hợp Claude vào lĩnh vực quân sự".

Một cựu quan chức Toà Bạch Ốc cho biết email đó "có vẻ gì đó hơi sai lệch và không rõ ràng", nên ông đã dừng lại và không tiếp tục tương tác. Còn bà Parker chỉ biết mình bị mạo danh sau khi có người liên lạc để hỏi xem liệu các tin nhắn đó có phải là thật hay không

FB Uyen Vu

Bộ trưởng Tư pháp Bolivia Roger Mariaca đã bị bắt giữ với cáo buộc rửa tiền và buôn bán ma túy

Bộ trưởng Nội vụ Bolivia Marco Antonio Oviedo xác nhận Mariaca đã bị bắt cùng 13 người khác vào ngày 30/9/2026.

Chính quyền Bolivia gọi đây là một chiến dịch triệt phá “tổ chức tội phạm” đã thâm nhập vào hệ thống tư pháp và Viện Công tố.

Cảnh sát đã bắt quả tang 4 người đang lén lút chuyển nhiều cọc tiền mặt ra khỏi nhà y bằng xe cứu thương; hiện đã có 14 người bị bắt, trong đó có bốn công tố viên.

Chính phủ Bolivia cho biết vụ bắt giữ này được thực hiện với sự hợp tác của phía Hoa Kỳ.

Vụ bắt giữ xảy ra sau khi xuất hiện video và ghi âm của Sebastian Marset (trùm ma túy Uruguay đã bị bắt tại Bolivia hồi tháng 3 và dẫn độ sang Mỹ). Trong tài liệu, Marset gọi Mariaca là “bạn” và tuyên bố đã trả $500.000 đô để được ở lại Bolivia tiếp tục hoạt động.

Ngày 28/9, Bộ Ngoại giao Mỹ cáo buộc Mariaca nhận hối lộ “để tạo điều kiện cho buôn ma túy và giúp tội phạm bạo lực trốn tránh công lý” và Ngoại trưởng Rubio ra lệnh huỷ visa của y.

Mariaca phủ nhận, cho rằng đây là sự can thiệp chính trị. Nhưng rồi y lo tẩu thoát trước khi lưới chụp xuống. Nhưng đã quá trễ, Mariaca bị bắt tại phi trường quốc tế Viru Viru ở Santa Cruz. Trong lúc bị bắt, một quan chức của Viện Công tố đã lên sóng trực tiếp tố cáo đây là “vụ bắt cóc”.

Vụ bắt giữ diễn ra trong bối cảnh quan hệ Bolivia – Mỹ đang được cải thiện dưới thời Tổng thống Rodrigo Paz

FB Uyen Vu

Trung Quốc ra sức dụ dỗ các chuyên viên Hàn Quốc

Cơ quan tình báo quốc gia Hàn Quốc đang theo dõi khoảng 80 học giả hàng đầu của nước này, những người đang bị chính phủ Trung Quốc nhắm đến để chiêu mộ, nhằm ngăn chặn tình trạng rò rỉ công nghệ tiên tiến ra nước ngoài.

Giới học thuật Hàn Quốc cho biết việc nhận được lời mời từ phía Trung Quốc là chuyện thường ngày.

"Các email mời chào xuất hiện khoảng một lần mỗi tuần từ nhiều nơi ở Trung Quốc, kể cả Chiết Giang. Họ đưa ra mức lương hàng năm là 300 triệu won ($221.200 đô), khoản thưởng hiệu suất cũng tương đương mức lương, ngân sách nghiên cứu khoảng 1 tỷ won (khoảng $740.000) mỗi năm, và thậm chí cả nhà lẫn xe hơi."

Đối tượng mà họ mời chào rất đa dạng tại các công ty Hàn Quốc, bất kể vị trí công việc; đến mức bất kỳ ai có hồ sơ LinkedIn ghi nhận kinh nghiệm làm việc tại Samsung Electronics hay SK hynix đều nhận được hàng loạt liên lạc quyến rũ từ các công ty và nhà tuyển dụng nhân sự cao cấp của Trung Quốc.

"Không chỉ các kỹ sư mà cả nhân viên tiếp thị và kinh doanh cũng nằm trong tầm ngắm. Mỗi vị trí đều nắm giữ kinh nghiệm hoặc thông tin mà [các công ty Trung Quốc] cần."

Các nhà tuyển dụng đặc biệt nhắm vào những người đang ở giai đoạn chuẩn bị nghỉ hưu. Họ đưa ra mức đãi ngộ cao cho những người gặp khó khăn trong việc tìm kiếm công việc mới tại Hàn Quốc.

"Các cấp quản lý thường có tâm lý dễ dao động nhất ngay sau khi nghỉ hưu. Khi ngành công nghiệp chip suy thoái khiến nhiều quản lý phải rời công ty, đó cũng là lúc các nhà tuyển dụng Trung Quốc bắt đầu xáp đến họ."

Điều mà các công ty Trung Quốc muốn có được chính là bí quyết quy trình mà các công ty Hàn Quốc đã tích lũy qua nhiều thập niên. Ngay cả khi sử dụng cùng loại thiết bị, năng suất vẫn có sự chênh lệch lớn tùy thuộc vào kỹ năng tinh chỉnh từng bước trong quy trình và khả năng truy tìm nguyên nhân gây lỗi của công ty đó.

Một cựu phó chủ tịch Samsung nhận định rằng việc trả mức lương cao gấp nhiều lần so với tại Hàn Quốc cho phép một công ty rút ngắn được nhiều năm thử nghiệm và sửa lỗi tốn kém.

Việc chuyển đổi công việc không mặc nhiên bị coi là bất hợp pháp. Tuy nhiên, các hồ sơ xét xử cho thấy Trung Quốc có liên quan đến 75% các vụ rò rỉ công nghệ bán dẫn của Hàn Quốc, và nhiều vụ truy tố liên quan đến hành vi tải xuống hoặc sao chép tài liệu, chứ không chỉ là sao chép dữ liệu trong bộ nhớ. Dù đã có các điều khoản hạn chế cạnh tranh và quy trình kiểm soát nhân sự khi nghỉ việc, nhưng việc thu hồi lại bí quyết công nghệ sau khi nó đã bị chuyển giao ra bên ngoài lại khó khăn hơn rất nhiều.

Những kỹ sư được tuyển dụng sau đó lại có thể trở thành "mồi nhử" để thu hút thêm nhân sự Hàn Quốc khác.

Một khi đã bàn giao công nghệ và kinh nghiệm, vị thế của họ tại công ty Trung Quốc có thể bị giảm sút. Theo một số thông tin, một số người sau đó đã chuyển sang làm môi giới tuyển dụng, kiếm sống bằng cách giới thiệu đồng nghiệp cũ cho các công ty Trung Quốc để nhận hoa hồng.

Ham lời, bán mình cho giặc thì cũng sớm bị đào thải sau khi đã bị tận dụng.

FB Uyen Vu

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ vừa thông báo có thêm 19 quốc gia vừa chính thức tham gia với “Tầm nhìn Mỹ về phát triển Siêu Trí tuệ - SI”

Các quốc gia mới gia nhập gồm: Albania, Áo, Croatia, Cyprus, Czech, Dominican Republic, Georgia, Iceland, Malaysia, Malta, Mauritius, Macau/Morocco, Peru, Palau, Tonga, Romania, Serbia, Slovenia và Việt Nam.

Sự kiện này là một phần trong chiến lược của chính quyền TT Trump nhằm mở rộng đối tác Siêu Trí tuệ (SI), thuật ngữ mà Mỹ đang chính thức dùng thay cho AI.

Các quốc gia trên vừa mới cam kết:

-Ủng hộ môi trường pháp lý ủng hộ đổi mới sáng tạo, ủng hộ tăng trưởng (ưu tiên đổi mới sáng tạo và tăng trưởng, hạn chế quy định cứng nhắc).

-Phù hợp với hệ sinh thái công nghệ Mỹ, nghĩa là ưu tiên sử dụng công nghệ, tiêu chuẩn, chuỗi cung ứng và nhà cung cấp từ Mỹ và các đối tác tin cậy.

-Hợp tác về chuỗi cung ứng an toàn cho SI (gồm chất bán dẫn, khoáng sản chiến lược, năng lượng, hạ tầng AI…).

Như vậy, sáng kiến của Mỹ nhằm liên kết với một số quốc gia có chung tầm nhìn, nhăm mở rộng thị trường xuất cảng công nghệ, tạo thêm nhà cung cấp đáng tin cậy, và củng cố vị thế dẫn đầu trong cuộc cạnh tranh SI với Trung Quốc.

Đối với các nước tham gia sẽ được tiếp cận công nghệ Mỹ, tham gia chuỗi cung ứng “đáng tin cậy”, và hợp tác trong các lĩnh vực như bán dẫn, hạ tầng SI, khoáng sản thiết yếu.

Đây là sự tiếp nối của sáng kiến Pax Silica (do Bộ Ngoại giao Mỹ khởi xướng từ cuối 2025) và AI Opportunity Statement, nhằm xây dựng liên minh công nghệ – kinh tế dựa trên các đối tác tin cậy, giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng của Trung Quốc

FB Uyen Vu

Greg Lui, CEO của Earthmade Computer tại California, vừa bị bắt với cáo buộc buôn lậu hơn $300 triệu đô chip AI (GPU) bị kiểm soát xuất cảng sang Trung Quốc

California Post loan tin, CEO công nghệ California có khuôn mặt thân thiện mới bị liên bang bắt trong vụ buôn lậu trị giá $300 triệu đô.

Theo đó, các đặc vụ liên bang hôm qua 30/9 đã bắt một CEO công nghệ California bị cáo buộc buôn lậu hơn $300 triệu USD chip AI bị hạn chế sang Trung Quốc.

Greg Lui, 38 tuổi, còn gọi là “Yiu Kong Lui”, cư trú tại San Gabriel, đang đối mặt với hàng loạt cáo buộc liên bang vì bị cáo buộc bán cho Bắc Kinh một số lượng lớn bộ xử lý đồ họa AI sản xuất tại Mỹ, vi phạm luật của Mỹ, có thể đe dọa an ninh quốc gia.

California Post đã chứng kiến FBI và các đặc vụ Bộ Thương mại bắt giữ ông chủ công nghệ này trong một cuộc đột kích bí mật tại trụ sở Earthmade Computers ở City of Industry, công ty do Lui sáng lập và điều hành, và bị cáo buộc dùng để thực hiện kế hoạch kiếm lời bất hợp pháp này.

Các đặc vụ đã theo dõi Lui khi y lái Tesla Cybertruck bọc trắng từ biệt thự khổng lồ ở San Gabriel đến văn phòng bóng loáng của Earthmade trong một khu công nghiệp tinh tươm, rồi còng tay y ngay sau khi y đến nơi làm việc. Lui không nói gì khi bị đưa lên xe để đưa đi tạm giam.

AI hiện được sử dụng trong hầu hết mọi khía cạnh của chiến tranh hiện đại, và các nhà điều tra cho biết công nghệ tiên tiến bị cáo buộc buôn lậu bởi Lui hoàn toàn có thể được quân đội Trung Quốc sử dụng.

“Bảo vệ an ninh quốc gia của Mỹ có nghĩa là ngăn không để công nghệ Super Intelligence tiên tiến của chúng ta bị sử dụng để tăng cường năng lực quân sự của các đối thủ,” Công tố viên Liên bang Bill Essayli nói.

“Bị cáo này bị cáo buộc đã sử dụng giấy tờ giả và vận chuyển qua các nước thứ ba để buôn lậu hơn $300 triệu đô máy chủ bị kiểm soát xuất cảng sang Trung Quốc,” Essayli bổ sung. “Chúng tôi sẽ truy tố mạnh mẽ những kẻ đặt an ninh quốc gia của chúng ta vào rủi ro vì lợi nhuận.”

Các công tố viên liên bang cho biết Lui và các đồng phạm đã sử dụng Earthmade để mua và gửi công nghệ AI nhạy cảm vào Trung Quốc từ năm 2023 đến 2024 mà không có giấy phép cần thiết do Bộ Thương mại cấp, những giấy phép nhằm thúc đẩy chính sách đối ngoại của Mỹ và bảo vệ an ninh quốc gia.

Thay vào đó, họ vận chuyển những mặt hàng này đến các nước như Malaysia và Singapore, nơi không yêu cầu giấy phép, rồi tái xuất cảng bất hợp pháp sang Trung Quốc.

Các mặt hàng liên quan là máy chủ máy tính cao cấp chứa bộ xử lý do Nvidia Corp. sản xuất, một công ty công nghệ ở Santa Clara chuyên về AI. Theo quy định liên bang, công nghệ như vậy có thể đóng góp đáng kể cho lực lượng vũ trang Trung Quốc.

Trong kế hoạch bị cáo buộc, các công tố viên cho biết Lui và các đồng phạm đã sử dụng tài liệu giả để chứng minh rằng công nghệ AI tiềm ẩn nguy hiểm sẽ được gửi đến các điểm đến không cần giấy phép xuất khẩu trong các đơn đặt hàng họ gửi cho nhà cung cấp như Nvidia.

Sau khi đặt hàng, Lui thuê các công ty giao nhận vận tải để vận chuyển các bộ xử lý đến Malaysia và Singapore. Khi máy chủ đến những địa điểm này, Lui làm việc với các đồng phạm để gửi lại chúng sang Trung Quốc.

Từ tháng 1 năm 2024 đến tháng 10 năm 2024, Earthmade đã nhận hơn $176 triệu đô từ hai công ty vận chuyển tại Malaysia trong khuôn khổ kế hoạch này, theo hồ sơ tòa án.

Các công tố viên cho biết Lui thực hiện vụ lừa đảo này dù biết rõ hành vi của mình là bất hợp pháp, và họ có bằng chứng để chứng minh.

Ví dụ, các công tố viên cho biết Lui đã gửi email cho một đồng phạm vào tháng 1 năm 2024 nói rằng một công ty trung chuyển Malaysia muốn mua 70 máy chủ máy tính có công nghệ AI bị kiểm soát. Trong email, ông đã ghi chú về các luật cấm bán công nghệ như vậy, theo hồ sơ tòa án.

Sau đó trong tháng đó, Lui đã mua 27 máy chủ với giá khoảng $7.6 triệu đô và gửi chúng từ Los Angeles đến Kuala Lumpur, Malaysia. Hai tháng sau, một đồng phạm của Lui đã nói với một quan chức Malaysia trong email rằng các máy chủ thực tế đã được trung chuyển sang Trung Quốc.

Các công tố viên cho biết Lui đã sử dụng tài khoản JP Morgan Chase và Bank of America tại Los Angeles để gửi và nhận tiền nhằm thực hiện kế hoạch.

Lui bị buộc một tội danh âm mưu vi phạm Đạo luật Cải cách Kiểm soát Xuất cảng, một tội danh buôn lậu và một tội danh âm mưu rửa tiền. Nếu bị kết tội, y có thể đối mặt với mức án lên đến 50 năm tù.

Trước khi bị bắt, Lui sống cuộc sống xa hoa, gần đây y vừa hoàn thành việc sửa sang lớn ngôi biệt thự rộng 4.300 feet vuông trên đường Walnut Grove Avenue mà y dùng để dung chứa nhiều thành viên trong đại gia đình y.

Các đặc vụ liên bang đã được nhìn thấy đang khám xét khu đất rộng lớn này vào hôm nay, họ ghi hình và mang bằng chứng ra khỏi ngôi nhà 9 phòng ngủ, 7 phòng tắm cao hai tầng vừa được trát vữa và lắp cửa sổ mới, làm lại đường lái xe và nhiều nâng cấp khác.

Theo trang LinkedIn của y, sự nghiệp công nghệ của Lui bắt đầu tại một công ty ở Denver chuyên về database colocation.

Năm 2021, y thành lập Earthmade Computer, cũng chuyên về database colocation, ngoài ra còn mua sắm và xuất khẩu bộ xử lý máy tính, theo LinkedIn.

Trước khi bước lĩnh vực công nghệ, Lui từng là chủ nhà hàng chuyên về đồ ăn Tứ Xuyên siêu cay. Năm 2012, y đồng sáng lập Duo-Pot ở Arcadia, một quán lẩu và khô Tứ Xuyên bán các món ếch cay trước khi đóng cửa năm 2021, theo LinkedIn.

"Trí tuệ nhân tạo là công nghệ mang tính định hình của thời đại," Trợ lý Bộ trưởng Tư pháp John A. Eisenberg phát biểu. 

"Bộ phận An ninh Quốc gia sẽ bảo vệ lợi thế của Hoa Kỳ đối với các loại chip, vốn là động lực vận hành công nghệ này và là thành quả từ sự đổi mới sáng tạo cũng như nỗ lực không ngừng của chúng ta, trước nguy cơ bị các đối thủ kinh tế và quân sự chiếm dụng trái phép."

FB Uyen Vu

SỰ DỐI TRÁ TRẮNG TRỢN CỦA TRUYỀN THÔNG MỸ

Sự dối trá trắng trợn của truyền thông Mỹ về cuộc chiến tại Việt Nam cuối cùng đã bị bộc lộ.

Nào là hình chụp nhà sư tự thiêu gây bàng hoàng cho người Mỹ vào năm 1960. Nào là hình chụp Giám đốc Cảnh Sát Quốc Gia bắn du kích Việt Cộng ngay tại đường phố Sài Gòn. Nào là hình chụp người con gái nhỏ trần truồng chạy giữa đường, toàn thân bị cháy do bom napalm..

Đó là hình ảnh của cuộc chiến Việt Nam qua ống kính lệch lạc của giới truyền thông Hoa Kỳ mà ta được biết bấy lâu.

Hình ảnh người lính Mỹ tại cuộc chiến Việt Nam được giới truyền thông Hoa Kỳ mô tả như là những kẻ nghiện ngập, cuồng sát, giết cả trẻ em. Đồng minh của Hoa Kỳ là chính thể Việt Nam Cộng Hòa cũng chịu chung số phận bị xuyên tạc bởi giới truyền thông Mỹ. Chính thể này cũng được giới truyền thông Mỹ mô tả nào là tham nhũng, hối lộ, hèn nhát và không đáng hay không có chính nghĩa để cho người Mỹ hy sinh bảo vệ.

Câu hỏi đặt ra là những hình ảnh và những lời xuyên tạc trên nhan nhãn khắp các đài truyền hình tại Mỹ, khắp các tờ báo tại Mỹ có thật sự diễn tả đúng bản chất của cuộc chiến nhằm bảo vệ tự do và ngăn ngừa thảm họa Cộng Sản, cũng như có nói đúng về thảm cảnh mà người Việt phải hứng chịu trước thảm họa này?

Hai nhà điều hành và sản xuất phim Richard Botkin và Fred Koster đã can đảm nhìn vào sự thật của cuộc chiến khi cho ra cuốn phim tài liệu với tựa đề: “Ride the Thunder: A Vietnam War Story of Victory and Betrayal,” tạm dịch là "Lội ngược dòng oan nghiệt: sự thật về chiến thắng và phản bội trong cuộc chiến tại Việt Nam,” trình chiếu tại Westminster vào ngày 27 tháng Ba năm 2015. Bộ phim đưa ra những mẩu chuyện có thật về tình đồng đội, về lòng quả cảm, về tinh thần quốc gia cũng như sự hy sinh trong cuộc chiến nhằm ngăn chặn Cộng Sản, điều mà giới truyền thông Hoa Kỳ cố tình chối bỏ.

Botkin thành thật thừa nhận là người dân Mỹ đã bị giới truyền thông Mỹ lừa phỉnh! (www.WND.com) biết như sau: "Những người lính Mỹ chiến đấu tại Việt Nam cũng quả cảm can trường không thua kém gì thế hệ trước của họ khi tham dự đệ nhị thế chiến." Botkin còn cho biết thêm: "Có cả hàng trăm ngàn sĩ quan Hoa Kỳ các cấp phục vụ tại Việt Nam lập nhiều công trạng nhưng chỉ có mỗi một trung úy William Calley là được báo chí bàn đến rầm rộ vì bị kết tội giết 22 thường dân tại làng Mỹ Lai vào ngày 16 tháng Ba năm 1968.."

Botkin khẳng định: “Chúng ta cần phải nhìn lại vấn đề cho công bằng không thể thiên lệch như vậy."

Sau khi cuộc chiến Việt Nam chấm dứt được vài năm, tổng thống Nixon đã phải thở dài mà thừa nhận rằng: "Không có sự kiện nào trong lịch sử nước Mỹ lại bị che giấu dối gạt nhiều như cuộc chiến tại Việt Nam. Một cuộc chiến trước thì bị truyền thông (Mỹ) xuyên tạc, sau thì bị đánh giá thiên lệch."

Theo như Botkin tâm sự, nhiều bộ phim khác về cuộc chiến tại Việt Nam như: "Apocalypse Now", "The Deer Hunter", "Good Morning, Vietnam,” "Rambo", hay “Full Metal Jacket” cũng chỉ là những bộ phim có tính giải trí mua vui, và những bộ phim này không nêu rõ được những gian lao hung hiểm mà những người lính đã phải chiến đấu hết sức dũng cảm khi đối diện trong nỗ lực ngăn chặn thảm họa Cộng Sản.

Nhà làm phim

Botkin nói: “Giới truyền thông Mỹ đã mô tả những người lính Mỹ tham chiến tại đã bị lừa để đẩy vào cuộc chiến vô nghĩa, để rồi khi những người lính này trở về thì họ bị cả xã hội gạt bỏ quên lãng và bị coi như là công cụ của giới kỹ nghệ sản xuất vũ khí mà thôi. Còn những người Việt Nam đồng minh của chúng ta (tức Việt Nam Cộng Hòa) thì lại còn bị mô tả một cách xuyên tạc nặng nề hơn nữa, nào là tham nhũng, độc tài, hèn nhát, và không đáng để nước Mỹ phải hy sinh cứu giúp"

Thế nhưng cũng theo nhà làm phim Botkin, là người viết cuốn sách "Lội ngược dòng oan nghiệt" ("Ride the Thunder") để rồi từ đó, cuốn phim tài liệu: "Lội ngược dòng oan nghiệt: sự thật về chiến thắng và phản bôi trong cuộc chiến tại Việt Nam" được dựng lên, sau khi đích thân đi điều nghiên tại những nơi xảy ra giao tranh cũ của Thủy Quân Lục Chiến (của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa) cùng các cố vấn Hoa Kỳ trước sự tấn công của Cộng quân, thì lại khẳng định rằng mọi xuyên tạc của giới truyền thông Hoa Kỳ đối với Việt Nam Cộng Hòa là hoàn toàn sai!

Botkin giải thích như sau: "Cuốn phim tài liệu này là cố gắng của chúng tôi nhằm xóa đi hiểu lầm về cuộc chiến Việt Nam do truyền thông (Mỹ) xuyên tạc, trả lại danh dự cho những người lính Mỹ tham chiến và đồng minh Việt Nam Cộng Hòa của chúng ta. Cộng Sản là thảm họa cần phải ngăn chận và sự tham dự cuộc chiến của người Mỹ chúng ta là chính đáng."

Vào thập niên 1970, theo chương trình "Việt Nam hóa chiến tranh" của tổng thống Nixon, Việt Nam Cộng Hòa phải tự mình đương đầu ngăn chặn Cộng quân. Phim của Botkin kể lại câu chuyện có thật bị lãng quên chẳng còn ai biết đến nữa về sự can đảm của những cố vấn Mỹ và những người lính Thủy Quân Lục Chiến của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa trong một trận đánh chống lại sự tấn công ồ ạt của Cộng quân trong kế hoạch tổng tấn công vào mùa hè năm 1972, cứu vãn cho quốc gia Việt Nam Cộng Hòa nhỏ bé này thoát khỏi tình thế nguy ngập.

Người thật việc thật - cuốn phim diễn tả lại diễn biến của trận đánh tại Đông Hà, khi Cộng quân với quân số trên 20 ngàn người và 200 chiến xa đã hoàn toàn bị đánh bật lại bởi một lực lượng chỉ có 700 lính thuộc binh chủng Thủy Quân Lục Chiến của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa và vài cố vấn quân sự của Mỹ...

Do anh dũng chiến đấu và chiến thắng trên chiến trường, những người lính Thủy Quân Lục Chiến đã phải chịu đựng sự trả thù của Cộng sản bị bỏ đói và lao động khổ sai trong các trại tập trung (không luật sư toà án xét xử) gọi là trại "học tập cải tạo."

Cuốn phim tài liệu cũng đề cập lại quãng đời học tập cải tạo của Trung tá Thủy Quân Lục Chiến Lê Bá Bình ở Nam Hà năm 1979. Người thủ vai ông là diễn viên Joseph Hiếu.

"Chúng tôi mở đầu bằng cuộc đời ông trong trại tù tập trung "học tập cải tạo" rồi từ đó truy ngược về lại quá khứ trước đó của đời ông. Thông qua sự truy ngược đó, chúng tôi dựng lại bối cảnh Việt Nam sau đệ nhị thế chiến, khi ông còn là đứa trẻ. Chúng tôi cũng phỏng vấn những người Mỹ, những người Việt sinh sống cùng thời với ông.”

Trung tá Bình, một quân nhân thứ thiệt khó ai bì, phục vụ 13 năm trong quân đội và chịu 11 năm tù trong trại tập trung. Bất chấp bao nhiêu lần bị thương và bao nhiêu mất mát, ông vẫn can trường bình thản đối diện oan nghiệt. Ông bị thương chín lần và được thưởng huân chương American Silver Star.

Botkin giải thích thêm: "Khi chúng ta tham chiến tại Việt Nam, mỗi người lính chỉ ở đó từ 12 tháng đến 13 tháng, nhưng Trung tá Bình thì ở đó đối diện chiến tranh từ đầu cho đến cuối.

Thông qua cuộc đời của Trung tá Bình, tôi hy vọng người Mỹ chúng ta sẽ thấy sự hy sinh của chúng ta tại Việt Nam là chính nghĩa và cần thiết "

Khi cuộc chiến đi đến hồi kết thúc, hàng triệu công dân Việt Nam Cộng Hòa chạy giặc tìm đủ cách di tản tị nạn Cộng sản. Bao nhiêu người bị bỏ tù hoặc bị tử hình. Sáng 30 tháng Tư, những người lính Thủy Quân Lục Chiến của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa buông súng, kết thúc 21 năm chiến đấu.

Những diễn viên của cuốn phim này có rất nhiều người là người Việt tị nạn Cộng Sản. Nơi mà cuốn phim này được quay, Southern California (miền Nam tiểu bang California) thực ra cũng đã có 370 ngàn người Mỹ gốc Việt sanh sống mà hầu hết là những người Việt tỵ nạn Cộng sản, cựu chiến binh, thuyền nhân; có gần 200 ngàn người Việt định cư tại Orange County.

Botkin tâm sự thêm: "Đối với những người Việt hải ngoại tỵ nạn Cộng Sản, kể lại những oan nghiệt từ cuộc chiến mà họ chịu đựng không phải chỉ là để kiếm tiền mà là những nỗi lòng u uất của kẻ mất nước, cảm thấy có trách nhiệm phải nói lên sư thật.

Họ chống Cộng tới cùng. Họ chống Cộng vì họ nhìn rõ bộ mặt thật của Việt Cộng. Gia đình thân nhân của họ hoặc là bị giết, hoặc là bị tù đày bởi Việt Cộng. Họ mất tất cả và sẵn sàng bỏ tất cả để có được tự do. Tôi đã hết cách lánh né mà buộc phải nhìn thẳng vào sự thật với lòng cảm thông kính trọng họ."

Hệ quả của cuộc chiến tại Việt Nam, cũng theo nhà làm phim Botkin, đã giúp toàn khối Đông Nam Á và Á Châu né tránh được thảm họa Cộng Sản vốn đang lây lan mạnh lúc bấy giờ cũng như có hòa bình ổn định để phát triển.

Botkin nói: "Khi chúng ta đổ bộ lên Việt Nam năm 1965, du kích Cộng Sản đã gây rối ở Philippine, Mã Lai, Indonexia và Thái Lan. Nhờ có sự hiện của Hoa Kỳ tại Việt Nam, bất chấp bao nhiêu lời xuyên tạc từ truyền thông như đã nghe đã thấy, đã giúp trì hoãn sự bành trướng của thảm họa Cộng Sản và khiến nền kinh tế của những quốc gia kể trên có thời giờ chấn hưng và phát triển để đủ sức tự mình thoát khỏi ảnh hưởng của Cộng Sản. Tôi hoàn toàn không còn nghi ngờ gì nữa, không có nỗ lực của người Mỹ chúng ta tham chiến tại Việt Nam thì các quốc gia này không được như ngày nay."

"Và đối với nước Mỹ chúng ta ngày nay," Botkin bàn thêm, "chúng ta đang loay hoay tìm lấy chính mình. Biết bao nhiêu người Mỹ trong chúng ta nghĩ rằng đất nước mình là một quốc gia ác độc tàn nhẫn (cũng bởi do truyền thông Mỹ gây ra,) nhưng trên thực tế, nước Mỹ chúng ta là ánh sáng của nhân loại, người Mỹ chúng ta là biểu tượng của nhân bản tốt đẹp cho thế giới."

Rồi ông Botkin khẳng định: "Chúng ta đã cứu thế giới vào thời đệ nhị thế chiến, chúng ta đã cứu Nam Hàn khỏi thảm họa Cộng Sản cũng như đã cố giúp Việt Nam ngăn chận Cộng Sản khi tham chiến ở nơi này.”

Chelsea Schilling

Nguyễn Trọng Dân lược dịch

Ngày Ba Vào Bếp, Má Được Nghỉ

Bây giờ tôi không còn nhớ năm đầu tiên ở Mỹ, 1975, đó là ngày Halloween hay Thanksgiving. Tôi chỉ nhớ đó là lần đầu tiên ba tôi nướng một con gà tây.

Tôi mời những người bạn quen từ khóa học hè ở Ellensburg, lúc ấy cũng đang sống cùng thành phố, đến nhà ăn gà tây. Chừng năm anh con trai và vài cô con gái. Những người bảo trợ đưa họ đến, vì thời điểm đó chẳng ai trong chúng tôi biết lái xe. Nhà tôi khi ấy vẫn còn ở căn nhà thuê trên đường 91.

Lần đầu nướng gà tây, ba tôi đâu đã có kinh nghiệm. Bạn bè tôi, tức những vị khách, đã đến đông đủ, vậy mà chờ mấy tiếng đồng hồ con gà vẫn chưa chín. Đến sớm thì ngồi chờ, chờ thì tán gẫu. Chẳng mấy chốc trời chạng vạng, rồi tối như mực. Còn con gà thì vẫn chưa chịu chín!

Tôi cũng chẳng nhớ cuối cùng nhà tôi đã kiếm món gì cho đám khách ăn hôm đó.

Nhưng từ đó về sau, mỗi năm có hai ngày mà không ai trong nhà tôi phải vào bếp, kể cả má tôi: Thanksgiving và Christmas. Bởi vì ba tôi sẽ lo tất cả chuyện nấu nướng.

Ba thường nướng một con gà tây khoảng hai mươi pounds, cùng đủ thứ món ăn kèm. Trong bụng gà là nhân stuffing, còn trên mặt da con gà, ba xếp những lát thơm cắt tròn.

Đó vừa là ngày lễ, ngày gia đình sum họp, vừa có thể gọi là ngày “vinh danh” má tôi — ngày phụ nữ mà má được hoàn toàn nghỉ vào bếp!

Ba cắt hành tây và cần tây thành những hạt vuông nhỏ, xắt ngò tây (parsley), rồi trộn chung với nho khô và những mẩu bánh mì khô vụn. Tất cả được nhét vào bụng gà tây để làm stuffing. Một số gia đình người Việt lúc ấy cũng biết biến chế, dùng xôi mặn làm nhân.

Khoai tây tán nghiền có bơ, tỏi và muối. Rồi có món khoai lang Mỹ hầm với bơ và rất nhiều đường vàng, nấu cho đến khi bơ và đường đặc sánh, quyện vào từng miếng khoai. Món này ba tôi và tôi đều thích. Về sau, cô em dâu Đ. làm món này ngon nhất nên thường để cô ấy phụ trách. Đó là chuyện của những năm sau này. Hồi ấy, chúng tôi chưa ai nghĩ nhiều đến chuyện ăn ngọt quá thì có ngày sẽ bị tiểu đường!

Bàn ăn còn có cranberry tím đỏ và apple cranberry sauce.

Phần nước mỡ vàng óng chảy ra từ con gà tây được ba dùng làm gravy, nước sốt rưới lên khoai tây tán nghiền hoặc lên từng miếng gà tây.

Và nhất định không thể thiếu pumpkin pie, ăn với một muỗng ice cream hoặc phủ một lớp whipped cream trắng mịn trên mặt bánh.

Đến khi con gà tây chín vàng óng, mùi thơm lan khắp nhà, ai nấy đều đã đói meo. Ba sẽ ngồi ở đầu bàn, tự tay cắt từng lát gà tây và đặt vào dĩa cho mọi người.

Một bữa ăn thịnh soạn cho gia đình tám người, mà chỉ một mình ba cặm cụi trong bếp suốt cả ngày. Không ai được “giúp” ba, vì ba muốn tự mình làm hết.

Tôi thích nhất là những ngày hôm sau. Những miếng gà tây còn dư được kẹp giữa hai lát bánh mì, thêm vài lát cà chua, dưa leo, thành những chiếc sandwich mang đi học, đi làm. Hoặc cả bộ xương gà được giữ lại để nấu soup, nấu cháo gà. Đơn giản vậy mà ngon tuyệt.

Những năm sau, khi ba đã lớn tuổi, vào những dịp lễ, gia đình tôi thường thay phiên nhau ăn ở nhà một trong hai cậu em nhỏ nhất. Lúc ấy mỗi người góp một món. Cậu em kế út thường làm khoai tây nghiền. Gà tây và mac and cheese hoặc potato casserole thì mua sẵn ở Costco. Thêm một tô salad nữa — vừa ngon vừa tiện.

Nghĩ lại, gia đình tôi đã thích nghi khá sớm với đời sống Mỹ. Chúng tôi ăn được những món ăn Mỹ, rồi dần dần cũng biết cách làm những bữa Thanksgiving, Christmas rất Mỹ. Chỉ có điều, thỉnh thoảng vẫn nhớ và thèm những món ăn Việt Nam. Mà những năm đầu mới sang, muốn tìm được một món ăn Việt Nam cũng đâu phải chuyện dễ dàng.

Vậy nên, trong ký ức của tôi, những mùa lễ đầu tiên ở Mỹ không chỉ có gà tây, stuffing, biscuits, pumpkin pie hay cranberry. Đó còn là hình ảnh ba tôi lụi hụi trong bếp suốt một ngày, để má tôi được nghỉ ngơi, và tám người trong gia đình có một bữa cơm sum họp giữa một quê hương mới.

Linh Vang

LÀM TƯƠNG- NGHỀ TRUYỀN THỐNG 100 NĂM Ở BẠC LIÊU

Lò tương – một ký ức đậm vị Bạc Liêu

Nói tới mấy cái nghề có tuổi đời cả trăm năm ở Bạc Liêu thì không thể không nhắc tới nghề làm tương. Đây là một nghề gắn với cộng đồng người Hoa ở Bạc Liêu từ rất lâu đời, theo chân những người Hoa sang Việt Nam rồi dần trở thành một phần trong đời sống ẩm thực của vùng đất này. Những cơ sở làm tương ngày trước thường được gọi là lò tương.

Vừa rồi, tình cờ trên báo đài có nhắc tới nghề làm tương, tự nhiên bao nhiêu ký ức thuở nhỏ của tui lại ùa về. Có những thứ tưởng như bình thường lắm, tới khi nghe nhắc lại mới thấy nó nằm sâu trong ký ức mình từ hồi nào không hay.

Nhà tui gốc Hoa nên nói tới hột tương, chai xì iếu, xì dầu thì thiệt là quen thuộc. A Côn với A Chệt tui hồi đó ăn cái gì cũng đem ra chấm xì iếu, riết rồi nhìn hoài thành quen mắt, ăn hoài thành quen miệng. Có một thời gian, Dì Úm tui bán hủ tiếu mì. Gia vị trộn hủ tiếu mì hồi đó cũng chẳng có gì cầu kỳ, chủ yếu là xì iếu với nước tương vậy thôi, mà cái vị đó lại làm tui mê mẩn tới tận bây giờ.

Nói thiệt, cái này nghe hơi “chéo ngoe” một chút: xì iếu thượng hạng đôi khi lại không hạp khẩu vị bằng loại rẻ tiền. Chắc mỗi người mỗi khẩu vị, còn nhà tui thì thường thích tương hột đỏ. Không biết ngày xưa có bao nhiêu loại tương, nhưng nhắc tới tương hột đỏ là tui nhớ ngay tới những bữa cơm gia đình.

Món mà tui thấy ăn với tương hột đỏ để nguyên hột ngon nhứt là cá chẽm hấp tương hột bún tàu. Tương có cái hậu ngọt, vị mặn vừa phải, quyện vô cá nghe sao mà bắt cơm dữ lắm. Còn tương hột đem xay ra thì lại có nhiều cách ăn khác: ăn chung với gỏi cuốn, bò bía mặn hay phở đều ngon. Có khi chỉ cần thêm chút đậu phộng, miếng dưa chua là thành một chén nước chấm rất vừa miệng. Rồi còn dùng làm gia vị chấm với heo quay, vịt quay hay mấy món chiên nữa, thiệt tình là “số dách”.

Có lẽ vì tương hiện diện trong bữa ăn nhiều như vậy nên hình ảnh những lò tương cũng trở thành một phần ký ức của người Bạc Liêu ngày trước.

Theo ký ức của Chệt tui, hồi xưa ở Bạc Liêu có nhiều lò tương lắm. Một số lò tiêu biểu như lò Vĩnh Thắng trên đường đi Vĩnh Châu, lò Nguyên Tuyền dưới dạt Cầu Quay, lò Trung Nguyên trên đường Trần Phú, rồi lò Bính Nhiệm trên đường Nguyễn Thị Minh Khai, hướng chùa Ông, chùa Bà.

Ngày trước, tương làm xong người ta còn gánh đi bán hoặc chở bằng xe đạp. Nước mắm cũng vậy, thường được đựng trong những cái tĩnh rồi chở đi khắp nơi. Cái cảnh mua bán, vận chuyển hồi đó chắc không ồn ào, náo nhiệt như bây giờ, nhưng lại có cái gì đó rất riêng của một thời.

Bà Cố tui ăn chay trường nên trong nhà lúc nào cũng có tương. Bởi vậy, với tui, tương không chỉ là một loại gia vị mà gần như đã trở thành một phần của căn bếp và tuổi thơ.

Hồi nhỏ, tui thích nhất là ăn vụng hột tương mỗi lần A Chệt mua về. Hột tương ngọt ngọt, hơi bùi, ăn chơi vậy mà ngon. Trẻ con hồi đó đâu có nghĩ gì nhiều, thấy ngon là ăn, thấy có trong nhà là lén lấy một chút. Vậy mà tới bây giờ nhớ lại, cái vị của hột tương vẫn còn nằm đâu đó trong ký ức.

Rồi tới hồi tui đi thực tập sư phạm, phía sau trường lại có một cái lò tương. Mỗi lần người ta mở nắp lu để đảo tương, cái mùi tương theo gió bay ra, thơm nứt mũi cả một khu. Đó là một thứ mùi rất đặc trưng, bây giờ nghĩ lại vẫn thấy khó quên.

Có khi tui cũng tự hỏi, không biết có phải vì mình là người Hoa nên thấy cái mùi tương đó thân thuộc hơn người khác không? Hay bởi cái khẩu vị này đã được truyền từ đời này qua đời khác, từ ông bà, cha mẹ rồi tới mình, nên chỉ cần nghe mùi là bao nhiêu ký ức tự nhiên sống lại?

Thiệt ra, có những món ăn đâu chỉ được nhớ bằng vị giác. Nó còn được nhớ bằng mùi, bằng tiếng người trong nhà, bằng con đường mình từng đi qua, bằng cái tĩnh tương nằm trong góc bếp hay bằng một buổi trưa thơm nức mùi tương từ phía sau trường học.

Ngày nay, nói tới lò tương có thể thấy thiệt lạ lùng với một vài bạn nhỏ. Nhưng với những người từng lớn lên cùng mùi tương, từng ăn hột tương, từng thấy những gánh tương hay những lu tương ngày trước, đó lại là một phần ký ức rất đẹp.

Một nghề truyền thống có thể mai một theo thời gian, nhưng cái vị của nó đôi khi vẫn ở lại rất lâu — trong bữa cơm, trong câu chuyện của người già và trong ký ức của những đứa trẻ ngày nào.

Với riêng tui, lò tương không chỉ là một nghề cũ của Bạc Liêu. Nó còn là một mùi hương của quê nhà, một phần ký ức gia đình và một cái vị mà càng lớn, càng thấy thương.

Duong Tan Loi

Xăm môi

Chị bước vào phòng khám với chiếc khẩu trang kín mít, chỉ để lộ đôi mắt đang cười tít. Trên tay là tờ xét nghiệm đường huyết mới nhất.

- Đường máu như vầy xăm môi được không bác?

Bác sĩ già liếc qua con số. Đường máu tốt. Nhưng nghe tới chữ "xăm" là ông dị ứng liền, nhất là bệnh nhân tiểu đường của ông.

- Trời... đường tốt, nhưng mà xăm chi vậy?

Chị hớn hở hẳn lên, tưởng được bác sĩ bật đèn xanh:

- Vậy xăm được hen bác?

Ông bác sĩ già lắc đầu. Thiệt tình ông có thấy dung nhan chị ấy đâu, khẩu trang che kín bưng, nhưng ông cứ nói đại, biết đâu chị đổi ý:

- Thôi đi, chị đẹp quá rồi còn xăm môi làm chi nữa?

Chị vẫn cố thuyết phục, giọng nài nỉ:

- Em đã xăm rồi mà có sao đâu?

- Trời đất, vậy còn xăm nữa làm chi?

- Dà xăm cho môi nó đậm hơn, em sợ sau này nó... phai, hi hi.

Chưa để bác sĩ già kịp ý kiến thêm, chị đã tụt phăng luôn cái khẩu trang, chìa cặp môi về phía bác sĩ chờ đợi... Ông bác sĩ già hơi sững lại. Phải công nhận, môi chị đẹp thiệt. Hồng cánh sen, không quá căng mọng, viền môi rõ mà mềm, cười lên rất tự nhiên. Không biết có bơm gì thêm không, nhưng nhìn khá mọng và rất hài hòa với khuôn mặt.

Bác sĩ già chợt nghĩ lan man. Không biết thêm chục năm nữa, khi già đi, môi chị sẽ thế nào. Ông thấy mấy người xăm lông mày đen thui, xăm môi đỏ tím về già trông hơi kỳ kỳ, mực xăm loang ra theo nếp nhăn, muốn xóa cũng khó. Lúc trẻ thì đẹp, lúc già thì thành gánh nặng, tóc thì bạc, da thì nhăn nheo còn mỗi cặp lông mày là đen thui, cái môi vẫn cứ căng mọng tươi rói.

Nhưng thôi, đờn bà mà, họ đã muốn là trời muốn, cũng khó mà cản. Ông đành thở dài:

- Vậy thôi... chị muốn làm gì thì làm. Đeo khẩu trang lại đi!

Chị cười khanh khách, đeo khẩu trang lại, cầm tờ xét nghiệm ra về, lòng chắc mẩm là bác sĩ đã đồng ý.

Ông bác sĩ già ngồi nhìn theo bóng chị đi khuất, lắc đầu cười buồn, suy nghĩ mông lung.

"Đẹp sẵn rồi mà sao cô ấy vẫn không tự tin mình đẹp, cứ phải nhờ tới kim mực mới chịu? Cái đẹp tự nhiên là cái đẹp logic nhất, vì nó tuân theo quy luật sóng đôi của cơ thể và thời gian. Môi hồng cánh sen vốn đã hài hòa với sắc da, tuổi tác, khi già đi nó nhạt dần một cách tự nhiên, không để lại dấu vết nhân tạo. Cô ấy tưởng đường huyết ổn định là cơ thể cô hoàn toàn bình thường sao? Trên giảng đường y khoa, người ta nhìn cái đẹp dưới lăng kính của hàng rào bảo vệ sinh học và tính toàn vẹn của mô. Việc tùy tiện đưa mực xăm vào môi lúc này không đơn thuần là làm đẹp, mà là một cuộc đánh cược y tế đầy rủi ro. Rối loạn chức năng lành vết thương và nguy cơ bội nhiễm hệ thống. Da môi là vùng chuyển tiếp niêm mạc vô cùng nhạy cảm, có mật độ mạch máu dày đặc nhưng lại cực kỳ mỏng. Mỗi mũi kim xăm là một tổn thương vi thể (micro-trauma). Ở các bệnh nhân tiểu đường, dù HbA1c có đẹp, hệ miễn dịch tự nhiên vẫn có thể bị suy giảm cục bộ. Quá trình thực bào diễn ra chậm, biến môi thành môi trường lý tưởng cho Herpes Simplex virus bùng phát hoặc vi khuẩn tụ cầu tấn công, gây nhiễm trùng lan rộng, hoại tử mô.

Phản ứng viêm mạn tính và u hạt dị vật (Granuloma) đôi khi cũng gặp. Mực xăm bản chất là dị vật (foreign body) đưa vào cơ thể. Hệ miễn dịch của người tiểu đường rất dễ phản ứng thái quá hoặc kéo dài dai dẳng, hình thành các u hạt dị vật, sẹo lồi hoặc xơ hóa mô. Càng xăm dặm thêm, mô sẹo càng dày, làm mất đi độ đàn hồi và cấu trúc cơ học tự nhiên của bờ môi.

Còn hiệu ứng Tyndall và sự biến đổi hóa học của hạt mực nữa. Mực hữu cơ dưới tác động của tia UV và đại thực bào sẽ bị phân rã không đều. Qua thời gian, màu hồng ban đầu sẽ biến đổi cấu trúc, gây ra hiện tượng tán xạ ánh sáng (hiệu ứng Tyndall) khiến môi chuyển sang màu thâm xỉn hơn, loang lổ. Khi đó, việc sửa chữa bằng laser sẽ là một cực hình, vì năng lượng laser dễ phá hủy cấu trúc collagen vốn đã yếu ớt của cô, gây sẹo mất sắc tố vĩnh viễn.

Xăm màu môi còn xóa nhòa các tín hiệu lâm sàng quan trọng. Trong y khoa, niêm mạc môi là 'cửa sổ' trực quan nhất để bác sĩ đánh giá nhanh tình trạng tưới máu ngoại vi, độ bão hòa oxy máu (SpO2), hay trạng thái mất nước của bệnh nhân. Việc phủ lên đó một lớp mực đậm vĩnh viễn chẳng khác nào cô tự ngắt đi hệ thống cảnh báo sớm của cơ thể. Đến lúc cấp cứu, môi cô tím tái vì thiếu oxy hay nhợt nhạt vì xuất huyết, bác sĩ cũng không tài nào nhìn ra được.

Y học không bài xích cái đẹp, nhưng cái đẹp bền vững phải dựa trên sự tôn trọng sinh lý cơ thể. Cô ấy đang đổi một hàng rào bảo vệ tự nhiên để lấy một vòng lặp luẩn quẩn: Xăm – Phai – Tổn thương mô – Sửa chữa bằng laser.

Đó không phải là thẩm mỹ, đó là tự hủy hoại."

Thi Anh