title

Ăn Trái Cây Cho Đã Cơn Thèm

Những năm đầu mới qua Mỹ, ở tiểu bang Washington chưa có bán các loại trái cây miền nhiệt đới. Những tiểu bang khác có hay không thì tôi không biết. Muốn ăn, chúng tôi phải xách xe chạy lên tận Vancouver, B.C., Canada. Từ Tacoma đi khoảng ba tiếng, gần 175 dặm, mới tới khu Phố Tàu.

Mùa hè, nhất là tháng Bảy, tháng Tám, cả khu phố nhộn nhịp với những sạp trái cây bày tràn ra vỉa hè. Nhãn thì tha hồ bóc vỏ ăn thử, loại nào ngon mới mua. Lững thững đi từ sạp này sang sạp khác, có khi chỉ thử thôi mà đã… no cả bụng! Nào xoài, mãng cầu, măng cụt, chôm chôm, sầu riêng… đủ thứ trái cây quê nhà, nhìn thấy là mắt sáng lên, bụng cũng tự nhiên réo gọi.

Mua xong, chúng tôi thường mang ra Stanley Park ngồi ăn cho hết. Ăn hết chứ không dám mang về Mỹ. Qua biên giới, nếu bị nhân viên quan thuế khám xe, trái cây bị bắt bỏ đi; nghe nói còn có thể bị phạt tiền, nhưng tôi chưa thấy người quen nào bị phạt. Có khi nhân viên chỉ hỏi sơ qua rồi khoát tay cho đi, chẳng buồn khám xe.

Những lúc như vậy, qua được cửa biên giới phía Mỹ rồi, chúng tôi lại tiếc hùi hụi: Biết vậy hồi nãy đừng ăn vội ăn vàng! Trái cây vừa ngon vừa quý, vậy mà phải ăn cho hết hoặc đành bỏ lại trước cửa biên giới.

Ngày ấy, việc qua lại Mỹ–Canada hình như cũng dễ dàng hơn bây giờ. Chúng tôi chỉ cần đưa bằng lái xe; nhân viên quan thuế nhiều khi chẳng xem giấy tờ tùy thân, thẻ xanh hay sổ thông hành như những năm sau này. Đi lại xem ra khá dễ dàng.

Tôi từng đọc trong một bài viết của nhà văn Mai Thảo kể chuyện Orchid LQ, con gái riêng của vợ nhà thơ DTLê, cũng từng được đưa lậu từ Canada vào Mỹ bằng xe khá dễ dàng.

Có một nơi đặc biệt ở biên giới Mỹ–Canada là Peace Arch Park. Một phần công viên nằm phía Mỹ, phần kia thuộc Canada, giữa hai bên chỉ là cỏ xanh, ghế ngồi và những lối đi bộ. Người ta có thể đi qua lại trong công viên mà không phải qua cổng kiểm soát hay trình giấy tờ; chỉ cần vào từ bên nào thì trở về bên ấy.

Nghĩ kiểu một chân đứng bên Mỹ, một chân đứng bên Canada, thấy cũng vui vui!

Gia đình tôi từng dự một picnic do nhà thờ Tin Lành tổ chức ở đây. Người Việt Tin Lành từ cả Canada và Mỹ lần đó tụ họp, vui chơi với nhau tại công viên này, vào một mùa hè khi mọi người chúng tôi mới sang Mỹ chưa bao lâu.

Một lần, gia đình tôi mua được một bịch xoài tượng chín, trái nào trái nấy to, vàng ươm và ngon tuyệt. Ba tôi bèn thả tôi xuống phía Canada, ngay tại Peace Arch Park. Tôi xách bịch xoài cứ nhởn nhơ như một du khách đi dạo, từ phía Canada thong thả đi qua cầu sang phía Mỹ. Trong khi đó, ba tôi lái xe qua trạm kiểm soát của Mỹ rồi đón tôi ở bên này.

Tôi bước lên xe, trong tay vẫn còn bịch xoài.

Đúng là điếc không sợ súng!

Nghĩ lại cũng thấy lạ. Chẳng lẽ nhân viên quan thuế không nhìn thấy? Họ chắc phải có ống nhòm để quan sát cả khu vực chứ! Hay là ngày ấy họ vốn dễ dãi, không quan sát kỹ như bây giờ?

Có lẽ cũng vì Mỹ và Canada vốn được xem như anh em láng giềng. Ngay trên tượng Peace Arch, phía Mỹ có khắc dòng chữ:

CHILDREN OF A COMMON MOTHER

“Những đứa con của cùng một mẹ” — vì cùng có nguồn gốc từ người Anh.

Phía Canada lại có:

BRETHREN DWELLING TOGETHER IN UNITY

“Anh em đồng lòng ở cùng nhau.”

Nghe những câu ấy, tự nhiên thấy việc qua lại giữa hai nước ngày xưa có vẻ… tình nghĩa hơn bây giờ!

Một lần khác, cô bạn tôi giấu một mớ nhãn trong xú-chiêng. Anh chồng không đồng ý, còn nói:

“Giá đi buôn lậu hột xoàn còn đáng làm. Đằng này chỉ có mấy trái nhãn! Lỡ họ hỏi có mang gì không, tui sẽ nói là tui không mang gì. Nhưng vợ tui thì có mang.”

Lần đó, chiếc xe cũng qua biên giới êm xuôi.

Mớ nhãn trót lọt được mang về, chia cho bạn bè mỗi người một ít. Mỗi người chỉ được vài trái, không bõ xỉa răng, nhưng ai cũng thấy quý vô cùng. Thời ấy, một trái nhãn quê nhà không chỉ là trái cây; nó còn mang theo cả một chút hương vị của quê hương.

Thật ra là nhãn Thái Lan!

Bây giờ thì khác hẳn. Trái cây nhiệt đới bán ê hề trong các chợ Á Đông, thậm chí cả những chợ Mỹ. Xoài, nhãn, chôm chôm, mãng cầu, sầu riêng… đủ loại, nhập từ Thái Lan, Việt Nam, Nam Mỹ, hay từ ngay trong nước Mỹ như Florida, Hawaii, California. Muốn ăn thứ gì cũng có, chẳng cần phải lái xe ba tiếng lên Canada nữa.

Nhưng những dãy sạp trái cây ngày xưa ở khu Phố Tàu Vancouver thì nay không còn. Từ sau đại dịch Covid-19, những hàng quán, sạp bán trái cây ấy bị đóng cửa, rồi dẹp luôn. Không còn mấy dãy phố nhộn nhịp của một thời.

Đó từng là nơi những người Việt tị nạn ở Washington và Oregon thường tìm đến, không chỉ để ăn trái cây cho đã cơn thèm, mà còn để tìm lại một chút hương vị quê nhà - cái hương vị mà những năm đầu xa xứ, có tiền cũng chưa chắc mua được.

Ngày nay, trái cây có thể mua ở chợ.

Nhưng cái cảm giác sung sướng khi được cầm trên tay một trái xoài, trái nhãn hay trái chôm chôm của quê hương trong những năm đầu nơi đất khách… thì có lẽ không chợ nào bán lại được.

Ghi chú: Hình chụp ở Stanley Park, Vancouver B.C.

Linh Vang