title

Nói tiếp chuyện chữ nghĩa

Bây giờ chỉ cần thấy lỗi chính tả là đoán được người viết là người Nam hay Bắc. Người Bắc thì hay sai chữ tr-ch, d-gi. Còn người miền Nam thì sai chữ n-ng, t-c (phụ âm cuối).

Bởi vậy nên có nhiều người Bắc viết “bánh trưng” bởi vì khi đọc thì ch hay tr họ cũng đọc như nhau. Còn một lỗi nữa là chưng bày và trưng bày, chưng hoa đã bị nói thành trưng hoa.

Chữ chưng bày được dùng trong trường hợp trong phạm vi nhỏ với những vật dụng nhỏ. Thí dụ như chưng bày một bàn ăn. Còn trưng bày được dùng trong phạm vi lớn hơn với những đồ vật lớn hơn. Thí dụ trưng bày xe hơi, phòng trưng bày triển lãm. Nhưng có rất nhiều người nói là trưng hoa, trưng bình bông.

Hôm trước tôi có viết bài đăng lên Fb trong đó có chữ chập chùng thì tôi được một chị bạn nhắc là viết chập chùng không đúng mà phải là trập trùng mới đúng. Chị bạn ấy còn chụp hình cách giải thích chữ trập trùng trong tự điển trên mạng cho tôi xem. Tôi trả lời rằng đó là do cách phát âm sai nên dẫn đến viết sai. Trong suốt bao nhiêu năm đi học cho tới bây giờ chưa bao giờ tôi gặp chữ trập trùng.

Chưa kể đã có lần trong một game show có đố hai chữ cho thí sinh lựa chọn giữa “chậm chễ và trậm trễ”.

Rất tiếc là cả hai chữ đều sai. Là do cách phát âm không đúng nên mới ra cớ sự. (Có hình minh hoạ dưới phần bình luận)

Thật là không thể tưởng tượng rằng một chương trình nói về chữ nghĩa trên đài truyền hình quốc gia thì đương nhiên phải có các vị nghiên cứu ngôn ngữ học làm cố vấn mà còn có sự nhầm lẫn như vậy !!!

Đã từ lâu chúng ta coi rất nhiều chương trình giải trí hoặc chuyên đề, chúng ta thấy những người dẫn chương trình nói những câu sai về ý nghĩa cũng như sai về văn phạm. Thí dụ: “Xin mời lên sân khấu giáo sư tiến sĩ Nguyễn Văn A”.

Theo cấu trúc về văn phạm thì đáng lẽ ra phải là: Mời (là động từ+ai+làm gì/đi đâu?

Có nghĩa là đáng lẽ ra câu đúng cấu trúc phải là: Chúng tôi (trân trọng) kính mời (có thể kèm theo chức vụ) ông/bà ABC (bước lên sân khấu) bày tỏ ý kiến của mình/ hoặc cho chúng tôi những lời huấn từ.

Trong câu thí dụ trên tôi mở ngoặc cụm từ “bước lên sân khấu” vì có thể nói cụm từ nầy hoặc có thể không cần nói. Bởi vì không nói thì đương nhiên người được mời cũng biết là phải lên sân khấu chớ không đi đâu khác. Nói nhiều quá thành ra thừa và rối vì người nghe không tóm gọn lại ý chánh trong một mớ thông tin hỗn độn.

Còn tôi viết chữ “chúng tôi” mặc dù chỉ có một người dẫn chương trình, nhưng cái lịch sự và nguyên tắc phải nói là chúng tôi. Chuyện nầy cũng giống như trong những cuốn sách xuất bản ở thời trước, trong lời nói đầu mặc dù người giới thiệu cuốn sách chỉ có một người, nhưng bắt buộc phải viết là chúng tôi vì đó là phép lịch sự và là thể hiện sự khiêm tốn của người viết.

Tôi không hiểu nổi khi MC vừa mời một vị nào đó thì liền sau đó là câu hỏi “Xin (giáo sư tiến sĩ) có chia sẻ gì không ạ?” Trời đất ạ!

Tôi kêu trời bởi vì nghĩa của chữ chia sẻ là Cùng chia với nhau để cùng hưởng hoặc cùng chịu.

Ví dụ: Vợ chồng nên chia sẻ mọi gánh nặng trong cuộc sống.

Hoặc:

• Bạn Lan chia sẻ đồ chơi với bạn Hoa.

• Chúng em chia sẻ niềm vui khi được điểm tốt.

(Chú thích: định nghĩa và thí dụ trích từ trên mạng).

Trong các thí dụ trên thì chữ chia sẻ chỉ có nghĩa là “chia ngọt sẻ bùi” có nghĩa là chỉ trong phạm vi tinh thần hoặc chia sớt vật chất cho nhau chớ HOÀN TOÀN không có nghĩa là nói lên ý kiến của mình. Mặc dù sự chia sẻ niềm vui hay nỗi buồn có thể thể hiện bằng lời nói. Vậy mà chữ chia sẻ lại được sử dụng sai bét bèn bẹt mà không ai hiểu ra.

Có nhiều người thắc mắc là không biết từ đâu lại có chữ chồng được viết là ck và vợ lại viết là vk???

Một chữ nữa là không biết từ đâu mà bây giờ phổ biến đơn vị tiền tệ của VN là đồng thì bây giờ lại viết chữ K để chỉ đơn vị ngàn đồng??? Thí dụ 20 ngàn hoặc 20.000 đồng thì ghi là 20K!!!

Một người nước ngoài đi tới một nước khác có lẽ một trong những điều cần biết là đơn vị tiền tệ của đất nước đó. Nhưng qua tới VN là họ chịu thua vì họ tưởng tiền của VN gọi là K. Tôi có nói chuyện nầy với một người bạn thì được giải thích rằng gọi là K bởi vì theo xu hướng gì đó từ nước ngoài. Tôi nghĩ mình là người VN thì cái gì đúng của người VN phải được giữ lại. Còn cái gì của nước ngoài nếu không hay thì đừng làm ảnh hưởng xấu tới chúng ta. Nhưng tiếc thay chữ K nầy đã được phổ biến khắp nơi, được thốt ra từ cửa miệng của người bình dân và cả người trí thức!!!

Tạm thời ngưng tại đây. Càng viết thấy càng rầu bởi vì không biết tương lai đất nươc đi về đâu khi ngôn ngữ của đất nước mình ngày càng lộn xộn.

Có một câu nói:”Đất nước còn thì văn hoá còn. Văn hoá mất thì đất nước mất”. Mà ngôn ngữ thể hiện văn hoá, tâm hồn, nét riêng của một dân tộc.

Ai có yêu đất nước thì sẽ yêu “tiếng nước tôi”. Và yêu tiếng nước tôi không chỉ là nói suông mà là qua những hành động cụ thể. Mong thay!

Chú thích: Hãy ngắm nhìn những hình ảnh giang sơn gấm vóc để yêu hơn quê hương nầy và yêu tiếng nói của người VN hơn nữa. Đừng làm tiếng Việt trở nên xấu xí vì không hiểu biết.

(Hình lấy trên mạng)