title

NHỮNG ĐOẠN ĐƯỜNG TỪ TRONG HỒI ỨC

Tưởng nhớ LÊ MINH SANH

Sáng nay vào trang Trần Bình Trọng trên web side Ninh Hòa nhìn lại tấm hình bốn cô nàng cùng lớp Hoa, Thức, Nết, San múa bài Trăng Mường Luông. Hình chụp vào mùa hè cuối năm đệ ngũ 2 (1965). Nhìn bốn cô nàng láng mướt, hồi ức bỗng như giống một cái DVD cũ vừa được phủi sạch bụi bỏ vào máy. Những hình ảnh xưa lần lượt hiện lên đầy đủ. Từ hồi ức tôi gặp lại một thằng bạn đã chết trong chiến tranh, đó là Lê Minh Sanh. Thoáng chốc đã hơn 40 năm trôi qua, biết bao nhiêu thay đổi của cuộc sống, biết bao nổi trôi của dòng lịch sử tấm hình vẫn còn nguyên vẹn tinh khôi. Kỷ niệm giống như cái bánh tráng nướng đặt để trên bất cứ mặt phẳng nào cũng bị chông chênh nghiêng quẹo. Nó khiến cho người ta lão đão bồng bềnh như uống rượu. Kỷ niệm cũng giống như ly rượu đế. Nếu uống vô cảm thấy ngon thì uống bao nhiêu cũng được. Nếu uống vô thấy đắng thì uống một hớp cũng đã thấy nhiều.

Kỷ niệm với Lê Minh Sanh như ly rượu đắng nuốt chưa trôi qua cuống họng nước mắt đã muốn chực trào. Nhớ đến Sanh đồng thời những khuôn mặt thân quen của lứa bạn bè năm đệ ngũ 2 lần lượt kéo nhau đi diễn hành qua ký ức. Lần cuối cùng tôi gặp Sanh là cuối năm 1969. Lúc đó tôi đang là khóa sinh dự bị sĩ quan đang học giai đoạn đầu tại Trung Tâm Huấn Luyện Quang Trung, còn Sanh đã là trung sĩ. Tôi tìm đến Sanh trong một căn nhà nhỏ ở đường Trương Minh Giảng Phú Nhuận theo địa chỉ ngoài bì lá thư của nó gửi vào quân trường. Cái thằng bạn nổi tiếng lí lắc nghịch ngợm bán trời không mời thiên lôi của những năm đệ ngũ mới đó vài năm sau đã trở thành không còn vô tư lự. Tôi chỉ có 12 giờ phép ngày chủ nhật. Sắp xếp đi về thời gian còn lại chẳng bao nhiêu. Gặp Sanh thì nó đang bị bệnh trốn từ quân y viện nên không có đủ thời gian để cùng tấp vào một quán cà phê đèn mờ nào đó để cùng hồi tưởng lại những ngày còn đi hoc. Khuôn mặt thằng bạn hốc hác xanh lè, lưng vai cắt lể bầm tím đen thui. Trông nó giống như vừa sốt rét dậy. Tôi hỏi :

- Trúng bùa của con ma nữ nào nó hút hết tinh khí phải không?

Nó cười méo xẹo :

- Chắc vậỵ Tao có cảm tưởng như cơ thể không còn xíu quách

Rồi đưa cặp mắt lờ đờ nhìn vào bộ đồ treilli tân binh màu xanh cứt ngựa còn mới tinh của tôi đang mặc trên người :

- Mày mặc đồ lính trông giống như con cò ma đang mặc áo tơi

Tôi ngồi với nó, hỏi nó có bồ chưa. Nó lắc đầu. Nó hỏi ngược lại tôi như tôi đã hỏi. Gặp đang lúc thất tình vì bị Phan đá, tôi cũng lắc đầu theo. Cả hai đứa cố gắng gượng cười để che dấu cái cảm giác bâng khuâng khó tả đang chứa trong lòng. Tụi tôi đã và đang là hai người lính không còn là hai đứa học trò cùng lớp năm xưa. Nó ráng lết theo tôi ra hàng mì hoành thánh đầu con hẽm kêu mỗi đứa một tô hai vắt, một chai xá xị và một điếu capstan. Buổi trưa nắng Sài Gòn không nóng lắm vì đang vào tháng chạp nhưng mồ hôi vẫn rịn dọc theo đường chân tóc trên trán. Nhìn cái đầu ngắn củn với hai mụn tàn nhang chình ình trên màng tan phía phải của nó tôi nói :

- Thầy Nguyễn Khoa Thanh gọi đùa cái đầu mày là đầu đum, tao không biết đum là gì, giờ tao biết là cái gì rồi ?

- Là cái gì ?

- Là cái đầu mày

Nó cười. Xế chiều tôi phải trở lại Quang Trung. Trước khi leo lên xe lam tôi nói :

- Mày mau hết bệnh tuần sau tao ra sẽ rủ mày xuống Gò vấp thăm chị em ta 

- Chơi bời coi chừng có ngày đau lậu nghe con

- Đừng lo, trong đại đội tao có một anh chàng nguyên là bác sĩ bày tụi tao một phương đứt điểm rất hay khỏi phải lo chuyện đau lậu

- Phương thuốc gì?

- Anh chàng đó bày cứ chơi bời thả ga, khi nào bị lãnh thẹo thì chơi nguyên một vĩ théonephicol 12 viên là xong ngay

- Mày thử chưa ?

- Chưa, nhưng mấy thằng thử rồi, tụi nó nói hiệu nghiệm lắm

Tuần sau tình hình ở ngoài Sài Gòn lộn xộn, mấy nhà sư đang biểu tình trước dinh Độc Lập. Tôi bị cấm trại. Tuần sau nữa thì Sanh đã trở ra đơn vị, 12 giờ phép không gặp nó. Xa nhà xa cửa không biết làm gì chỉ biết lủi thủi một mình xuống Hốc Môn thăm chị em ta để học làm người lớn với cõi hồn mông lung trống vắng vô cùng.

Sau ba tháng giai đoạn một tại Quang Trung, khóa 6/69 sĩ quan trừ bị chia làm hai, một nửa về Thủ Đức, một nửa ra Đồng Đế. Tôi nằm trong số một nửa ra Đồng Đế và bặt tin tức của Sanh. Mãi đến gần cuối năm 1971 trong một lần về phép từ Ban Mê Thuột  họp mặt bạn cùng lớp tại nhà Phạm Thị Hoa tại Ninh Hòa thì tôi mới biết Lê Minh Sanh đã chết ngoài trận cùng một lúc với tin Huỳnh Phước Thạnh. Như vậy trong lớp tôi học chưa đầy hai năm sau ngày lăn vào cuộc chiến đã có hai đứa vĩnh viễn ra đi.

Buồn cũng thế không buồn cũng thế

Con tim tôi vẫn đập dẫu ngập ngừng

Kể như tôi đã mắc nợ Sanh một lời rủ đi chơi bời không còn cơ hội thực hiện. Số bạn cùng lớp còn lại không ham đánh nhau nên tìm nhiều đường để được hoãn dịch cầm chừng bằng cách xin vào trường sư phạm Qui Nhơn hay lý do gia cảnh. Tin tức về chiến sự trên báo chí thì không gì vui. Ngày nào cũng có người chết không nơi này thì nơi nọ nên chẳng mấy ai ham. Tôi khác họ. Tôi không ưa nghề thày giáo bởi tôi tự biết bản tánh của mình là con ngựa bất kham khó mà dạy dổ được ai. Tôi thích khoát áo lính trên người. Làm người lính không thân không thế trong chiến tranh giống như đang chơi trò đánh bạc. Tôi chấp nhận chơi trò đánh bạc số mệnh. Bởi nếu không đánh bạc thì làm sao biết được mình may mắn? Cũng như không chịu đi chơi bời thì làm sao biết được mình còn sức khoẻ ? Sợ thiên hạ chửi cho là điên cái miệng tôi câm như hến vì xét ra không cần phải có lý do để mà giải thích. Hồn ai nấy giữ, số mạng phó mặc cho trời.

Trở lại chuyện tấm hình của bốn cô nàng trên trang web Ninh Hòa. Mấy chục năm sau còn sống nhăn, nhiều lúc tôi ước gì thời gian quay ngược lại . Còn biết bao nhiêu điều tôi chưa dám nói ra. Nếu quay ngược lại được với thời gian và với kinh nghiệm dày dạn như hôm nay chắc có lẽ những gì ấm ức sẽ không còn tồn tại trong tâm nảo bởi vì giờ đây tôi đã dư thừa can đảm. Nhưng sẽ nói ra điều gì? Cho ai? Trời biết. Tôi biết. Nhưng chắc chắn là không cho một trong bốn cô nàng : Hoa, Thức , San, Nết kia đâu. 

Sở dỉ tôi nhắc đến tấm hình là tại vì đáng lý ra tấm hình không chỉ chụp võn vẹn bốn cô, thay vào đó có thêm bốn cậu chàng đứng cầm cuốc phía sau. Bốn cậu chàng đó là : tôi, Trần Gần, Thiệu Đăng Nhớ và Sanh. 

Sanh thì đã chết. Gần vào võ bị Đà Lạt, sau ngày mất nước mang cấp bậc thiếu úy ở tù không bao ngày nên không đủ tiêu chuẩn đi Mỹ. Năm 1986, sau khi ra tù vì kiếm sống tôi cũng bày đặt đi buôn chuyến gặp nó đang làm thợ mộc cho một xí nghiệp tại làng Phú Thọ. Ninh Hòa. Quân Lực VNCH huấn luyện những thằng có ăn học chúng tôi để sau này lãnh đạo chỉ huy binh sĩ nhưng kết quả một thằng đi buôn kiếm gạo đắp đổi qua ngày bị công an, quản lý thị trường rình rập chờ sơ hở là trấn lột, còn một thằng thì làm nghề thợ mộc để lãnh tem phiếu của tụi nhà nước cộng sản. Nghe tôi tán dóc những trò ma giáo luồn lách trong một xã hội mà buôn bán kiếm ăn cũng là cái tội, nó phục lăn. Tội nghiệp Gần đâu biết là tôi đang mượn đầu heo nấu cháo, đói và túng thiếu phải lăn chai như một sự phản xạ của sinh tồn. Cũng như nó học hành là để mong sau này ra giúp đời chứ đâu mong làm một anh chàng thợ mộc sống tăm tối nơi góc tối của quê nhà. 

Còn Nhớ là Hải Quân Trung úy. Thập niên 80 phong trào vượt biên ào ào với tài năng có sẳn của một sĩ quan hải quân được huấn luyện bài bản từ quân trường, nó dư sức lái tàu lên thấu tận trời. Biết bao nhiêu chủ ghe mời mọc, nhưng nặng nợ với mẹ và một đám em không nỡ bỏ đi một mình. Nhớ không có số xuất ngoại, nó tâm sự với tôi về những chuyến đi bị vuột vào giờ chót làm tôi muốn ứa gan. Tôi hăng máu xúi nó đi cho bằng được, bởi vì chỉ có một lối thoát ra khỏi một đất nước dẫy đầy u ám, con người mới có thể ngóc đầu dậy để đối mặt với đời. Nó thiếu sự dứt khoát. 

Những ngày buồn bã tôi thường đạp xe lên thăm cơ ngơi của nó trên vùng kinh tế mới Đá Bàn. Một căn nhà tranh xiêu vẹo nằm bơ vơ giữa đám bắp còi cọt. Buổi trưa thỉnh thoảng nghe con chim lạc bầy kêu khản họng trên hàng lau dại. Vẫn biết không ai là không thể sống bằng ước mơ, nhưng nếu trong cuộc sống không có những ước mơ thì làm sao sống được. Giữa trời đất quạnh hiu của vùng kinh tế mới, nhìn lại thằng bạn đầy tài năng của mình cuốc rẫy trồng khoai không còn ước mơ lòng tôi muốn khóc. Bạn có thể quên một người bạn đã từng cùng nhau cười nhưng bạn không thể quên được người bạn đã từng cùng nhau khóc. Chẳng lẽ thế hệ chúng tôi đã rơi vào tuyệt vọng.

Trước mặt là đường cùng hy vọng ở khúc quanh, tôi vẫn từng tự trấn an mình như thế. Tôi thèm có tài năng như nó để còn can đảm khi quyết định xẻ biển ra đi tìm tự dọ. Mấy đứa em gái Nhớ đứa nào cũng ngoan ngoãn hiền lành thật thà chất phát  Nhìn nó gồng gánh một đám em còn khờ dại như thế tôi thấm hiểu phần nào tại sao nó cứ lèng èng thiếu dứt khoát. 

Tôi đâu ngờ vài năm sau trong lúc rơi vào tận cùng tuyệt lộ thì tôi lại được ra đi theo diện H.O vào năm 1993, còn nó thì kể như vĩnh viễn kẹt cứng ở lại Việt Nam. Ngẫm nghĩ lại con người khi được sinh ra đời đều bị ông trời kèm theo một số mệnh. Số mệnh như những viên kẹo chocolate đựng trong chiếc hộp. Khi chưa mở ra không biết viên tiếp theo mùi vị gì. Nhưng khi biết mùi vị gì cũng vẫn phải bỏ vào miệng mà nhai.

.

Quan Dương

* Hình chụp năm 1971 với bạn bè cùng lớp tại bãi biển Đại Lãnh Vạn Giả trong một lần về phép tình cờ gặp nhau. Hình do anh Phạm Tín An Ninh chụp. Chị Trương Thị Thức là bà xã của anh ấy