title

ĐÔI GUỐC DƯỚI MÁI TRANH

(Theo yêu cầu, xin viết thêm phần nối tiếp truyện "Đôi Guốc Dưới Hiên Nhà". )

Mười tháng sau ngày anh rời khỏi căn nhà dưới mái hiên ấy, mùa nước nổi lại về. Bông điên điển vàng rực bờ kinh, nước lên sớm. Trong nhà ông Hội đồng Phước, người ta tất bật quét sân, lau trường kỷ, làm bánh bò, bánh da lợn. Ngày mai khách trên tỉnh về coi mắt cô Hai.

Cậu tú Nam nhà trai hơn cô gần mười tuổi, đã có một đời vợ, mất vì bệnh. Cậu có bằng tú tài Pháp, cũng thuộc người hiểu sâu học rộng. Ruộng đất, cửa hàng đều có, gia thế tương xứng.

Ông Phước tính toán đã lâu, con gái mình từng một lần lỡ dở, nay lấy được chỗ này coi như có chỗ dựa, chuyện cũ về cái thai và người chồng nghèo bỏ đi năm nào rồi sẽ chìm xuống.

Cô Hai đóng cửa phòng kín mít, ngồi bên cửa sổ, hai tay ôm lấy đôi guốc mộc cũ đã không ai nâng niu lau chùi nó suốt mười tháng. Người ta có thể quên một câu nói, quên một bữa cơm, quên cả một mùa mưa, nhưng có những việc nhỏ đến mức chẳng ai nghĩ nó đáng nhớ, vậy mà lại nằm sâu trong lòng người ta cả đời.

Cô áp đôi guốc vào ngực, nước mắt rơi xuống. Ngày mai người ta sẽ đến coi mắt cô, người ta muốn cô mặc áo đẹp, ngồi trước mặt một người đàn ông xa lạ, nghe họ nói về ruộng đất, gia sản, gia phong, rồi mỉm cười như thể không ai tốt hơn người đàn ông học thức và giàu có này. Cô sẽ không chịu nổi.

Nhớ lại ngày anh đi, cô nghĩ chỉ cần thời gian trôi qua, nỗi nhớ rồi sẽ nguôi. Nhưng mười tháng cô càng cố quên thì càng nhớ: nhớ tiếng chân anh ngoài sân, nhớ dáng anh cúi xuống bên lu nước, nhớ chiếc áo bà ba bạc màu phơi trên sào, nhớ cả cái cách anh ăn cơm rất chậm, vành chén lúc nào cũng sạch như thể anh sợ làm phiền người khác.

Có những đêm cô thức giấc giữa khuya, nhìn ra căn nhà sau nay đã trống từ lâu. Cô đã từng có một người chồng, một người chồng không phải vì cưới hỏi, một người chồng đến với cô bằng một lời hứa, rồi rời đi vì một lời hứa khác.

Cô lau nước mắt. Ngày mai cô không thể gặp người từ thành phố xuống. Cô mở chiếc rương nhỏ dưới giường, lấy ra mấy bộ quần áo đơn giản. Không mang nữ trang, không mang tiền nhiều, chỉ vài bộ đồ và ít đồ dùng của thằng nhỏ. Cô ẵm con nhìn quanh căn phòng một lần cuối rồi mở cửa.

Bà Năm đang đứng ngoài hành lang. Cô khựng lại.

“Má Năm…”

Bà nhìn cô, không hỏi gì, chỉ nhìn thật lâu như đã biết hết mọi điều trong lòng cô. Cô cúi đầu.

“Chiều nay con muốn về ngoại. Con dẫn thằng nhỏ theo. Mai con về.”

Bà Năm nghe vậy, mắt đỏ lên. Bà biết cô không về ngoại. Bà biết cô muốn đi đâu. Bà hiểu tánh cô từ lúc còn nhỏ, biết cái cách cô nhìn ra cổng mỗi chiều trong suốt mười tháng qua, biết những đêm cô khóc mà cứ nói với bà là đau đầu, biết chiếc áo cưới của người đàn ông ấy vẫn được cô gấp ngay ngắn trong đáy tủ như một thứ không ai được chạm vào.

Bà bước tới, nắm tay cô rồi nghiêm nghị nói. “Cô Hai…đi thì đi cho tới nơi. Cô đã thương người ta tới vậy mà để người ta đi mất mười tháng mới chịu đi tìm?”

Cô òa khóc, ngã vào lòng bà. Bà ôm cô như ôm một đứa con ruột. “Đi đi. Tôi lo được. Tôi sẽ nói cô về ngoại. Còn ông Hội đồng… để tôi nói.”

“Má Năm…”

“Đừng khóc. Người ta sống một đời, gặp được người mình thương đâu phải chuyện dễ.” Bà nhìn ra sân, nhìn thằng bé giọng chùng xuống. “Ừ đem nó theo. Nó cũng nhớ cha nó.”

Chiều xuống. Con đò nhỏ rời bến, mang theo hai người xuôi về con rạch nhỏ cuối làng bên.

***

Căn nhà lá của anh ở cuối rạch, mái thấp, có hàng chuối và cái lu nước bên hiên. Anh đang ngồi vá lưới cá. Nghe tiếng mái chèo, anh ngẩng lên. Tưởng người trong xóm nhưng sững lại.

Cô đứng trên mũi đò, áo bà ba tím nhạt, tóc xõa vai. Hai người nhìn nhau. Mười tháng xa cách. Anh ốm hơn. Cô cũng cũng vậy, mắt trũng sâu.

Không ai nói được gì. Rồi cô bước lên bờ, giọng vỡ ra:

"Em nhớ anh... Em đến với anh đây. Anh ơi…anh có còn nhớ mẹ con em không?"

Người đàn ông từng chịu được bao mùa nước nổi bỗng không đứng vững. Anh nhìn cô rồi chỉ thốt được trong một tiếng nghẹn: "Có."

Chỉ một tiếng đó, mười tháng chờ đợi vỡ òa. Cô lao tới ôm chầm lấy anh, mặt vùi vào ngực áo bạc màu mà khóc nức nở. Anh siết chặt lấy cô trong vòng tay run run như họ đến từ chiêm bao.

Đêm đó căn nhà lá sáng đèn. Anh nấu nồi cơm, cô xắn tay áo nhặt rau bên bếp. Không cần nói nhiều. Khuya, tiếng côn trùng rỉ rả ngoài đồng, trong nhà chỉ còn ngọn đèn dầu leo lét. Anh trải chiếu mới trên bộ ván.

Cô ngồi bên cửa, anh ngồi sau lưng, khẽ nắm lấy tay cô. Bàn tay anh thô ráp, tay cô lạnh ngắt.

"Anh có nghĩ em sẽ tới không?" cô hỏi.

"Anh luôn mơ ước có em bên cạnh, anh chỉ lo em phải chọn bên tình bên hiếu" anh nói khẽ.

Cô lắc đầu, áp tay anh lên má mình: "Em đã chọn rồi."

Anh nhìn vào mắt cô, không còn khoảng cách của hai người xa lạ từng giữ kẽ dưới một mái hiên. Anh run run vuốt tóc cô, cô ngước lên, nước mắt còn đọng trên mi.

Rồi anh cúi xuống. Nụ hôn sau mười tháng ngập ngừng rồi cháy bỏng, bao nhiêu nhớ thương dồn nén vỡ ra. Cô níu chặt lưng áo anh, đáp lại tình anh trong tiếng nức nở.

Đêm ấy, dưới ngọn đèn dầu chao nhẹ, không gian mộc mạc của căn nhà lá như ngừng trôi. Họ trao nhau những nụ hôn bắt đầu bằng e ấp, rồi lịm đi trong nồng nàn say đắm. Mười tháng đợi chờ dài đằng đẵng được bù đắp bằng tất cả sự dịu dàng và cuồng nhiệt nhất của tình nghĩa phu thê. Họ cho nhau trọn vẹn qua từng nhịp đập của hai con tim mà không cần đến danh nghĩa hay lễ nghi, bởi tâm hồn họ vốn dĩ đã hòa quyện từ rất lâu rồi.

Mờ sáng, sương trắng còn phủ mặt sông, tiếng chèo rẽ nước dồn dập vọng vào rạch. Mấy chiếc ghe lớn của nhà ông Hội đồng đã đến tìm cô.

Cô Hai giật mình tái mặt. Anh bước ra trước, che cho cô và cu Tý sau lưng, cúi đầu:

"Thưa ông Hội đồng."

Ông Hội đồng Phước đứng chết lặng trên bến khi nhìn hai đứa đứng bên nhau lo sợ. Anh dang tay che chở cô. Cô ôm con nấp sau anh lấm lét nhìn ông như 3 con nai đứng trước con cọp đói mồi.

Trên đường đi ông đã giận sôi gan. Ông định sẽ lôi con gái về. Nhưng đến nơi, ông chỉ thấy một căn nhà lá thấp lè tè, cái lu mẻ miệng. Và con gái ông, hòn ngọc ông nâng niu trong áo quần nhàu nát, tóc chưa kịp chải, lại đang nép sau lưng người đàn ông nghèo ấy, tay nắm chặt nhau không rời.

Ông nhìn người trai trước mặt. Năm xưa ông cho người đến thuê anh làm chồng một năm để giữ danh dự cho con, trả bằng ít tiền và mảnh đất cha mẹ để lại. Anh đã giữ trọn lời, giữ danh dự cho con ông. Anh làm tròn bổn phận mà không đòi hỏi, rồi khi hết hạn đã lặng lẽ rời đi, không lấy thêm gì.

Một người nghèo đến mức không dám quay lại vì sợ con gái ông khó xử. Lồng ngực người cha nghẹn lại. Bao nhiêu tính toán môn đăng hộ đối, gia phong, ruộng đất bỗng nhẹ tênh.

Mắt ông đỏ hoe, ông thở một tiếng rất dài, rồi bước tới vỗ mạnh lên vai anh: "Cậu Hai..."

Ông nhìn con gái đang khóc, giọng khàn đặc: "Ta chỉ có một mình nó là con. Cả cơ nghiệp này sau này cũng là của nó. Ta cứ tưởng cho nó chỗ giàu sang là thương nó, hóa ra người làm nó yên lòng nhất lại là cậu."

Ông ngừng lại, nhìn căn nhà lá: "Thôi ta cho hai đứa thành vợ chồng thật. Nhưng cậu phải về ở rể nhà ta. Đất của tía má cậu thì giữ lấy, đừng bán, khi nào nhớ thì về thăm."

Rồi ông hạ giọng, như dặn dò: "Còn chuyện làng xóm... cứ để người ta biết là cậu hối hận rồi trở lại với vợ, không ai thắc mắc đâu vì hai người là vợ chồng có cưới hỏi mà. Danh dự của nó, ta giữ. Còn hạnh phúc của nó... ta giao cho cậu."

Câu nói của ông Hội đồng vừa dứt, cô Hai quỳ xuống ôm chân cha, bật khóc. Bao nhiêu tủi hờn của mười tháng qua như được tháo khỏi lòng.

“Cha… con cảm ơn cha…”

Ông cúi xuống đỡ con gái, bàn tay run run vuốt mái tóc cô. Ông muốn nói nhiều lắm, nhưng cổ họng nghẹn lại. Ông chợt hiểu, tiền bạc có thể cho con một mái nhà lớn, nhưng không thể mua được một người thật lòng thương nó.

Ông nhìn sang anh đang ôm đứa bé. Anh vẫn cúi đầu, trong lòng vừa mừng vừa lo, bởi hạnh phúc đến quá bất ngờ. Anh khẽ nói:

“Dạ… con không dám hứa gì cho cô ấy. Con chỉ xin ông cho con được bên vợ con suốt đời.”

Ông Hội đồng im lặng hồi lâu rồi đáp:

“Ta không cần con hứa gì ngoài tình thương con dành cho nó suốt đời. Chỉ thế là đủ.”

Anh nghe mà mắt cay lên. Cô Hai bước tới nắm chặt tay anh. Cu Tý còn nhỏ, chẳng hiểu chuyện gì, chỉ thấy mẹ khóc nên rụt rè nắm lấy tay anh. Mười tháng trước anh ra đi một mình. Hôm nay trở về, bên cạnh đã có vợ và con.

Ông Hội đồng nhìn ba người, lòng nhẹ đi. Ông biết mình đã chọn đúng. Cả đời ông giữ được ruộng đất, nhà cửa, nhưng điều ông muốn giữ nhất vẫn là nụ cười của đứa con gái duy nhất.

Anh cúi xuống nhìn đôi guốc mộc dưới hiên. Anh nhặt lên, phủi nhẹ bụi rồi múc một gáo nước rửa sạch bùn đất dưới chân cô và đôi guốc cô ưa thích. Mười tháng trước, anh cũng từng làm như vậy. Nhưng ngày ấy là để chuẩn bị cho một cuộc chia ly. Còn hôm nay, vẫn đôi tay ấy,vẫn người đàn bà ấy… chỉ khác một điều: ngày mai không còn phải xa nhau.

Ngoài sông, sương đã tan tự bao giờ, nắng sớm đổ tràn vàng óng trên sóng nước chập trôi. Họ dìu nhau bước về phía những chiếc ghe đang chờ.

Ngoảnh nhìn lại căn nhà lá nhỏ nằm im lìm sau hàng chuối, lòng ai cũng dâng lên một nỗi bùi ngùi khó tả. Nơi ấy, đêm qua, đã ôm trọn một giấc ngủ mặn nồng, đêm đầu tiên họ thực sự thuộc về nhau bằng hai chữ "vợ chồng". Và cũng từ mảnh đất nghèo ấy, một gia đình thật đã bắt đầu ra hoa.

Tim Nguyễn

London 14/08/2026