title

Cánh hữu sẽ chiếm tuyệt đại đa số ở châu Mỹ Latin

Cuộc bầu cử ở Brazil hôm qua với kết quả ứng viên cánh hữu Flávio Bolsonaro chiếm 47.03%, vượt qua mặt tổng thống đương nhiệm Lula 45.16%. Vì cả hai chưa ai vượt 50% nên phải tranh vòng 2 vào ngày 25/10/2026.

Flávio đang được đánh giá là ứng viên có lợi thế rõ rệt ở vòng 2, vì phần lớn phiếu của các ứng viên cánh hữu khác có xu hướng chuyển về phía ông. (hình 1)

Nếu Flávio Bolsonaro thắng cử vòng 2, thì coi như cánh hữu đã giải trừ được hoạ cộng sản và chiếm tuyệt đại đa số ở châu Mỹ Latin. Cũng từ cuộc bầu cử hôm qua, cánh hữu đã chiếm đại đa số của cả Thượng viện lẫn Hạ viện Brazil.

Có một thực tế được nhiều người chỉ ra rằng từ khi chính quyền Trump cắt USAID thì làn sóng cánh hữu mới trỗi dậy mạnh mẽ như vậy. Đơn giản là cánh tả không còn được nguồn tiền từ USAID để chi cho các cuộc vận động, các cuộc lật đổ cánh hữu hay các nghị trình tả phái nữa.

Như thông tin công khai cho thấy USAID đã tăng hơn gấp đôi ngân sách chi cho Brazil, ngay sau khi ông Jair Bolsonaro (cha của Flávio) đắc cử tổng thống năm 2018, khoản ngân sách gia tăng này của USAID được rót vào các dự án nhằm mục đích làm suy yếu ông Bolsonaro, thay vì giải quyết các nhu cầu phát triển thực tế tại Brazil. (hình 2)

Với số tiền dồi dào từ USAID, thì việc lật đổ một tổng thống hay dìm một ứng viên cánh hữu xuống bùn là chuyện dễ, đặc biệt là tại Mỹ Latin. Mike Benz, nhà bình luận chính trị Mỹ, cựu quan chức Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ và là Giám đốc Điều hành của tổ chức Foundation for Freedom Online (FFO) đã nhiều lần trong suốt nhiều năm chứng minh chuyện này.

Mike Benz cho rằng tiền viện trợ từ USAID suốt nhiều năm nhằm xây dựng mạng lưới ảnh hưởng, kiểm soát thông tin và can thiệp vào chính trị nội bộ của các nước khác. Benz tuyên bố: “Nếu không có USAID, Jair Bolsonaro vẫn là tổng thống Brazil và Brazil vẫn có internet tự do, cởi mở”, không như thời Lula.

Từ đầu năm 2025, sau khi Hoa Kỳ cắt mạnh ngân sách của USAID, châu Mỹ Latin đã chứng kiến hàng loạt chiến thắng của các ứng viên cánh hữu trong các cuộc bầu cử tổng thống, gồm:

Ecuador (Daniel Noboa tái đắc cử)

Bolivia (Rodrigo Paz)

Honduras (Nasry Asfura)

Chile (José Antonio Kast)

Costa Rica

Peru (Keiko Fujimori)

Colombia (Abelardo de la Espriella)

Như vậy, việc cắt nguồn tài trợ của USAID đã làm suy yếu trầm trọng mạng lưới tổ chức xã hội dân sự, NGO và các chương trình của tả phái. Điều này rõ ràng cũng đã chặt đứt tầm ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc tại khu vực này.

Trong một loạt các nước ngả về cánh hữu trên còn chưa kể đến Venezuela, nay coi như đã thuộc quyền kiểm soát hoàn toàn của Mỹ, Trung Quốc bị hất cẳng khỏi xứ này chỉ trong một đêm. Panama thì quá nhỏ để tính, nhưng cũng đã loại trừ ảnh hưởng của Trung Quốc tại kênh đào quan trọng này.

Vì thế, nếu có thêm Brazil, nước lớn nhất Mỹ Latin, đông dân nhất, kinh tế lớn nhất khu vực thì cánh hữu sẽ kiểm soát gần như toàn bộ các nền kinh tế chủ chốt và các dải đất liền mạch từ bờ Đại Tây Dương sang Thái Bình Dương.

Các chính quyền cánh tả truyền thống còn lại trong khu vực (như Paraguay hay Bolivia) sẽ rơi vào tình thế bị cô lập hoàn toàn về mặt địa-chính trị và chịu áp lực kinh tế, ngoại giao rất lớn từ các nước láng giềng xung quanh.

Những chuyển biến đậm nét trên cho thấy nó là một phần của sự thành công "Học thuyết Donroe - Donroe Doctrine" (Donald Trump + Monroe), học thuyết Monroe vốn khẳng định Tây bán cầu là khu vực ảnh hưởng của Mỹ, không cho phép các cường quốc bên ngoài can thiệp.

Thay vì các chương trình viện trợ kinh tế hay thúc đẩy dân chủ đa phương kiểu cũ của các chính quyền tiền nhiệm, học thuyết "Donroe" tập trung hoàn toàn vào an ninh và lợi ích cốt lõi của Mỹ.

Theo cách hiểu hiện nay, Donroe Doctrine gồm các yếu tố chính:

-Tái khẳng định vị thế thống trị của Mỹ ở Tây bán cầu.

-Ưu tiên chống tội phạm xuyên quốc gia (đặc biệt là các cartel ma túy).

-Hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc và Nga trong khu vực.

-Ủng hộ các chính phủ thân Mỹ, cánh hữu.

Điều thấy rõ nữa là một liên minh gồm 15 quốc gia Mỹ Latinh đã gia nhập khối "Shield of the Americas" nhằm mục tiêu chống lại các tập đoàn ma túy và băng đảng tội phạm (hình 3).

Ít nhất đã có 4 quốc gia gồm Colombia, Guatemala, Honduras và Ecuador đã chấp thuận để lính Mỹ phối hợp tác chiến hoặc tiến hành các chiến dịch quân sự trực tiếp của Ngũ Giác Đài ngay trên lãnh thổ của họ.

Và khác hoàn toàn với các giai đoạn lịch sử trước, "Học thuyết Donroe" hiện nay đã loại bỏ hoàn toàn các lý thuyết lý tưởng hóa hay ngụy trang bằng việc "thúc đẩy dân chủ".

Chính quyền Trump công khai thực thi quyền lực thông qua đòn bẩy kinh tế (áp thuế, tài trợ có điều kiện) và sẵn sàng can thiệp quân sự đơn phương để giành quyền kiểm soát tối cao đối với tài nguyên, biên giới và an ninh trong "sân sau" của mình.

FB Uyen Vu