title

Chữ nghĩa thời nay

Lứa tuổi của tui được liệt vào thế hệ trước. Tui được đi học cách đây đã lâu lắm rồi. Hồi đó Thầy Cô dạy môn Quốc Văn dạy kỹ lắm. Kỹ từng chút về lỗi chính tả, từng dấu chấm dấu phết, kỹ từng lỗi văn phạm, kỹ từng chữ về cách sử dụng từ ngữ….

Thầy Cô còn dạy hãy giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt.

Chúng tôi, ai cũng cố gắng nhớ lời Thầy Cô. Tui còn nhớ tới những chi tiết rất nhỏ trong nhiều bài học. Thí dụ tên người, tên địa danh thì luôn phải viết hoa. Không được viết tắt những chữ không được phổ biến (nếu phải nhắc đi nhắc lại một cụm từ nào đó trong một bài viết thì “được quyền” viết tắt với điều kiện có mở ngoặc đơn để ghi chú cho người đọc hiểu). Còn khi viết thế kỷ thứ mấy thì con số phải được viết bằng số La Mã sau chữ thế kỷ. Thí dụ: thế kỷ XV chẳng hạn. Khi đó dù không có chữ “thứ” trước số XV chúng ta vẫn đọc là thế kỷ thứ mười lăm. Còn nếu viết bằng số bình thường thì phải ghi chữ “thứ” trước con số. Thí dụ: Thế kỷ thứ 15.

Loáng một cái mấy chục năm trôi qua…. Chữ nghĩa bây giờ được sử dụng một cách vô tội vạ, đọc mà thấy hồn vía giật tanh tách. Thí dụ một bữa tiệc linh đình thì được nhiều người nói là “ăn hoành tráng”. Còn tên người, danh từ riêng hoặc tên địa danh thì rất nhiều người viết thường không viết hoa khiến người đọc phải khựng lại một hồi mới hiểu được ý nghĩa của câu văn. Đã vậy còn gặp những chữ viết tắt theo ý riêng của người viết thì phải căng con mắt ra mà đọc và xé cái não ra để suy nghĩ rất mất thì giờ may ra mới hiểu được.

Chưa kể có nhiều từ ngữ được sử dụng lộn tùng phèo về ngữ nghĩa, nhưng lâu rồi thành quen nên những từ ngữ đó được mặc nhiên công nhận.

Tui có lụm được một số từ ngữ. Xin đưa ra đây để cùng “mua vui cũng được một vài trống canh”.

Thí dụ:

1/ Em sẽ THIẾT KẾ một buổi gặp mặt cho anh/chị với ông A.

2/ Vô quán ăn, khách chưa có chỗ ngồi. Người phục vụ nói:”Em sẽ CƠ CẤU cho anh hai ghế.”

3/ Người nầy quánh người kia thì được nói là “Thằng A TÁC ĐỘNG VẬT LÝ lên đầu thằng B.”

4/ Nghỉ làm việc theo quy định thì được nói là NGHỈ CHẾ ĐỘ.

5/ Nhà giàu có hoặc khá giả gọi là NHÀ CÓ ĐIỀU KIỆN.

6/ Một người nghèo nào đó được vay tiền ngân hàng thì gọi là TIẾP CẬN NGUỒN VỐN. (Trong khi chữ tiếp cận được dùng trong trường hợp tiếp cận mục tiêu, một nơi chốn nào đó).

7/ Rồi từ đâu không biết, bỗng dưng xuất hiện chữ bức xúc để thay thế cho tất cả những khái niệm về sự giận dữ hoặc không hài lòng. Trong khi về trạng thái tâm lý nầy có nhiều mức độ khác nhau. Từ trạng thái không hài lòng dẫn tới bực mình, dần dần tới ghét, căm t.h.ù… vân vân, cuối cùng tất cả những trạng thái tâm lý đó được gọi chung là bức xúc. 

8/ Chữ hoàn cảnh để chỉ cho tình thế mà một người nào đó đang gặp phải chuyện không may hoặc đáng thương. Thí dụ: Chị B đang rơi vào hoàn cảnh rất là bi đát.

Nhưng “ngôn ngữ mới” bây giờ thấy ai đó rơi vào hoàn cảnh éo le chẳng hạn thì nhiều người cho rằng “Anh ấy rất là hoàn cảnh.”

9/ Chữ tâm trạng thường được dùng để chỉ trạng thái tình cảm của ai đó. Ngày nay chữ tâm trạng lại được nhiều người thay cho một thái độ không vui hoặc băn khoăn suy nghĩ của ai đó. Thí dụ: Anh ấy rất là tâm trạng.

10/ Ngày xưa còn có Câu Lạc Bộ Bơi Lặn Dưới Nước Bến Nghé nữa! Nghe sao mà dài dòng, từ ngữ bị sử dụng rườm rà. Trời đất quỷ thần ơi! Mắc cái chi mà phải ghi rõ là đã bơi thì phải lặn? Lại phải lặn dưới nước chớ không được lặn trên khô. Chi bằng cứ ghi đơn giản hai chữ Hồ Bơi rồi ai muốn bơi thì bơi, muốn lặn thì lặn - không lặn cũng không sao. Không ai bị bắt nằm dài ra phạt trăm hèo vì bơi mà không lặn. Rồi ai muốn tắm khô thì tắm, muốn tắm ướt thì cứ tha hồ.

11/ Về hưu thì chỉ dùng một chữ gọn lỏn là “về”.

12/ Ăn ở tiệm xong, gọi tính tiền thì nói là “thanh toán” nghe mà tóc tai dựng ngược vì tưởng….

Tui không phải là người giỏi về ngôn ngữ nên cách phân tích của tui chỉ theo suy nghĩ cảm tính của riêng tôi nên có thể có nhiều chỗ không chính xác. Đó chỉ là cảm nhận của riêng tôi vì thấy nhiều chuyện ngược ngạo với những gì tui đã được học và ngược với những gì được quy định trước đây.

Nếu có gì sơ xuất xin các bậc giàu chữ nghĩa bỏ qua cho và góp ý thêm. Rất chân thành cảm ơn.

Đừng coi thường những lỗi trên đây nếu chúng ta muốn giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

Xuan Huong