title

Quê hương Canada

Có những tình cảm mình mang theo suốt mấy chục năm mà không hề biết nó đã bén rễ sâu đến mức nào, cho đến một ngày chỉ một câu nói của ai đó vô tình chạm đúng chỗ đó, mình mới nhận ra.

Hôm nay, có người đọc những bài tôi dẫn chứng những bản tin và phê bình chính sách thân Trung Cộng của đảng phái đang cầm quyền Canada rồi hỏi: “Cô không hài lòng với Canada thì phải? Cô có ý định rời khỏi Canada và định cư ở một nước khác như Mỹ chẳng hạn?”

Tôi hơi sốc khi đọc comment này và nước mắt bất ngờ tuôn xuống. Không phải vì tôi không chấp nhận nổi một ý kiến trái chiều, mà bởi câu hỏi ấy bỗng đưa tôi trở về những năm đầu tiên của cuộc đời mình trên đất Canada, khi tôi chỉ là một cô bé nhập cư bước vào trường trung học với vốn tiếng Anh còn vụng về và một tương lai hoàn toàn xa lạ phía trước.

Tôi vẫn nhớ 8:15 mỗi sáng, tiếng nhạc O Canada vang lên khắp trường. Nếu đã vào lớp, chúng tôi đứng lên, nếu còn đang ngoài hành lang, tất cả đều dừng bước và nghiêm trang đứng yên tại chỗ cho đến khi quốc ca kết thúc.

“O Canada! Our home and native land!

True patriot love in all of us command…”

Ngày ấy tôi chưa thuộc hết lời để hát theo trọn bài và cũng chưa hiểu hết những chữ mình đang hát. Một đứa trẻ vừa rời Việt Nam, còn nhớ quê cũ da diết làm sao biết được rằng hai chữ “our home” rồi sẽ theo mình suốt nhiều năm sau, và mảnh đất xa lạ dưới chân rồi sẽ có ngày trở thành quê hương.

Canada đối với tôi từ lâu không còn đơn thuần là nơi mình chọn để sinh sống, mà là nơi đã đón một cô bé nhập cư vào trường học, cho cô bé ấy cơ hội trưởng thành và xây dựng cuộc đời. Lớp 10, môn Civics and Citizenship (Giáo dục Công dân) lại dạy cô một điều vô cùng quan trọng về ý nghĩa của tự do rằng một công dân có quyền yêu đất nước mình nhưng vẫn có quyền không đồng ý, chất vấn và phê bình chính phủ được hình thành thông qua tiến trình dân chủ để thay mặt người dân điều hành đất nước. Chính phủ được trao quyền để quản trị quốc gia trong một thời gian nào đó, chứ không được trao quyền để trở thành quốc gia.

Có lẽ vì tôi từng sinh ra ở một nơi mà người ta đã quá quen với việc đánh đồng đất nước với chính quyền, dân tộc với đảng cầm quyền, nên tôi càng hiểu giá trị của sự khác biệt ấy. 

Ở Canada, tôi học được rằng phản đối một thủ tướng không có nghĩa là phản quốc Canada, bỏ phiếu chống một chính phủ không có nghĩa là quay lưng với quê hương, và lên tiếng khi mình tin đất nước đang đi sai hướng khi để đảng cộng sản Trung cộng dùng tiền thao túng thương mại, bại hoại các chính trị gia, len lỏi vô bộ giáo dục nhồi sọ thế hệ trẻ bằng lịch sử sai lệch, ăn cắp trí tuệ sáng tạo, phát minh của Canada không phải là phản bội, mà chính là quyền căn bản của người công dân.

Thật ra, nước Mỹ đã từng mời gọi tôi nhiều lần trong cuộc đời. Thuở còn làm ở TD Bank, một người đồng nghiệp cũ sang San Francisco rồi gọi về rủ tôi qua đó, vì cùng một công việc nhưng lương cao hơn và cơ hội cũng rộng hơn. Tôi đã không đi.

Thuở anh Việt Dzũng còn sống, anh từng đề nghị tôi hát cho anh nghe để anh giúp tôi bước vào con đường ca sĩ, nhưng tôi từ chối. Tôi nhắc anh nhớ chính anh từng nói trong một buổi hội thảo dành cho phóng viên SBTN rằng mỗi người phóng viên khi cầm microphone đi làm phóng sự cộng đồng hãy xem mình như một người chiến binh đang cầm súng bảo vệ tiếng nói tự do. Tôi nói với anh: “Em muốn làm điều đó hơn là làm ca sĩ.”

Sau này, trong một buổi ăn trưa, đạo diễn Nguyễn Đức cũng nói rằng với nghề nghiệp của tôi, nếu sang Mỹ sống thì con đường phát triển sẽ rộng hơn. Anh nói đúng, bởi thị trường lớn hơn, cộng đồng người Việt đông hơn và cơ hội dành cho truyền thông, điện ảnh cũng nhiều hơn. Rồi khi Anh Lân VietTV mời tôi cộng tác vv…Nhưng tôi vẫn ở lại Canada.

Ngày ấy tôi chưa bao giờ nghĩ việc ở lại của mình có gì đặc biệt. Tôi chỉ lựa chọn theo cảm giác rằng đây là nơi tôi muốn sống, muốn trở về sau những chuyến đi và muốn gầy dựng cuộc đời. Mãi đến hôm nay, khi một người hỏi tại sao tôi không rời Canada nếu viết bài phê bình chính phủ, tôi mới nhìn lại và nhận ra rằng trong đời mình đã có nhiều lần có thể đi, nhưng lần nào tôi cũng chọn ở lại.

Không phải vì nước Mỹ không tốt, cũng không phải vì Canada đã cho tôi mọi thứ tôi mong muốn. Canada không hoàn hảo, và chính vì không hoàn hảo nên đất nước này cần những công dân dám nói khi họ nhìn thấy điều cần phải thay đổi.

Tôi không phải một người khách trọ trên đất Canada để mỗi khi không đồng ý với người đang điều hành đất nước thì phải cuốn gói để ra đi. Tôi là một công dân Canada, và tôi có quyền quan tâm đến tương lai của quê hương mình bằng chính tiếng nói của mình. Dù một con én không làm nên mùa xuân, nhưng nếu con én nào cũng nghĩ rằng một mình mình chẳng thay đổi được gì và thôi không cất tiếng hót, thì bầu trời sẽ chẳng bao giờ báo hiệu mùa xuân.

Hôm nay, trong lúc nước mắt chảy xuống, tôi lại nhớ cô bé năm nào đứng yên giữa hành lang lúc 8:15 sáng, nghe quốc ca vang lên và hát những lời mà khi ấy chưa đủ tuổi đời để hiểu:”O Canada, we stand on guard for thee.”

Bao nhiêu năm sau, tôi mới hiểu rằng “đứng lên bảo vệ Canada” không có nghĩa là bảo vệ một chính phủ khỏi những lời chỉ trích, mà là bảo vệ những giá trị khiến Canada trở thành một đất nước tự do, dân chủ, pháp quyền và quyền của công dân được nói với nhóm người được trao quyền điều hành đất nước rằng họ đang đi ngược lại với nguyện vọng của người dân không muốn bị Tàu Cộng xỏ mũi.

Có những tình yêu không cần phải gọi tên mỗi ngày hay hô hào với những lời lẽ đao to búa lớn gì. Nó chỉ âm thầm lớn lên qua năm tháng, qua những buổi sáng 8:15, qua mái trường, công việc, gia đình, những lần đứng trước một ngã rẽ rồi cuối cùng vẫn chọn quay về. Để rồi một ngày, chỉ vì có người hỏi “Sao không rời Canada?”, tôi mới biết tại sao một người lì lợm, cứng cỏi như tôi đã khóc…

Bởi đến lúc ấy tôi mới nhận ra, cô bé nhập cư năm nào đã không còn chỉ sống ở Canada nữa. Canada đã trở thành quê hương trong tim cô từ rất lâu rồi.

Thanh Tam