title

Giáo sư Nguyễn Hữu Xương( 1933 - 2026)

Nguyễn Hữu Xương là một nhà vật lý và vật lý sinh học người Việt-Mỹ, được biết đến là một trong những người tiên phong trong lĩnh vực tinh thể học protein và hình ảnh sinh học. Ông sinh năm 1933 tại Việt Nam.

Sau khi Việt Nam bị chia cắt vào năm 1954, gia đình ông chuyển vào miền Nam Việt Nam, và ông tiếp tục con đường học vấn tại Pháp. Sau đó, ông sang Hoa Kỳ vào cuối những năm 1950 để tiếp tục việc học và nghiên cứu khoa học. Ông theo học tại Đại học California, Berkeley và nhận bằng Tiến sĩ Vật lý vào năm 1962.

Nguyễn Hữu Xương có nền tảng học vấn rộng về kỹ thuật, toán học và vật lý. Ông nhận bằng cử nhân kỹ thuật điện tại Pháp, bằng thạc sĩ kỹ thuật điện vào năm 1957, bằng thạc sĩ toán học tại Đại học Paris vào năm 1958, và bằng Tiến sĩ Vật lý tại Đại học California, Berkeley vào năm 1962.

Ông bắt đầu sự nghiệp tại Đại học California, San Diego vào năm 1962 và sau đó trở thành một giáo sư xuất sắc. Một trong những thành tựu lớn nhất của ông là ở tuổi 42 vào năm 1975, ông phát triển công nghệ phát hiện tia X, được gọi là “Xuong Machine”. Công nghệ này giúp tăng đáng kể tốc độ và độ chính xác trong việc xác định cấu trúc ba chiều của protein. Công trình của ông đã giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về protein và hỗ trợ nhiều nghiên cứu trong y học, sinh học và phát triển thuốc.

Trong suốt sự nghiệp, Nguyễn Hữu Xương đã nhận được nhiều giải thưởng và danh hiệu, bao gồm Guggenheim Fellowship năm 1965, NATO Senior Fellowship năm 1977, UCSD Chancellor's Associates Award năm 1992, và Charles E. Supper Award năm 2004 vì những đóng góp tiên phong trong công nghệ phát hiện tia X. Ông cũng có những đóng góp quan trọng cho kính hiển vi điện tử và công nghệ hình ảnh sinh học.

Giáo sư Nguyễn Hữu đã qua đời ngày 11 tháng 5 năm 2026, hưởng thọ 92 tuổi. Theo cáo phó của gia đình, ông qua đời tại San Diego, California, Hoa Kỳ, trong vòng tay yêu thương của gia đình. 

Ông được nhớ đến không chỉ bởi những đóng góp lớn cho khoa học mà còn bởi vai trò nhân đạo, đặc biệt là việc cùng cộng sự thành lập Ủy ban Báo Nguy Giúp Người Vượt Biển (Boat People SOS) và tham gia cứu giúp thuyền nhân Việt Nam.