title

Vụ "Cây 55 ở Hà Nội" có vẻ đang nguội dần

Một website lập ra để giúp người ta đặt hoa tưởng niệm online cũng bị tấn công spam và phải đóng lại. Nhưng dù nguội nó cũng đã được truyền thông quốc tế tường thuật.

Dưới đây là bài viết của New York Times đăng ngày 20/8/2026:

Tại Cây số 55, thế hệ Gen Z Việt Nam đòi hỏi giới đặc quyền phải chịu trách nhiệm.

Người trẻ đang lên tiếng đòi công lý sau khi một cựu quan chức Đảng Cộng sản gây tai nạn xe hơi khiến một nữ sinh thiệt mạng. Phản ứng của chính quyền đã khiến nhiều người bất ngờ.

Bài của Damien Cave - Tường thuật từ Hà Nội

Một cô gái trẻ mặc áo hoodie đỏ, đeo kính râm to bản dừng xe máy ngay trước Cây Số 55 trên phố Nguyễn Huy Tự, trung tâm Hà Nội. Cô chụp một tấm ảnh bằng điện thoại, rồi nhìn lại cái cây lần nữa. Cô nán lại với vẻ thách thức.

Không ai khác đậu xe ở đó vào giờ trưa thứ Ba. Trước mặt cô là những người đàn ông lặng lẽ đi thành từng cặp, phảng phất dáng vẻ của lực lượng an ninh mặc thường phục, giày tây kiểu cán bộ cấp trung, kính phi công.

Cây Số 55, như hầu như ai cũng biết, là nơi nữ sinh 18 tuổi Đỗ Ngọc Phương Thùy (được biết đến nhiều hơn với tên Mina) cùng cha mình bị một chiếc BMW tông trúng. Cô qua đời sau khi bị hất văng khỏi xe máy, chỉ vài ngày trước kỳ thi đại học. Đó là chuyện xảy ra 15 tháng trước.

Tôi có mặt ở đó tuần này để xem liệu hoa còn được mang tới hay không, những bó hoa rực rỡ mà giới trẻ vẫn liên tục gửi đến, chụp ảnh rồi chia sẻ lên mạng xã hội. Những bó hoa mà cảnh sát mới đây đã dọn đi. Và nếu không khí có vẻ căng thẳng vì sự vắng mặt của chúng, thì điều đó hoàn toàn có lý do.

Tối thứ Hai, sau khi làn sóng phẫn nộ và sáng tạo của Gen Z đẩy “Cây Tưởng Niệm Số 55” (hay còn gọi là “Cây Công Lý”) trở thành tâm điểm dư luận, đài truyền hình quốc gia đã chính thức xác nhận điều mà nhiều người từ lâu đã khẳng định: cựu quan chức Đảng Cộng sản Nguyễn Sỹ Cương chính là người cầm lái chiếc BMW đó.

Bản tin cho biết ông Cương, từng là Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội đến đầu năm nay, đã gây tai nạn vì lái xe sai phần đường. Bản tin cũng nói ông không bị truy tố vì đã bồi thường cho gia đình nạn nhân và phía gia đình chọn không đề nghị khởi tố. Trong phóng sự, người cha của nạn nhân (gương mặt được làm mờ) [*đúng hơn là quay đi] kêu gọi mọi người “cho qua”. Bản tin không hề nhắc đến việc vợ ông Cương hiện là Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Nhiều người cho rằng chính vị thế quyền lực của họ đã khiến vụ này bị che giấu khỏi công chúng trong thời gian dài.

Tuy nhiên, trong một nhà nước độc đảng mà các học giả Harvard từng mô tả là “đàn áp nhưng biết phản hồi”, việc chính thức thừa nhận trách nhiệm như vậy là một sự nhượng bộ đáng chú ý trước áp lực dư luận. Bản tin cảnh báo về “những kẻ cơ hội lợi dụng sự việc trên mạng xã hội”, phản ánh mối lo ngại sâu sắc của chính quyền trước một phong trào giới trẻ bất ngờ đòi hỏi trách nhiệm giải trình, đúng vào lúc các nhà lãnh đạo đang tập trung vào tăng trưởng kinh tế.

Sự việc càng trở nên nhạy cảm hơn khi nó diễn ra sau làn sóng Gen Z lật đổ lãnh đạo ở Nepal, thách thức chính quyền tại Indonesia và tiếp tục làm rung chuyển cấu trúc quyền lực ở Ấn Độ.

Theo một thông báo nội bộ được chia sẻ giữa các phóng viên, giới chức Hà Nội đã yêu cầu các cơ quan truyền thông nhà nước hạn chế đưa tin về các cuộc biểu tình “Gián” do giới trẻ dẫn dắt đang diễn ra ở New Delhi, vì lo ngại thông tin có thể “bị lợi dụng cho mục đích chống chính quyền”.

Dù vậy, ít nhất đến nay, những lời thừa nhận thận trọng trên truyền hình hôm thứ Hai chưa cho thấy dấu hiệu làm suy yếu làn sóng phản kháng trước điều mà nhiều người xem là tuyên truyền cẩu thả và sự bao che cho người có quyền lực.

Đến thứ Tư, các chuyên gia pháp lý cho rằng việc gia đình nạn nhân không đề nghị khởi tố không đồng nghĩa với việc họ có quyền quyết định ông Cương có bị truy tố hay không. Trên mạng, nhiều người ẩn danh cáo buộc đài truyền hình đã dùng AI để chỉnh sửa một văn bản chứng minh ông Cương đã vượt qua kiểm tra nồng độ cồn. Một số khác đặt nghi vấn liệu người xuất hiện trong phóng sự có thực sự là cha của nạn nhân hay không.

Những cáo buộc này chưa thể được kiểm chứng độc lập. Đài truyền hình không phản hồi yêu cầu bình luận. Khi được liên lạc qua điện thoại hôm thứ Tư, ông Cương chỉ nói ngắn gọn “Tôi đang bận, không nói chuyện được” rồi cúp máy.

Đến giữa buổi chiều cùng ngày, phiên bản gốc của bản tin đã biến mất khỏi YouTube. Sự phẫn nộ của công chúng không chỉ dừng lại ở vụ tai nạn. Nó phản ánh một bất mãn sâu rộng hơn với tham nhũng, đặc quyền và những cơ chế che giấu thông tin phục vụ tầng lớp tinh hoa trong một xã hội đang thay đổi nhanh chóng, ngày càng phân hóa rõ rệt bởi tiền bạc và quan hệ chính trị.

Như một người bình luận viết trên Threads hôm thứ Tư: việc để ông Cương tránh được truy tố hình sự chỉ càng khẳng định rằng hệ thống pháp luật “tạo ra những kẽ hở để người giàu nhét tiền và quyền lực vào, còn người nghèo thì không thể”.

Sự giận dữ về việc ai có quyền kiểm soát cả hành vi lẫn tiếng nói cũng góp phần thổi bùng làn sóng phản đối. Thực tế, chính việc kiểm duyệt đã châm ngòi cho phong trào này.

Ngày 31/7, rapper MCK thông báo sẽ gỡ bỏ một số bài hát bị cơ quan quản lý văn hóa cho là dung tục khỏi album mới của mình. Đó là lúc vợ ông Cương, bà Lâm Thị Phương Thanh, Bộ trưởng Bộ Văn hóa từ tháng 4, trở thành đối tượng bị dư luận đặc biệt chú ý. Chỉ vài ngày sau, Threads bùng nổ với câu hỏi vì sao có quá ít thông tin công khai về vụ tai nạn ngày 30/5/2025 liên quan đến chồng bà.

Ngày 12/8, trang tin độc lập Luật Khoa đưa tin Nguyễn Sỹ Cương đã trở thành một trong những chủ đề nóng nhất trên Threads, với hơn một triệu bài đăng liên quan đến vụ việc.

Ngày hôm sau, một trang Facebook về chính trị Việt Nam đăng thông báo rằng chính quyền đã yêu cầu Facebook “liên tục chặn” ba bài viết của họ về Nguyễn Sỹ Cương.

Sau đó, một đoạn video an ninh từ tòa nhà gần hiện trường xuất hiện và lan truyền mạnh. Đoạn video cho thấy chiếc BMW tông vào cây, xe máy bị kẹt vào lưới tản nhiệt phía trước. Người đàn ông bước ra khỏi xe, dường như không bị thương, tiến về phía nơi Mina và cha cô nằm. Một người phụ nữ có ngoại hình rất giống bà Thanh bước ra từ ghế phụ. Bà rời hiện trường, rồi quay lại lấy thứ gì đó từ ghế trước trước khi bỏ đi.

Trong đoạn clip ngắn đó, cả hai người đều không vội vàng đến giúp đỡ nạn nhân.

Một làn sóng phẫn nộ mới lại bùng lên. Nhiều người trích dẫn Trại Súc Vật và Đấu Trường Sinh Tử, cáo buộc bà Thanh cố bảo vệ bản thân và chồng sau khi các lệnh gỡ bài lan rộng.

Meta không phản hồi yêu cầu bình luận. Báo cáo gần nhất của công ty cho thấy tình trạng kiểm duyệt ở Việt Nam gia tăng, với hơn 5.300 nội dung bị hạn chế trong sáu tháng cuối năm 2025 theo yêu cầu của Bộ Văn hóa và Bộ Công an.

Không nản lòng, mọi người tìm cách khác để bày tỏ nỗi buồn và sự giận dữ. Họ đặt hoa gửi đến chân Cây Số 55. Ảnh những bó hoa ngày càng chất cao được chia sẻ liên tục cho đến chiều 14/8, khi xuất hiện hình ảnh cảnh sát dọn hoa và vứt vào thùng rác.

Sau đó, cộng đồng Threads chuyển sang dùng ruy băng trắng buộc vào ba lô, biểu tượng cho những ước mơ dang dở của một học sinh. Cũng trong khoảng thời gian đó, một trang tưởng niệm ảo mang tên “Cây Tưởng Niệm Số 55” được tạo ra. Một trong những dòng lưu bút viết: “Yên nghỉ nhé, chị ơi. Chúng em Gen Z sẽ lo liệu mọi chuyện.”Cho đến nay, chính quyền vẫn chưa đề cập hay chặn truy cập trang này. [*hôm nay thì bị triệt rồi]

Không thể liên lạc với bà Thanh để xin bình luận. Cả bà và chồng đều không xuất hiện trong bản tin truyền hình nhà nước, điều mà một số người xem là biểu hiện của sự thiếu ăn năn. Trong khoảng trống đó, những lời chia sẻ ủng hộ Mina và lời kêu gọi trách nhiệm giải trình vẫn tiếp tục lan rộng" (hết).

*Dù vậy liệu GenZ có bỏ qua hay không? Hãy chờ xem.

FB Uyen Vu