title

Thêm 5 phút

"Ai cũng có giới hạn chịu đựng riêng, đừng thử thách sức bền của người khác bằng sự vô tâm lặp đi lặp lại."

Phòng cấp cứu Bệnh viện huyện Kr. 2 giờ chiều. Ngoài trời nắng chói chang, gắt như đổ lửa.

Bé T. 8 tuổi được bố vác trên vai chạy xộc vào. Thằng bé ướt sũng, người mềm oặt, môi tím đen, bụng trương phình.

"Trời ơi ... trời ơi... con tôi. Con tôi mất rồi bác sĩ ơi... làm ơn cứu con tôi." - tiếng người mẹ chạy theo phía sau, gào lên đứt quãng, rồi ngã quỵ xuống nền gạch.

Bác sĩ Hoa 26 tuổi lao ra đón. Hoa mới về huyện được ba tháng sau 6 năm học ở Sài Gòn. Ở thành phố, cô quen với máy monitor, với đầy đủ trang thiết bị, với ê-kíp cáp cứu 4-5 người, có bác sĩ gây mê sẵn sàng ứng cứu. Ở đây, khoa cấp cứu chỉ có một máy sốc điện cũ, một bóng Ambu, đèn đặt nội khí quản, hai cái monitor, một máy thở nhỏ và hai điều dưỡng.

Bác sĩ Hoa quỳ xuống sàn, khám cho bé ngay trên cáng. Không thở. Không mạch cảnh. Đồng tử giãn.

"Ngưng tim do đuối nước, chuẩn bị cấp cứu ngừng tim!" - Hoa hét to, giọng lạc hẳn đi vì hồi hộp.

Y tá Nam 24 tuổi, cao to như vận động viên, cũng mới ra trường 1 năm, lập tức quỳ gối ép tim. Mồ hôi Nam túa ra ướt đẫm lưng áo. Hoa bóp bóng, mỗi lần bóp là một lần cô phải dùng hết sức hai bàn tay vì van bóng hở.

Cả phòng cấp cứu nín thở. Chỉ nghe tiếng lồng ngực bé T. chạm xuống băng ca dưới tay Nam, tiếng bóng bóp phì phà của Hoa, và tiếng người mẹ gào khóc từng đợt không ngớt.

Đúng lúc đó, một người đàn ông trung niên, mặt đỏ bừng, nồng nặc mùi rượu, chạy xộc vào. Ông ta là bác họ của bé.

Hắn nhìn cảnh hai người trẻ tuổi đang ép tim, bóp bóng cho đứa cháu thì gầm lên:

"Trời đất ơi! Tụi bây làm cái gì vậy? Sao không dốc ngược nó lên, sốc cho nó ra nước? Để nước trong bụng nó vầy sao nó sống được hả? Học hành kiểu gì vậy?"

Tất cả im lặng.

Không ai trả lời. Hoa không thể trả lời. Trong đuối nước, cái chết không phải vì nước trong bụng, mà vì nước hít vào phổi, ngạt thở, thiếu oxy não. Dốc ngược, sốc bụng chỉ mất thời gian vàng cấp cứu, làm tăng nguy cơ sặc, thêm thiếu oxy não, chết nhanh hơn. Nhưng làm sao giải thích điều đó trong những giây phút thập.tử nhất sinh khi đứa bé đang giữa làn ranh sinh tử?

Sự im lặng của ê-kíp bị người đàn ông coi là thái độ lúng túng, là ngu dốt, là coi thường.

"Mày điếc à? Tao nói không nghe hả?" - hắn hùng hổ nhào tới, toan ôm xốc đứa bé đang được ép tim lên để vác lên vai chạy vòng quanh sân bệnh viện như dân gian thường làm.

Nam bỏ ép tim một giây, dùng thân mình chắn hắn lại: "Anh ơi, bình tĩnh, để tụi em làm, bé đang ngưng thở, làm chậm bé chết luôn đó anh!"

"Bình tĩnh cái con c. " - hắn văng tục, và BỐP! Một cú đấm trúng ngay sau vai Nam. Nam hơi lảo đảo. Cú đấm không mạnh nhưng đủ làm nhịp ép tim bị gián đoạn. Monitor vẫn là một đường thẳng.

Bên ngoài, mẹ bé thấy vậy lại càng hoảng, chuyển từ khóc lóc sang chửi bới: "Bệnh viện huyện giết người... Kêu xe chuyển con tui lên tỉnh ngay cho tui... Ở đây tụi nó giữ con tui lại thực tập nè... Tui kiện! Tui kiện hết cho coi..."

Bác sĩ Hoa tự nhiên thấy tai mình ù đi.Tay cô vẫn bóp bóng nhưng nước mắt đã ứa ra. Ở Sài Gòn, khi cấp cứu, người nhà chỉ đứng ngoài cửa kính. Ở đây, người nhà đứng sát bên, có thể nắm áo, có thể tấn công nhân viên, và cô không được bảo vệ. Bảo vệ của bệnh viện lại vừa chạy lên khoa trên. Cô vừa là bác sĩ, vừa là người sẽ phải chịu đòn.

Cô, bác sĩ mới 26 tuổi, thân con gái một mình ở huyện lạ, lương chỉ 7 triệu bèo bọt, trực 3 đêm một tuần, vừa mới bị chính mẹ của đúa bé mình đang cố cứu sống chửi là "đồ giết người".

Cánh cửa phòng trực cấp cứu bật mở. Bác sĩ Trưởng khoa - bác sĩ Y Ngơn - bước ra. Ông 59 tuổi, người Ê Đê, râu tóc bạc phơ, bụng to, đi dép tổ ong. Ở huyện này, không ai không biết ông. Ông đỡ đẻ cho nửa cái huyện, ông đã khâu vết chém cho vô số những vụ say rượu nửa đêm, ông đã ở đây 32 năm, từ khi bệnh viện chỉ là cái trạm xá lợp tôn. Ông sắp về hưu.

Ông không quát tháo.

Ông chỉ đặt một tay lên vai gã đàn ông đang hung hăng, tay kia kéo nhẹ chị mẹ đang ngồi bệt dưới đất.

"Thằng K’Brăk, mày say rồi. Đây là cháu mày, để bác sĩ Hoa nó cứu. Mày đánh nó, nó gãy tay ai ép tim cho cháu mày? Mày muốn nó sống hay mày muốn nó chết?" - giọng ông từ tốn, tiếng Kinh lơ lớ nhưng dứt khoát như nhát chém.

Gã đàn ông khựng lại. Trước ông Ngơn, ai cũng nể.

Rồi ông quay sang người mẹ, ông quỳ xuống, ngang tầm mắt chị. Ông không dùng từ chuyên môn.

"Con à, con trai con uống nước no bụng rồi. Bây giờ tim nó đang ngủ vì ngạt. Bác sĩ Hoa đang thổi cho nó thở, chú Nam đang bóp cho tim nó đập lại. Nếu bây giờ mình dốc nó lên, sốc bụng, nước trong bụng nó trào lên họng, nó mà sặc là nó đi luôn, không cứu được nữa. Bình tĩnh chờ thêm 5 phút nữa đi, con sẽ thấy, nó vẫn còn cơ hội. Giờ mà lấy xe chở nó lên tỉnh, nó chết chắc. Già thề."

5 phút. Đó là một lời hứa đánh cược bằng uy tín cả đời người.

Người mẹ nức nở gật đầu. Gã bác họ cũng lùi ra góc phòng, cúi gằm, miệng vẫn lầm bầm.

Ông Ngơn không đứng ngoài. Ông chen vào, thay vị trí Nam đã mỏi nhừ tay. Ông ép tim. Nhịp ép của ông không nhanh, không màu mè, nhưng sâu, đều, và bền bỉ của người đầy kinh nghiệm. Hoa nhìn ông, như được tiếp thêm năng lượng.

"Adrenalin!" - Hoa nói.

"Có rồi!" - cô điều dưỡng đã pha sẵn.

Một phát,

Rồi hai phát.

Phút thứ 3, monitor vẫn thẳng.

Phút thứ 4, Nam đã quỳ xuống, lại tiếp tục ép tim thay ông Ngơn.

Phút thứ 5.

Một tiếng ọẹ rất nhỏ. Rồi một cái giật mình. Bé T. nôn ra một ngụm nước đục ngầu, rồi ho sặc sụa, rồi khóc ré lên - tiếng khóc tuy yếu ớt nhưng là tiếng khóc của sự sống. Monitor nhảy lên những đỉnh nhọn: 90, 110 nhịp/phút. Da bé từ tím chuyển sang hồng.

Hoa ngồi bệt xuống sàn, bóng Ambu rời khỏi tay. Cô khóc. Khóc vì tủi thân, vì lần đầu bị sỉ nhục, vì sợ hãi, vì vừa cứu sống được một đứa trẻ...

Người mẹ bò tới ôm con, rồi quay sang ôm chầm lấy chân ông Ngơn: "Con lạy bác, con lạy bác sĩ..."

Gã đàn ông khi nãy líu ríu: "Trời ơi cháu tôi sống rồi... sống rồi...xin lỗi, xin lỗi..."

Ông Ngơn đứng dậy, thở dốc, mồ hôi chảy ròng ròng trên khuôn mặt già nua. Ông vỗ nhẹ vai Nam: "Đau không?"

Nam lắc đầu, cố cười: "Dạ không sao bác."

Ông quay sang Hoa, vẫn đang ngồi bệt dưới đất: "Lau mặt đi cháu, bác sĩ thành phố mà khóc coi xấu lắm."

Đó là một buổi chiều bình thường cũng như nhiều buổi trực khác ở bệnh viện tuyến dưới. Ở đây, bác sĩ không chỉ chiến đấu với tử thần để cứu người, mà còn phải chiến đấu với sự thiếu thốn cố hữu, với sự mông muội và đôi khi cả bạo lực. Thiếu máy móc, thiếu người, thiếu thuốc men, và đôi lúc thiếu cả sự tôn trọng.

Ở đây, bác sĩ không chỉ cần giỏi chuyên môn, mà còn phải giỏi chịu đựng. Chịu đựng sự nghi ngờ cố hữu của người dân: "Bệnh viện huyện thì biết gì". Chịu đựng bạo lực - cú đấm vào vai y tá Nam hôm nay không phải là cú đầu tiên, và chắc chắn không phải cú cuối cùng. Chịu đựng những lời lẽ xúc phạm đầy tổn thương. Chịu đựng những lời hăm dọa kiện cáo nếu không "chuyển viện" - chuyển viện không đúng cách chẳng khác gì một con dao hai lưỡi, vì trên con đường 60km đất đỏ lên tỉnh, biết bao đứa trẻ đã chết vì bị lắc lư, vì ngưng tim lần hai trên xe không thể cấp cứu hiệu quả.

Và ở đây, thứ giữ cho cái bệnh viện này không sụp đổ, đôi khi không phải là phác đồ của Bộ Y tế, mà là uy tín của một ông bác sĩ già sắp về hưu, người đã dùng cả đời mình để đổi lấy 5 phút niềm tin của dân làng.

Tối đó, bé T. được chuyển lên khoa Nhi nằm thở oxy. Hoa ngồi viết bệnh án, tay vẫn còn run. Ở mục "Diễn biến", cô viết: "Bệnh nhi ngưng tim, ngưng thở do đuối nước ngọt. Cấp cứu thành công sau 7 phút."

Cô không viết về cú đấm, không viết về tiếng chửi, về 5 phút xin thêm của bác Ngơn. Vì những thứ đó, không có trong bệnh án. Nhưng nó sẽ đọng mãi trong lòng mỗi nhân viên y tế tuyến dưới, như một vết sẹo không bao giờ lành.

Thi Anh