title

Quyết liệt chống tham nhũng ở Iraq, "diễn biến hoà bình" mới của Hoa Kỳ tại Trung Đông

Rạng sáng hôm nay 28/06/2026 (giờ địa phương), Thủ đô Baghdad của Iraq chấn động "bất ngờ" bởi chiến dịch càn quét tham nhũng lớn nhất nhiều năm qua.

Lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ cùng xe bọc thép đã phong tỏa Vùng Xanh (Green Zone), tiến hành bắt giữ hàng chục chính trị gia và nghị sĩ đương nhiệm ngay tại nhà riêng.

Theo ghi nhận từ hãng thông tấn Reuters và Al Jazeera, vào khoảng 2:00 sáng, các đơn vị bọc thép nặng và xe tăng của Lực lượng Chống Khủng bộ Iraq (CTS) đã phong tỏa các cổng chính của Vùng Xanh. 

Tiếng động cơ hạng nặng và các cuộc áp sát vũ trang nhanh chóng biến khu vực ngoại giao kiên cố này thành một "chiến trường" thực sự.

Tuy nhiên, mục tiêu của chiến dịch không phải là Đại sứ quán Mỹ nằm ở phía nam khu vực này, mà là dinh thự của các quan chức quyền lực.

Chiến dịch mang mật danh "Giai đoạn 1" do đích thân tân Thủ tướng Ali al-Zaidi phối hợp cùng Hội đồng Tư pháp Tối cao chỉ đạo trực tiếp, bỏ qua lực lượng cảnh sát thông thường để tránh rò rỉ thông tin. Các nghị sĩ lọt vào tầm ngắm đều đã bị bãi bỏ quyền miễn trừ ngoại giao trước khi lệnh bắt giữ được thực thi.

Tính đến sáng cùng ngày, các nguồn tin an ninh xác nhận ít nhất 47 nghi phạm sừng sỏ đã bị bắt giữ. Trong đó, một danh sách chân dung 9 nhân vật cốt cán đang lan truyền rộng rãi trên truyền thông Iraq:

Đó là Muthanna al-Samarrai: Người đứng đầu Liên minh Sunni Azm quyền lực;

Ziyad al-Janabi: Nghị sĩ đương nhiệm; 

Bahaa al-Nouri: Nghị sĩ đương nhiệm; 

Hassan al-Khafaji: Nghị sĩ đương nhiệm; 

Mohammed al-Karbouli: Nghị sĩ đương nhiệm; 

Alaa Sukkar: Quan chức cấp cao; 

Mohammed al-Sayhoud: Cựu nghị sĩ; 

Abbas al-Sudani: Nhân vật thân cận với bộ máy cũ; 

Trung tướng Abdul Karim al-Sudani: Cựu Chánh văn phòng quân sự của cựu Thủ tướng Mohammed Shia al-Sudani. (hình 2)

Chiến dịch thanh lọc chấn động này là kết quả trực tiếp từ việc mở rộng điều tra cựu Thứ trưởng Bộ Dầu mỏ Adnan al-Jumaili, người bị bắt giữ vào tháng trước.

Sau khi bị thẩm vấn, al-Jumaili đã khai ra toàn bộ mạng lưới phân chia lợi nhuận bất hợp pháp từ ngân sách và dầu mỏ quốc gia. Cơ quan an ninh Iraq cũng đã tịch thu hơn $86 triệu đô tiền mặt và vàng được cất giấu từ đường dây này. Nhiều nghi phạm bị bắt giữ hôm nay được xác định có mối liên hệ tài chính chặt chẽ với các nhóm vũ trang ngầm.

Vị thủ tướng 41 tuổi Ali al-Zaidi, mới vừa nhậm chức vào giữa tháng trước (5/2026), đã cam kết sẽ giải quyết triệt để hai khối ung nhọt của Iraq: tham nhũng hệ thống và các nhóm vũ trang nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà nước. (hình 1)

Theo các nhà phân tích quốc tế tại The Arab Weekly, chiến dịch này phản ánh một cách can thiệp mới, tinh vi hơn của Mỹ tại Trung Đông. Thay vì đổ quân can thiệp trực tiếp, Washington hiện đang tập trung yểm trợ tình báo tài chính và củng cố thể chế cho các chính phủ đồng minh tự chủ.

Việc chặt đứt các nguồn tiền tham nhũng ngầm được xem là phương pháp hiệu quả nhất để làm suy yếu các lực lượng dân quân thân nước ngoài mà không cần xung đột vũ trang trực diện.

Đại diện Cơ quan Liêm chính Liên bang Iraq tuyên bố chiến dịch vẫn đang tiếp diễn và sẽ sớm mở rộng sang các tỉnh thành khác ngoài Baghdad.

Toàn bộ chiến dịch bắt giữ tại Vùng Xanh do Lực lượng Chống Khủng bố Iraq (CTS) thực hiện theo lệnh của tòa án bản địa. Mỹ chỉ đóng vai trò đồng minh chiến lược hỗ trợ từ xa.

Như vậy có thể thấy, Mỹ muốn biến Iraq thành một quốc gia Trung Đông có chủ quyền tự chủ, tự giải quyết các bất ổn nội bộ, từ đó giảm bớt gánh nặng chi phí quân sự cho Washington, thay vì can dự trực tiếp như tại Afghanistan.

Bằng cách ủng hộ chiến dịch của Thủ tướng al-Zaidi, Mỹ giúp Iraq cắt đứt dòng tiền bất hợp pháp chảy sang các nước láng giềng hoặc vào túi các nhóm vũ trang, từ đó làm suy yếu họ từ bên trong mà không cần nổ súng.

Chính vì có nhiều quan chức tham nhũng tại Iraq liên kết nhiều năm qua với các nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn. Và tham nhũng là nguồn tài chính nuôi sống các lực lượng này, Mỹ nhận ra tham nhũng hệ thống là nguyên nhân làm sụp đổ các chính phủ thân Tây Á, như trường hợp Afghanistan năm 2021.

Vì vậy, thay vì đổ quân yểm trợ, Mỹ chỉ cần trợ giúp kỹ thuật, chia sẻ thông tin tình báo tài chính để giúp chính quyền Iraq tự thanh lọc bộ máy.

FB Uyen Vu