title

Gập ghềnh đường gia nhập Liên Âu (EU) của Ukraine sau xung đột mới với Ba Lan

Con đường gia nhập Liên minh Châu Âu của Ukraine đang đối mặt với những rào cản lớn nhất và khó khăn nhất kể từ khi cuộc xung đột bùng phát mấy hôm nay.

Mặc dù Ukraine đã đạt được những bước tiến lớn như chính thức bắt đầu các cuộc đàm phán gia nhập vào giữa năm 2024, nhưng cuộc khủng hoảng ngoại giao chấn động vài ngày qua với Ba Lan, đồng minh chiến lược mang tính sống còn, đang đẩy tiến trình này vào nguy cơ bị đình trệ kéo dài nhiều năm.

Bốn lý do chủ yếu khiến con đường vào EU của Ukraine trở nên vô cùng mịt mờ:

Trước hết là quyền "Phủ quyết" (Veto) đanh thép từ Ba Lan và các nước láng giềng

Theo hiến chương của EU, việc kết nạp một thành viên mới bắt buộc phải nhận được sự đồng thuận tuyệt đối (100% phiếu thuận) từ tất cả các quốc gia thành viên hiện tại.

Lời đe dọa của Tổng thống Ba Lan: Ngay sau vụ Ukraine tôn vinh UPA và bị Ba Lan tước huân chương, Zelenskyy trả lại theo đường bưu điện, đồng thời nổ ra các chỉ trích... Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki tuyên bố cứng rắn rằng Ba Lan sẽ sử dụng quyền phủ quyết để chặn đứng hoàn toàn con đường vào EU của Ukraine nếu chính quyền Kyiv không chịu giải quyết dứt điểm các tranh chấp lịch sử và chấm dứt việc vinh danh lực lượng UPA.

Ba Lan không đơn độc. Ukraine vốn đã từng đối mặt với sự ngăn cản vào EU từ Thủ tướng Hungary Viktor Orbán và Thủ tướng Slovakia Robert Fico.

Hôm nay Chủ tịch Hạ viện Czech, ông Tomio Okamura, phát biểu: "Người Ba Lan đã quá ngán ngẩm việc nhà nước Ukraine chính thức đồng nhất mình với những kẻ cộng tác với phát xít, những kẻ từng sát hại người Séc, người Ba Lan và người Do Thái. Khi người Ba Lan phản đối điều này, người Ukraine lại bắt đầu lăng mạ họ một cách thô tục. Chúng tôi không muốn tài trợ cho một Ukraine công khai ủng hộ những kẻ từng cộng tác với Đức Quốc xã. Chúng tôi không muốn chấp nhận một quốc gia như vậy gia nhập EU và NATO!".

Việc có thêm một quốc gia có trọng lượng chính trị và quân sự lớn như Ba Lan và Czech gia nhập "phe phản đối" sẽ tạo thành một bức tường pháp lý không thể vượt qua đối với Ukraine.

Nếu Tổng thống Nawrocki hoặc một chính phủ Ba Lan trong tương lai quyết định ngăn chặn hiệp ước cuối cùng, nỗ lực gia nhập EU của Ukraine sẽ bị đình trệ vô thời hạn. Cũng cần biết thêm chỉ trong 10 tháng đầu nhậm chức, ông Nawrocki đã thực hiện số lượng quyền phủ quyết kỷ lục, lên tới 37 lần, đối với các vấn đề trong nước và các vấn đề liên quan đến EU.

Bên cạnh đó là sự rạn nứt niềm tin về mặt "Thể chế và Giá trị chung"

Gia nhập EU không chỉ là một thỏa thuận kinh tế, mà là sự hòa nhập vào một khối các quốc gia chia sẻ chung giá trị văn hóa, lịch sử và nhân quyền.

Việc Ukraine kiên quyết đặt chủ nghĩa dân tộc lên trên hết, bất chấp các khuyến cáo của phương Tây về quá khứ Thế chiến II, đã khiến giới chính trị Brussels thất vọng.

Nhiều nghị sĩ tại Nghị viện Châu Âu lo ngại rằng nếu kết nạp Ukraine vào thời điểm này, EU sẽ vô tình đưa vào hệ thống một "ngòi nổ" bất ổn sắc tộc và lịch sử mới, làm suy yếu sự gắn kết nội bộ của toàn khối.

Các sự kiện lịch sử là điều không thể chối cãi, và khi một quốc gia chính thức tôn vinh các nhóm có quá khứ đen tối như UPA và OUN-B, điều đó tạo ra sự mâu thuẫn gay gắt với các giá trị châu Âu hiện đại.

Chính vì lý do này mà vấn đề trên đã gây ra rạn nứt ngoại giao nghiêm trọng với Ba Lan, đồng thời trở thành rào cản lớn đối với tương lai của Ukraine tại phương Tây.

Việc tìm kiếm sự cân bằng giữa việc khơi dậy tinh thần thời chiến và đối mặt với những sự thật lịch sử đau lòng là một trong những thách thức lớn nhất mà Kiev đang phải đối mặt.

Mặc dù Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nhìn chung ủng hộ việc đưa Ukraine vào khối liên minh phương Tây, nhưng vấn đề vụ thảm sát Volhynia lại là vấn đề vượt lên trên các ranh giới đảng phái tại Ba Lan. Không một nhà lãnh đạo chính trị Ba Lan nào có thể dễ dàng phớt lờ việc tôn vinh lực lượng UPA.

Bằng cách đặt ra yêu cầu hòa giải lịch sử như một điều kiện tiên quyết không thể thương lượng để gia nhập EU, ông Nawrocki đã vạch ra một ranh giới rõ ràng: Kyiv buộc phải lựa chọn giữa quan điểm dân tộc chủ nghĩa về thời chiến và tương lai châu Âu của mình.

FB Uyen Vu