Tưởng Nhớ ‘Ông Xếp Lớn’ Người Úc Và Những Nẻo Đường Việt Nam

Greg Dodds (đứng thứ tư từ phải hàng dưới) chụp cùng nhân viên Phòng Thương Vụ Úc Việt Nam vào khoảng cuối thập niên 1990s

Cách đây vài năm, tin ông Gred Dodds qua đời ở tuổi 71 tại Perth (Úc Đại Lợi) được truyền đi nhanh chóng trong giới ngoại giao, thương mại Úc. Nhóm cựu nhân viên Austrade (Phòng Thương Vụ Úc) người Việt đang sống ở Sài Gòn, Hà Nội, Úc, Mỹ, Canada email thông báo cho nhau về sự ra đi của cựu tổng giám đốc Austrade vùng Đông Bắc Á, cùng hồi tưởng về một “ông xếp lớn” người Úc dễ thương, gần gũi, với tình yêu đặc biệt dành cho đất nước và con người Việt Nam.

Trên trang web của Austrade có nhắc lại về tiểu sử của Greg Dodds. Ông là nhà lãnh đạo có ảnh hưởng lớn đến hoạt động phát triển thương mại của Úc tại Châu Á, đặc biệt là vùng Đông Bắc Á với các thị trường xuất khẩu lớn như Trung Quốc, Nhật Bản, Đại Hàn, Đài Loan. Ông bắt đầu làm việc tại Austrade từ năm 1985 khi được bổ nhiệm làm Tham tán Thương mại Cao cấp tại Tokyo, phụ trách thị trường Nhật. Dưới thời ông, quan hệ thương mại Nhật- Úc phát triển mạnh mẽ. Đến giữa thập niên 1990s, ông trở thành Tổng Giám đốc Điều hành Austrade khu vực Đông Bắc Á, văn phòng cũng đặt tại Tokyo. 

Trong suốt nhiều năm làm việc tại Austrade, Greg được thủ tướng, doanh nhân, đồng nghiệp Úc đánh giá cao, kính trọng vì tầm nhìn và khả năng lãnh đạo xuất sắc. Ông là người góp công nâng tầm quan trọng của Austrade trong việc hỗ trợ phát triển xuất khẩu của Úc, đặc biệt ở Châu Á. Ông truyền cảm hứng cho những người làm việc chung với mình; giúp nhiều nhân viên phát huy hết tiềm năng cá nhân; khuyến khích mọi người suy nghĩ rộng hơn, sáng tạo hơn trong công tác xúc tiến thương mại. Ông về hưu khoảng giữa những năm 2000s.

Việt Nam thuộc khu vực Đông Nam Á cùng với Singapore, Mã Lai, Thái Lan…, là một sự phân chia hợp lý thường thấy về phương diện địa lý, kinh tế. Tuy nhiên, khi lên nắm vai trò lãnh đạo Austrade vùng Đông Bắc Á, Greg quyết định chuyển Việt Nam vào khu vực của mình. Lập luận của ông là Việt Nam có nền văn hóa giống với Trung Quốc, Nhật Bản, Đại Hàn. Dân tộc Việt Nam sử dụng đũa, chịu ảnh hưởng văn hóa Khổng Mạnh, có chữ Nôm cùng nguồn gốc với chữ Hán… Do có uy tín và tầm ảnh hưởng lớn, đề nghị của ông dễ dàng được chấp nhận. Về mặt thương mại, từ thời ông trở đi, người Việt Nam bắt đầu thấy thịt bò Úc, bò giống Úc, rượu Vang Úc xâm nhập mạnh mẽ vào thị trường. Học sinh Việt Nam bắt đầu chọn Úc để đi du học nhiều hơn. Còn trong nội bộ Austrade, do Việt Nam thuộc khu vực thị trường quan trọng nhất, cho nên nhân viên được hưởng nhiều ưu đãi hơn.

Đối với Austrade Việt Nam, ngoài vai trò là một ông “xếp lớn của vùng”, Greg còn có nhiều tình thân hơn. Ông từng phục vụ trong quân đội Úc 10 năm trong chiến tranh Việt Nam tại một đơn vị tình báo chiến trường. Vào năm 2019, ông hoàn tất và cho xuất bản cuốn hồi ký Ships in the Night, có nhắc đến giai đoạn này. Có lẽ đó là lý do chính khiến ông có cảm tình đặc biệt với Việt Nam. Đưa Việt Nam vào vùng Đông Bắc Á, Greg có cơ hội trở lại Việt Nam để làm việc, có dịp thăm lại khu vực chiến trường xưa ở Long Tân thuộc Bà Rịa Vũng Tàu, nơi quân đội Úc đóng quân trong thời chiến. Nghe nói ở Nhật, nhân viên Austrade cả Úc lẫn Nhật đều sợ ông như “sợ cọp”! Nhưng đến Việt Nam, ông xuề xòa, dễ dãi, thường hay nói chuyện với nhân viên người Việt.

Greg yêu văn hóa Việt Nam. Trong một lần tổ chức “team building” cho nhân viên Autrade Đông Bắc Á ở Nha Trang vào khoảng năm 2004, nhân viên Việt Nam với tư cách chủ nhà có thực hiện một hoạt cảnh Dân Ca Ba Miền trong tiệc khai mạc. Khi hát bài dân ca Miền Bắc Qua Cầu Gió Bay, nhân viên các quốc gia khác cử đại diện lên “cởi áo, cởi nhẫn, cởi nón cho nhau” để hiểu người Việt yêu nhau chia sẻ như thế nào. Dân ca Miền Trung là bài Lý Chiều Chiều để thấy giọng buồn xứ Huế. Dân Ca Miền Nam là bài Đèn Cao Châu Đốc, Gió Độc Gò Công; tất cả người tham dự được tập để cùng hát chung câu “Hò lơ, hó lơ, lắng tai nghe tiếng ai đang hò lờ…” Sau màn trình diễn này, Greg và nhân viên từ các quốc gia khác khen ngợi team Việt Nam giàu tinh thần văn hóa.

Austrade Việt Nam có văn phòng ở Hà Nội và Sài Gòn, nằm trong tòa đại sứ và tổng lãnh sự Úc. Trong những lần sang Việt Nam, Greg thường dành nhiều thời gian trong Sài Gòn hơn. Tôi là nhân viên của Autrade Sài Gòn từ năm 2001 đến 2006, cho nên có dịp gặp “xếp lớn” ở văn phòng. Tôi có một bộ bản đồ đường bộ quân sự bốn vùng chiến thuật rất chi tiết. Biết ông là cựu quân nhân Úc tham chiến ở Việt Nam, có lần tôi đem bản đồ vào cho ông xem. Ông rất thích, nhờ photo một bộ để giữ làm kỷ niệm. Cũng từ đó, ông biết tôi thích đi du lịch bằng đường bộ, đã đi qua rất nhiều tỉnh thành của Việt Nam, thích khám phá những khu vực xa xôi hẻo lánh. Ông nói để khi có dịp đi công tác ở Miền Nam, ông sẽ nhờ cùng tháp tùng bằng xe hơi thay vì đi máy bay như hầu hết các xếp Úc khác. Thế là hành trình trên những nẻo đường Việt Nam với ông “xếp lớn” cựu chiến binh Úc bắt đầu.

Khi chọn đường bộ để đi làm việc xúc tiến thương mại, Greg đề nghị nếu được thì chọn những tuyến đường đi qua những khu vực từng là chiến trường xưa. Đa số những đoạn đường này còn hoang sơ, chưa phát triển vào đầu thập niên 2000s. Có lần trong một chuyến đi công tác Miền Trung, các điểm đến làm việc là Đà Lạt, Ban Mê Thuộc, Đà Nẵng. Chúng tôi khởi hành từ Sài Gòn đi Đà Lạt qua quốc lộ 20; sau đó dùng quốc lộ 27 để đi Ban Mê Thuộc; rồi dùng quốc lộ 14 đi qua Pleiku, Kontum; theo quốc lộ 24 đổ từ cao nguyên xuống vùng đồng bằng Ba Tơ thuộc Quảng Ngãi; rồi theo quốc lộ 1 đến Đà Nẵng. Đó là một chuyến đi đáng nhớ, qua những đoạn đường hoang vắng tuyệt đẹp mà chính tôi cũng chưa từng đi qua. Quốc lộ 27 vào thời đó còn rất xấu, chưa được sửa chữa từ sau chiến tranh, nên rất ít xe cộ qua lại. Xe của Phòng Thương Vụ Úc là chiếc Toyota Land Cruiser mới toanh, biển số ngoại giao đỏ. Với chiếc SUV chuyên vượt địa hình này, hai thầy trò cùng bác tài rong ruổi qua những cánh rừng thông hoang sơ, có những đoạn qua những con suối chảy, thác đổ từ trên sườn núi dọc bên đường. Trên 200 km đường đi hầu như chỉ có một mình xe chúng tôi vượt qua những đoạn đường hiểm trở. Có lúc cảnh đẹp quá, Greg nói tài xế dừng lại để hút thuốc lá, ngắm cảnh. Còn khó đi hơn là quốc lộ 24, đoạn đổ đèo Măng Đen từ Kon Tum xuống Ba Tơ Quảng Ngãi. Thời đó đường đèo xấu, hẹp, chỉ đi được mỗi bên một xe, mà xe này đi thì xe bên kia phải ngừng lại để tránh. Có những cây cầu bắc qua vực với thành cầu mục, rỉ sét, xe qua phải thật chậm. Bác tài dày dạn kinh nghiệm mà cũng nói rằng chưa bao giờ đi đoạn quốc lộ nào hiểm trở đến thế! Nhưng cũng tuyệt đẹp, với cảnh núi rừng nguyên sinh Trường Sơn trùng điệp thật ngoạn mục. Nghe nói hiện nay Măng Đen đã được xây dựng, phát triển thành một khu du lịch mới của Kontum. Greg còn sống chắc thế nào cũng trở lại thăm nơi này.

Một chuyến đi nữa cũng đáng nhớ là chuyến công tác qua nhiều tỉnh thành thuộc khu vực đồng bằng sông Cửu Long như Mỹ Tho, Vĩnh Long, Cần Thơ, Bạc Liêu, Cà Mau… Từ Tiền Giang đến Vĩnh Long qua cây cầu Mỹ Thuận do Úc xây dựng theo dự án viện trợ phát triển cho Việt Nam. Qua những cánh đồng lúa cò bay thẳng cánh, những sông rạch chằng chịt của Miền Nam. Dọc đường, Greg dừng lại các quán nhỏ bên đường để uống cà phê đen, hút thuốc lá, hỏi thăm về cuộc sống của người nông dân. Sau khi làm việc ở tỉnh Cà Mau, Greg đề nghị mướn một chiếc ca nô để ra tận vùng Đất Mũi, thời đó đi bằng đường bộ còn rất khó. Buổi tối đi ăn ở một quán địa phương có đờn ca tài tử, nghe bài vọng cổ xa xưa Tình Anh Bán Chiếu “ Hò ơi… Chiếc chiếu Cà Mau nhuộm màu tươi thắm…” nhớ giọng ca Út Trà Ôn. Greg nói như vậy là ông đã đi được từ Ải Nam Quan đến Mũi Cà Mau của Việt Nam rồi, một điều mà không phải người Việt Nam cũng thực hiện được. Chuyến đi thật thanh bình như hương đồng cỏ nội Miền Nam.

Trong những chuyến đi như vậy, hai thầy trò nói với nhau rất nhiều chuyện, từ văn hóa, lịch sử, chiến tranh Việt Nam, đến những mối quan hệ quốc tế với Việt Nam thời bấy giờ. Kiến thức về văn hóa, lịch sử của Greg về các quốc gia Châu Á rất rộng. Ông cũng thích tìm hiểu về nền văn hóa nghệ thuật Việt Nam. Khi nói về thân phận của Việt Nam Cộng Hòa trong chiến tranh, tôi tặng cho ông cuốn truyện ngắn Con Cá Mắc Cạn của Doãn Quốc Sỹ, có cả hai thứ tiếng Anh-Việt. Ông hiểu Việt Nam trong cuộc chiến cũng giống như con cá trong truyện, không thể tự mình định đoạt số phận. Khi đi qua khu rừng tràm ở Cà Mau, tôi nói với ông về cuốn tiểu thuyết Hương Rừng Cà Mau của nhà văn Sơn Nam. Khi dừng chân ở Pleiku, tôi hát cho ông nghe ca khúc Còn Chút Gì Để Nhớ của Phạm Duy. Đi ngang qua Tuy Hòa là giai điệu man mác buồn của bài Chiều Qua Tuy Hòa của Nguyễn Đức Quang. Có lần hoàng hôn qua một ngôi làng nghèo dọc theo quốc lộ 1 ở Quảng Ngãi, tôi hát một vài câu trong ca khúc Về Miền Trung:

“…Ôi quê hương xứ dân gầy

Ôi bông lúa, con sông xưa, thành phố cũ

Về miền Trung! Người về đây sống cùng người dân

Lửa chinh chiến cháy bừng thôn làng điêu tàn…”

Lần đó, ông nói không ngờ một kỹ sư cơ khí như tôi mà cũng lãng mạn đến thế!

Đến năm 2006, tôi đi Mỹ. Trước khi đi, chưa rõ mình sang Mỹ sẽ làm gì, tôi viết email xin ông một lá thư giới thiệu, để phòng trường hợp xin vào làm cho Phòng Thương Vụ Mỹ. Lúc đó ông đã nghỉ hưu, nhưng vẫn viết một lá thư giới thiệu thật trân trọng, với tư cách là cựu tổng giám đốc Austrade vùng Đông Bắc Á kể về một nhân viên xúc tiến thương mại cấp thấp, không thuộc hàng trực tiếp làm việc với ông. Lá thư đó tôi không sử dụng đến, rồi bận bịu với nhiều loại công việc mưu sinh ở Mỹ. Vào năm 2017, tôi trở lại Úc, có ghé văn phòng Austrade ở Sydney, hỏi thăm tin tức về Greg, biết là ông vẫn sống đời hưu trí ở Perth. Tôi có email hỏi thăm. Chỉ sau một ngày, ông trả lời, và còn nói rằng vẫn còn giữ cuốn sách về “fish elf” mà tôi tặng. Ba năm sau thì nhận được tin ông qua đời.

Nhìn lại hơn 40 năm đi làm ở hai xứ Mỹ-Việt, tôi nghiệm lại thời làm việc ở Austrade là một trong những giai đoạn thích thú nhất. Một phần vì công việc thích hợp, làm có kết quả tốt. Một phần là vì được dịp kết thân với ông “xếp lớn” người Úc dễ thương, yêu mến đất nước và con người Việt Nam. Nhớ về Greg Dodds, tôi nhớ đến ca khúc Những Nẻo Đường Việt Nam (Thanh Bình):

Những nẻo đường Việt Nam.

Suốt từ Cà Mau thẳng tới Nam Quan.

Ôi! Những nẻo đường Việt Nam…

Những nẻo đường về đâu?

Ánh chiều chìm rơi bờ lúa nương dâu.

Ôi! Những nẻo đường về đâu?...

Doãn Hưng

Hy Lạp, Đất Nước Huyền Thoại

Di Tích Đền Parthenon

Buổi sáng, bầu trời trong xanh, khi mặt trời bắt đầu trải những tia nắng màu mật ong lấp lánh trên những phiến đá cẩm thạch còn ướt sương đêm; ngôi đền Parthenon, khu di tích cổ Acropolis, thành phố Athens, Hy Lạp, với mấy hàng cột đá đứng im lìm mang một vẻ trầm tư u mặc. Dường như thời gian chỉ tạm dừng để người lữ khách thơ thẩn bước chân ngắm nhìn, đắm chìm, và lắng nghe câu chuyện thần thoại của phế tích vang vọng về từ hằng ngàn năm trước.

Xa xa phía chân trời, ánh dương tỏa nắng ấm từ phía biển Aegean xanh màu ngọc biếc, những tia nắng đầu tiên lướt qua bầu không khí rộn ràng một ngày mới cho người dân Athens. Ánh sáng dịu dàng, óng ả, chiếu lên từng vết nứt, mảng tường, từng đường chạm khắc mờ còn sót lại, khiến khu di tích như bắt đầu hồi sinh từ một nền văn minh chưa hề tắt.

Trong khoảnh khắc ấy, trên hoang tàn, nhóm 8 người chúng tôi vẫn có thể hình dung ra Athens huy hoàng của 3500 năm trước: những cung điện bằng đá sáng rực trong nắng, những bậc đá hoa cương dẫn lên đền thờ nữ thần Athena, đoàn người mặc áo choàng trắng bước chậm rãi qua quảng trường, và khói hương nghi ngút trong không gian lễ hiến tế linh thiêng.

Ngày nay, dù chỉ còn lại những cột đá đứng lặng im, nhưng dưới ánh ban mai, chúng giống như những người lính già vẫn kiêu hãnh canh giữ vinh quang xưa cũ. Acropolis không chỉ là một di tích, còn là nơi quá khứ và hiện tại giao nhau trong một khoảnh khắc âm trầm mà hùng tráng.

Ngày còn thơ, trên ghế nhà trường, khi học về nền văn minh La-Hy (La Mã và Hy Lạp), bằng lối kể chuyện hấp dẫn, thày giáo đã khéo léo gieo vào lòng những đứa học trò một niềm đam mê thế giới sử. Thày dẫn chúng tôi đi ngược về quá khứ vàng son đế quốc La Mã, của Hy Lạp huyền thoại, những đứa con các vị thần, người hùng Achilles trong trận chiến thành Troy (the Trojan War), vừa lãng mạng vừa kiêu hùng. Tâm hồn những đứa trẻ con như chúng tôi bay bổng vào vùng trời mê hoặc, đứa nào đứa nấy háo hức, mơ một ngày được đặt chân lên vùng đất kỳ ảo, đầy kỳ tích về những chàng dũng sĩ thần thánh, biết yêu, biết buồn giận như con người.

Tất cả kiến thức chúng tôi gom góp trong những trang sách từ những ngày thơ, tưởng đã phai mờ theo năm tháng, theo vận nổi trôi của đất nước, theo cơn “thủy triều đỏ” phũ phàng dập tắt ước mơ tuổi trẻ. Ngày tôi mua vé bay qua Athens, tôi mới tin rằng tôi sắp có cơ hội ghép lại những mảnh vỡ của một giấc mơ dang dở thời thơ ấu.

Athens là một thành phố hiện hữu rất lâu đời so với tất cả các thành phố lớn khác trên thế giới vì tính cách riêng biệt của nó: rất cổ điển mà cũng rất sôi động, đầy những nét hoài cổ còn đọng lại trên những tàn tích đền Acropolis, Parthenon, Hephaestus, Dionysus, Ancient Agora. Chúng tôi đứng lặng nhìn những đổ nát hoang tàn còn lại và tưởng như trong gió, tiếng vó ngựa của những chiến xa, tiếng đao kiếm còn vang vọng đâu đây từ một thời rực rỡ Athens.

Hy Lạp vốn là cái nôi văn minh rực rỡ của Châu Âu, là nơi phát sinh ra phong trào thể thao Olympic đầu tiên trên thế giới. Đất nước này cũng là nơi sản sinh ra nền Dân Chủ (Democracy), nền Triết Học phương Tây (Western Philosophy) với hai nhà hiền triết nổi tiếng Plato và Socrates, và nền Kịch Nghệ (tragedy & comedy) đầu tiên của thế giới.

Hy Lạp tọa lạc trên bờ biển vùng Địa Trung Hải (Mediterranean), nơi tàu bè qua lại buôn bán phồn thịnh. Khí hậu tương đối ôn hòa, tràn đầy nắng ấm, dù trong mùa đông, bầu trời xanh trong hầu như quanh năm. Vì vậy, các quán ăn, quán cà phê đầy ắp khách ngồi bên ngoài. Nét kiến trúc ở Athens có pha trộn chút nét văn hóa của Rome (La Mã), Naples (Ý), và Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ); nếu càng đi sâu vào đất liền, càng có nhiều nét riêng dân tộc Hy Lạp hơn. Khu phố cổ Plaka và Monasteraki, nhà cửa, phố xá mang đậm nét truyền thống lâu đời, tương phản với khu phố Kolonaki và Gazi, lối kiến trúc rõ nét theo khuynh hướng mới của thời đại.

Du lịch ở đây không mắc mỏ như Paris, London hay Rome. Các quán ăn “Tavernas” giá cả phải chăng, đồ ăn ngon, hải sản tươi rói, món thịt trừu nướng rất mềm, gia vị nêm nếm vừa phải; món rau salad với dầu olive thơm ngon, rắc thêm một chút phô mai dê, tạo nên cái vị hơi chua pha lẫn vị béo ngọt ngào, rất vừa miệng đúng với ẩm thực vùng biển Địa Trung Hải. Hai người ăn một bữa thịnh soạn, ngon miệng chỉ tốn trên dưới 40 Euros.

Phương tiện đi lại tốt nhất ở Athens là metro, tram, buses, suburban rails vừa rẻ tiền mà cũng không mất thời giờ nhiều. Có thể mua vé đi lại trong thành phố cho 5 ngày, chỉ tốn 8.5 Euros. Đường phố thường bị kẹt xe vì nhỏ hẹp, quá nhiều xe hơi và xe gắn máy 2 bánh.

Chúng tôi thuê 1 căn AirBnB vừa túi tiền, gần khu trung tâm để từ đó có thể đi bộ đến các địa điểm nổi tiếng của Athens chỉ mất khoảng 15 đến 30 phút. Có một điều không ngờ, căn nhà chúng tôi thuê trong khu Exarchia Square, lại là nơi đầu não của một tổ chức vô chính phủ, vô tôn giáo lớn nhất của thế giới, cực đoan cánh tả, cấp tiến chống lại tư bản chủ nghĩa, chống chính phủ, chuyên đánh bom lửa nhà băng, đốt phá tiệm bán xe hơi hạng sang, hay bất cứ địa danh nào có mang chút hơi hám của chủ nghĩa tư bản và giàu sang. Những nhóm “Anarchy” này hành động giống như nhóm Antifa ở Mỹ.

Có 2 nhóm nổi tiếng: Fire Nuclei (Συνωμοσία των Πυρήνων της Φωτιάς) rất bạo động và nhóm Rouvikonas (Ρουβίκωνας), ôn hòa hơn. Nhóm Rouvikonas chuyên đi vẽ bậy (graffiti) lên tường khắp nơi trong khu phố, đến những tòa nhà cao tầng trên nhiều đại lộ trong thành phố, không chừa một cửa tiêm hay tòa nhà nào, nhìn thật chướng mắt. Điều này tạo một ấn tượng rất xấu đối với du khách, đặc biệt là chúng tôi, khi mới đến nơi này.

Chiếc Mercedes Sprinter đưa đón chúng tôi từ phi trường, ngừng trước tòa nhà chung cư AirBnB, các vách tường bị sơn đầy những hình vẽ xấu xí, vằn vện; gần 10 nhân viên cảnh sát mang súng ống, vũ khí và trang bị “gear” đầy đủ đứng ngay trước cửa, khiến chúng tôi ngỡ ngàng, tự hỏi hay mình đến lầm địa chỉ? Thật may, Andreas, người chủ nhà đã đứng đợi sẵn bên thềm, bước tới chào đón. Như đọc được ý nghĩ của chúng tôi, ông vội vàng giải thích rằng sự có mặt của cảnh sát là để ngăn ngừa ngày kỷ niệm biểu tình và bạo động của nhóm Anarchy.

Sau khi tìm hiểu và nói chuyện với cảnh sát và người dân, chúng tôi mới biết hàng năm, cứ vào ngày 17 tháng 11, là thời điểm các nhóm vô chính phủ nổi loạn; cảnh sát được điều đến để răn đe, sẵn sàng dẹp tan những cuộc biểu tình, đốt phá có thể sẽ xảy ra. Họ đóng chốt ở đó và các ngã tư trong khu phố chúng tôi đang cư ngụ. Sự hiện diện của cảnh sát cũng khiến họ chùn tay, không dám bạo động.

Chúng tôi quyết định đi bộ để tận mắt thấy được những gì đã xảy ra nơi đây và cũng để nhìn ngắm sự pha trộn cổ kim giữa thành phố sôi động, người xe đầy đường, những tòa nhà cao tầng cũ kỹ dọc theo những đại lộ chật hẹp, quanh co; và quan trọng hơn là những di tích lịch sử nổi tiếng đều nằm ngay khu trung tâm Athens. Cái nét khác biệt nữa là nhiều khu phố mới xây lại được dựng lên ngay trên hoặc bên cạnh những khu di tích đổ nát đang được viện khảo cổ quốc gia đào bới lên. Người dân Athens vẫn đang sống cạnh bên những con đường, ngôi nhà mà cha ông họ đã từng sống từ ngàn năm trước.

Điều ấn tượng đầu tiên là Athens có rất nhiều tiệm cà phê. Vài tiệm cà phê ở đây có từ những năm 1923 và là văn hóa đặc trưng của người bản địa, họ coi việc thưởng thức ly cà phê gần như một nghi lễ tôn giáo, họ trân trọng cung cách uống cà phê, điều này nói lên được sắc thái riêng của người Athens. Họ thích ngồi hàng giờ trên ghế bên ngoài quán, thưởng thức tách cà phê. Thói quen này gọi là “kafedaki”.

Mọi cuộc họp hay làm ăn đều xảy ra ở bàn cà phê. Có một điều hơi khó chịu đối với du khách là dân Athens hút thuốc rất nhiều, trong tiệm cà phê, trong nhà hàng. Họ hút thuốc và “vô tư” nhả khói khắp mọi nơi, không hề để ý đến người chung quanh. Chúng tôi chưa thấy tiệm nào treo bảng cấm hút thuốc.

Địa điểm đầu tiên chúng tôi đến thăm là Bảo Tàng Viện Khảo Cổ Quốc Gia, National Archeological Museum. Nơi đây trưng bày rất nhiều cổ vật cực kỳ quý giá, nếu muốn tìm hiểu thật sâu, chúng tôi phải dành trọn ít nhất 2 ngày để đi hết 3 tầng lầu của viện bảo tàng. Dầu sao, chỉ vài tiếng đồng hồ, chúng tôi cũng thỏa mãn, say sưa chiêm ngắm những vòng nguyệt quế dát vàng, những thanh kiếm, mũ nón, áo giáp như tái hiện lại hình ảnh chiến thần Zeus, chúa tể các vị thần trong thần thoại Hy Lạp; những chiến binh oai hùng trong trận chiến Hy Lạp và Ba Tư.

Đi qua các cổ vật trưng bày theo thứ tự từ cổ chí kim, giấc mơ ngày còn thơ tràn về, tôi thấy tôi đi lạc vào một khung trời thần thoại, lộng lẫy trên đỉnh núi Olympus, nơi cánh cửa chia cách thế giới hữu hình và vô hình, nơi ngai vàng của chúa tể thần Zeus ngự trị, và cũng là nơi các vị thần lắng nghe lời cầu xin của loài người. Hồn tôi thoát xác, bay bổng lên cổng trời, ngắm nhìn những hàng cột đá trắng nạm vàng và không gian lung linh, kỳ ảo bên trong cung điện.

Gió thoảng nhẹ mang hương thơm của các loài hoa bất tử và tiếng nhã nhạc vang lừng khắp nơi. Đại sảnh Olympus được dựng từ những tảng cẩm thạch lớn, màu trắng sáng ngời, mái vòm trong như pha lê, biến tia sáng mặt trời thành một màu vàng ấm cúng trong không gian. Từng cột đá cao chạm đến tầng mây, những tấm màn gió mỏng bay phấp phới, tạo nên một khoảng không lung linh, như nơi giao hòa giữa đất-trời.

Thần Zeus, uy nghi lẫm liệt trên ngai, tóc râu bạc trắng, trong bàn tay ông, lưỡi thần sét tỏa ánh sáng xanh nhạt, chiếu sáng xuống các chư thần trong triều. Giọng ông vang như tiếng sấm, nhưng ấm và đầy sức mạnh của người nắm vận mệnh thế gian. Nữ thần Hera, vợ ông, ngồi bên cạnh, khoác áo long bào tím thẫm, vương miện vàng ánh như tia nắng ban mai.

Các chư thần tề tập đông đủ. Thần Hải Vương Tinh Poseidon, tay cầm cây chĩa ba oai phong, bước vào mang theo mùi biển mặn. Thần Hades, chúa tể cõi âm đứng lặng lẽ một góc sân chầu. Đôi song sinh, thần Apollo, và nữ thần Artemis, cũng đã đến, mang theo sinh khí tràn đầy.

Nữ thần Athena, thần bản mệnh của Athens, tay cầm tấm khiên Aegis đứng phía bên trái dáng vẻ rất khoan thai, tràn đầy bình yên và tự tin của thông minh và công lý. Bên cạnh là nữ thần Aphrodite, thần tình yêu, sắc đẹp và khoái cảm, ngồi giữa làn hương hoa hồng lơ lửng, sắc đẹp nghiêng nước nghiêng thành, áo khoác hờ hững lộ ra bờ vai nõn nà khiến ai nấy đều phải đưa mắt nhìn. Nữ thần Hermes, trên đôi hài có cánh, lướt nhẹ vào như một luồng gió. Còn nhiều nữ thần nữa mà tôi không nhớ hết tên, cũng lần lượt bước vào sân chầu.

Mãi đến lúc mấy người bạn trong nhóm đập mạnh lên vai, tôi mới bừng tỉnh giấc mơ thiên đường để trở lại với thực tại. Bước ra ngoài, ánh chiều dần buông. Tiếng xe cộ ồn ào, du khách ra vào tấp nập, chúng tôi thả bộ dọc theo đại lộ, đi loanh quanh phu phố nhỏ, tìm đến một quán ăn ấm cúng mà người chủ AirBnB đã giới thiệu. Một bữa ăn thật ngon đủ hương vị miền Địa Trung Hải.

NỮ THẦN ATHENA. National Archeological Museum.

NỮ THẦN APHRODITE

Một điều đáng để ý là sự cách biệt giàu nghèo rất rõ nét ngay trong lòng thành phố Athens. Chỉ cần vài bước chân qua bên kia con dốc cao, một sự phồn vinh rõ ràng hiện ra với các tòa nhà cao to, đẹp, ngăn nắp, đường phố sạch sẽ và thẳng hơn, đặc biệt là không có bất cứ một hình vẽ grafitti nào; trong các quán ăn hay cà phê, nhân viên ăn mặc lịch sự, cổ thắt nơ, giày bóng loáng. Khách hàng đương nhiên ăn mặc thời trang, dập dìu tài tử giai nhân.

Ngay cả người ăn xin cũng khác. Một gã đàn ông trạc 40 tuổi, mặc áo veston bước đến trước mặt tôi, bằng thứ tiếng Anh ba rọi, anh ta xin thẳng 50 Euros để đi taxi đến bệnh viện vì anh đang … mệt, thở khó khăn; tôi cũng giả vờ đáp lại bằng thứ tiếng Anh còn ba rọi hơn hắn, rằng “anh trẻ hơn tôi và anh giàu hơn tôi”, anh khoái đi xe hơi, còn tôi phải đi bộ và tôi “broken English”. Rõ chán!

Ai đã đọc hoặc nghiên cứu Kinh Thánh, chắc đã từng biết những bức thư thánh Phao-Lô gởi tín hữu thành Cô-rin-tô. Chúng tôi cũng ghé qua thành phố này để chiêm ngưỡng con kinh đào Ismuth Korinthos, tuy không nổi tiếng nhưng là một thành tích đáng kể của sức người. Nó nối vịnh Korinthos với vịnh Saronic trong vùng biển Aegean.

Con kinh được đào và hoàn thành năm 1893, hơn một thế kỷ trước đây. Hiện nay chỉ những du thuyền nhỏ còn qua lại con kinh này, tàu lớn thì không vừa, tuy hiệu quả kinh tế không thành công, nhưng nó vẫn là một công trình tầm cỡ vào thời đó.

Nói chung, Hy Lạp và thủ đô Athens là một đất nước, một địa danh xứng đáng để bạn phải đến một lần vì nét văn hóa và một bề dày văn minh, lịch sử sáng chói mà Châu Âu vẫn còn thừa hưởng cho đến ngày nay. Nếu bạn yêu thích thế giới sử, bạn đã đến đúng nơi vì đi đâu bạn cũng có thể thấy dấu vết của một thời văn minh rực rỡ. Riêng tôi, tôi vẫn yêu mến Athens, tuy người Athens không còn như tôi mong ước, họ đã ngủ quên trên sự vinh quang, vẫn đang mơ giấc mơ quá khứ vàng son của dân tộc họ.

KINH ĐÀO CORINTH. ISMUTH KORINTHOS. Dài 6.3 Km. Rộng 21.4 m.

NHÓM 8 NGƯỜI, CHỈ CÒN LẠI 6, VÌ 2 NGƯỜI BỊ BỆNH ĐỘT NGỘT, NÊN BỎ CUỘC

NGUYỄN VĂN TỚI. Cuối năm 2025.

  

Tim Walz is DONE! MN Fraud NIGHTMARE Explodes!

TÌM HIỂU CHÍNH TRƯỜNG MỸ

Nước Mỹ, ai cũng biết đó là thành đồng của chế độ tư bản, đối nghịch với chế độ cộng sản. Nhưng đó là cái nhìn hết sức phiếm diện đơn giản nhất, và vì quá đơn giản nên đã không phản ảnh đúng thực tế cực kỳ phức tạp và rắc rối của chính trường Mỹ.

Nhiều người đã dựa trên mô tả thô sơ đó để nhận định về chính trị Mỹ, đưa đến nhiều quan điểm hoàn toàn sai lầm, kiểu như cho tố cáo tân thị trưởng Mamdani là cộng sản trong khi TT Trump lại bị tố là Hitler. Cả hai cách mô tả đều quá đơn sơ, do đó, sai lầm hoàn toàn.

Ta xem lại toàn bộ vấn đề.

Trước hết phải nói ngay, bài này tương đối khó đọc vì hầu hết các khái niệm chính trị Mỹ không có ở VN, trước cũng như sau 75, do đó chẳng những khó dịch mà cũng khó giải thích luôn. Khó đọc và khó hiểu nhưng cần thiết cho việc hiểu thế giới mới của chúng ta đang sống. Để giúp độc giả dễ hiểu, bài này sẽ kèm theo danh từ tương đương tiếng Anh khi cần.

Đây là chuyện quan trọng vì ta cần phải hiểu rõ chính trị và chính trường Mỹ thì mới biết rõ đâu là quyền lợi của ta, đâu là thế đứng của chính mình, và đâu là quyền lợi mình cần bảo vệ hay tranh đấu.

CHÍNH TRƯỜNG MỸ

Chính trường Mỹ là một cái rừng quan điểm, bao gồm các ý thức hệ từ tả tới hữu. Nói chung:

tả (cấp tiến) --------> trung điểm --------> hữu (bảo thủ).

Trung điểm là loại Mỹ gọi là 'ngồi trên hàng rào', sitting on the fence, mà VN gọi là lửng lơ con cá vàng, là những người có vẻ như lưỡng lự, không dứt khoát tư tưởng hay... 'ba phải'.

Hai phần còn lại, tả và hữu, thì là hai ... cái rừng. Kiểu như tất cả đều được gọi là màu xanh lá cây, nhưng trong đó lại có tới vô số loại xanh, từ đậm tới nhạt. Cả hai bên tả và hữu, đều có vô số khuynh hướng từ nhạt tới đậm. Ngoài ra trên thực tế, cũng có nhiều hạng người không thể xếp loại tả hay hữu một cách tổng quát được vì họ có thể thiên tả chuyện này, nhưng lại thiên hữu chuyện khác.

Dưới đây là bảng tóm gọn -rất giản dị nên có phần thô thiển, thiếu chính xác- các khuynh hướng chính trị chính của Mỹ và quan điểm của họ trên vài vấn đề then chốt chúng ta cần để ý:

Những cái lộn xộn này phản ảnh rõ nét tự do tư tưởng tuyệt đối trong chính trị Mỹ. Chính trường Mỹ chẳng những có tự do tư tưởng tuyệt đối mà lại còn -tốt hơn nữa- tôn trọng những khác biệt tư tưởng đó, tuy có thể công kích nhau thẳng cánh, có khi xuyên tạc, bóp méo được dùng để đánh đối lập, nhưng không bao giờ bám víu vào những công kích hạ cấp thô tục, bẩn thỉu, đàn áp bằng bạo lực. Khác rất xa những chửi bẩn của đám vẹt tị nạn mà trình độ thấp kém hơn xa, hiểu ít chửi nhiều.

Ngay cả trong một chính đảng, cũng không bao giờ có thuần nhất, đồng quan điểm tuyệt đối, và chẳng bao giờ có chuyện 'kỷ luật đảng' theo mô hình các đảng độc tài, CS và phát xít.

Bỏ qua những xung đột, đấm đá nhau, ta thử nhìn cho rõ nồi cháo lòng chính trị Mỹ.

Để có cái nhìn chính xác hơn, những khuynh hướng chính trị bàn trong bài này đều có phụ đính tiếng Anh khi cần.

Cánh hữu (rightism)

Cánh hữu của điểm trung hòa đi từ bảo thủ, tới chủ nghĩa Quốc Gia, và cựu hữu là tư tưởng phát xít. Khuynh hướng phiá hữu của điểm trung hòa tương đối thuần nhất, vì nói chung, muốn duy trì những giá trị cổ điển về cá nhân, gia đình, tổ quốc và tôn giáo, và tôn trọng tự do cá nhân.

Sơ đồ cánh hữu từ điểm trung hòa qua phiá hữu và những chính khách tiêu biểu Mỹ

Nhìn vào sơ đồ tổng quát giản dị trên, ta hiểu tại sao bà Susan Collins và ông Rand Paul nói chung, thuộc đảng bảo thủ CH, nhưng rất nhiều khi bỏ phiếu chống TT Trump, tới độ bị tố hơi oan là RINO, nghĩa là chỉ là CH trên danh nghĩa bề ngoài.

Xin nói thêm cho rõ, bà Susan Collins trên danh nghĩa là CH, nhưng trên thực tế là người có vẻ 'trung lập', thường bỏ phiếu theo CH, nhưng cũng rất nhiều lần biểu quyết chống. Do đó, để cho dễ hiểu, bài này coi bà Collins như trung lập, ngay trung tâm điểm, bên phải của bà là cánh hữu, bên trái là cánh tả.

Bảo thủ - conservatism

Khuynh hướng bảo thủ trên căn bản tôn trọng tự do cá nhân, dựa trên những giá trị cố hữu về nhân cách con người (mà dường như ông NĐNhu chế biến thành cái ông gọi là 'nhân vị'), tôn trọng gia đình theo tổ chức cổ điển (bố đàn ông, mẹ đàn bà, và con trai, con gái, không có những vớ vẩn đồng tính, chuyển giới, gây rối loạn trong gia đình) như nền tảng xã hội, bảo vệ tổ quốc là bổn phận thiêng liêng của những người dân, và tôn giáo (ở đây là Do Thái-Thiên Chúa giáo -Judeo-Christianism, gồm công giáo, tin lành, cơ đốc, chính thống,...) có vai trò bảo đảm đạo đức sống.

Tư tưởng bảo thủ chấp nhận nhu cầu và hiện diện của một Nhà Nước, nhưng giới hạn ở mức tối thiểu, càng nhỏ càng tốt, ít luật lệ, ít thủ tục hành chánh, ít công chức, chỉ để:

• làm trọng tài, tránh xung đột xã hội;
• bảo đảm có một mạng lưới an toàn -safety net- không để người dân nào bị lãng quên, bỏ mặc cho chết;
• kiểm soát phần nào kinh tế khỏi bị lũng đoạn hay thao túng, đưa đến cạnh tranh bất công bằng trong guồng máy kinh tế thị trường;
• bảo đảm tự do cá nhân trong giới hạn của cộng đồng nhiều người sống chung;
• bảo đảm người dân thấp cổ bé họng có tiếng nói qua các bầu cử dân chủ.

Cánh bảo thủ chủ trương tôn trọng tối đa quyền tự trị của các tiểu bang, và liên bang chỉ đóng vai trò phối hợp chung, trong khi liên bang chịu trách nhiệm về những nhu cầu chung như quốc phòng, đối ngoại, và tài chánh;

cố tạo quân bằng ngân sách, tránh công nợ;

về mậu dịch quốc tế, chủ trương tự do mậu dịch -free trade- giảm tối đa các hàng rào thuế quan;

về đối ngoại, có vẻ vẫn còn luẩn quẩn trong chiến tranh lạnh, hợp tác với đồng minh tư bản để chống cộng sản.

Tự do tuyệt đối - libertarianism

Phía hữu của bảo thủ là cánh Tự do tuyệt đối. Trên căn bản, đây là tư tưởng bảo thủ mà có người đã diễn giải và gọi là chủ trương 'tự do phóng khoáng tuyệt đối', đi khá xa về phía bảo vệ tự do cá nhân, thậm chí muốn xoá bỏ chính quyền để cá nhân hoàn toàn tự do, có những điểm khác biệt hẳn với bảo thủ trong khi lại gần với các chủ nghĩa thiên tả hơn về một số vấn đề xã hội, như chấp nhận hôn nhân đồng tính, chuyển giới cá nhân, phá thai,... vì được coi như là những quyền cá nhân căn bản mà chính quyền không nên xía vào.

'Cuộc chiến' chính của khối này là chống Nhà Nước can dự, dưới mọi hình thức, thậm chí giải tán mọi chính quyền càng tốt. đo chính là lý do tại sao thượng nghị sĩ CH Rand Paul hay bỏ phiếu chống Trump.

Chủ nghĩa Quốc Gia - nationalism

Đi xa hơn về phiá hữu nữa là chủ nghĩa Quốc Gia -'nationalism'- là chủ nghĩa xây dựng và bảo vệ một đất nước thuần nhất về lịch sử, văn hoá, ngôn ngữ và chính trị.

Nhiều người chỉ trích TT Trump cố áp đặt ý thức hệ Quốc Gia, nhưng tố giác này có tính phóng đại để bôi bác. Trên thực tế, Mỹ không thể áp đặt 'chủ nghĩa Quốc Gia' -mà có nhiều người dịch không chính xác là 'chủ nghĩa Dân Tộc'- được vì lý dó hiển nhiên: xứ Mỹ là nồi cháo lòng của dân tứ xứ -mà Mỹ gọi là melting pot-, đến từ khắp thế giới, không cùng chủng tộc, cùng văn hóa, cùng ngôn ngữ, cùng tôn giáo, cùng lịch sử,... Khái niệm Quốc Gia/Dân Tộc không có hay có rất lỏng lẻo, không kích thích được hậu thuẫn của dân.

Phát-xít - fascism

Phát-xít là chủ nghĩa Quốc Gia đi vào cực đoan, là chủ nghĩa Quốc Gia cộng thêm màu sắc kỳ thị chủng tộc và khuynh hướng độc tài, áp đặt lên đầu dân bằng bạo lực, cảnh sát, nhà tù, súng đạn, độc tôn chính trị. Hitler là tiêu biểu nhất. Ở Mỹ không ai muốn và chấp nhận đi xa tới mức phát xít. Những tố giác Trump là phát xít chỉ là những khẩu hiệu chính trị phóng đại, vô nghĩa, không đáng bàn thêm.

Đặc biệt, trong vấn đề liên bang, tư tưởng phát-xít không chấp nhận quyền của tiểu bang, mà chủ trương một chính quyền tập trung, độc tài, độc đoán, tất cả kiểm soát bởi một nhà độc tài.

Cánh tả (leftism)

Cánh tả là những nhóm cùng chia sẻ những quan điểm chính trị xã hội tương tự, quan trọng nhất là cái gọi là 'công bằng xã hội', ưu tiên hơn xa tự do cá nhân, nhưng khác nhau rất xa về tầm mức thiên tả.

Sơ đồ cánh tả từ điểm trung hòa qua phiá tả và những chính khách tiêu biểu Mỹ

Tự Do cấp tiến - liberalism 

Đây là đường lối của đảng DC nói chung, nghĩa là của đa số chính khách trong đảng này.

Khuynh hướng này tiếng Mỹ gọi là 'liberalism', được nhiều người gọi là 'tự do cấp tiến', có vẻ tên gọi sai vì thật sự khuynh hướng này không có chủ trương tự do gì hết, trên mọi phương diện. Khuynh hướng này chủ trương:

một Nhà Nước vú em, lo cho mỗi cá nhân từ ngày trong nôi cho tới ngày vào hòm;

một guồng máy hành chánh bao đồng với vô số công chức, một hệ thống pháp luật với hàng rừng luật lệ và thủ tục hành chánh, bao phủ tất cả khía cạnh cuộc sống;

Nhà Nước có vai trò năng động trong mọi khía cạnh, đặc biệt là kinh tế -gọi là economic dirigism hay kinh tế chỉ đạo- nghĩa là Nhà Nước đóng vai trò chỉ đạo trực tiếp qua đủ thứ luật, kế hoạch ba năm, năm năm, mười năm,...;

trên phương diện xã hội, chủ trương hết sức rộng rãi trong việc cho trợ cấp tối đa, đủ loại;

sưu cao thuế nặng để có tiền nuôi cái Nhà Nước khổng lồ đó.

về liên bang, muốn một liên bang mạnh, lấn lướt qua quyền 'tự trị' của các tiểu bang;

về mậu dịch quốc tế, chủ trương giảm thuế quan trong chính sách đại đồng thế giới (globalization);

trong chính sách đối ngoại, chủ trương thân thiện hơn với cộng sản, hợp tác chặt chẽ với các chế độ xã nghĩa Âu Châu.

Cấp tiến - progressivism

Đây là khối tự do cấp tiến nhưng đi xa hơn về phía tả một bước, với tất cả các chủ trương của cánh liberalism, nhưng mạnh tay hơn. Thượng nghị sĩ Bernie Sanders, ghi danh là độp lập nhưng luôn luôn biểu quyết cùng phe DC, có lẽ là biểu tượng rõ nét nhất của khuynh hướng cấp tiến nặng này.

Đây cũng là khuynh hướng chính trị đẻ ra chính sách khùng điên gọi là 'thức tỉnh', đặt nền tảng trên các nguyên tắc DEI (Diversity-Equity-Inclusive hay Đa Dạng-Công Bằng-Hội Nhập). Biden đã bị khối này chi phối hoàn toàn khi muốn áp đặt các nguyên tắc DEI lên cả nước.

Các TT Obama và Biden ở đâu đó giữa khuynh hướng tự do cấp tiến và cấp tiến, nghĩa là giữa liberalism và progressism. Nhưng trong vấn đề 'thức tỉnh' Obama tương đối ôn hòa hơn Biden, có lẽ vì dưới thời Obama, môi trường chính trị chưa thuận lợi để có thể đi xa về phiá tả như dưới thời Biden.

Dân chủ xã hội - social democratism

Đây là các chế độ 'xã nghĩa' theo mô hình Bắc Âu: tôn trọng các nguyên tắc tự do dân chủ trong chính trị, tư bản trong chính sách kinh tế với kinh tế thị trường tự do cạnh tranh và tôn trọng quyền sở hữu tư nhân, nhưng với một chính sách trợ cấp rất rộng rãi dựa trên sưu cao thuế rất nặng để Nhà Nước có tiền trợ cấp lung tung.

Các cụ tị nạn bên Tây Âu tâm phục khẩu phục chế độ xã nghĩa 'nhân ái' của Bắc Âu nhưng không hiểu các chế độ đó nhiều, không biết nền tảng và điều kiện tối thiểu cần thiết cho việc thiết lập chế độ đó.

Trên căn bản, chế độ xã nghĩa theo mô thức Bắc Âu đòi hỏi những điều kiện mà nước Mỹ không bao giờ có thể có được, do đó, không bao giờ có thể thiết lập được trên nước Mỹ hay ngay cả trên các xứ Tây Âu lớn như Pháp, Đức, Anh,... Các điều kiện đó gồm ít nhất:

• một xứ với dân số ít -Thụy Điển là xứ đông dân nhất Bắc Âu chỉ có hơn một chục triệu dân, chưa bằng nửa thành phố Los Angeles;
• một xứ thuần nhất trong chủng tộc, cùng chia sẻ một văn hoá, một ngôn ngữ, một lịch sử;
• một xứ với địa dư không tốt lành cho dân, tuyết nhiều hơn đồng ruộng phì nhiêu, ít tài nguyên nên người dân cần giúp đỡ nhau hơn;
• Người dân tương đối sung túc nên chấp nhận đóng thuế rất cao -xấp xỉ nửa mức lợi tức- để tương trợ nhau;
• những điểm trên củng cố tinh thần đoàn kết tương trợ, là điều kiện tiên quyết để áp dụng thể chế xã nghĩa Bắc Âu.

Tất cả những điều kiện đó, Mỹ không có được một, nên không có cách nào áp dụng được. Mỹ là một nồi cháo lòng với dân tứ xứ tới sinh sống, khác nhau một trời một vực về chủng tộc, văn hóa, ngôn ngữ, tập tục,... Không thể đòi hỏi một tình tương thân tương trợ được. Dân Mỹ cũng không bao giờ chấp nhận đóng thuế tới hơn nửa lợi tức để một nửa dân cả nước ngồi ngáp, chìa tay xin tiền.

Trong chính trường Mỹ, chính khách tương đối gần với khuynh hướng này nhất có lẽ là chị dân biểu Alexandra Ocasio-Cortez, thiên tả còn hơn ông Sanders.

Xã nghĩa dân chủ - democratic socialism

Đây là cánh thiên tả còn hơn các xứ Bắc Âu, chủ trương giới hạn tự do dân chủ, giới hạn quyền tư hữu, giới hạn cạnh tranh thị trường, đẩy mạnh 'chiến tranh giai cấp chống nhà giàu'. Hiển nhiên khuynh hướng này cực đoan, chỉ một bước nữa là qua thế giới cộng sản.

Trong chính trường Mỹ, chính khách tiêu biểu cho khuynh hướng cực đoan này là tân thị trưởng New York, Zohran Mamdani. Việc bầu Mamdani làm thị trưởng phản ảnh một sự bực mình của dân New York đối với các chính quyền thối nát, tham nhũng mà bất tài của các thị trưởng DC tiền nhiệm. Có thể 'chủ nghĩa mamdanism' sẽ không thọ lâu vì chỉ là hậu quả của bực tức nhất thời, trong khi chủ thuyết của Mamdani hoàn toàn đi ngược lại văn hoá chính trị của dân Mỹ.

Cộng sản - communism

Đảng CS Mỹ trên thực tế đã bị xóa sổ gần như hoàn toàn. Trên nguyên tắc, đảng CS Mỹ -Communist Party USA- đã bị cấm hoạt động theo luật, nhưng việc thi hành luật rất lỏng lẻo, nên một đảng CS Mỹ vẫn còn hoạt động tuy chỉ có đảng viên đếm trên đầu ngón tay, chẳng còn ai để ý tới. Lý do đảng CS Mỹ thất bại là do đi ngược lại hoàn toàn văn hoá chính trị và kinh tế Mỹ.

Người Mỹ rất tôn trọng quyền tự do cá nhân, quyền tự do cạnh tranh, quyền có tiếng nói chính trị và không chấp nhận độc tài thô bạo của cộng sản.

Ngay cả trên thế giới, các chế độ CS đã bị cả thế giới vứt vào thùng rác lịch sử. Vài xứ CS còn tồn tại phần nào, tuy đã biến thái nặng. Cuba tương đối còn trung thành với Các Mác nhất, nhưng đang sống dở chết dở. Trung Cộng và VC đã trở thành những thứ nửa nạc nửa mỡ: hết CS trên phương diện kinh tế, nhưng vẫn giả dối bám víu vào chủ nghĩa CS để có lý do tiếp tục nắm quyền, hưởng lợi cá nhân. Bắc Hàn đã thành một triều đại gia đình trị độc tôn tuyệt đối, chẳng có chủ nghĩa chính trị gì tuy vẫn treo bảng hiệu cộng sản.

TRUYỀN THÔNG

Nói về chính trường Mỹ, không thể không bàn qua về truyền thông Mỹ. Không cần đi vào chi tiết, ta chỉ cần liếc qua xem các cơ quan truyền thông Mỹ đứng về phía tả hay hữu. Phải nói ngay, truyền thông Mỹ chia ra hai loại: truyền thông địa phương -cấp tỉnh hay tiểu bang-, gồm có báo chí và tivi, phần lớn có khuynh hướng bảo thủ, thiên hữu, ngoại trừ truyền thông các thành phố lớn như New York, Los Angeles,...; trong khi truyền thông ở mức quốc gia như New York Times, Washington Post, USA Today, các đài tivi lớn,... phần lớn khuynh tả.

Cấp tiến --> Trung tả --> Trung điểm --> Trung hữu --> Bảo thủ --> Tự do phóng khoáng

NYT/CNN/MSNBC --> WaPo/ ABC/CBS/NBC --> WSJ --> Fox --> Newsmax

Trong sơ đồ trên, ta thấy các cơ quan truyền thông Mỹ, đi từ tả qua hữu, NYT và CNN, MSNBC là những cơ quan thiên tả nặng, chống Trump tàn bạo nhất, WaPo thuộc loại trung tả, cũng tả nhưng tương đối ôn hòa hơn trong khi Fox có khuynh hướng trung hữu, và Newsmax thì cực hữu tuy còn xa phát xít. Không có cơ quan nào thuộc loại cực đoan, cực tả hay cực hữu.

Riêng báo tài chánh The Wall Street Journal là trường hợp đặc biệt: tuy là báo có khuynh hướng căn bản là bảo thủ nhưng chống Trump khá mạnh. Vì WSJ chủ trương tư bản tuyệt đối, tự do cạnh tranh, đặc biệt là trên mậu dịch quốc tế, chống mạnh mọi hình thức thuế quan. WSJ thiên về thống trị của các đại tập đoàn trong khuôn khổ lãnh đạo của thành phần tinh hoa -elite-. WSJ trên thực tế gần như là tiếng nói của các đại tài phiệt chủ trương free trade. Trong khi Trump rất kỵ các đại tập đoàn, có khuynh hướng tư bản dân túy -capitalism populist-, đặt nặng thuế quan để bảo vệ sản xuất nội địa Mỹ cũng như lao động Mỹ.

TRUMP ĐỨNG ĐÂU?

Phải nói ngay: việc định vị TT Trump hết sức khó vì ông Trump không phải là người của lý thuyết, của chủ nghĩa này nọ. Ông không phải là một chính trị gia như các chính trị gia khác, mà lại là người không có kinh nghiệm chính trị, là một doanh gia nhìn thế giới với con mắt thực tế nhất. Dựa trên bảng xếp hạng trên của DĐTC, thì ông Trump không thể được đặt vào bất cứ khuynh hướng nào, vì ông là người vừa không có nhãn hiệu chính trị, lại hết sức phức tạp.

Với chủ trương giảm thiểu Nhà Nước tối đa, ông thuộc khuynh hướng bảo thủ -conservatism-, nhưng ông cũng muốn lật đổ trật tự xã hội hiện hữu, bảo vệ giới lao động mạnh, nên phải nói ông đứng về phía tả của bảo thủ. Nhưng ông không chủ trương xoá bỏ Nhà Nước nên đứng về phiá hữu của bảo thủ nhưng phía tả của tự do phóng khoáng tuyệt đối -libertarianism-. Tuy nhiên, Trump lại đứng về phiá hữu của tự do phóng khoáng tuyệt đối khi ông chủ trương phát huy tinh thần Dân Tộc -nationalism.

Chúng ta sẽ dịp bàn sâu hơn về quan điểm và cá tính của TT Trump trong bài tuần tới.

Vũ Linh

TIN TỨC - 31/1/2026

TIN MINNESOTA: CẬP NHẬT

Thượng viện chống đối

Để phản đối chính sách lùng bắt di dân lậu quá mạnh tay của TT Trump, phe DC trong thượng viện đòi cắt ngân sách của bộ An Ninh Lãnh Thổ và ICE, đưa đến đóng cửa Nhà Nước lần nữa. Đáng nói là lần này có vẻ trầm trọng hơn khi đã có tới 7 thượng nghị sĩ CH nhẩy rào, ủng hộ phe CDC.

Tin mới: thượng viện và Tòa Bạch Ốc đã đạt được thỏa thuận về ngân sách cho bộ An Ninh Lãnh Thổ và ICE, tránh được xung đốt có thể đưa tới đóng cửa Nhà Nước lần nữa. Chưa có chi tiết gì thêm về thỏa thuận này.

Trong khi đó, 'Sa Hoàng' biên giới, ông Homan lại cho biết đã đạt được thỏa thuận hợp tác của chính quyền của thống đốc Walz để truy lùng di dân lậu trong khi kềm chế các cuộc biểu tình chống đối tại Minnesota. Việc tiểu bang hợp tác truy lùng di dân phạm pháp sẽ giúp giảm sự hiện diện của ICE trong tiểu bang, nói chung sẽ hạ hỏa những vụ lộn xộn gần đây.

https://www.foxnews.com/politics/7-republicans-join-dems-block-major-government-funding-package-shutdown-looms

Lại một người bị bắn chết

Một anh phản kháng, biểu tình chống ICE tại Minneapolis đã lại bị ICE bắn chết. Anh Alex Pretti bị bắn chết khi trong tay có súng lục đã lên cò, trong túi còn hai băng đạn, công khai đánh nhau với ba nhân viên ICE.

TT Trump tuyên bố chỉ những người ngu đần nhất mới thấy cái chết của anh Pretti và chị Renée Good trước đó không phải là thảm kịch đáng tiếc.

Tin mới:

- Hai nhân viên công lực ICE bắn anh Pretti đã bị treo giò trong khi chờ đợi điều tra nội vụ.

- Một video mới bị xì ra, cho thấy một ngày trước khi bị bắn chết, anh Pretti đã phun nước miếng vào nhân viên công lực, chửi bới om sòm và đập phá một xe SUV của ICE (đá bể đèn sau của xe). Thế đấy, nhưng truyền thông loa phường luôn khẳng định anh y tá này rất hiền lành, từ tốn, giống như bà Reese Good trước đó cũng bị bắn chết khi 'rất hiền lành' tông xe vào đám ICE. Lại còn tung hình anh Pretti canh cho hai người bị cụt chân tập đi lại khi anh ta còn làm ý tá trong nhà thương.

Theo truyền thông loa phường, dân biểu tình toàn là dân hiền lành, biểu tình trong ôn hòa, chỉ có đám côn đồ ICE là lo công khai 'hành quyết' dân lành vô tội. Ai muốn tin truyền thông loa phường, xin cứ tự nhiên ngu và ngơ.

https://www.foxnews.com/us/video-appears-show-alex-pretti-spit-federal-agents-violently-damage-suv-days-before-fatal-cbp-shooting

Đảng DC chống

Cuộc chiến chống ICE được đảng DC và truyền thông thổi phồng tối đa vì thứ nhất, họ cho rằng cuối cùng, đã tìm ra được chuyện chống Trump có tác dụng lớn hơn các chống đối vớ vẩn trước đây, và thứ nhì, đây là phương thức hữu hiệu nhất để lái dư luận ra khỏi vụ ăn cắp trợ cấp vĩ đại đang làm ê mặt cả khối cấp tiến và đảng DC.

Một điểm không biết quý độc giả có để ý không: ICE có văn phòng và nhân viên trên tất cả 50 tiểu bang, và có những cuộc tảo thanh quy mô trên gần hai chục tiểu bang hiện nay. Thế nhưng chỉ có tại Minnesota là các chính khách DC nắm quyền, từ thống đốc tiểu bang trở xuống các quan chức, hung hăng cổ võ và xách động dân chống ICE, trong khi đó cũng là tiểu bang đang bị điều tra vì ăn cắp trợ cấp tới cả chục tỷ đô. Ngẫu nhiên hay cố tình lái dư luận?

https://www.foxnews.com/politics/senate-dems-revolt-against-dhs-funding-bill-amid-minneapolis-chaos-dramatically-hiking-government-shutdown-ri

Đàn hặc bà Noem

Đi xa hơn nữa trong việc chống Trump, một số dân biểu DC, cầm đầu bởi dân biểu Hakeem Jeffries, lãnh tụ khối thiểu số DC trong hạ viện, đang chuẩn bị việc đàn hặc bà bộ trưởng An Ninh Lãnh Thổ Kristi Noem.

Đàn hặc đã trở thành công cụ đấm đá chính trị phe đảng, hoàn toàn mất tính cách pháp lý, chống lạm quyền hay phản quốc.

https://www.politico.com/live-updates/2026/01/27/congress/democratic-house-leaders-kristi-noem-impeachment-00749643

Hạ hỏa

Tin mới cho biết TT Trump sau khi gửi 'Sa Hoàng Biên Giới' Homan qua Minnesota để đích thân chỉ huy vụ tảo thanh di dân lậu phạm pháp tại đây, đã nói chuyện điện thoại với thống đốc Minnesota và thị thưởng Minneapolis, và có vẻ như tất cả đã đồng ý hạ hỏa, đặc biệt trong vấn đề 'võ miệng'.

Chưa ai rõ cụ thể chuyện gì sẽ xẩy ra tuy TT Trump có vẻ đã có nhiều nhượng bộ lớn, trong khi cảnh sát Minneapolis cũng đã công khai dùng biện pháp mạnh giải tán những người biểu tình chống ICE, không còn khoanh tay đứng nhìn nữa.

https://www.theblaze.com/news/frey-trump-deal-minneapolis-call

Cảnh sát ra tay

Cuối cùng, trước những náo loạn đi quá xa, cảnh sát Minneapolis đã phải ra tay. Có thể đó là sau khi thị trưởng Jacob Frey đã nói chuyện với TT Trump. Khi dân nổi loạn tràn vào tính phá một khách sạn Marriot khi có tin nhân viên ICE đang ở trong đó, thì cảnh sát Minneapolis đã tới dùng bom hơi cay và dùi cui, giải tán đám biểu tình. Cả chục người đã bị còng tay, bắt đi.

Các quan chức DC của Minnesota bối rối khi cảnh sát công bố quá trình tội phạm dài lê thê của nhiều người bị bắt, nghĩa là trong đám nổi loạn, đã có rất nhiều di dân lậu tội phạm thật sự tấn công ICE để tự bảo vệ tình trạng phạm pháp của chính mình.

Cảnh sát địa phương Minneapolis

https://www.foxnews.com/us/minn-anti-border-patrol-riot-backfires-agitators-allegedly-hurl-objects-cops-arrests-expose-rap-sheets

Bắn trực thăng ICE

Một tên 'coyote' -coyote là danh từ chỉ đám buôn người, chuyên chở di dân lậu băng biên giới từ Mễ qua- đã bắn vào một trực thăng đang chở cảnh sát ICE tại Tucson, tiểu bang Arizona. Dĩ nhiên, tên này đã bị ICE bắn trả, bị trọng thương đang nằm nhà thương, chờ ngày bình phục để ra tòa. Tên này bắn dĩ nhiên vì ICE phá nồi cơm buôn di dân lậu của hắn.

https://tucson.com/news/local/border/article_50cb181d-b064-47fa-9a4a-22b917969e96.html

Chống ICE cuồng điên

Một bà y tá một bệnh viện tại Virginia đã gửi email tứ tung, chỉ dẫn cách làm/mua thuốc mê, cho vào ống chích, rồi mang ống chích đi đâm vào nhân viên ICE để làm họ tê liệt nhất thời. Bà y tá ngay sau đó đã bị bệnh viện sa thải. Bệnh viện cũng cho biết đang mở điều tra xem còn ai khác dính dáng vào hay không và bà y tá này thật ra đã làm gì.

https://www.foxnews.com/us/vcu-anti-ice-nurse-fired-after-referencing-paralytic-drug-in-video-instructing-sabotage-of-ice-agents

Thống đốc bị 'gậy ông đập lưng ông'

Thống đốc Tim Walz của Minnesota công khai lên tiếng tố cáo Trump hèn nhát, trốn lính, chỉ giỏi cho lính ICE đàn áp dân. Ngay sau đó, phe chống thống đốc đã tung ra ngay tin cũ: thống đốc Walz trước đây là quân nhân Vệ Binh Quốc Gia, nhưng khi nhận được lệnh thuyên chuyển cả đơn vị của ông đi Afghanistan, thì ông đã mau mắn từ chức, xin ra khỏi VBQG ngay, để khỏi đi Afghanistan.

Trong một tin liên quan, TĐ Walz xác nhận ông sẽ không ra tái tranh cử thống đốc cuối năm nay, và cũng sẽ từ bỏ chính trị vĩnh viễn, không bao giời dính dáng gì tới chính trị nữa.

Tiêu một đời. Chắc đã ăn quá no, bây giờ không ăn được nữa thì về nhà ăn hưởng.

https://www.foxnews.com/politics/tim-walz-says-hes-done-politics-i-never-run-office-again

Fetterman chống

Thượng nghị sĩ DC của Pennsylvania, ông John Fetterman cho biết ông chống lại mọi ý kiến cắt ngân sách ICE hay bộ An Ninh Lãnh Thổ, và đóng cửa Nhà Nước. Ông cho biết ông không đồng ý với sự mạnh tay của ICE, nhưng việc đó có thể 'nói chuyện' với TT Trump để đưa đến những thay đổi cần thiết, nhưng ông Fetterman cho rằng những việc làm của ICE là thiết yếu, không thể cắt ngân sách hay đóng cửa ICE được, càng không thể áp lực đóng cửa Nhà Nước khiến cả triệu công chức và quân nhân không được lãnh lương.

https://www.foxnews.com/media/fetterman-opposes-shutdown-efforts-democratic-colleagues-move-block-ice-funding-bill

Truyền thông xuyên tạc

Một anh di dân lậu dẫn con 5 tuổi đi theo. Bị ICE chặn bắt, anh ta hoảng sợ, bỏ con tháo chạy. ICE dẫn đứa con về trụ sở, điện thoại cho thân nhân đến lãnh cậu bé về. Truyền thông loa phường -trong đó CNN- mau mắn xuyên tạc, tung tin ICE bắt cả trẻ con -toddlers-. Vẹt già Tôn Thất Sơn hấp tấp phổ biến tràn lan lại ngay, không cần kiểm chứng hư thực ra sao vì thấy tin bất lợi cho Trump phải phổ biến lại ngay trước tin bị nguội lạnh.

Với những xuyên tạc kiểu này, bảo sao dân ngoài nước, nhất là dân vốn sẵn ghét Trump từ trước, không oán ghét Trump sao được.

Có tin sau đó, ICE đã bắt được ông bố và sẽ trục xuất cả hai bố con.

https://www.cnn.com/2026/01/23/us/liam-conejo-ramos-ice-wwk

Chính quyền Đức cảnh báo

Chính quyền Đức chính thức cảnh báo dân Đức lúc này không nên đi Minnesota để tránh tai bay vạ gió vì tiểu bang này đang đại loạn, bắn nhau loạn xà ngầu. Thật ra, đây là tin xuyên tạc. Có đi Minnesota cũng chẳng sao, miễn là đừng tới những chỗ biểu tình, tham gia đánh nhau với ICE, có bị bắt hay trúng đạn ráng chịu. Chẳng ai có lý do gì làm khó dễ du khách đi viếng cảnh.

https://www.foxnews.com/travel/travelers-told-avoid-minneapolis-due-violent-clashes-immigration-authorities

TRUMP LÀM VIỆC

Bổ nhiệm nhân sự mới

TT Trump bổ nhiệm một viên chức vào một chức vụ mới được thành lập: phụ tá bộ trưởng Tư Pháp đặc trách điều tra gian lận trợ cấp.

Quá cần thiết tuy hơi muộn. Các quan chức Nhà Nước Ngầm, các bác sĩ, dược ,... gian tham, và bệnh nhân cuội tha hồ run như cầy sấy.

Bổ nhiệm chủ tịch NHDTLB mới

Chủ tịch Hội Đồng các thống đốc Ngân Hàng Dự Trữ Liên Bang, ông Jerome Powell sẽ mãn nhiệm tháng Nam tới, và TT Trump cho biết sẽ bổ nhiệm một cựu thống đốc NHDTLB, ông Kevin Warsh thay thế.

Ông Powell, mặc dù do chính Trump bổ nhiệm trong nhiệm kỳ đầu, đã là người công khai chống lại chính sách tài chánh của Trump, nhất quyết không hạ, hay hạ rất chậm lãi suất vì sợ lạm phát. Trong khi ông Warsh có vẻ đồng ý với Trump, muốn hạ lãi suất để kích động kinh tế phát triển nhanh hơn.

Ông Kevin Warsh

https://www.nysun.com/article/trump-says-fed-chairman-nominee-will-be-announced-friday-leading-to-suspicious-spike-in-betting-odds-for-former-central-bank-governor-kevin-warsh

Iran

TT Trump cho biết đã nhận được nhiều cú điện thoại của giáo chủ Khameini của Iran, đề nghị 'nói chuyện' với Mỹ, sau khi Mỹ huy động hàng không mẫu hạm và cả dàn chiến hạm phụ tới Trung Đông.

Sức mạnh quân sự là ngôn ngữ mà các giáo chủ cuồng tín Iran có vẻ hiểu được.

Tuy nhiên, cũng có tin chính quyền Trump đang nghiên cứu kế hoạch đánh bom Iran quy mô một lần nữa, sau khi có tin các giáo chủ cuồng tín đã cho cảnh sát giết tới cả chục ngàn sinh viên và dân biểu tình chống đối.

https://www.axios.com/2026/01/26/trump-iran-deal-strike-protests

Cuba

Sau khi bắt Maduro, là TT của Venezuela, là xứ giúp cho Cuba còn sống tới ngày nay, TT Trump đã lên tiếng cảnh cáo tất cả những xứ giúp Cuba, bán hay viện trợ dầu xăng cho Cuba, sẽ bị tăng thuế quan trên hàng nhập vào Mỹ.

https://www.theguardian.com/us-news/2026/jan/29/trump-tariffs-cuba-oil

Cảnh cáo hải tặc Somalia

Hải tạc Somalia nổi tiếng hoành hành trên các vùng biển phiá đông Phi Châu, chuyên cướp tàu buôn chở hàng của các dân địa phương.

TT Trump đã cảnh cáo Mỹ sẽ bảo vệ các thương thuyền Mỹ và nếu những tàu này bị hải tặc Somalia tấn công, Mỹ sẽ trả đũa và đánh bom tất cả băng đảng hải tặc Somalia như đã đánh bom các tầu ma túy Venezuela mới đây.

https://www.nysun.com/article/trump-pledges-to-replicate-his-caribbean-strategy-with-strikes-on-somali-pirates

Sửa lưng FBI

Sau những vụ lùm xùm sau những cái chết của hai công dân Mỹ biểu tình chống ICE, bà bộ trưởng An Ninh Lãnh Thổ Kristi Noem và cả Giám Đốc FBI, ông Kash Patel đều lên tiếng cho rằng những người đi biểu tình không có quyền mang súng theo.

Tuy nhiên, sau đó, TT Trump, qua bà phát ngôn viên Karolyn Leavitt đã sửa cả hai người, tuyên bố luật Mỹ cho phép dân Mỹ mang súng theo người, kể cả khi đi biểu tình.

https://www.realclearpolitics.com/articles/2026/01/26/wh_contradicts_fbi_director_law-abiding_protestors_have_right_to_bear_arms_153756.html

Kế hoạch trợ cấp tiền học

Theo nhiều chuyên gia nghiên cứu, kế hoạch để giành tiền học đại học của TT Trump sẽ sanh lời khẩm. Đây là Chương Trình Trump Accounts, trong đó chính phủ sẽ bỏ ra 1.000 đô đóng góp mở trương mục khi đứa trẻ mới ra đời, sau đó, bố mẹ có quyền bỏ thêm tối đa 5.000 đô mỗi năm, tất cả miễn thuế, cho tới khi đứa trẻ 18 tuổi, có thể lấy tiền ra trả tiền học đại học.

Theo các chuyên gia tính toán, nếu đóng góp đầy đủ và dựa trên tiền lãi trung bình của các chỉ số thị trường chứng khoán, số tiền trong trương mục này có thể lên tới 303.800 đô khi đứa trẻ tới 18 tuổi, hay 1.091.900 đô khi đứa trẻ 28 tuổi nếu không lấy tiền ra.

Số tiền này có thể cao hơn vì ít nhất hai lý do: thứ nhất, nhiều ngân hàng như JP Morgan Chase và cá nhân, đã tự nguyện đóng góp thêm một số tiền đáng kể vào trương mục, và thứ nhì, lợi nhuận qua thị trường chứng khoán có thể rất cao hơn dự đoán của các chuyên gia.

https://www.foxbusiness.com/economy/heres-how-much-trump-account-balances-could-grow-over-time

NỘI CÁC LÀM VIỆC

Khám xét phòng bầu phiếu Georgia

FBI đã tới phòng bầu phiếu trong quận Fulton, tiểu bang Georgia để khám xét. Đây là quận đã mang lại chiến thắng bất ngờ cho Biden trong cuộc bầu TT năm 2020, nhưng sau đó khám phá ra đã có cả trăm ngàn phiếu bất hợp lệ. Những phiếu bầu theo luật, phải giữ, không được hủy và FBI đang kiểm tra lại những phiếu bầu này.

Quận Fulton cũng là quận của bà công tố Fani Willis, truy tố Trump về tội can dự vào cuộc bỏ phiếu bầu TT của quận Fulton tuy việc truy tố đã bị thu hồi vì thiếu căn bản pháp lý.

Việc khám xét của FBI cũng đã có sự hiện diện của bà Tulsi Gabbard, giám đốc Tình Báo Mỹ. Phe DC trong quốc hội đã lên tiếng chất vấn tại sao lại có sự hiện diện của bà Gabbard.

https://www.nysun.com/article/democrats-demand-answers-about-tulsi-gabbard-being-present-at-fbi-search-of-georgia-elections-office

TIN DI DÂN

Hạ viện thông qua dự luật về di dân lậu

Hạ viện đã thông qua dự luật cấm di dân lậu không được nhận các quyền lợi xã hội như Medicaid, SNAP hay các trợ cấp khác.

Dự luật này còn phải chờ thông qua thượng viện và được TT Trump ký mới thành luật. Các dân biểu và nghị sĩ DC bảo đảm sẽ chống mạnh vì lý do giản dị di dân lậu chính là những cử tri tương lai của đảng DC nên họ phải o bế tối đa.

https://amgreatness.com/2026/01/13/house-republicans-pass-reconciliation-bill-banning-welfare-for-illegal-aliens/

Di dân vào Mỹ giảm mạnh

Trung tâm nghiên cứu Brooking Institution cho biết theo điều tra của họ, khác biệt di dân ở Mỹ lần đầu tiên nhẩy qua số âm, nghĩa là số di dân ra khỏi Mỹ cao hơn số di dân vào Mỹ. Đây dĩ nhiên là hậu quả trực tiếp của chính sách chống di dân lậu rất mạnh của TT Trump. Theo các thống kê chính thức, từ ngày ông Trump lên nắm quyền tới nay, đã có ít nhất ba triệu di dân lậu ra khỏi Mỹ, phần lớn là tự nguyện trở về xứ, và khoảng nửa triệu bị ICE bắt và trục xuất.

https://www.foxnews.com/politics/us-sees-net-negative-migration-first-time-decades-amid-trump-admin-enforcement-economists-say

Obama và việc trục xuất di dân lậu

Không biết ai đó đã bất ngờ tung lên trang mạng xã hội X của Elon Musk một video quay nguyên văn bài nói chuyện của Obama năm 2010 trước hội trường Đại Học American University School of International Services tại Washington DC. Nhắc lại, TT Obama đã từng là TT vô địch về trục xuất di dân lậu, đến độ được biệt danh 'Deporter in Chief'. Theo thống kê chính thức, Obama đã trục xuất khoảng 3 triệu di dân lậu. Khi đó, tổng số di dân lậu được ước lượng 10 triệu người. Trong năm qua, TT Trump chỉ mới trục xuất được khoảng nửa triệu người. Thế đấy, mà đám DC, truyền thông loa phường hô hoán ầm ĩ Trump vô nhân đao, trục xuất quá nhiều di dân vô tội.

DĐTC xin trích dẫn một vài đoạn tiêu biểu:

"Có nhiều người trong cộng đồng bảo vệ quyền của di dân, một cách đầy nhiệt tình, đã cho rằng chúng ta chỉ cần cấp cho những di dân bất hợp pháp quyền ở lại hợp pháp hay ít ra, bỏ qua các luật lệ hiện hành và chấm dứt mọi trục xuất cho tới khi chúng ta có luật di trú tốt hơn.

"Và nhiều khi thông điệp này được khoác cái áo đạo đức: tại sao chúng ta lại trừng phạt những người chỉ muốn kiếm sống?

"Tôi nhìn nhận tinh thần nhân đạo của lập luận này, nhưng tôi tin cách tiếp cận vấn đề vô giới hạn này vừa không khôn ngoan vừa bất công.

"Lập luận trên sẽ khiến những người muốn qua đây bất hợp pháp cho rằng sẽ không có hậu quả gì cho quyết định của họ, và từ đó đưa đến một tăng vọt của di dân bất hợp pháp.

"Cuối cùng thì đất nước chúng ta, như tất cả các quốc gia khác, có quyền và bổn phận kiểm soát biên giới của chúng ta, thiết lập luật về di trú và quốc tịch. Bất kể họ đàng hoàng tới đâu, bất kể lý do gì, những 11 triệu người vi phạm luật liên bang về di dân phải hứng chịu trách nhiệm về hành động của họ"

https://www.foxnews.com/media/2010-obama-clip-goes-viral-where-he-defends-deportations-even-those-just-trying-earn-living

Di dân lậu điên

Hai di dân lậu lên cơn điên, vác súng tự động lên cầu ngang xa lộ ngay trung tâm Dallas, tiểu bang Texas, bắn loạn đả cả trăm viên đạn vào các xe đang chạy dưới xa lộ. Cả hai đều có quá trình phạm pháp và đều đã bị bắt. Bảo đảm sẽ bị trục xuất rắt nhanh nếu không bị đi tù.

Không có tin gì về những thiệt hại, không rõ bao nhiêu xe và bao nhiêu người đã trúng đạn.

https://www.foxnews.com/us/illegal-immigrants-caught-blasting-guns-packed-highway-shooting-family-road-rage-attack-cops

TIN SSI

Thông thường, tiền SSI được gửi tới những người nhận ngày đầu tiên của mỗi tháng. Đầu năm này, trong cả ba tháng Giêng, Hai và Ba, ngày đầu tháng nhằm ngày chủ nhật, nên Sở Trợ Cấp An Sinh Xã Hội -SSA- cho biết trong ba tháng đó, những người nhận SSI sẽ nhận được tiền ít ngày sớm hơn dự trù, nghĩa là nhận được tiền ngày thứ sáu cuối tháng trước.

https://www.foxbusiness.com/economy/some-social-security-beneficiaries-receive-payments-early-february-march

TIN TÒA ÁN

Trump đại thành công

Theo nghiên cứu của các chuyên gia, TT Trump đã đạt được tỳ lệ chiến thắng cao nhất trong các TT Mỹ. Tất cả các TT đều không nhiều thì ít đã gặp phải nhiều phán quyết bất lợi trước những quan tòa cấp thấp nhất, rồi sau đó có nhiều trường hợp các phán quyết này bị lật ngược bởi các tòa phá án hay Tối Cao Pháp Viện liên bang. Trong các TT, Trump cũng không khác. Tuy nhiên tỷ lệ tòa kháng án và TCPV lật ngược phán quyết của tòa dưới thời Trump là cao nhất, tới đâu 90%!

Chứng tỏ, Trump đã là nạn nhân của quá nhiều quan tòa nhí cấp dưới ra phán quyết bất lợi vô lý, có tính phe đảng tới lố bịch, bất cần biết luật.

https://www.foxnews.com/politics/trump-allies-cite-surge-appeals-court-wins-say-reversals-dwarf-biden-era

Trục xuất 'sinh viên' chống Do Thái

Tòa phá án bác bỏ đơn kháng án của một sinh viên Syria theo học Đại Học Columbia, New York, tên là Mahmoud Khalil, và khuyến cáo trục xuất sinh viên này đi Syria hay Algeria. Tòa phá án nhìn nhận sinh viên này không theo học gì mà chỉ là hoạt động viên đi quậy lung tung để chống Do Thái.

Trong khi đó, tân thị trưởng New York Zohran Mamdani tố cáo chính quyền đàn áp tự do ngôn luận và kêu gọi trả tự do cho sinh viên Khalil.

Tự do ngôn luận là quyền chung, nhưng không thể bị lạm dụng. Sinh viên Khalil xin vào Mỹ để đi học, không phải để làm hoạt động viên không đi học mà suốt ngày đi vận động chống Do Thái.

https://www.timesofisrael.com/anti-israel-columbia-university-protest-leader-khalil-likely-to-be-deported-to-algeria/

Tòa Virginia không cho vẽ lại bản đồ bầu cử

Một quan tòa Virginia -do cựu thống đốc Bob McDonnell bổ nhiệm- đã ra phán quyết việc quốc hội do phe DC nắm đa số đã vi phạm thủ tục Hiến định khi họ phê chuẩn việc vẽ lại bản đồ bầu cử giúp phe DC có thể có thêm vài ghế dân biểu liên bang. Do đó, ông đã ra lệnh thu hồi bản đồ mới và tiểu bang phải trở về với bản đồ cũ.

https://www.foxnews.com/politics/virginia-judge-voids-redistricting-push-rules-lawmakers-overstepped-authority

TIN ÂU CHẤU

Anh thân thiện với Trung Cộng

Sau Canada, tới phiên Anh Quốc. Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết sẽ lên đường đi thăm Trung Cộng để nâng cao quan hệ thân thiện Anh-Tầu. Chính sách 'bỏ rơi' đồng minh ăn bám của TT Trump dường như đã đẩy một số 'đồng minh' trở nên thân thiện hơn với Trung Cộng. Có thể nhiều chuyên gia quốc tế lo ngại khuynh hướng này, nhưng hiển nhiên, TT Trump coi như pha, chẳng hề xao xuyến một giây đồng hồ.

Các 'đồng minh' sau khi bị Trump lột mặt nạ giả dối đã công khai trở mặt với Mỹ. Đồng minh kiểu này, ai cần?

https://www.nysun.com/article/britains-starmer-chinas-xi-talk-up-strategic-partnership-in-first-uk-china-summit-in-eight-years

TIN UKRAINE

Lần đầu tiên từ khi chiến cuộc bất đầu cách đây gần bốn năm, đại diện của Nga và Ukraine đã nói chuyện trực tiếp với nhau tại Abu Dhabi với sự hiện diện của đại diện Mỹ, sau áp lực mạnh của TT Trump.

Họp 3 bên: Mỹ ở giữa, bên trái: Ukraine; bên phải Nga.

https://www.nbcnews.com/world/ukraine/russia-ukraine-triateral-peace-talks-trump-envoy-putin-kremlin-rcna255546

TIN VẮN MỸ

- Tin Virginia; tân thống đốc DC mới đắc cử, bà Abigail Sparnberger khi vận động tranh cử hô hào một chính sách thuế dễ thở hơn cho dân tiểu bang. Thế đấy, nhưng chưa đầy một tháng sau khi nhậm chức, bà đã tung ra ngay kế hoạch tăng thuế trọn vẹn trong tiểu bang, bao gồm đủ loại thuế và lệ phí tiểu bang, từ lệ phí dắt chó đi dạo tới tiền đi giặt quần áo trong nhà giặt công cộng. Chính sách chung của phe DC luôn luôn là sưu cao thuế nặng, ai tin hứa hão, ráng chịu.

Dân Việt tị nạn tại Virginia khá đông, nên chuẩn bị để dành bạc cắc là vừa.

https://www.foxnews.com/politics/virginia-democrats-seek-dozens-new-tax-hikes-dog-walking-dry-cleaning

- Trang mạng xã hội Tik Tok của Trung Cộng được phép hoạt động ở Mỹ sau khi đạt được thỏa thuận bán lại thị trường và các hoạt động tại Mỹ cho một tổ hợp do người Mỹ kiểm soát.

- Những đe dọa tăng thuế mạnh của thống đốc Cali Gavin Newsom đã khiến các đại tài phiệt và đai tập đoàn bỏ Cali, tháo chạy khá nhiều, sẽ gia tăng vấn nạn thâm thủng ngân sách của Cali.

- Trận bão tuyết có thể nói lớn nhất lịch sử Mỹ đang hành nước Mỹ triệt để. Cả chục ngàn chuyến bay đã bị hủy bỏ. Tuyết và băng đá lan tràn trên hơn 35 tiểu bang, đe dọa gần 240 triệu người. Cho tới nay, đã có gần hai chục người chết vì lạnh, đặc biệt là nhiều người cao niên chết vì lạnh phổi. Trong khi phe cấp tiến, đảng DC và truyền thông loa phường tiếp tục báo động trái đất đang bị hâm nóng.

- Thảnh phố Santa Monica của Cali dành ra ngân sách 3,5 triệu đô cho quỹ bồi thường dân da đen cho dù thành phố đang bị khủng hoảng tài chánh, thâm thủng ngân sách nặng.

TIN VẮN QUỐC TẾ

- Cảnh sát Anh khám phá Trung Cộng đã có cả hệ thống chui vào đường giây điện thoại của phủ thủ tướng Anh, có thể biết được ai gọi cho ai, và đọc được các tin nhắn qua điện thoại di động. Còn đang điều tra xem gián điệp TC có nghe lén và thu âm các cuộc nói chuyện được hay không.

- Tiếp theo việc kêu gọi Pháp tẩy chay giải túc cầu thế giới được tổ chức tại Mỹ, chính phủ Pháp đã thông báo Pháp không thấy lý do chính đáng gì để tẩy chay, do đó sẽ tham gia giải túc cầu đó.

- CSVN chính thức nhận lời tham gia làm 'thành viên sáng lập' Hội Đồng Hòa Bình quản trị Gaza, đóng một tỷ đô. CSVN có thế đứng khá rắc rối trong vấn đề Palestine: thân thiện về ý thức hệ với Palestine, nhưng cần Do Thái về kinh tế và mậu dịch.

- Liên Hiệp Âu Châu xếp hạng lực lượng Vệ Binh Cách Mạng Iran -Iran Revolutionary Guards vào loại tổ chức khủng bố -terrorist group-.

- Tin mới cho biết Liên Hiệp Âu Châu mở chính sách tăng gia hợp tác kinh tế với CSVN dưới nhiều khía cạnh: hợp tác thương mại, khai thác khoáng sản, khu vực công nghệ điện toán cao cấp,... Đám vẹt tị nạn Âu Châu chống cộng chết bỏ có ý kiến gì không? Đố dám mở miệng, chắc là ngậm tăm hết.

Vũ Linh