title

Người khôn ngoan

Bữa họp fans ở cà phê Runam thành công quá. Vì sao? Hôm đó trời nóng, khách khứa rút vào phòng máy lạnh. Trơ trọi có một bàn của JNN chiếm hết không gian. Tha hồ tám chuyện mà không bị tiếng ồn hay tiếng nhạc chi phối. Nhờ đó “cà phê tâm sự” thành công. Tui lấy mấy cái “tâm sự” viết thành truyện, dễ như ăn ớt. Chớ ngồi nhà mà tưởng tượng thì nghĩ không ra.

Một bạn nam trẻ, thua tui mười mấy tuổi. Nói rằng hồi tui họp fans ở VN, anh muốn đến mà không có thì giờ. Ảnh kết bạn từ ngày tui mới vô Facebook. Như vậy cả mươi năm rồi. Ảnh nói ảnh thích những bài viết về những câu chuyện ở kinh tế mới. Vì nó đúng với hoàn cảnh mà gia đình anh đã gặp hồi anh còn thiếu niên. Anh cũng vô comments nhiều. Sau này bận làm ăn quá, anh còn không có thì giờ đọc bài tui nữa. Bây giờ gia đình anh đã định cư ở Mỹ. Nghe tin có tui ở đó nên ghé qua gặp mặt “ai đồ” một lần cho biết và năn nỉ trả tiền cà phê cho hết mọi người. Ảnh khen tui trẻ hơn cái hình avatar. Nghe mà mát guột.

Tui hỏi hoàn cảnh anh bây giờ thế nào? Có đi làm gì không? Anh nói chưa tính đi làm. Bây giờ đang bận rộn sửa nhà. Anh nói hồi đó xem mấy bài tui viết về “đời thợ hồ”. Anh bắt thợ làm theo những gì tui đã chia sẻ. Thợ la làng nói làm không được. Nhưng cuối cùng vẫn làm được theo ý ảnh. Và ảnh kết luận : sư phụ siêu thiệt. Chớ sao! Hihi. Nhưng nghe kể một hồi tui hết hồn. Anh dự tính mua thêm vài căn đầu tư hay cho thuê gì đó, lấy đó làm lợi tức cũng được. Tui nói bây giờ nhiều người giàu có ở VN, tìm cách đem tiền qua Mỹ, mua nhà, mua shop đầu tư. Mình biết mà chưa gặp bao giờ. Nghe nói toàn là các cân bộ cộng sản mà giàu có. Nhưng qua câu chuyện của anh mà tui chia sẻ lại. Một người đã từng ở kinh tế mới thì không phải trong hệ thống “đảng” rồi. Để thành công và đến Mỹ với tư cách đàng hoàng, phải là người giỏi và khôn ngoan. Có “ngoan”, nghĩa là cái khôn đúng, không phải khôn “liền”.

Xong lớp 12, anh vào đại học kinh tế. Học cái trường này cho có chớ ra trường không biết đi làm cái gì. Khi còn sinh viên, anh cũng làm thêm đủ thứ nghề. Làm gia sư, chạy bàn… Anh mê chụp ảnh nên cũng ráng dành dụm sắm được một máy (những năm 80 máy ảnh mắc lắm và có thể kiếm ra tiền). Chơi ảnh vào thời đó là xa xỉ như chơi “siêu xe” bây giờ vậy. Để có tiền phục vụ… “nghệ thuật”. Anh đi chụp hình dạo ở mấy nơi công cộng như Thảo Cầm Viên hay các hội chợ. Quen biết nhiều đồng nghiệp. Anh nhận thấy nếu làm dịch vụ in tráng phim ảnh thì cũng kiếm ăn. Nên anh chuyển qua nghề này.

Anh kể đến đây thì tui cũng nhớ tui có một thời làm nghề này nên rành sáu câu. Để tui tả sơ cái nghề này để mấy cháu trẻ hiểu. Vì lớp trẻ sau này khi cái Digital nó ra đời, thì cái nghề tráng phim rửa ảnh nó chết mất tiêu rồi. Máy xưa chụp hình bằng phim nhựa. Gắn cuộn phim vô máy, bấm cái tách là chụp được một tấm. Muốn chụp tấm thứ hai phải “lên phim”. Nghĩa là gạt cái cần trong máy là phim chạy qua sẵn sàng cho tấm hình khác. Thường một cuộn phim trên thị trường chụp được 36 tấm. Khi tới tấm thứ 36 thì không lên phim được nữa. Lúc này phải biết cách quay ngược cuộn phim trở lại để nó nằm gọn trong hộp. Sau đó mới mở máy chụp hình lấy phim ra. Người không biết, chụp xong mở máy ra xem thì nguyên cuộn phim bị ánh sáng làm cháy đen hết. Phim màu hồi đó giá tương đương một chỉ vàng. Phim đen trắng rẻ hơn nhưng mua cũng xót ruột lắm. Nên để chụp một tấm phải sửa tới sửa lui “người mẫu” rồi mới bấm máy. Sau này có vụ chụp hình “ăn cướp”. Ở mấy khu du lịch, mình kêu chụp một tấm, họ chụp ba bốn tấm rồi in ra tính tiền. Không trả là khó về nhà bằng an.

Khi lấy cuộn phim ra khỏi máy thì phải đưa cho tiệm hình tráng phim. Lúc này có thể để dưới ánh sáng nhìn tấm phim rồi quyết định sẽ in tấm nào. Tấm không đẹp thì bỏ đi chớ không thể in ra rồi bỏ. Phim đen trắng thì nhìn vô tóc mình trắng, mặt mình đen, khi in ra thì ngược lại. Chuyện này viết là cả một cuốn sách nên tui ngưng ở đây. Chỉ nói về chi tiết này.

Khi anh làm nghề in ảnh cho thợ. Lúc đó VN chỉ có hai thương hiệu được các nhiếp ảnh gia tin dùng là Kodak của Đức và Fuji của Nhật. Dĩ nhiên giá mắc lắm. Anh đọc sách báo và biết ở Italy có loại phim giá rẻ hơn nhiều. Anh mua về bán thử. Muốn bán được, anh phải mày mò tìm ra công thức tráng phim thích hợp khí hậu và hoá chất VN. Rồi tặng cho thợ dùng thử. Sau khi họ thấy xài được mà giá rẻ bằng một phần năm phim của Đức hay Nhật. Lúc này anh mới bán được phim và bán luôn thuốc tráng phim (công thức bí mật). Tiếng lành đồn xa, anh dần trở thành đại lý cung cấp phim của Italy cho cả nước.

Anh trở thành người kinh doanh. Không còn là anh thợ chụp hình dạo xa xưa nữa. Sau này VN cho mở công ty. Anh chính thức làm đại lý độc quyền cho hãng. Lúc này anh đi Châu Âu như đi chợ.

Khi thăm hãng chủ, nhận thấy họ không chỉ sản xuất phim ảnh mà còn sản xuất những dụng cụ y tế như máy chụp X quang mà dùng phim của hãng. Anh nhập về bán cho các bác sĩ. Rồi tạo thân quen để tiến vào các bệnh viện cả nước. Nhờ cách bảo hành của người có tâm, anh tạo được thương hiệu.

Dĩ nhiên lúc này anh rất giàu.

Người giàu nghĩ gì?

Trước hết đưa con cái ra nước ngoài ăn học và tìm cách định cư. Tiền bây giờ bao la, làm gì mà không được. Khi đưa được mình và cả gia đình định cư ở Mỹ rồi. Anh thu xếp sang nhượng, chỉ giữ phần cốt lõi (các công thức hoá học). Anh đi đi về về với cái thẻ xanh. Sau này anh bỏ hẳn để định cư luôn. Tới một lúc nào đó phải biết dừng lại. Thật sự giàu quá mà ở VN, cũng cảm thấy rủi ro. Đi Mỹ cho nó lành.

Ta mới hiểu tại sao các người giàu và giỏi lần lượt qua Mỹ. Mà tui gọi theo tựa bài là “người khôn ngoan”.

Jimmy Nguyen