title

Dolkun Isa, nhà hoạt động nhân quyền cho người Duy Ngô Nhĩ nổi tiếng nhất thế giới viết về Navi Pillay

"Quyết định trao Giải Nobel Hòa bình cho bà Navi Pillay đặt ra những câu hỏi nhức nhối mà tôi không thể không lên tiếng.

Trong nhiều năm, tôi đã đấu tranh cho quyền lợi của người Duy Ngô Nhĩ tại Liên Hợp Quốc. Tuy nhiên, ngay trong chính tổ chức được giao trọng trách bảo vệ nhân quyền, tôi lại phải đối mặt với áp lực, sự giám sát và những nỗ luc bịt miệng tôi từ phía Trung Quốc. Năm 2017, tôi đã bị cưỡng chế đưa ra khỏi khuôn viên Liên Hợp Quốc.

Trong nhiệm kỳ Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc của bà Pillay, đặc biệt là giai đoạn 2012–2013, tôi đã gặp phải những trở ngại nghiêm trọng trong việc được cấp phép tham dự và tiếp cận thông tin. Sau này, tôi mới biết rằng văn phòng do bà lãnh đạo đã chia sẻ thông tin về sự tham gia của tôi cũng như của các nhà bảo vệ nhân quyền khác cho chính phủ Trung Quốc mà không có sự đồng ý của chúng tôi. Đối với tôi, đây là sự phản bội lòng tin sâu sắc từ một tổ chức lẽ ra phải bảo vệ chúng tôi. Trách nhiệm về hành động này vẫn cần được làm rõ một cách đầy đủ và minh bạch.

Tôi ghi nhận những thành tựu và lòng dũng cảm của bà Pillay trong các lĩnh vực khác. Tuy nhiên, những thành tựu đó không thể xóa nhòa thất bại trong việc bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của chúng tôi dưới sự lãnh đạo của bà. Tôi cũng chưa từng thấy ở bà sự đoàn kết mạnh mẽ, dứt khoát như tôi mong đợi trước nạn diệt chủng người Duy Ngô Nhĩ.

Đây là vấn đề mang tính cá nhân sâu sắc. Gia đình tôi đã phải trả một cái giá quá đắt cho công cuộc đấu tranh vì nhân quyền của tôi. Mẹ tôi đã qua đời trong một trại giam giữ của Trung Quốc vào năm 2018. Hai người anh em trai của tôi hiện vẫn đang bị giam giữ trong các nhà tù Trung Quốc. Giải Nobel Hòa bình không đặt bất kỳ ai ra ngoài phạm vi phải chịu trách nhiệm. Tôi muốn có câu trả lời: Tại sao thông tin về những người bảo vệ nhân quyền lại bị chia sẻ với Trung Quốc? Ai đã cho phép việc đó? Và tại sao những người được giao trọng trách bảo vệ chúng ta lại phụ lòng tin của chúng ta?

Nhân quyền mang tính phổ quát. Cam kết đó phải gồm cả người Duy Ngô Nhĩ."

*Dolkun Isa sinh ra tại Aksu, Tân Cương, Trung Quốc, năm 1988, khi đang học Vật lý tại Đại học Tân Cương ở Urumqi, ông là thủ lĩnh sinh viên trong các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ. Vì hoạt động của mình, ông bị ĐCSTQ bắt, bị đe dọa và hăm dọa liên tục. Năm 1994, ông buộc phải rời Trung Quốc, chạy sang Thổ Nhĩ Kỳ, học tại Đại học Gazi ở Ankara. Sau đó ông sang châu Âu xin tỵ nạn chính trị. Năm 2006, ông trở thành công dân Đức và hiện sống ở Munich, Đức.

Isa là Chủ tịch của Đại hội Duy Ngô Nhĩ Thế giới (World Uyghur Congress - WUC) từ năm 2017 đến 2024, nay là Chủ tịch Trung tâm Dân chủ và Nhân quyền Duy Ngô Nhĩ.

Ông đã nhiều lần trình bày vấn đề nhân quyền của người Duy Ngô Nhĩ tại Hội đồng Nhân quyền LHQ, Nghị viện châu Âu và các chính phủ châu Âu.

Trung Quốc luôn cáo buộc ông là "khủng bố" và đã từng yêu cầu Interpol ra lệnh truy nã đỏ đối với ông, nhưng lệnh này đã bị Interpol gỡ bỏ vào năm 2018 vì mang động cơ chính trị.

Vì vậy việc tên ông xuất hiện trong email của Cao uỷ Nhân quyền LHQ thời Navi Pillay, gửi cho Trung Quốc năm 2012, xác nhận ông đã được cấp thẻ tham dự Hội đồng Nhân quyền, chính là điều khiến vụ này trở nên nghiêm trọng. Trung Quốc dùng thông tin đó để ngăn ông không cho vào LHQ và gây sức ép.

FB Uyen Vu