title

CỎ MỘNG

(Vsega Raznaya)

​Với ánh mắt mệt mỏi, Katya nhìn qua cửa sổ phòng bệnh. Ngoài kia, trên những khoảng không gian bao la của quê hương, mùa xuân đang thực sự bước vào. Ban đêm trời vẫn còn se lạnh, nhưng ban ngày nắng ấm áp đến mức chỉ sau vài ngày, những đống tuyết lớn đã biến mất không dấu vết. Trong công viên bệnh viện, ở những khoảng đất tuyết vừa tan, lác đác đã thấp thoáng những bông hoa nhỏ bé dịu dàng — hoa giọt tuyết. Katya rất yêu chúng.

​– Mẹ ơi! – cô bé gọi người mẹ đang thiu thiu ngủ trên ghế. – Mẹ đưa con ra khỏi đây đi.

​Người phụ nữ mở mắt ra và lắc đầu.

​– Katyusha, con gái yêu, không được đâu. Con đang rất yếu, các bác sĩ cũng không khuyên thế.

​– Mẹ ơi, con biết mình sắp chết, – cô bé thì thầm khẽ khàng, ánh mắt vẫn không rời khung cảnh bên ngoài, – nhưng con không muốn khoảng đời còn lại của mình phải chôn vùi trong những bức tường này chút nào cả.

​Katya từng là một đứa trẻ bình thường cho đến năm mười tuổi. Giống như bao đứa trẻ khác, cô bé đi học, tham gia câu lạc bộ mỹ thuật và chuẩn bị cho các kỳ thi. Nhưng thời gian gần đây, cô bé bắt đầu bị chứng mất ngủ hành hạ. Kéo theo vấn đề đó là những rắc rối khác: huyết áp cao và chứng nhịp tim nhanh. Chỉ trong vài tháng, từ một cô bé hồng hào rạng rỡ, Katya đã biến thành một bệnh nhân hốc hác, kiệt quệ vì bệnh tật trong phòng bệnh. Các bác sĩ đã đưa ra một chẩn đoán đầy tuyệt vọng: một căn bệnh hiếm gặp mà cho đến nay chưa ai trên thế giới tìm ra thuốc chữa – chứng mất ngủ gia đình gây tử vong. Một căn bệnh di truyền được truyền lại từ người cô của cô bé.

​Mỗi ngày trôi qua, tình trạng của Katya lại tồi tệ hơn, cơ thể cô bé kiệt quệ nghiêm trọng. Cả cô bé và bố mẹ đều biết rõ rằng kết cục của căn bệnh này chỉ có một – cái chết.

​– Mẹ ơi, – Katya lặp lại, – hãy đưa con về vùng quê của chú Kolya đi. Nơi chúng ta đã đến thăm vào mùa hè năm ngoái ấy. Ở đó thích lắm. Ở đó có con sông, khu rừng rộng lớn và một cánh đồng hoa ngút ngàn. Con muốn chết ở chính nơi đó, giữa chốn thiên nhiên tươi đẹp ấy, chứ không phải ở đây.

​Người phụ nữ bước đến bên con gái, ôm lấy con từ phía sau và vùi mặt vào bờ vai mỏng manh của cô bé rồi oà khóc.

​Đã tuần thứ hai Katya cùng bố mẹ ở nhà người bạn của bố tại một ngôi làng xa xôi. Ban đầu người bố phản đối ý định này, nhưng mẹ đã thuyết phục được ông.

​– Hãy để Katyusha được hít thở bầu không khí trong lành. Con bé đã kiệt quệ cả về thể chất lẫn tinh thần, và cả vợ chồng mình nữa. Em biết điều này sẽ không cứu vãn được gì. Nhưng nếu số phận đã định đoạt như vậy và mùa hè sắp tới sẽ là mùa hè cuối cùng của con bé, em muốn con bé sẽ ghi nhớ nó mãi mãi. Và cả chúng ta nữa...

​Một ngôi nhà lớn và mảnh vườn rộng quanh nhà, đó chính là thứ mà một người bệnh cần. Thay vì căn phòng ngột ngạt là không gian khoáng đạt, tự do. Buổi sáng có sữa bò tươi nguyên chất từ cô bò Zorka, trứng ốp la làm từ trứng gà nhà, mật ong ngon lành từ trang trại nuôi ong riêng. Nhưng Katya hoàn toàn không có tâm trạng để thưởng thức những thứ đó. Suốt cả ngày dài, cô bé ngồi lặng lẽ trên chiếc ghế dài ngoài hàng rào, ngắm nhìn thiên nhiên đang bừng tỉnh.

​Một lần nọ, khi đang ngồi giết thời gian như thế, một con mèo lạ trèo lên đùi cô bé. Toàn thân nó đen nhánh như một mẩu than trong lò, nó cọ người vào cô bé rồi nằm phịch xuống như chẳng có chuyện gì xảy ra. Đó là một con mèo kỳ lạ, với đôi mắt phát ra ánh sáng khác thường, vẻ mặt có chút ủ rũ và đăm chiêu.

​Sự việc khiến Katya hơi kinh ngạc, nhưng tận sâu trong thâm tâm, cô bé cảm thấy vui mừng vì cuộc gặp gỡ này.

​– Thế chú mày tên là gì vậy, bạn nhỏ? – cô bé hỏi, hai tay ôm lấy đầu con mèo và nhìn sâu vào đôi mắt thăm thẳm của nó. – Barsik? Chernysh? Ugolek?

​Con mèo bình thản nhìn cô bé, chẳng hề tỏ chút hứng thú nào. Sau đó nó đứng dậy, nhảy tót xuống đất và biến mất hút trong đám cỏ dại khô từ mùa trước.

​Sức lực ngày một rời bỏ Katya nhiều hơn. Cảnh vật ngoài cửa sổ không còn mang lại niềm vui nữa, kể cả con sông uốn lượn màu xanh ngắt đang lấp lánh ở gần đó sau khi trút bỏ lớp băng giá. Cô bé hoàn toàn không muốn ăn uống gì, chẳng muốn làm những việc quen thuộc nữa. Katya héo mòn đi trông thấy.

​– Mẹ ơi, – cô bé cất tiếng hỏi một ngày nọ, – có phải con đã phát điên rồi không?

​– Sao con lại nghĩ vậy?

​– Một bác sĩ ở bệnh viện từng nói rằng căn bệnh như của con chỉ xảy ra ở những người có vấn đề về tâm thần thôi.

​– Không đâu, Katusha, ông ấy nói sai rồi. Đúng là nó hiếm thật, nhưng nó liên quan đến di truyền học và gia đình. Mẹ không biết nó lọt vào gia đình chúng ta thế nào, nhưng trong dòng họ chúng ta chắc chắn không có ai điên cả.

​– Mẹ ơi, đưa con ra ngoài đi, – Katya bất ngờ ngắt lời mẹ, – ngoài cánh đồng hoa giọt tuyết đang nở đẹp lắm.

​Người phụ nữ giúp con gái đứng dậy. Quấn cho con thật ấm áp như một đứa trẻ, cô dìu con bước ra khỏi hàng rào.

​– Mẹ ơi, mẹ vào nhà đi ạ, – cô bé nhỏ nhẹ xin, – lát nữa hãy ra đón con nhé. Con muốn ngồi một mình.

​Vừa lúc mẹ khuất dạng sau chiếc cổng nhỏ, người bạn cũ của Katya lại xuất hiện. Nó đi thong thả dọc theo bờ rào mà chẳng thèm đếm xỉa gì đến những con chó xích ở đó. Đi đến chỗ cô bé, con mèo nhảy xuống đất và cọ vào chân cô. Từ cơ thể con mèo tỏa ra một hơi nóng hừng hực như thể nó là một chiếc lò nung đỏ lửa chứ không phải một sinh vật sống khiến cho đôi chân của Katya ấm lên nhanh chóng đến mức cô bé phải rụt chân lại. Và luồng ấm áp ấy lan tỏa khắp cơ thể cô bé, rồi bốc thành một làn hơi nước nhẹ qua đôi môi hé mở vì kinh ngạc của cô.

​Con mèo quay người đi ngược lại dọc theo hàng rào. Đi được một quãng, nó quay lại kêu meo meo. Nó cứ lặp đi lặp lại hành động ấy cho đến khi Katya đứng dậy, vượt qua sự mệt mỏi và bước theo sau nó. Đi qua khỏi hàng rào của khu vườn, họ đứng trước ngã ba đường. Katya tò mò quan sát hành động của con mèo. Không hiểu sao cô bé có cảm giác rằng chú mèo này xuất hiện trong đời mình không phải là vô cớ. Và cô bé đã không nhầm.

​Con mèo đứng lại một lát ở ngã ba như để cho Katya có thời gian thở dốc, rồi lủi vào một con hẻm nhỏ không mấy chú ý giữa những mảnh vườn rau. Và cô bé bước theo nó.

​Có thể thấy rõ ràng là con đường này đã lâu không có ai qua lại. Ngập tràn những đám cỏ khô từ mùa trước và cây ngưu bàng đen đúa, con đường dẫn thẳng ra những cánh đồng. Cô bé thậm chí còn định quay đầu đi về, thì bỗng nhiên, xuyên qua đám cỏ cao rậm rạp, cô nhìn thấy một ngôi nhà nhỏ. Bằng mọi sức lực còn lại, liên tục phải dừng lại để thở, cuối cùng Katya cũng tới được đích đến mong đợi.

​Trước mắt cô bé hiện ra một ngôi nhà nhỏ xiêu vẹo. Các cửa sổ và cửa ra vào đều mở toang như đang mời gọi bước vào. Nhưng bên trong chẳng có rèm cửa hay bất kỳ vật dụng trang trí nào khác.

​Con mèo trèo lên hiên nhà mục nát và kêu meo meo như muốn gọi người bạn mới đi theo mình. Katya cẩn thận bước theo sau để tránh trượt ngã. Vượt qua bốn bậc thềm, cô dừng lại. Từ sâu bên trong ngôi nhà vẳng ra một tiếng thì thầm nhẹ nhàng và khẽ khàng. Hay đúng hơn không phải tiếng thì thầm, mà giống như một tiếng thở phào nhẹ nhõm. Âm thanh ấy không hề đáng sợ, ngược lại còn rất lôi cuốn và mê hoặc.

​– Có ai ở đây không ạ? – Katya cất tiếng hỏi khi bước qua ngưỡng cửa.

​

Trong nhà chẳng có gì ngoài những bức tường đổ nát và một cái lò sưởi cũ kỹ đứng sừng sững giữa nhà.

​Cô bé đi vòng quanh cái lò, và bất ngờ thay, ở khung cửa, cô nhìn thấy một bà cụ. Trông bà phải đến cả trăm tuổi. Trong những lớp quần áo ấm, tay chống nạng vì bị thọt chân phải, bà đang di chuyển về phía Katya.

​– Cháu là con nhà ai thế? – bà cụ cất giọng móm mém hỏi.

​– Cháu tên là Katya, – cô bé không hề sợ hãi, – cháu không phải người ở đây, cháu cùng bố mẹ đến đây chơi ạ.

​– Tao biết mấy cái đứa khách khứa thế nào rồi. Có phải mày là đứa hay ngồi trên tấm ván sát hàng rào suốt không hả?

​Katya gật đầu.

​– Thế sao lại ngồi đó? Sao không chạy nhảy đuổi bắt với mấy đứa nhóc khác?

​Katya cúi gằm mặt xuống.

​– Bị căn bệnh quái ác nào giáng xuống à?

​– Vâng, thưa bà, bệnh tình người ta bảo là vô phương cứu chữa.

​– Thế bệnh gì thế hả? Sao lại phải khổ sở thế này hở cô bé tội nghiệp?

​– Các bác sĩ bảo là chứng mất ngủ, cháu bị tâm thần. Còn mẹ cháu bảo là liên quan đến nhiễm sắc thể gì đó, cháu không rõ lắm.

​– Mấy cái ông thầy lang băm đó thật là! Lại còn bày đặt bịa ra cái thứ bệnh gì không biết nữa. Thôi, vào đây, tao với mày uống chén trà thảo mộc, rồi tính tiếp xem nên xử lý thế nào với mày.

​Đôi mắt của Katerina mở to ngạc nhiên.

​– Thưa bà, mình đi đâu ạ? Cháu không đi xa được đâu, không còn đủ sức đâu ạ.

​– Chà con bé này! Tao có bảo mày đi đâu xa đâu. Ấm samovar của tao nguội từ đời nào rồi kia kìa.

​Katya nhìn quanh và há hốc miệng vì ngạc nhiên.

​Cô bé nhìn kỹ lại thì thấy ngôi nhà đã thay đổi hoàn toàn. Bên cửa sổ những chiếc rèm vải lanh đang phấp phới, sàn nhà được trải đầy thảm dệt thủ công. Trên chiếc bàn tròn có một tấm khăn trải bàn màu xám, và trên đó chiếc ấm samovar đang bốc hơi nghi ngút. Khắp nơi là những bó thảo mộc được kết thành chùm, những chai rượu thuốc đủ màu sắc và chiếc lò sưởi đang phì phò nhả từng vòng khói lên bầu trời.

​– Chắc chắn mình phát điên thật rồi, – Katya thầm nghĩ, – hoặc là thần chết đến đón mình rồi nên mới nhìn thấy cảnh này.

​– Mày nhìn cái gì thế hả? – bà cụ nheo mắt hỏi, – Bây giờ tao với mày sẽ pha một ấm trà ngon tuyệt để thổi bay cái căn bệnh của mày đi ngay. Chẳng trách con mèo Vasili của tao lại dẫn mày đến gặp tao. Nó có trực giác cực tốt để nhận ra người tốt đấy.

​– Hóa ra nó tên là Vaska, – Katya mỉm cười.

​Bà cụ đỡ cô bé ngồi xuống chiếc ghế dài, còn bản thân bà, nhanh nhẹn thoăn thoắt như thể mới năm mươi tuổi chứ không phải đã sống cả trăm năm, tất bật quanh chiếc ấm samovar. Bà lấy từ chiếc tủ búp-phê cạnh cửa sổ ra một chiếc cốc lớn và một cái chén nhỏ. Đi dọc theo vách tường, bà ngắt mỗi bó thảo mộc một nhành nhỏ. Sau đó, bà bỏ tất cả vào cốc và chế nước sôi vào.

​Katya hít một hơi thật sâu, từ chiếc cốc bốc lên một mùi thơm tuyệt diệu không gì tả nổi.

​– Đây là gì vậy bà?

​– Nước sắc thần kỳ đấy cháu ạ. Ta linh cảm thấy cháu đang cần sự giúp đỡ của Mẹ Thiên Nhiên. Người đã sắp đặt mọi thứ từ lâu lắm rồi, tìm ra phương thuốc chữa bách bệnh và chẳng cần phải đi đâu xa xôi cả. Chỉ có con người là quên mất điều đó, cứ tưởng mình thông minh hơn. Thế là tự đầu độc bản thân bằng đủ thứ linh tinh. Trong khi chỉ cần nhìn xung quanh là thấy, mọi thứ đều nằm ngay trong tầm tay.

​Sau đó, bà cụ trút phần nước trong cốc sang chén nhỏ và đưa cho Katya.

​– Uống đi cô bé đáng thương. Cứ uống đi, uống cho đến khi nào buồn nôn thì thôi.

​Katya uống một ngụm thật tham lam, rồi ngụm thứ hai. Đầu óc cô bắt đầu quay cuồng, dạ dày sôi sục, và cảm giác buồn nôn trào lên cổ họng.

​– Uống nữa đi, – bà cụ ra lệnh.

​– Con không chịu nổi nữa đâu, con ói mất.

​– Cứ uống, cứ để cho nó ói ra. Cho tất cả bệnh tật quái ác bay ra ngoài ánh sáng mặt trời này luôn.

​Katya uống thêm một ngụm nữa và một thứ chất lỏng đen ngòm từ trong người bắt đầu tuôn trào ngược ra ngoài. Nó cứ chảy ra mãi cho đến khi sạch sẽ hoàn toàn.

​Katya lấy lại hơi thở, cảm thấy nhẹ nhõm và tươi tắn hẳn lên.

​– Ôi bà ơi, con thấy nhẹ nhõm, thanh thản quá.

​– Chờ một chút đã, chữa bệnh chưa xong đâu. Đi nào.

​Bà cụ chậm rãi bước ra ngoài hiên, theo sau là Katya.

​– Nhìn kìa, – bà cụ chỉ tay về phía những bông hoa màu tím nhạt, gần như xanh biếc vừa nhoi lên từ mặt đất, – đó chính là cứu tinh của cháu. Người ta gọi chúng là cỏ mộng chẳng phải vô cớ đâu. Từ ngàn đời nay người ta đã dùng loài cỏ này để chữa thứ bệnh quỷ quái mà bây giờ người ta gọi là chứng mất ngủ.

​Họ tiến lại gần những bông hoa. Katya nhận ra đó chính là loài hoa giọt tuyết yêu thích của mình.

​– Đây là nước chiết xuất từ chúng cho cháu đây, – bà cụ đưa cho Katya một chiếc lọ nhỏ, – uống cạn đi cháu.

​Katya uống cạn sạch chiếc lọ thủy tinh trong một hơi.

​Trong cơn mơ màng, Katya văng vẳng nghe thấy những lời thì thầm: – Hãy nhớ rõ con thực sự là ai. Chúa ban cho mỗi người quyền lựa chọn cách sống và cách chết. Nhưng thời của con vẫn chưa đến đâu. Cỏ mộng luôn thức dậy sớm nhất vào mùa xuân...

​Sau đó Katya không còn nghe thấy gì nữa, một giấc ngủ say nồng đã ôm trọn lấy cô bé.

​Người ta tìm thấy Katya ở cạnh ngôi nhà cũ bỏ hoang, trên một khoảnh đất trống giữa bạt ngàn hoa giọt tuyết.

​– Con làm bố mẹ sợ chết khiếp đấy, – người mẹ vừa khóc vừa ôm chầm lấy đứa con gái đã tỉnh lại.

​– Ở đó có bà cụ và chú mèo Vasili ạ, – Katya thều thào nói.

​– Con gái chúng ta mất trí rồi! – người mẹ lại oà khóc, hai tay ôm lấy đầu.

​– Cháu đã nhìn thấy bà cụ nào thế? – chú Kolya, bạn của bố, bất ngờ xen vào câu chuyện.

​Katya kể lại cho những người lớn đang sững sờ nghe về cuộc phiêu lưu của mình.

​Bố mẹ lắc đầu ngán ngẩm, nghi ngờ điều tồi tệ nhất. Còn chú Kolya thì bảo: – Từ rất lâu rồi, bà tôi từng kể rằng ở làng chúng ta có một bà mế chuyên bốc thuốc nam. Một người phụ nữ lớn tuổi, không rõ bao nhiêu tuổi, chân phải bị thọt. Không ai biết chính xác bà xuất hiện ở đây từ bao giờ và như thế nào. Bà sống lặng lẽ một mình. Chẳng có người thân nào bên cạnh ngoại trừ một con mèo đen. Người ta lũ lượt kéo đến tìm bà. Còn bà thì tiếp đón tất cả, chẳng từ chối ai bao giờ. Bà luôn nói rằng: "Mẹ Thiên Nhiên ban cho ta sức mạnh để giúp đỡ con người. Và chừng nào mọi người còn cần đến ta, ta sẽ tiếp tục mang điều tốt đẹp đến cho đời". Sau đó người ta xây nhiều bệnh viện khắp nơi và mọi người dần quên mất đường đến chỗ bà. Cứ thế, bà thầy lang biến mất chẳng rõ đi đâu. Còn ngôi nhà của bà thì vẫn đứng đó cho đến tận bây giờ, chỉ có những cơn gió hoang thổi qua thôi. Nhưng người ta đồn rằng khi các bác sĩ không thể cứu chữa được nữa, bà lại xuất hiện để giúp đỡ. Tất nhiên là bản thân tôi chưa bao giờ nhìn thấy bà cả, nhưng chuyện này không ai đem ra đùa cợt đâu. Vậy là Katya đã rất may mắn được gặp bà. Cầu mong bà mế đó sẽ giúp được con bé.

​Kể từ dạo đó, căn bệnh của cô bé đã lùi bước, phá vỡ mọi quy luật di truyền. Các bác sĩ ngơ ngác và vô cùng kinh ngạc trước điều đó. Bố mẹ thì quy mọi chuyện là do bầu không khí trong lành ở vùng quê, chỉ có Katya là biết và tin vào điều kỳ diệu, vẫn nhớ mãi những gì đã xảy ra với mình...

(LĐH* st & dịch)