title

Nói Một Lần Cho Hết: Vì Sao Mình Ủng Hộ Ông Trump

Nói thật, từ ngày mình bắt đầu viết về chính trị Mỹ, đi đâu cũng bị hỏi. Trong mấy buổi tiệc, mấy lần họp mặt bạn bè, thể nào cũng có người kéo ghế lại gần: "Ủa Ryan, ông Trump lên phá nước Mỹ tùm lum mà sao ông ủng hộ dữ vậy?"

Mình cười trừ hoài cũng kỳ. Thôi thì bữa nay sẵn đây, mình nói hết một lần, để sau này khỏi ai phải hỏi nữa.

Trước hết, xin nói cho rõ một điều: mình không hề nghĩ ông Trump là một người hoàn hảo. Ông ăn nói bổ bã, nhiều lúc bốc đồng, có những phát ngôn mà chính mình đọc xong cũng phải lắc đầu. Ai bảo mình phải bênh ổng từng câu từng chữ thì mình chịu, mình không làm được. Cho nên bài này không phải là bài tụng ca một con người.

Cái mình muốn nói là chuyện khác.

Bạn có để ý không, khi ông Trump ra tranh cử, ông không tranh cử với một đối thủ. Ông tranh cử với cả một hệ thống.

Bên kia bàn cờ không phải chỉ có một ứng cử viên. Bên đó có cả một dòng họ Clinton đã ở trong guồng máy quyền lực mấy chục năm. Có ông Obama và toàn bộ ê kíp của ông. Có ông Biden và bộ máy đằng sau. Và quan trọng hơn cả, có gần như trọn vẹn hệ thống truyền thông dòng chính: CNN, MSNBC, NBC, ABC, NPR, và hàng loạt tờ báo lớn. Cộng thêm giới tinh hoa ở các trường đại học, ở Hollywood, ở Thung lũng Silicon, ở Phố Wall.

Nói cách khác, đó là một trận đấu mà phía bên kia không chỉ mang tới một võ sĩ. Họ mang tới cả trọng tài, cả ban giám khảo, cả người bấm giờ, và cả cái loa phóng thanh của sân vận động. Một người bước vào cái trận đó, gần như ai cũng nghĩ ông ta sẽ bị đo ván ngay hiệp đầu.

Vậy mà ông ấy không gục. Bị đánh tơi tả, bị chửi rủa mỗi ngày trên mọi kênh sóng, bị kiện tụng, bị điều tra đủ kiểu, vậy mà ông vẫn đứng đó. Ông bà mình nói: lửa thử vàng, gian nan thử sức. Dù bạn thương hay ghét ông ấy, thì riêng cái sức chịu đòn đó cũng là điều không thể phủ nhận.

Và đây mới là cái lý do thật sự mà mình muốn nói, cái lý do mà nhiều người trong cộng đồng mình thấm hơn ai hết.

Mình lớn lên trong một gia đình mà thế hệ trước phải bỏ tất cả để đi tìm tự do. Cái mà họ chạy trốn, nói cho cùng, không phải là nghèo đói. Mà là một nơi mà tất cả các tiếng nói chính thức đều nói y hệt nhau, nơi mà ai nói khác đi thì bị dán nhãn, bị gạt ra lề. Cho nên trong máu của những người như chúng ta có một bản năng rất mạnh: hễ thấy tất cả các đài, tất cả các báo lớn đồng loạt nói cùng một giọng về một con người, thì trong lòng tự nhiên gợn lên một câu hỏi.

Xin đừng hiểu lầm. Mình không hề nói truyền thông Mỹ giống như ở những nơi đó. Nước Mỹ vẫn có tự do báo chí, và đó chính là điều quý giá nhất của xứ này. Nhưng tự do báo chí không có nghĩa là báo chí luôn công tâm. Khi hàng chục cơ quan truyền thông lớn, đáng lẽ phải cạnh tranh và kiểm chứng lẫn nhau, lại cùng chĩa về một hướng, cùng một giọng điệu, cùng một cách chọn tin, thì một người từng trải sẽ không vội tin ngay. Không phải vì họ nói sai hết. Mà vì khi chỉ còn một bản nhạc được chơi, người ta có quyền hỏi xem những bản nhạc khác đã đi đâu.

Và mình ủng hộ ông Trump, phần lớn, là vì lý do đó. Không phải vì ông ấy đúng mọi chuyện. Mà vì trong một hệ thống mà ai cũng nói giống nhau, thì sự tồn tại của một người dám nói khác, dám bị ghét, dám đứng một mình, tự nó đã là một thứ có giá trị. Nó buộc cả guồng máy phải giải trình. Nó nhắc cho những người đang nắm quyền lực nhớ rằng họ không phải là những kẻ duy nhất được nói.

Có người sẽ bảo: vậy là ông bênh ổng bất kể đúng sai à? Không. Và đây là chỗ mình muốn nói cho rõ để khỏi ai hiểu lầm.

Ủng hộ một người, khác với thờ phụng một người. Mình ủng hộ cái hướng đi, ủng hộ cái tinh thần dám đối đầu với một guồng máy đã quá quen với việc không bị ai chất vấn. Nhưng mình vẫn giữ cho mình cái quyền được chê khi thấy ông làm sai, và mình đã chê nhiều lần rồi. Cái nguy hiểm nhất trong chính trị không phải là ủng hộ nhầm người, mà là yêu một người tới mức không còn nhìn thấy cái sai của họ nữa. Lúc đó thì mình cũng chẳng khác gì cái đám đông mà mình đang phê phán.

Cũng phải nói cho sòng phẳng: những người ghét ông Trump, phần đông, không phải vì họ ngu hay bị dắt mũi. Họ có lý do thật của họ. Có người khó chịu với cách ăn nói của ông. Có người lo cho những giá trị mà họ trân trọng. Có người bị ảnh hưởng trực tiếp bởi một chính sách nào đó. Mình tôn trọng điều đó, và mình nghĩ một người trưởng thành thì phải chấp nhận rằng người khác có thể nhìn cùng một sự việc mà ra một kết luận khác mình. Nếu bạn không đồng ý với mình, không sao cả, chúng ta vẫn ngồi chung bàn tiệc được.

Nhưng nếu có ai hỏi mình lần nữa "sao ông ủng hộ ông Trump dữ vậy", thì câu trả lời gọn nhất của mình là thế này: mình không bỏ phiếu cho một con người hoàn hảo. Mình bỏ phiếu cho cái quyền được có một tiếng nói khác trong một căn phòng mà tất cả mọi người đều đang nói giống nhau. Bởi vì cái ngày mà trong căn phòng đó chỉ còn lại đúng một giọng nói, thì dù cái giọng đó có dễ nghe tới đâu, chúng ta cũng đã mất đi một thứ quý hơn nhiều so với một cuộc bầu cử.

Còn bạn, dù bạn đứng về phía nào đi nữa, bạn có nghĩ rằng trong một xã hội, việc luôn tồn tại một tiếng nói dám đi ngược lại số đông là điều cần thiết, hay đôi khi nó chỉ làm cho mọi thứ thêm chia rẽ?

-- Ryan Phan