title

Ted Turner, cơn lốc của thời đại

Hôm nay, thế giới chia tay một huyền thoại. Robert Edward "Ted" Turner III qua đời ở tuổi 87, để lại sau lưng một đế chế truyền thông hùng mạnh, những kỷ lục thể thao vô tiền khoáng hậu và một tấm lòng nhân ái trị giá hàng tỷ đô. Cuộc đời ông là minh chứng cho việc: Để thay đổi thế giới, đôi khi bạn cần một chút điên rồ và một trái tim không biết sợ hãi.

Robert Edward “Ted” Turner III sinh 19/11/1938 tại Cincinnati, Ohio. Tuổi thơ của ông không có màu hồng. Cha ông, Ed Turner, là một ông trùm của ngành bảng quảng cáo ngoài trời nhưng nghiện rượu, gia trưởng và tàn nhẫn.

Năm Ted 9 tuổi, em gái Mary Jane mất vì bệnh lupus. Năm 1962, khi Ted 24 tuổi, Ed tự sát, để lại món nợ $1 triệu đô và công ty Turner Advertising đang bên bờ phá sản.

Hầu hết mọi người sẽ bán công ty trả nợ. Ted làm ngược lại. Ông vay thêm tiền, mua lại đối thủ, mở rộng sang Atlanta. Đến 1970, Turner Advertising là công ty bảng quảng cáo lớn nhất Đông Nam nước Mỹ. Nhưng Ted chán. Ông nói: “Bảng quảng cáo không thay đổi thế giới. Truyền hình mới làm được điều đó.”

Năm 1970, Ted dùng tiền bán công ty quảng cáo để mua UHF Channel 17, một đài truyền hình nhỏ ở Atlanta mà ai cũng chê là “Đài phim cao bồi hết đát”. Ông đổi tên thành WTCG, biệt danh “Watch This Channel Grow”. Ted phát phim cũ, đấu vật, và đặc biệt là phát sóng cho đội Atlanta Braves, đội bóng chày ông mua năm 1976 để có nội dung. WTCG thành “Superstation TBS”, kênh cable đầu tiên phát toàn quốc qua vệ tinh năm 1976.

Nhưng canh bạc lớn nhất đến vào năm 1980. Khi đó ba nhà mạng ABC, CBS, NBC thống trị tin tức. Ted tuyên bố sẽ làm “kênh tin tức 24/7”, ý tưởng bị gọi là điên. Walter Cronkite nói: “Không đủ tin để phát 24 giờ”. Ted đáp: “Khi tin tức hết, chúng ta sẽ phát nhạc cho đến khi có tin mới.”

Ngày 1/6/1980, CNN lên sóng. Những năm đầu lỗ $2 triệu đô/tháng. Ted thế chấp cả trang trại, vay ngân hàng đến mức bị gọi là “Captain Outrageous”. Bước ngoặt đến 1986: CNN phát trực tiếp thảm họa của phi thuyền Challenger. 1991: Chiến tranh Vùng Vịnh. Trong khi cả thế giới xem ABC cắt sóng lúc 11h đêm, CNN phát cảnh Baghdad bị ném bom suốt 17 giờ liên tục với Peter Arnett từ balcony khách sạn Al-Rashid. CNN thành “mắt nhìn của thế giới”.

Ted đã định nghĩa lại tin tức: không chờ bản tin 6h tối, tin tức là bây giờ, ngay lúc này. Rồi cả thế giới nín thở theo dõi tin tức từ CNN. Ted Turner đã biến tin tức thành một món ăn tinh thần không thể thiếu hàng giờ, hàng phút, thay đổi hoàn toàn cách nhân loại tiếp nhận thông tin.

Phong cách của Ted là hỗn hợp của liều lĩnh, tầm nhìn và cái tôi khổng lồ. Ông có 3 quy tắc:

“Lead, follow, or get out of the way” – Dẫn đầu, đi theo, hoặc tránh đường.

“Early to bed, early to rise, work like hell and advertise” – Ngủ sớm, dậy sớm, làm như điên và quảng cáo.

“Nếu không làm được trong 5 phút, đừng làm” – Tốc độ là vũ khí.

Ông mua MGM năm 1986 chỉ để lấy thư viện 2.200 tựa phim cho băng tần mới Cartoon Network và TNT. Năm 1996, ông bán Turner Broadcasting cho Time Warner với giá $7.5 tỷ đô cổ phiếu, thành Phó Chủ tịch Time Warner và cổ đông cá nhân lớn nhất. Năm 2000, ông ủng hộ vụ sáp nhập AOL-Time Warner $165 tỷ đô, thương vụ tai tiếng nhất lịch sử. Khi bong bóng dotcom vỡ, tài sản Ted bốc hơi lập tức $8 tỷ đô. Ông từ chức năm 2003, và gọi điều đó là “sai lầm lớn nhất đời tôi”.

Nhưng Ted không cay cú. Ông nói: “Tôi thà mất tiền vì dám làm, còn hơn giữ tiền vì sợ hãi.”

Ngoài kinh doanh, Ted là vận động viên thuyền buồm cự phách với đẳng cấp thế giới. 1977, Năm 1977, ông cầm lái chiếc du thuyền "Courageous" giành chức vô địch America's Cup, giải đua thuyền buồm danh giá nhất thế giới. Báo chí gọi ông là “Mouth of the South” (Cái miệng miền Nam) vì tính tình thẳng tưng ngông cuồng, lại hay nói, bất chấp mếch lòng kẻ khác. Khi được hỏi bí quyết thắng, Ted đáp: “Tôi thuê thủy thủ giỏi hơn, luyện tập nhiều hơn, và tôi ghét thua hơn bất kỳ ai.”

Tinh thần đó ông mang vào truyền hình: CNN phải có mặt đầu tiên, phát lâu nhất, đào sâu nhất.

1997, Ted gọi điện cho Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Kofi Annan: “Tôi sẽ cho $1 tỷ đô”. Ngày 18/9/1997, ông tuyên bố tặng $1 tỷ đô lập United Nations Foundation, chuyên tài trợ LHQ chống bệnh tật, biến đổi khí hậu, bình đẳng giới. Thời điểm đó, đây là khoản từ thiện cá nhân lớn nhất lịch sử.

Hành động này làm thay đổi văn hóa tỷ phú Mỹ. Ted công khai thách các tỷ phú lừng danh Bill Gates, Warren Buffett: “Có tiền mà không cho đi lúc còn sống là thua!” Năm 2010, hai ông Gates và Buffett lập “Giving Pledge”, cam kết cho đi ít nhất 50% tài sản. Ted chính là người truyền cảm hứng và lôi kéo các đại phú hào nước Mỹ.

Nhưng ông không chỉ ký check. Ted là "địa chủ" sở hữu nhiều đất đai nhất nước Mỹ với hơn 2 triệu mẫu trải rộng khắp 6 tiểu bang. Ông khôi phục đàn bò rừng bison từ 50 ngàn lên 500 ngàn con, bỏ chăn nuôi bò thường vì “bison tốt cho cỏ, bò thường phá đất”.

Ông bỏ hàng rào, trồng lại cỏ bản địa, biến trang trại thành khu bảo tồn. Chuỗi nhà hàng Ted’s Montana Grill chỉ bán thịt bison để “kinh tế hóa việc bảo tồn”. Hình ảnh chàng cao bồi cưỡi ngựa trên đồng cỏ xanh với hàng ria mép óng ánh màu bạc như phản ánh khát vọng chinh phục của nước Mỹ.

Cuộc đời Ted đầy biến động. Ông bị chứng rối loạn lưỡng cực, đến độ từng tự tử hụt 2 lần thời trẻ. Hôn nhân với Jane Fonda 1991-2001 khiến ông quan tâm đến nhiều vấn đề lớn của xã hội. Khi ly dị, ông nói: “Jane dạy tôi rằng đàn ông cũng có thể khóc.”

Năm 2018, Ted công bố ông bị chứng mất trí nhớ thể Lewy. Từ đó ông rút khỏi công chúng, dành thời gian cho 5 con, 12 cháu và trang trại.

Có thể nói ông đã thay đổi một phần thế giới qua các di sản:

Truyền thông: CNN tạo ra “chu kỳ tin 24h”, buộc mọi chính phủ phải phản ứng theo thời gian thực. Không có CNN, sẽ không có các big media, không có mạng xã hội cập nhật chiến tranh từng phút.

Cable TV: TBS chứng minh đài truyến hình địa phương có thể thành toàn quốc. Cartoon Network định hình lại phim hoạt hình.

Từ thiện: $1 tỷ đô hào phóng của Ted mở đường cho làn sóng “Giving While Living”. Đến 2025, UN Foundation đã huy động được thêm $3 tỷ đô từ nhiều nhà hảo tâm.

Môi trường: Ted chứng minh bảo tồn có thể đi cùng kinh doanh. Đàn bison của ông là đàn tư nhân lớn nhất thế giới.

Ted Turner là nghịch lý sống. Tỷ phú nhưng ngủ ở cabin gỗ. Tư bản nhưng ghét quảng cáo tiêu dùng quá mức. Thắng America's Cup nhưng cho đi $1 tỷ đô. Ông từng nói: “Nếu chỉ có một bia mộ, hãy viết: Tôi đã cố gắng.”

Ông cố gắng quá cỡ thiệt. Cố đến mức bị gọi là điên khi làm CNN. Cố đến mức suýt phá sản 5 lần. Cố đến mức năm 62 tuổi vẫn đua thuyền buồm 200 dặm tranh tài cùng đám trẻ. Cố đến mức dùng gần hết tài sản để giữ đất cho bò rừng bison.

Năm 2023, ở tuổi 85, Ted ngồi xe lăn xem CNN đưa tin cháy rừng. Người ta hỏi ông nghĩ gì. Ted đáp: “Tôi chỉ tiếc mình không làm sớm hơn.”

Cuộc đời Ted Turner dài 87 năm nhưng cảm giác như 200 năm, vì ông sống gấp, nghĩ lớn, và thất bại cũng lớn. Ông chứng minh một người có thể thay đổi cách cả hành tinh xem tin tức, cách tỷ phú cho tiền, và cách chúng ta đối xử với đất.

Trong thế giới đầy những CEO thận trọng, Ted là chiếc thuyền buồm lao ra giữa bão chỉ vì “gió đang đẹp”. Và nhờ cơn điên đó, thế giới kết nối hơn, bison nhiều hơn, và ít nhất $1 tỷ đô đã đến tay những đứa trẻ cần thuốc men.

Đó là một cuộc đời đáng nể của một cao bồi Mỹ, một cơn lốc của thời đại. Cơn lốc cuốn nhiều thứ theo chiều của nó và khiến xã hội phải ngả mũ, dù thích hay không thích.

FB Uyen Vu