title

Một chiến lược trộm công nghệ cao của Trung Quốc: thâu tóm một công ty ngoại quốc, để công ty đó phá sản, rồi mang công nghệ về bản xứ

Hu Liang (梁琥), người đàn ông 52 tuổi mang hai quốc tịch Bỉ và Trung Quốc, đã bị bắt khi đang chuẩn bị lên chuyến bay đến Bắc Kinh.

Ông ta từng là quản lý cao cấp tại bộ phận nghiên cứu của BelGaN, một công ty sản xuất chip có trụ sở tại Oudenaarde (Bỉ) nhưng nay đã phá sản. Hu Liang bị nghi ngờ phạm các tội danh: gián điệp, tiết lộ bí mật thương mại trái phép, tham gia tổ chức tội phạm, lạm dụng tài sản công ty và các hành vi vi phạm liên quan đến phá sản. Văn phòng Công tố Liên bang Bỉ đã xác nhận thông tin này.

BelGaN phá sản vào năm 2024, thoạt nhìn là vì lý do thuần túy kinh tế. Tuy nhiên, các nhà điều tra hiện nghi ngờ rằng các chủ sở hữu người Trung Quốc (đã mua lại BelGaN vào năm 2021) không hề có ý định phát triển công ty thành một doanh nghiệp thịnh vượng, mà thực chất muốn chuyển giao công nghệ của công ty này về Trung Quốc.

Việc BelGaN phá sản đã khiến 420 người mất việc làm. Cơ quan tư pháp đã mở cuộc điều tra để xác định xem liệu có hành vi gian lận nào xảy ra hay không. Tuy nhiên, vụ này nhanh chóng chuyển hướng, một phần nhờ vào thông tin tình báo do Cơ quan An ninh Nhà nước (VSSE) cung cấp.

Cuộc điều tra đã dẫn đến việc bắt giữ Hu Liang, một cư dân Leuven từng làm việc tại một công ty công nghệ cao khác. Chỉ vài tháng sau khi gia nhập BelGaN, ông ta cũng đảm nhận vai trò quản lý tại một công ty Trung Quốc. Công ty này, có tên Gankool, được thành lập ngay sau khi BelGaN chuyển sang quyền sở hữu của phía Trung Quốc vào năm 2021.

Gankool sản xuất loại công nghệ y hệt như BelGaN. Có thông tin cho thấy đã tồn tại một âm mưu chuyển giao tài sản trí tuệ chuyên biệt và bí mật thương mại của BelGaN sang cho Gankool.

Đáng chú ý, Hu Liang không phải là cựu quản lý duy nhất của BelGaN xuất hiện tại công ty này. Vị CEO cuối cùng của BelGaN, Alan Zhen Zhou (quốc tịch Trung Quốc), cũng được cho là đã đóng vai trò tại Gankool.

Hiện tại, Zhen Zhou cũng đang bị giới chức Bỉ truy tìm. Vào thời điểm phá sản, BelGaN, công ty có trụ sở tại Oudenaarde, đã hoạt động được 40 năm và từng được đồng sáng lập bởi chính quyền vùng Flanders. Công ty này là đơn vị tiên phong trong lĩnh vực công nghệ, cụ thể là về chất bán dẫn. BelGaN là nhà sản xuất chip công nghiệp cuối cùng của đất nước; họ phát triển và sản xuất các loại chip dựa trên vật liệu gallium nitride (GaN).

Các loại chip này được sử dụng cho những ứng dụng như bộ charger nhanh và xe điện, cũng như trong lĩnh vực hàng không vũ trụ và quốc phòng. Công ty gặp khó khăn vào năm 2021 và sau đó chuyển sang quyền sở hữu của Trung Quốc thông qua các quỹ đầu tư có trụ sở tại Hong Kong. Kể từ khi vụ thâu tóm năm 2021 diễn ra, đã có nhiều lo ngại về tầm ảnh hưởng của Trung Quốc trong một lĩnh vực được EU coi là mang tính chiến lược.

Các cơ quan an ninh trên khắp châu Âu cảnh báo rằng Trung Quốc áp dụng một chiến lược có chủ đích: thâu tóm một công ty, để công ty đó phá sản, rồi mang công nghệ về Trung Quốc. Mới đây vào tháng 1, VSSE (Cơ quan An ninh Nhà nước Bỉ) cũng đã đưa ra cảnh báo về sự can thiệp từ phía Trung Quốc.

"Các doanh nghiệp và trường đại học cần nhận thức rõ những rủi ro, đặc biệt là trong các lĩnh vực mà Trung Quốc đang tìm cách bắt kịp như công nghệ sinh học, trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn. Chúng ta phải bảo vệ bí quyết công nghệ của mình bằng cách ngăn chặn việc chuyển giao công nghệ bất hợp pháp."

Báo cáo thường niên của VSSE cảnh báo cụ thể về các "công ty bản sao" (mirror companies). "Các công ty Trung Quốc đầu tư vào các doanh nghiệp, trung tâm nghiên cứu hoặc các công ty khởi nghiệp tách ra của Bỉ, ưu tiên những đơn vị quy mô nhỏ đang phát triển công nghệ đầy hứa hẹn nhưng gặp khó khăn về vốn, qua đó tiếp cận được công nghệ cụ thể. Sau đó, họ thành lập một công ty bản sao tại Trung Quốc để sản xuất chính công nghệ đó với quy mô lớn hơn. Công ty mẹ ban đầu sau đó sẽ được bán lại, lý tưởng nhất là bán có lãi."

Các cơ quan tư pháp nghi ngờ rằng đây chính xác là kịch bản đã xảy ra trong vụ việc của BelGaN. Kể từ đó, BelGaN đã được Thema Foundries mua lại; công ty này có kế hoạch sản xuất chip quang tử tại đây.

Theo Byron Wan