title

Bài Ca Không Tên

Có những chuyện trong đời, người ta không đặt tên được. Không phải vì không biết gọi sao, mà vì gọi kiểu gì cũng sai. Buồn thì chưa tới buồn, vui thì chưa tới vui, thương thì chưa tới thương, mà bỏ thì… không bỏ được. Giống như có ai đó đứng sau lưng mình hát một câu quen lắm: “Biết bao lần anh đã hứa… hứa cho nhiều rồi lại quên…” rồi bỏ ngang đó, để mình tự đi tìm phần còn lại. Tới lúc tìm ra thì thấy mình già thêm một chút, mệt thêm một chút, mà lòng cũng thôi còn tin như xưa.

Con người thiệt ra không khó hiểu. Chỉ là sống lâu rồi mới thấy: ai cũng có cái tật biết sai mà vẫn làm, biết mai sẽ hối hận mà hôm nay vẫn ráng thêm một lần cho biết. Tui nghi lúc bà Nữ Oa nặn con người, bả nặn vội quá, nên chỗ dư tự ái, chỗ thiếu lý trí, chỗ mềm như bánh flan, chỗ cứng như đá cuội. Rồi bả còn lỡ tay rắc thêm một nhúm tình yêu, thành ra từ đó tới giờ nhân loại cứ vừa thương vừa đau, vừa hứa vừa quên, vừa tin vừa thất vọng.

Đàn ông là một giống loài kỳ lạ. Ban ngày họ làm việc ngon lành, ký hợp đồng bạc triệu, nói chuyện trước cả trăm người không run. Vậy mà tối về, vợ hỏi: “Anh thấy cái áo em mặc hôm nay đẹp không?” là coi như xong phim. Nói “đẹp” thì bị hỏi tiếp “đẹp chỗ nào”, nói “bình thường” thì khỏi ngủ, nói “cũng được” thì khác nào tự đào cái hố rồi nhảy xuống đứng đợi, chờ người ta lấp đất. Đàn ông nhiều khi không cần ai hại, tự mình làm cũng đủ chôn mình.

Một người có thể học tới tiến sĩ, biết đủ thứ trên đời, nhưng đứng trước câu: “Anh có nhớ hôm nay là ngày gì không?” thì toàn bộ kiến thức trong đầu ổng tắt đèn. Không phải ổng ngu. Chỉ là có những chuyện đàn ông không giỏi, mà phụ nữ lại nhớ dai như sợi dây thun kéo hoài không đứt.

Phụ nữ thì cũng đâu khá hơn. Biết chồng mình có tật hứa rồi quên, vậy mà lần nào ổng nói: “Từ nay anh bỏ nhậu”, bả vẫn tin — tin kiểu hy vọng chứ không phải tin thiệt. Ổng bỏ được đúng bốn ngày. Qua ngày thứ năm, bạn gọi “Ra làm vài chai không?” là ổng đi liền, nhanh hơn đi cấp cứu. Về tới nhà thấy vợ ngồi chờ, ổng nói: “Anh chỉ uống có hai chai.” Bả biết thừa là tám chai nhưng vẫn hỏi lại: “Hai chai thiệt hả?” Ổng gật đầu tỉnh bơ. Bả quay mặt đi, trong bụng vừa tức vừa đau, nhưng sáng hôm sau vẫn chừa phần cơm cho ổng. Đó, phụ nữ thương kiểu vậy đó: giận thì giận, nhưng vẫn lo cho người ta.

Rồi tới chuyện “quân ta - quân địch”. Dân gian nói rồi:

“Vợ nhà là kẻ địch,

Bồ bịch là quân ta.

Khi chiến sự nổ ra,

Ta về nhà cùng với địch.

Dù rằng trong lòng địch,

Mà vẫn nhớ quân ta.”

Đàn ông đọc mấy câu này thì cười, phụ nữ đọc thì nhíu mày. Nhưng thiệt ra, đời nó vậy. Hồi chưa có vợ thì mong có người bên cạnh. Có rồi thì thấy “kẻ địch” ở ngay trong nhà. Ra ngoài gặp “quân ta” thì đời tươi đẹp, nói câu nào cũng ngọt như mía lùi. Nhưng tối đến vẫn lò dò về nhà với “kẻ địch”, ăn cơm của địch, nằm chung giường với địch. Sáng ra địch hỏi: “Anh uống cà phê không?” thì vẫn tỉnh bơ: “Ừ, pha giùm anh.”

Tới lúc bệnh, địch là người lấy thuốc. Tới lúc thất nghiệp, địch là người ngồi tính từng khoản tiền. Tới lúc cha mẹ hai bên đau yếu, địch là người cùng mình chạy tới chạy lui. Tới lúc tóc bạc, mắt mờ, chân chậm, cái “quân ta” ngày nào có khi chẳng còn nhớ mình là ai, còn “kẻ địch” vẫn nằm bên cạnh, kéo chăn lên rồi càm ràm: “Ngủ đi, già rồi còn thức khuya.”

Có lúc tui nghĩ nếu đem chuyện “con người được nặn từ đất sét” đi làm luận văn tốt nghiệp, chắc bà Nữ Oa phải ngồi bảo vệ tới sáng. Hội đồng hỏi: “Tại sao sản phẩm của bà biết rõ cái gì có hại mà vẫn làm?” Bả nói: “Dạ… tại em cho tụi nó quyền tự do. Mà tự do thì đôi khi nó tự quậy.” Họ hỏi tiếp: “Vậy tại sao vợ biết chồng hứa suông mà vẫn tin?” Bả nhìn xuống bàn: “Dạ… tại em nặn trái tim phụ nữ hơi dư chỗ thương. Còn trí nhớ đàn ông thì em nặn bằng đất sét hơi mềm.” Hội đồng nghe xong, nhìn nhau, ghi vô biên bản: “Sản phẩm của thí sinh tuy phức tạp, khó kiểm soát, nhưng có giá trị sử dụng lâu dài. Đề nghị cho tốt nghiệp.”

Đời có một trò chơi oái oăm: người làm mình vui chưa chắc thương mình, người làm mình bực chưa chắc muốn mình đau. Có người cả đời chỉ đem tới tiếng cười, nhưng lúc mình khóc thì họ biến mất. Có người khiến mình phát điên mỗi ngày, nhưng lúc cả thế giới quay lưng thì họ vẫn đứng đó.

Và rồi tới một ngày, khi hai đứa cùng già, cùng ngồi trên một cái ghế, cùng nhìn ra ngoài sân mà chẳng cần nói gì, người ta mới hiểu: cả đời đánh biết bao nhiêu trận, nhưng người mình tưởng là kẻ địch lại chính là người cùng mình sống sót qua tất cả. Còn “quân ta” ngày xưa, thôi để họ ở lại trong thơ. Đời thiệt, tới cuối cùng, ai còn ngồi bên mình mới là người thắng.

Hong Khuu, 05/09/2026