title

MẸ ƠI, NHÀ MÌNH MẤT THẬT RỒI…

Con thảng thốt gọi cho tôi: “Mẹ ơi, nhà mình mất thật rồi. Thế cưới xong chúng con biết ở đâu?”

Tôi nghe mà đau thắt lòng.

Có lẽ với các con, bao nhiêu năm nay vẫn mặc nhiên nghĩ rằng đây là nhà mình. Mai này lấy vợ, lấy chồng, có thể có một mái ấm riêng, nhưng ngôi nhà của bố mẹ vẫn còn đó, vẫn là nơi để trở về. Vậy mà bỗng một ngày, điều tưởng như đương nhiên ấy lại không còn chắc chắn nữa.

Ngôi nhà này cũng không phải một tài sản chúng tôi tình cờ có được. Bố các con đã dành dụm từng đồng từ những năm tháng còn hàn vi để mua mảnh đất, rồi xây nên căn nhà mà vào thời ấy có thể nói là rất đẹp. Đó là thành quả của cả một quãng đời lao động của hai vợ chồng, là nơi các con lớn lên, nơi gia đình tôi đã đi qua biết bao vui buồn.

Và còn cả một khu vườn.

Mấy cây cau bố trồng ngày nào giờ đã cao vút, năm nào cũng cho những buồng cau xum xuê để tôi hái đặt lên bàn thờ Phật và gia tiên. Mấy cây tường vi cứ sang hè lại nở trắng, nở hồng, sang xuân lại bật những chồi non xanh biếc. Cây thông đã vượt quá mái nhà bốn tầng. Cây hoa ngâu gần như quanh năm lấm tấm những chùm hoa vàng, tôi vẫn hái để thắp hương.

Tất cả đều do bố các con trồng.

Riêng cây lộc vừng là ông nội cho hai vợ chồng từ khi bố các con còn sống. Bao nhiêu năm qua, cây vẫn lớn, vẫn đến mùa thì ra hoa. Người trồng cây đã mất, người cho cây cũng không còn, chỉ có những cái cây cứ lặng lẽ sống tiếp.

Bố các con đã đi xa hơn hai mươi năm rồi. Có một người thầy từng nói với tôi một câu mà tôi nhớ mãi: “Dù chị có cúng anh ấy ở đâu thì anh ấy cũng vẫn về nơi chốn này thôi.”

Có lẽ vì thế mà tôi chưa bao giờ nghĩ ngôi nhà này chỉ là một căn nhà. Ở đây vẫn có một phần của anh ấy. Trong những thân cây đã xù xì theo năm tháng, trong cái sân, bậc cửa, trong những thứ rất nhỏ mà người ngoài nhìn vào chẳng thấy có gì đáng kể.

Thế nên khi con hỏi: “Thế cưới xong chúng con biết ở đâu?”, tôi chỉ biết nói:

“Ừ, nếu mình đã hết duyên ở mảnh đất này thì mình chấp nhận thôi con.”

Nói được như vậy không có nghĩa là không tiếc. Tôi tiếc lắm chứ. Có lẽ đến ngày thực sự phải rời đi mới biết mình tiếc đến thế nào.

Nhưng tôi cũng hiểu một thành phố muốn phát triển sẽ có những đổi thay, và đôi khi có những gia đình phải rời khỏi nơi mình đã gắn bó để nhường chỗ cho những công trình chung. Nếu điều ấy thực sự cần thiết cho sự phát triển của Hà Nội, gia đình tôi chấp nhận.

Điều tôi mong chỉ là, trong những bản quy hoạch với những con đường, công viên và những khu đô thị mới, người ta đừng quên phía dưới mỗi nét vẽ ấy là cuộc đời của những con người.

Một căn nhà phải di dời không chỉ có bao nhiêu mét vuông đất và bao nhiêu mét vuông xây dựng. Nó có mồ hôi của những người đã gây dựng nên nó, có tuổi thơ của những đứa trẻ, có những bữa cơm, những ngày Tết, những ngày giỗ, có hàng xóm láng giềng và cả những người đã khuất vẫn được con cháu tin rằng còn trở về nơi ấy.

Bởi vậy, điều tôi mong mỏi nhất là nếu người dân phải rời đi, họ được rời đi trong sự trân trọng; được đền bù công bằng, được tái định cư tử tế và nếu có thể, được tiếp tục sống trên chính vùng đất mà họ đã gắn bó qua nhiều thế hệ. Chỉ thực sự công bằng khi những người nhường chỗ cho sự phát triển cũng được thụ hưởng thành quả của chính sự phát triển ấy.

Còn tôi, nếu đến ngày phải đi, tôi sẽ đi.

Có lẽ tôi sẽ đứng thật lâu trong khu vườn này. Nhìn lại mấy cây cau, cây thông, những khóm tường vi, cây ngâu và cây lộc vừng đã sống cùng gia đình mình mấy chục năm. Tôi không biết khi ấy chúng sẽ đi đâu, hay có còn được ở lại.

Nhà có thể xây một ngôi nhà khác. Cây cũng có thể trồng những cây khác.

Nhưng cái cây do chính tay người mình thương trồng xuống, đã lớn lên cùng mình suốt mấy chục năm, thì không thể trồng lại được.

Và có lẽ đến lúc ấy tôi mới thực sự hiểu câu con vừa nói hôm nay:

“Mẹ ơi, nhà mình mất thật rồi…”

Quynh Anh Nguyen