title

MIỀN BẮC …

… là 2 chữ ba tôi thường có vẻ thất thần khi nghe ai nói đến sau khi đi tù hơn 3 năm ở một nơi nào đó xa xôi. Tôi đã sợ sệt không nhận ra ba khi ông về trong bộ áo quần rách rưới, cái nón tơi tả trên tay, với gương mặt méo mó hằn những vết nhăn, vào một đêm lúc tôi khoảng 10 hay 11 tuổi.

Trước ngày bể dâu năm 1975 ba tôi thường kể những câu chuyện ở Hà Nội trong bữa ăn với một niềm nhớ nhung khi ông “du học” ở đó, từ trường Bưỡi đến trường Kỷ Thuật Đông Dương, trong thập niên 1930/40. Mỗi khi ông kể về những món ngon Hà Nội là thế nào mẹ tôi, người Huế như ba tôi, cũng lườm nhẹ ba tôi với câu “Ni chỉ có món Huế thôi!” và anh chị tôi chỉ nháy mắt nhau cười lén. Ngay cả khi đi ăn phở với tôi ba tôi dặn không bỏ giá và không ăn rau thơm “như ngoài nớ” và tôi không bao giờ hiểu được phở không giá, không rau làm sao mà ngon được.

Ba tôi trở về Hà Nội vài tháng sau ngày bể dâu năm 1975, nhưng trong một xe tù bít bùng từ một trại tù hẻo lánh nào đó ngoài bắc khi họ muốn hỏi cung. Những ngày đó ba tôi không thấy “ánh đèn giăng mắc muôn nơi, áo màu tung gió chơi vơi” (“Hướng Về Hà Nội” của nhạc sĩ Hoàng Dương) mà chỉ thấy ánh đèn hỏi cung trong bốn vách tường đen tối trong một ngôi nhà cũ nào đó. Sau đó họ chở ba tôi về lại trại tù và có vẻ thất vọng vì có thể không biết được nhiều hơn những gì người tố cáo ba tôi đã nói. Có thể ba tôi thật sự không biết vì thôi làm công chức trước đó đã lâu hay ba tôi đã không khai. Tôi không biết được sự thật vì tôi ra đi năm 13 tuổi và ba tôi mất khi tôi tỵ nạn ở Đức.

Từ ngày ba tôi đi tù về tôi càng mất niềm tin vào con người nhiều hơn trước, trong một nơi chỉ còn nghi kỵ, sợ hãi đấu tố ngay trong cả họ hàng. Câu “không được tin ai” như khảm vào óc tôi mỗi ngày và mọi nơi tôi đi. Tôi cảm thấy rất là bất an và khó chịu trong thời gian đó khi còn là một đứa trẻ con, khi lúc nào cũng phải cẩn thận, cũng thấy phản bội chung quanh mình.

Từ khi anh ba ra tù 1 năm sau ba, tôi bắt đầu cảm thấy thù hận, mà đúng ra tôi hận nhiều hơn. Hận vì tôi không nói ra được những gì tôi cảm và hiểu.

Ngày tôi ra Hà Nội lần đầu tiên khi đi công tác sau hơn 20 năm trở về Việt Nam lần đầu tiên, tôi không muốn, và có thể không còn thù hận, nhưng tôi vẫn không có niềm tin.

FB Louis Mashimi