title

Hoàng tử Nguyễn Phúc Minh Đức

Hoàng tử Nguyễn Phúc Minh Đức (1910 - 1990,) con trai út của cựu hoàng Hàm Nghi, còn được gọi là Jean Ung Lich Ham Nghi d’Annam. Thân mẫu ông là bà Marcelle Laloe, người Pháp.

Ông vào học trường Võ bị Saint-Cyr của Pháp, sau đó phục vụ trong quân đội và về hưu với cấp bậc Đại tá. Năm 1946, người Pháp muốn gửi ông sang phục vụ tại Đông Dương nhưng ông quyết liệt từ chối. Đại sứ Jean de Latour Dejean, một người bạn thân và đồng ngũ của Hoàng tử Minh Đức kể lại cho biết khi được lệnh sang Việt Nam, Hoàng tử Minh Đức đã tuyên bố với chính phủ Pháp như sau:

“Tôi không thể cầm súng bắn lại đồng bào của tôi. Nếu Chính phủ Pháp muốn đưa tôi ra trước toà án quân sự thì tôi phải chịu nhưng tôi không thể đi sang Việt Nam để đánh giặc cho người Pháp và chống lại người Việt Nam.”

Người Pháp sau đó đã đưa ông sang Algérie phục vụ trong một đơn vị lính Lê Dương.

Có một chi tiết thú vị bất ngờ là Thiếu tá Minh Đức chỉ huy một đơn vị Lê Dương tại Algérie thì cũng có một hoàng tử người Việt Nam đang phục vụ với tư cách là trung úy thiết giáp. Đó là Thái tử Bảo Long, con đầu lòng của vua Bảo Đại. Về vai vế, Bảo Long phải gọi Hoàng tử Minh Đức bằng "ông" vì ông Minh Đức ngang hàng với vua Khải Định, thân phụ của vua Bảo Đại.

Thiếu tá Minh Đức không phải là cấp chỉ huy trực tiếp của Trung úy Bảo Long, tuy nhiên vào thời gian sau Hiệp định Genève vào khoảng năm 1955-1956, trong hàng ngũ Lê dương Pháp chỉ có hai người Việt Nam mà cả hai người đều là Hoàng tử Việt Nam, do đó hai người có cơ hội quen nhau.

Một sử gia người Pháp sau này có viết như sau:

“Hình ảnh của Đế quốc Annam lại trỗi dậy khi Bảo Long gặp người con của Hàm Nghi, vị hoàng đế trẻ tuổi bị truất phế cuối thế kỷ trước vì hoạt động chống lại thực dân Pháp. Ông ta (Minh Đức) cũng là sĩ quan Lê Dương. Hai người quen nhau và trò chuyện. Cũng là một sự éo le: cả hai đều là hậu duệ của hai ông vua nhà Nguyễn nay cùng chiến đấu chung dưới một lá cờ để bảo vệ cho một thuộc địa lớn cuối cùng của nước Pháp.”

Ông Minh Đức kết hôn với bà Renée-Paule Bonnaud, tức Renée-Paule Minh Đức (sinh 1918) vào năm 1945. Hai người không có con.

Ông qua đời năm 1990 tại Pháp, thọ 80 tuổi.

Hình: Ông Minh Đức khi còn bé và về già.