title

Tình, tiền, tù tội trên thượng tầng chính trị Trung cộng

Whitney Duan, tên đầy đủ Đoàn Vĩ Hồng hay Duan Weihong, (段伟红) và Desmond Shum (Thẩm Đông) là một trong những câu chuyện điển hình về sự thăng trầm của giới tư bản đỏ dưới thời của đảng Cộng sản Trung Quốc, và được kể lại chi tiết qua cuốn hồi ký best seller của nhân vật chính Desmond Shum: Red Roulette: An Insider’s Story of Wealth, Power, Corruption, and Vengeance in Today’s China (2021).

Desmond Shum sinh năm 1968 tại Thượng Hải, y lớn lên trong cảnh nghèo khó thời Cách mạng Văn hóa, sau đó y tìm cách di cư sang Hong Kong và học đại học ở Mỹ. (h.1)

Desmond Shum trở về Trung Quốc năm 1995 và làm việc trong lĩnh vực đầu tư tư nhân. Năm 2001, số phận đã khiến y gặp Đoàn Vĩ Hồng (Whitney Duan), một doanh nhân đẹp, thông minh, tham vọng, cũng xuất thân khiêm tốn từ tỉnh Sơn Đông, cô từng học khoa học máy tính và làm việc cho các công ty nhà nước rồi tự lập kinh doanh bất động sản, logistics.

Họ nhanh chóng trở thành cặp đôi ăn ý cả trong tình cảm lẫn kinh doanh. Năm 2004, họ kết hôn và cùng xây dựng đế chế tài sản khổng lồ nhờ các mối quan hệ thân cận với giới "Hồng tộc", toàn con cháu, vợ/chồng của các lãnh đạo cấp cao Đảng Cộng sản.

Nổi bật nhất là mối liên hệ như người tình giữa Whitney với Tôn Chính Tài, một uỷ viên Bộ Chính trị, thuộc loại có uy thế bậc nhất trong đảng, (Tôn từng được coi là ứng cử viên tiềm năng kế nhiệm Tập Cận Bình hoặc Lý Khắc Cường); ngoài ra còn có Zhang Beili (vợ cựu Thủ tướng Ôn Gia Bảo).

Whitney được coi là "người đại diện" kinh doanh cho gia đình Ôn, giúp họ đầu tư vào bất động sản, bảo hiểm (như cổ phần Bình An), logistics phi trường Bắc Kinh, và các dự án lớn như khách sạn Bulgari Bắc Kinh.

Nhờ đó, họ trở thành tỷ phú, coi như lọt vào giới tư bản đỏ, Whitney từng coi là một trong những phụ nữ giàu nhất Trung Quốc. Họ có con trai Ariston sinh năm 2010 tại Mỹ.

Tuy nhiên, hôn nhân của họ rạn nứt do khác biệt quan điểm về hướng đi của Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình. Họ ly hôn năm 2015, Desmond đưa con trai sang Anh sống, còn Whitney tiếp tục ở Bắc Kinh.

Năm 2017, Whitney đột ngột biến mất khỏi đường phố Bắc Kinh vào ngày 5/9/2017, chỉ hai tháng sau khi Tôn Chính Tài bị cách chức Bí thư Thành ủy Trùng Khánh (tháng 7/2017) và bị điều tra tham nhũng (sau đó bị kết án tù chung thân năm 2018 vì nhận hối lộ) cùng ba đồng nghiệp. Cô bị cấm xuất cảnh từ đầu năm đó. (H.2)

Việc này được cho là liên quan đến chiến dịch chống tham nhũng của Tập Cận Bình, nhắm vào các mối quan hệ cũ (như gia đình Ôn Gia Bảo) và đối thủ chính trị. Whitney đột ngột bị "mất tích", không xét xử công khai, không tin tức gì suốt nhiều năm ròng.

Desmond, sống ở Anh bèn quyết định viết sách để kể sự thật về hệ thống tham nhũng, quyền lực và cách làm ăn ở Trung Quốc.

Cuốn Red Roulette sắp xuất bản năm 2021 thì bất ngờ: Whitney gọi điện cho ông (lần đầu tiên sau 4 năm mất tích), cầu xin ông hủy sách vì sợ ảnh hưởng đến cô và gia đình.

Cuộc gọi được cho là do chính quyền giám sát, nhằm ngăn chặn sách. Dù vậy, sách vẫn ra mắt, trở thành bestseller và gây chấn động, tiết lộ chi tiết về "máy in tiền" của giới 'tinh hoa' Trung Quốc.

Sau sách, Whitney được cho là đã "tái xuất" hạn chế năm 2023 (theo một số bài báo của South China Morning Post), cô xuất hiện công khai vài lần, có thể sau khi hoàn tất "điều tra" hoặc "hợp tác" với chính quyền, cũng có thể cô phải "tự nguyện hiến tặng" tài sản để giữ mạng.

Tuy nhiên, từ khi đó đến nay, cô vẫn ở tình trạng bị kiểm soát, không được tự do hoàn toàn, và chưa từng gặp lại chồng cũ hay con trai.

Câu chuyện này minh họa rõ nét sự mong manh của giới doanh nhân Trung Quốc: giàu có nhờ "mối quan hệ đỏ" với Đảng, nhưng có thể bị nghiền nát khi chính trị thay đổi, đặc biệt dưới thời Tập Cận Bình siết chặt kiểm soát kinh tế và 'đả hổ diệt ruồi'.

Desmond tiếp tục sống ngoài đại lục, không thể quay lại Trung Quốc, và công khai chỉ trích, bình luận về chính trị Trung Quốc, có lẽ y vẫn hy vọng một ngày đoàn tụ với Whitney.

FB Uyen Vu