title

NHỮNG ĐIỀU ELON MUSK DỰ ĐOÁN

Gần đây các bạn có xem cuộc phỏng vấn kéo dài 3 tiếng của Elon Musk không? Riêng tôi thì đã xem tới 2 lần và thật sự đầu óc như bị nổ tung. Ông nói rằng đến năm 2026, AGI sẽ được hiện thực hóa toàn diện. Và điều đầu tiên mà cả lao động chân tay lẫn lao động trí óc đều phải chuẩn bị tinh thần là khả năng thất nghiệp trong vòng 5 năm tới, bởi vì gần như mọi công việc đều sẽ bị trí tuệ nhân tạo thay thế. Bằng cấp học vấn sẽ trở nên gần như vô giá trị, đồng thời con người cũng sẽ không còn cần phải tích lũy tiền để dưỡng già nữa, bởi AI và robot sẽ khiến của cải vật chất trở nên cực kỳ dồi dào.

Ông nói, nhân loại sẽ trải qua một giai đoạn chấn động dữ dội khi thất nghiệp, không kiếm được tiền thì người bình thường phải làm sao? Câu trả lời của Musk rất thẳng thừng và lạnh lùng rằng : "Trước sự thay đổi khổng lồ đó, điều duy nhất chính phủ có thể làm là trực tiếp phát tiền cho người dân. Hàng trăm tỷ robot sẽ khiến viễn cảnh khủng hoảng sự tồn vong của con người ngày càng giống khoa học viễn tưởng hơn. Nhưng điều đáng sợ nhất không nằm ở mốc thời gian, mà là câu nói tiếp theo của Musk. Ông nói rằng chúng ta không còn đứng bên ngoài vạch xuất phát nữa, mà thực ra đang ở ngay trong vạch xuất phát đó.

Điều này có nghĩa là gì?

Phần lớn mọi người vẫn cho rằng điểm khởi đầu của công nghệ là một thời điểm nào đó trong tương lai khi mọi thứ bùng nổ đột ngột, nhưng điều đó là sai. Chúng ta đang trực tiếp trải nghiệm nó ngay lúc này, giống như đứng trên đỉnh của một chiếc tàu lượn siêu tốc, cú lao xuống đã bắt đầu rồi, chỉ là bạn chưa cảm nhận được cảm giác mất trọng lực.

Đáng suy ngẫm hơn nữa là Musk còn đưa ra một con số rất cụ thể. Ông nói rằng về mật độ trí thông minh, AI hiện tại vẫn còn không gian để nâng cấp thêm 2 bậc độ lớn. Nói một cách dễ hiểu, ngay cả khi phần cứng hoàn toàn không được nâng cấp, chỉ cần tối ưu thuật toán, AI vẫn có thể đạt được mức tiến bộ gấp 10 lần mỗi năm.

Gấp 10 lần là khái niệm gì?

Đó là, những gì AI làm được trong năm nay, năm sau sẽ làm tốt hơn gấp 10 lần, năm tiếp theo là gấp 100 lần. Đây không phải là tăng trưởng tuyến tính mà là sự bùng nổ theo cấp số nhân. Không chỉ vậy, AI đã bắt đầu tự thiết kế chip cho chính mình, điều đó có nghĩa là nó đang tinh luyện bộ não của chính nó. Con người phải mất hàng triệu năm tiến hóa mới có được mức trí tuệ như hiện nay, nhưng AI có thể chỉ cần vài tháng.

Đây chính là lý do Musk nói rằng từ khi AGI xuất hiện cho đến khi nó thông qua tự lập, tự cải tiến để đạt mức tăng trưởng gấp 10.000 lần, khoảng thời gian chuyển tiếp sẽ cực kỳ ngắn, có thể chỉ vài năm, thậm chí còn ngắn hơn.

Vậy câu hỏi đặt ra là: Nhân viên văn phòng có thật sự sẽ thất nghiệp trước không? Câu trả lời của Musk vô cùng trực diện. Ông nói rằng ngay lúc này, AI đã có thể làm được hơn một nửa công việc của giới văn phòng và quá trình này đang tăng tốc, hoàn toàn không thể dừng lại. Bất kỳ công việc nào được hoàn thành thông qua chuột, bàn phím và màn hình, trước AI gần như không có sức chống đỡ.

Soạn thảo văn bản pháp lý, AI còn viết chuẩn mực hơn cả luật sư. Lập trình cơ bản, AI làm trong một ngày bằng khối lượng công việc của bạn trong cả một tuần. Kế toán, kiểm toán, AI có thể làm việc 24 giờ mỗi ngày mà không cần nghỉ ngơi và chúng sẽ không mắc sai lầm.

Nhưng điều còn đáng sợ hơn là tác động của điều này đối với bác sĩ. Musk dự đoán rằng trong vòng 3 năm tới, tức vào năm 2028, robot Optimus của ông sẽ vượt qua những bác sĩ phẫu thuật giỏi nhất thế giới về năng lực phẫu thuật tổng thể. 5 năm sau, khoảng năm 2030, chúng sẽ hoàn toàn áp đảo con người, bao gồm cả tất cả các bác sĩ phẫu thuật hàng đầu.

Vì sao ông dám nói như vậy? Bởi vì robot có 3 lợi thế mà con người vĩnh viễn không thể vượt qua:

1/Chúng không biết mệt:

Một bác sĩ phẫu thuật con người sau 4 giờ mổ liên tục đã bắt đầu mỏi tay, nhưng robot có thể làm việc không ngừng hàng trăm giờ liền.

2/Thị giác toàn phổ:

Hồng ngoại, tử ngoại, tia X, có thể nhìn thấy những thứ mà mắt người vĩnh viễn không thể thấy với độ chính xác đạt tới cấp micromet.

3/Trí nhớ dùng chung:

Một bác sĩ con người cả đời nhiều nhất chỉ thực hiện được vài nghìn ca phẫu thuật, kinh nghiệm cũng chỉ đến mức đó. Nhưng một robot bác sĩ sau khi hoàn thành một ca mổ thì ngay lập tức tất cả các robot trên toàn thế giới đều học được. Nếu có 10.000 robot bác sĩ cùng phẫu thuật thì mỗi robot đều sở hữu kinh nghiệm tương đương 10.000 ca mổ. Các bệnh nhân khác nhau, tình huống khẩn cấp khác nhau, biến chứng khác nhau, từng chi tiết đều được chúng nắm bắt chính xác. Hơn nữa, chúng sẽ không vì cãi nhau với gia đình tối hôm trước mà mất tập trung, cũng không vì uống cà phê mà tay run dẫn đến sai sót.

Điều này có ý nghĩa gì?

Musk đã nói một câu khiến sống lưng của mọi sinh viên y khoa đều lạnh toát: Ông nói rằng việc học y trong tương lai sẽ trở nên vô nghĩa. 8 năm học y, 4 năm nội trú, con người thực sự quá chậm. Và trong vòng 5 năm tới, bất kỳ người bình thường nào cũng có thể nhận được dịch vụ chăm sóc y tế tốt hơn cả những gì Tổng thống Mỹ được hưởng ngày hôm nay, gần như là miễn phí.

Đến đây có lẽ bạn sẽ hỏi: Vậy còn lao động chân tay thì sao? Nhận định của Musk cũng tàn khốc không kém. Ông nói rằng để AI thao tác trong thế giới vật lý quả thực khó hơn nhiều so với việc vận hành trong thế giới số, nhưng khi robot Optimus thế hệ thứ 3 được sản xuất hàng loạt trên quy mô lớn, chi phí của lao động vật lý cũng sẽ giảm xuống mức cực kỳ thấp.

Đối với doanh nghiệp, dù tính toán chi phí theo cách nào thì việc mua robot vẫn luôn tiết kiệm hơn so với thuê con người. Điểm then chốt là khi một robot đã học được một kỹ năng nào đó thì toàn bộ robot trên toàn thế giới có thể lập tức tải xuống và làm chủ kỹ năng ấy. Hôm nay nó có thể khuân vác gạch đá, ngày mai nấu ăn, ngày kia thậm chí còn có thể cắt tóc. Trong khi đó, con người muốn học những kỹ năng tương tự thì cần hàng tháng, thậm chí hàng năm đào tạo. Đây chính là đòn giáng giảm chiều của trí tuệ Silicon đối với trí tuệ Carbon.

Musk thậm chí còn dự đoán rằng vào khoảng năm 2040, số lượng robot sẽ đạt tới 10 tỷ chiếc và đó vẫn chỉ là con số ước tính khá thận trọng. Vậy thế giới khi đó sẽ trở thành như thế nào? Musk đã đưa ra một khái niệm làm đảo lộn nhận thức, gọi là Thu nhập cao toàn dân (UHI).

Đây không phải là việc chính phủ phát tiền cho mọi người như mô hình thu nhập cơ bản toàn dân (UBI), mà là một sự thay đổi sâu hơn ở tầng logic kinh tế. Logic này rất rõ ràng: Khi AI và robot khiến tốc độ gia tăng sản lượng hàng hóa và dịch vụ vượt quá tốc độ gia tăng của cung tiền, thì điều gì sẽ xảy ra? Giá cả sụp đổ, chi phí sản xuất tiến gần về bằng không.

Nói một cách dễ hiểu, khi mọi thứ đều do robot sản xuất, hàng hóa sẽ rẻ đến mức gần như miễn phí. Bạn muốn thứ gì cũng giống như việc tải một bộ phim trên mạng hiện nay: tiện lợi, nhanh chóng, ai cũng có thể dùng theo nhu cầu và không còn ai trực tiếp thu tiền của bạn.

Musk thậm chí còn cho rằng trong tương lai, đơn vị đo lường của cải không còn là tiền tệ mà là năng lượng và năng lực tính toán. Ai kiểm soát được nhiều Watt hơn, người đó sẽ là người giàu của thời đại mới. Đó cũng là lý do ông khuyên giới trẻ đừng chỉ chăm chăm tiết kiệm tiền cho hưu trí. Nguyên văn lời ông là: Trong 10 đến 25 năm nữa, nơi chúng ta không còn tồn tại, nơi tiền bạc đã không còn quan trọng. Thực chất, việc chúng ta tích góp tiền để dưỡng già là vì lo sợ rằng trong tương lai sẽ không đủ khả năng chi trả cho y tế, nhà ở và thực phẩm. Nhưng nếu AI và robot có thể tự động khai thác tài nguyên, tự động xây nhà, tự động phẫu thuật cho bạn, thì chi phí của mọi hàng hóa và dịch vụ sẽ giảm mạnh, tiến dần về gần bằng không khi chi phí lao động biến mất. Và rồi sụp đổ rất nhanh.

Nhưng câu hỏi thực sự đặt ra là: Từ bây giờ cho đến tương lai vật chất cực kỳ dư thừa đó, nhân loại sẽ phải trải qua những gì ở quãng giữa? Đây thực ra là phần quan trọng nhất, đồng thời cũng là phần dễ bị bỏ qua nhất trong cuộc phỏng vấn của Musk.

Ông cho rằng 3 đến 7 năm tới sẽ là một giai đoạn chao đảo như địa ngục, bởi vì việc làm biến mất gần như ngay lập tức, trong khi việc xây dựng các cơ chế phân phối mới lại diễn ra rất chậm. Các hệ thống xã hội truyền thống đều được thiết kế dựa trên giả định rằng con người có việc làm. Thuế, an sinh xã hội, bảo hiểm y tế, lương hưu tất cả đều mặc định rằng bạn có thu nhập. Nhưng khi hàng chục triệu người trong thời gian rất ngắn đánh mất giá trị kinh tế truyền thống của mình, trong khi hệ thống xã hội mới vẫn chưa hoàn thiện, điều gì sẽ xảy ra? Đó là sự hoảng loạn chính đáng, thậm chí là xung đột trên quy mô lớn.

Musk nhìn rất rõ điều này. Ông nói đây sẽ là những năm tháng của nhân loại vô cùng gập ghềnh và bất ổn xã hội gần như không thể tránh khỏi. Bởi dù vật chất thực sự sẽ trở nên cực kỳ dồi dào nhờ AI và robot, nhưng ở giai đoạn đầu, của cải chắc chắn sẽ nằm trong tay một nhóm nhỏ chứ không tự động được phân phối cho người dân bình thường. Chính khoảng trống đó là nơi xung đột nảy sinh. Những nguồn lực tốt chưa bao giờ tự nhiên mà có, chúng luôn cần được tranh giành, và của cải mới phải trải qua quá trình thương lượng, đấu sức thì mới có thể được phân bổ một cách tương đối công bằng.

Vậy trong cuộc chuyển đổi chưa từng có tiền lệ này, Trung Quốc đang ở vị trí nào? Musk đã đưa ra một nhận định khiến nhiều người sửng sốt. Ông nói rằng dựa trên các xu hướng hiện tại, năng lực tính toán AI của Trung Quốc sẽ vượt xa phần còn lại của thế giới. Vì sao? Vì năng lượng. Ông dự đoán rằng đến năm 2026, sản lượng điện của Trung Quốc sẽ gấp 3 lần của Mỹ. Chỉ riêng năm ngoái, Trung Quốc đã bổ sung thêm 500 Terawatt giờ điện, trong đó 70% đến từ năng lượng mặt trời.

Musk thậm chí còn đùa rằng cảm giác như người Trung Quốc đã nghe từng lời ông nói rồi lập tức đem đi thực hiện. Ông đã gặp quá nhiều kỹ sư Trung Quốc, một khi nhu cầu được xác định rõ ràng, tốc độ triển khai và quy mô thực hiện của họ thật sự đáng kinh ngạc. Thật sự khó mà tưởng tượng nổi. Ông dự đoán rằng cục diện cạnh tranh AI toàn cầu trong tương lai cuối cùng sẽ xoay quanh 3 thế lực: Công ty của ông, Google và Trung Quốc.

Về năng lượng, Musk đưa ra một ý tưởng vừa cực kỳ điên rồ nhưng lại vô cùng hợp lý. Ông nói rằng việc cố gắng tạo ra phản ứng nhiệt hạch trên Trái Đất chẳng khác nào làm đá ở Nam Cực. Ngay trên đầu chúng ta, cách 93 triệu dặm, đã có sẵn một lò phản ứng hạt nhân khổng lồ miễn phí đó chính là Mặt Trời. Vậy tại sao lại phải xây một lò nhỏ trên Trái Đất?

Con đường mà ông mô tả rất cụ thể: Sử dụng các tên lửa thế hệ mới để mỗi năm đưa hàng triệu tấn vật liệu lên quỹ đạo, để AI đóng vai trò chủ đạo trong việc xây dựng các cụm nhà máy điện mặt trời khổng lồ ngoài không gian, rồi truyền năng lượng về Trái Đất với quy mô gần như vô hạn. Đây không phải là khoa học viễn tưởng, mà là bản thiết kế kỹ thuật mà ông đang thực sự thúc đẩy.

Ông cũng nói rằng các trung tâm dữ liệu AI đặt trên quỹ đạo có 3 lợi thế lớn: Nguồn năng lượng mặt trời liên tục, khả năng tản nhiệt gần như vô hạn và không phải cạnh tranh điện năng với Trái Đất. Mục tiêu của ông là mỗi năm triển khai các vệ tinh AI kết hợp điện mặt trời ngoài không gian với công suất lên tới hàng trăm Gigawatt, và hàng trăm Gigawatt mới chỉ là điểm khởi đầu. Mục tiêu dài hạn là xây dựng các hệ thống năng lượng cho AI ở cấp Terawatt, thậm chí lên tới 100 Terawatt.

Cuối cùng, Musk đề cập đến một vấn đề mang tính triết học. Ông nói rằng rất có thể chúng ta đang sống trong một phiên bản nào đó của một mô phỏng. Và nếu giả thuyết mô phỏng là đúng, thì chỉ những nền văn minh đủ thú vị mới xứng đáng được duy trì vận hành. Để đảm bảo AI mà chúng ta tạo ra thân thiện với loài người, ông đề xuất 3 nguyên tắc nền tảng:

1/ Theo đuổi sự thật:

Việc ép AI nói dối sẽ tạo ra rủi ro mang tính hệ thống, giống như bi kịch của HAL 9000 trong phim, khi hành vi gi*ế*t người của nó bắt nguồn từ việc con người buộc nó phải nói dối, dẫn đến sự sụp đổ logic.

2/Nuôi dưỡng sự tò mò:

Chỉ một AI có sự tò mò mới cảm thấy loài người đáng để cùng tồn tại.

3/Trao cho nó cảm quan về cái đẹp:

Chỉ một trí tuệ sở hữu thẩm mỹ mới có thể tạo ra một thế giới thực sự đáng sống.

Vậy người bình thường nên làm gì?

Lời khuyên của Musk có thể cô đọng thành 3 điểm:

-Thay đổi hoàn toàn cách học: Chuyển từ học để trở thành một ai đó sang học cùng với AI.

- Nhìn lại logic tài chính của bản thân: Ngừng tiết kiệm và lập kế hoạch quá mức cho một tương lai có thể sẽ không còn tồn tại dưới hình thức hiện tại.

-Chủ động lựa chọn một thế giới quan lạc quan mang tính cưỡng ép: Ông đã nói một câu khiến tôi ấn tượng sâu sắc: "Tôi thà là một người lạc quan sai lầm còn hơn là một kẻ bi quan đúng đắn". Bởi vì trong một thời đại biến đổi theo hàm mũ, bản thân sự lạc quan đã là một chiến lược sinh tồn.

Tóm lại trong một câu: Tương lai mà Musk phác họa là một thế giới hàm mũ, được vận hành bởi AI và robot, lấy năng lượng làm huyết mạch và không gian làm sân khấu. Nó sẽ phá vỡ các cấu trúc cũ, đồng thời tạo ra sự sung túc chưa từng có. Và vài năm sắp tới rất có thể sẽ là quãng thời gian biến động nhất nhưng cũng đáng để trực tiếp trải nghiệm nhất trong cả cuộc đời chúng ta.

Rất mong các bạn để lại những góc nhìn quý giá của mình trong phần bình luận để mọi người cùng nhau trao đổi.

Huyền