Tuấn Khanh: Những ngày ấy, mỗi người 

 

30/4/1975 là biến cố của một đất nước, nhưng ngày đó cũng là biến cố riêng của nhiều con người.

Trong dòng chảy tán loạn từ Huế, Đà Nẵng, Nha Trang vào Sài Gòn… có vô vàn những câu chuyện chưa kể. Nguyễn Thị Xuân Phương, cựu phóng viên truyền hình Bắc Việt kể lại rằng bà kinh hoàng nhìn thấy xác thường dân nằm ngập và kéo dài suốt từ đèo Hải Vân xuống Đà Nẵng cũng với dòng người đi bộ, chạy… để tránh Việt Cộng. Còn phóng viên Trần Mai Hạnh của Thông Tấn Xã Việt Nam, người có mặt tại buổi trưa 30/4 với chiếc xe tăng tiến vào dinh Độc Lập, vừa ra một cuốn sách về 4 tháng cuối cùng của cuộc chiến tranh, đã nói rằng cuối cũng thì điều ông tâm nguyện để lại, là sự thật.

Thỉnh thoảng, tôi vẫn tự hỏi vậy thì vào những thời khắc ấy – kể cả sau đó, những người tôi biết – hay không quen – đang như thế nào, làm gì?

Gia đình của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ kể rằng khi ngày 30/4 ập đến, chương trình biểu diễn tại Nhật của đoàn Hoàng Thi Thơ vẫn chưa chấm dứt, vì vậy ông bị kẹt ở lại, sau đó định cư ở Mỹ. Nhưng con và cháu ông thì lại có cơ hội chứng kiến nhiều điều mà đến mấy năm sau vẫn chưa thể kể cho nhau nghe, vì không thể có thư từ liên lạc, rồi đến khi có, cũng không dám kể gì cho nhau, vì thư luôn bị kiểm duyệt.

Hai đứa con của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ là Hoàng Mỵ Thi Thoa và Hoàng Thi Thanh bất ngờ nhìn thấy một đám đông lính Bắc Việt và những thành phần “băng đỏ”đứng trước ngôi nhà của mình tại quận 1, đập cửa, quát tháo. Hai em nhỏ vị thành niên này cùng người cậu của mình bị buộc phải ra khỏi nhà ngay lập tức vì đang ở trong “nhà của tên có tội với nhân dân Hoàng Thi Thơ, nên đã bị chính quyền cách mạng trưng thu”.

Tất cả mọi người được sự khoan hồng nên có được 5 phút để trở vào ngôi nhà của mình, lấy 2 bộ quần áo cho mỗi người và ra đi, không kịp đốt nén hương từ giã ông bà. Dĩ nhiên, ngay cả việc đi lấy quần áo cũng có người cầm súng theo kiểm soát vì sợ hai em nhỏ này cất giấu hay tẩu tán tài sản.

Hai đứa con của nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ gạt nước mắt ra khỏi nhà của mình, đi cùng một người cậu về Gò Vấp, tới một căn nhà khác của ông Hoàng Thi Thơ. Nơi đó, một người em họ của ông Thơ xuất thần trở thành người của cách mạng, chiếm nhà và chỉ mặt Hoàng Vinh, người cháu của ông Thơ nói là đi cho mau, tha không bắt lại vì “khoan hồng”, dù là người nhà của Hoàng Thi Thơ, là thành phần “truỵ lạc”.

Với Phương, người nhạc sĩ của đôi song ca Lê Uyên Phương lừng danh, thì ông hoàn toàn rơi vào một cú sốc khác thường. Việc chứng kiến một Sài Gòn hỗn loạn và đổ nát, những con đường vất vưởng xác người cùng với loa phóng thanh ra rả về khái niệm “giải phóng” khiến ông bước sang một giai đoạn khác.

Những cảm hứng về nhạc tình, hiện sinh và mộng mơ bị chôn vùi theo mất mát của Sài Gòn. Lê Uyên Phương yêu đương dịu dàng ngày nào giờ đây hình thành hai tập ca khúc Con người, một sinh vật nhân tạo (1973-1975). Mỗi ngày ông ngồi ở cafe vỉa hè, đi bộ dọc theo những con đường phơ phất lá me xanh quen thuộc nhưng giờ đầy các họng súng AK, và tự mình chiêm nghiệm về một thời đại của những kẻ cùng tiếng nói nhưng khác mạch sống.

Cũng như nhiều nhạc sĩ khác bị cú sốc thời cuộc và chuyển khuynh hướng sáng tác tình ca sang hiện thực ca như Phạm Duy (Tỵ nạn ca), Ngô Thuỵ Miên (Em còn nhớ mùa xuân, Biết bao giờ trở lại), Anh Bằng (Nổi lửa đấu tranh, Saigon Kỷ Niệm), Lam Phương (Chiều Tây Đô), Trầm Tử Thiêng (Có tin vui giữa giờ tuyệt vọng, Một ngày Việt Nam)… Phương là một nhạc sĩ khá đặc biệt khi ông dành rất nhiều thời gian viết về những chuyển động quanh mình, về một thế giới mở và tang thương của hàng triệu người Việt, qua tập ca khúc Trại tỵ nạn và các thành phố lớn.

Những ngày ấy, mỗi người, mang vội theo những điều thương mến nhất, bỏ lại tài sản, bỏ lại quê hương… gạt nước mắt chạy đi về vô vọng. Ca sĩ Khánh Ly chạy đến chiếc tàu đi di tản, hành lý quan trọng nhất mà bà mang theo là hai vali đầy những lá thư tình trong đời bà – những lá thư không chỉ là tình yêu mà chứa cả khung trời thơ mộng và bình yên của miền Nam Việt Nam đã mất.

Nhiều văn nghệ sĩ táo tác như bầy kiến bị phá tổ, chạy đến nhà nhau để hỏi thăm tin tức từng ngày về số phận của mình, số phận của thành phố mình đang sống. Họ thì thào với nhau về những biến động khó hiểu từng ngày như Doãn Quốc Sỹ, Duyên Anh, Nhã Ca vừa bị bắt… Rồi ai đó bị thẩm vấn, và ai đó đã lặng lẽ xuống tàu giờ không còn nghe tin tức.

Thương gia đình, không nỡ bỏ xuống tàu vượt biên, nhạc sĩ Y Vân tiễn một người bạn thân lên đường. Nhưng đó lại là một chuyến tàu vĩnh biệt. Và đó là điều khiến ông trầm uất suốt nhiều năm liền, một ký ức sâu thẳm sau 1975.

Trong một lần nói chuyện với các anh chị đã qua thời khắc 1975, tôi nói đùa rằng một ngày nào đó nên lập một giải thưởng vô địch về người vượt biển nhiều nhất, vì tôi đã từng biết một chị người Công giáo ở khu Hoà Hưng đã tìm cách đi vượt biên 25 lần nhưng đều thất bại. Im lặng nhìn tôi trong tíc tắc, nhạc sĩ Hoàng Ngọc Tuấn chỉ nhà văn Võ Quốc Linh, nói “đây, người vượt biển 26 lần”. Rồi chỉ vào mình, anh Tuấn nói “còn mình, là 27 lần”.

Vài năm sau 1975, khi nhạc sĩ Hoàng Ngọc Tuấn tốt nghiệp thủ khoa ngành sư phạm ở Nha Trang, khi bạn bè rủ nhau vui mừng lên bục nhận bằng, thì hiệu trưởng đến bên, ghé tai buồn rầu nói với anh Tuấn “con đừng lên nhận bằng. Công an đã đến tịch thu bằng vì nói gia đình con có vấn đề về lý lịch và có người đi vượt biên”.

Nhiều năm sau, nhạc sĩ Hoàng Ngọc Tuấn lang thang khắp các bờ biển miền Nam để tìm đường ra khỏi nước. Niềm tuyệt vọng và khát vọng tự do là sức mạnh lớn nhất giữ anh sống sót qua các trại tù khắc nghiệt nhất.

Ở trại tù nhốt người vượt biển tại Phú Yên, nhạc sĩ Hoàng Ngọc Tuấn bị một cai tù tàn ác luôn tìm cách đẩy anh vào lao khổ, thậm chí dù biết anh là giáo viên, vẫn bắt anh làm công việc mỗi ngày phải hốt phân, gánh đi đổ cho cả trại. Đó là thời gian như địa ngục. Thân thể của ông có tắm bao nhiêu lần cũng không hết mùi hôi, những vết thương nhỏ nhất cứ lở loét chứ không thể lành.

Chuyến đi thứ 27, cuối cùng, nhạc sĩ Hoàng Ngọc Tuấn đến được Úc. Anh xin nhận thêm công việc tiếp nhận và giúp đỡ và người tỵ nạn mới đến, như trả ơn cho những ngày tháng tự do của mình.

Một đêm nọ, nghe tin có một chuyến tàu vượt biên vừa đến. Nhạc sĩ Hoàng Ngọc Tuấn ra nơi tiếp nhận. Khi đang đi lướt qua những người vừa cập bến, anh bất chợt nhìn thấy một gương mặt quen thuộc mà anh khó có thể quên trong đời: đó chính là viên công an cai tù đã hành hạ anh. Sững người nhìn viên cai tù ấy, ngược lại, nhân vật đó cũng bối rối quay mặt đi, né cái nhìn của anh Tuấn.

Nhạc sĩ Hoàng Ngọc Tuấn ôm đầu suy nghĩ suốt nhiều giờ, rồi chọn cách gặp riêng nhân vật cán bộ cai tù đó để hỏi thẳng rằng hắn muốn gì khi đến đây. Chỉ cần một lời tố cáo, cán bộ đó có thể bị trục xuất về Việt Nam, hoặc sẽ bị chính quyền sở tại bắt giữ và đưa ra toà vì tội từng tra tấn và hành hạ tù nhân.

Sợ hãi và tuyệt vọng, viên cán bộ thú thật là hắn đã lỡ yêu một người phụ nữ đã có gia đình là “Mỹ Nguỵ” nên không còn cách nào khác là từ bỏ tất cả, cùng người yêu vượt biển, mà không ngờ có kết cục như hôm nay.

Khi kể cho tôi nghe chuyện này, nhạc sĩ Hoàng Ngọc Tuấn ngừng giây lát, rồi nói rằng “không biết bây giờ tay đó sống ở đâu đó, trên nước Úc này”. Anh đã im lặng và điền hồ sơ cho viên cán bộ cộng sản đó cùng người yêu của hắn tỵ nạn ở Úc. Vết thương chưa bao giờ của anh, một người bị hành hạ trong trại giam cũng như bị xô đẩy ra khỏi đất nước mình, cũng đã thanh thản chữa lành với lòng tha thứ.

Thật nhiều điều để ghi lại, từ hàng triệu người sống sót sau biến cố tháng 4/1975. Cứ vào thời điểm này, nhà nước Việt Nam gọi là đại lễ và tổ chức ăn mừng. Còn hàng triệu người Việt khác thì vào tưởng niệm, như buộc phải coi lại cuốn phim bi kịch chung cũng như những đoạn phim cay nghiệt của riêng mình.

Những ngày ấy, mỗi người. Những cuốn phim một chủ đề nhưng có muôn vạn phiên bản ray rứt đến nhiều đời sau.

Và trong một ngày ăn mừng “đại lễ” của nhà nước Việt Nam, tôi chợt nhớ đến viên cán bộ cai tù vô danh ấy. Tôi tự hỏi, ông ta sẽ đứng đâu giữa lằn ranh ngày 30/4 mỗi  năm ấy?

Tuấn Khanh

Nói Với Các Cựu Cán Binh Cộng Sản

                                                                                             

Tôi vừa xem một đoạn vidéo trong đó những người cựu sỹ quan, binh lính Miền Bắc huy chương đầy mình lên án CS bán nước.

Nếu như không thể không đồng ý với các anh trong những lời kết án gay gắt này, thì tôi cũng rất đau lòng trước một nhận xét khác. Đó là việc các anh nói tới công trạng, xương máu đã bỏ ra trong cuộc chiến vừa qua. Tôi không hiểu các anh nói tới công trạng nào?

Nếu các anh đã chảy máu, gẫy xương, thậm chí bỏ mình, thì cũng bởi các anh gây ra khi cầm súng tấn công người Miền Nam chúng tôi. Người Miền Nam không bao giờ gây chiến, họ chỉ tự vệ mà thôi.

Nếu các anh nói rằng các anh chống Mỹ cứu nước, thì mặc nhiên các anh kết án chúng tôi là bán nước cho Mỹ. Trên 40 năm đã qua, các anh chưa nhận được ra là các anh đã sai hay sao ??? Đã có một cm nào của đất nước về tay người Mỹ ?? Trái lại, kể từ khi các anh chiến thắng, bằng những súng đạn Tầu, Nga cung cấp, đất nước đã ra thế nào ??

Cuộc chiến vừa qua đã tàn. Có người trong bọn các anh vẫn còn dùng chữ phe thắng trận một cách kiêu hãnh ngầm. Thắng hay thua cái gì, cuộc chiến tranh vừa qua chỉ là một vết nhơ không bao giờ bôi xóa được. quên nó đi là giải pháp hay nhất.

Trước hiểm họa mất nước về tay người láng giềng Trung Cộng, nếu còn lương thiện và lòng tự trọng, các anh nên nhận tội, nhận sai trái, nhận trách nhiệm. Nếu các anh cứ khư khư cho rằng mình có công trạng, thì giữa chúng ta, không còn gì để nói.

Những người như các anh, đã bị đầu độc bởi những lời tuyên truyền xảo trá, sở trường của người CS, thật hết thuốc chữa. Vì lẽ đó, mấy chục năm nay, giữa chúng ta là cả một vực thẳm, không một cây cầu nào có thể bắc qua. Tôi đã xem những vidéo các bản nhạc liên quan đến cuộc chiến vừa qua. Phía bên dưới các vidéo đó, phần ý kiến, chỉ thấy chưởi nhau thậm tệ, tục tĩu. Có cần phải làm như vậy hay không, và làm như vậy để làm gì ??? Nếu các anh cứ giữ đảng, giữ thần tượng như Hồ Chí Minh, Phạm Văn Đồng, và nhẩy lên đông đổng khi thần tượng mình bị công kích, thì quả thật là hết thuốc chữa. Họ là những kẻ thù ngồi ngay sau lưng mà chúng ta không biết, và ngày nay còn biết bao nhiêu ả Mỵ Châu đang giải lông ngỗng cho quân thù đến giết cha.

Cuộc chiến vừa qua chỉ có một công dụng là mở cửa cho Tầu Cộng thôn tính Việt Nam.

Cuộc chiến vừa qua chỉ có một kết quả là chia rẽ dân tộc và đưa lại cho người dân một đời sống tối tăm và không có tương lai. Dĩ nhiên có một số đảng viên và phe cánh của họ ăn trên ngồi chốc, tham nhũng và có cả tỷ đô la gửi ra ngoại quốc, nhưng số người đó là bao trong khi dân Việt lên đến hơn 90 triệu, và hàng ngày, không phải đi đâu xa, chỉ cần nhìn ra hè phố xem người dân sanh sống ra sao.

Vậy thì đã đến lúc phải đặt dấu chấm trên chữ I cho nó rõ ràng :

1-Bài Học Số một : Đảng Cộng Sản Việt Nam bán nước, có tội với dân tộc, với đất nước.,

2-Bài học số 2 : Quân đội nhân dân (Cộng Sản) trong đó có các anh là công cụ của Đảng Cộng Sản  có tội với dân tộc, với đất nước.

3- Bài học số 3 : Trung Cộng là kẻ thù của Việt Nam, chúng chỉ có một mục tiêu duy nhất thôn tính Việt Nam.

Nếu ít năm nữa, nước Việt Nam biến thành một ngôi sao nhỏ trên lá cờ của Trung Cộng, thì chỉ tại các anh. Formosa hiện diện tại Miền Trung, cũng như những Công Ty Trung Cộng đang tàn phá miền Cao Nguyên, cũng chỉ tại các anh.

Các anh nói tới công trạng, các anh có công trạng gì ???

Trần Mộng Lâm. 

Tháng Tư Mất Ngoại!

• Thanh Mai

Tháng Tư lại đến! Kể từ 1975 đối với tôi tháng Tư nhuộm màu tang trắng vì bên cạnh nỗi đau quê hương bị mất vào tay cộng sản, tôi còn bị mất Ông Ngoại và Bà Ngoại thân yêu của mình!

Mấy năm đầu tiên khi tôi mới ra đời, Ba Má tôi vẫn còn ở chung với Ngoại và tôi lại là cháu đầu nên Ngoại thương và cưng tôi lắm. Ba đi lính nhiều khi phải hành quân xa nhà, Má đi dạy nên bà Ngoại chăm sóc tôi và tôi cứ quấn quít theo Bà suốt. Nghe Bà kể mỗi tối tôi cứ nằm ngậm ti Ngoại mà ngủ, giật mình dậy mà thiếu cái ti này là cứ ré lên la làng la xóm. (Ủa, vậy thì …lúc đó ông Ngoại nằm đâu hà, không nhớ nữa!)

Tôi thuộc loại con nít oặt à oặt ẹo chướng khí và hay khóc nhè, nhiều khi khóc nhằn cả 2, 3 tiếng đồng hồ mệt lả mới chịu nín mà ngủ. Cả nhà phải đem cả thúng gạo ra cho tôi vọc, rồi làm đủ trò để dỗ dành con cháu nhỏ.

Tôi nghe kể đến đây phát bực “mình” mà hỏi:

- Sao mấy người không đét cho con mấy cái mà dỗ chi cho mệt vậy?

Ngoại nói:

- Có chứ! Cậu Út lúc đó còn nhỏ bực lên đét cho con một cái và con trợn mắt ngã ra xỉu mất. Ngoại sợ quá phải cho con uống nước tiểu của cậu Út và may sau con tỉnh dậy.

Mất vệ sinh quá, tôi nghe mà hết hồn:

- Trời ơi, sao Bà Ngoại lại cho con uống nước tiểu, ghê quá đi.

Ngoại cười hì hì:

- Thì Ngoại nghe nói nước tiểu đồng tử trị bách bịnh nên mới biểu cậu Út tiểu ra cho con uống đó chứ. Mà công hiệu thật, mới đổ vô miệng con một tí ti mà con tỉnh lại liền.

- Chắc là vì khai quá đó Ngoại ơi. Rồi từ sau lần đó hổng ai dám đánh con nữa mà phải dỗ hở?

Ngoại gật đầu:

- Ừ, một lần đủ hết hồn.

Khi tôi lên 5 thì Ba Má mua được nhà và gia đình nhỏ của tôi dọn qua thành phố ở. Nhà Ngoại bên Đồng Đế, chỉ cách nhà tôi hai cây số nên cứ mỗi vài ngày sau khi đi làm về, Ba tôi chở cả nhà qua thăm Ngoại và ông bà Ngoại cũng thường xuyên đi xích lô qua Nha Trang thăm đám cháu.

Tôi nhớ hoài hình ảnh mỗi khi xe xích lô ngừng trước nhà, ông Ngoại ốm ốm dong dỏng ngồi ngoài bước xuống xe trước. Bà Ngoại đẹp ơi là đẹp, trang điểm phấn son nước hoa thơm phức, áo dài hoa quần lụa trắng, đi hài hạt cườm bước xuống sau. Đám cháu chúng tôi ùa ra, nắm tay Ông Bà ríu ra ríu rít nhận quà vì Ông Bà lúc nào cũng mua quà bánh đem qua cho lũ cháu.

Ông Bà nói chuyện với Ba Má tôi một lúc rồi dẫn chúng tôi đi xem xi nê. Phim Ấn Độ, phim vua chúa, phim nhi đồng, phim cao bồi bắn súng, phim ma...đủ loại. Trong ký ức, tôi chỉ nhớ đến những lần đi xi nê với Ngoại chứ không nhớ có đi coi với Ba Má mình không nữa. Nhà tôi ở gần 5 rạp xi nê Tân Quang, Minh Châu, Tân Tiến, Tân Tân, Nha Trang nên tha hồ mà đi coi phim. Ngoại còn mua kẹo bánh vào rạp ăn thích lắm.

Ông Bà Ngoại cứ như ông tiên bà tiên, đem niềm vui đến cho lũ cháu nhỏ chúng tôi. Ông Ngoại chìu chuộng và sợ bà Ngoại lắm. Nghe kể ngày xưa Bà là Quận chúa, dòng dõi gia thế nên gia đình Bà không chịu gã cho ông Ngoại vì lý do môn đăng hộ đối. Hai người đã lỡ yêu nhau rồi nên Bà Ngoại giả bộ uống thuốc độc tự tử để làm reo mới được lấy người yêu.

Vì chiến tranh sau này Ông Bà Ngoại và 4 đứa con gái phải lưu lạc vào Nam và bà sinh thêm ba người con trai nữa. Con đông nhưng ông Ngoại không bao giờ để vợ phải khổ. Bà Ngoại không phải lo việc nhà cơm nước chợ búa. Má tôi kể sáng sớm thức dậy có nước ấm bưng tới tận giường để Bà rửa mặt. Đặt chân khỏi giường phải có đôi dép đặt đúng vị trí để Bà đặt đúng bàn chân vào. Bà chỉ tà tà đi đánh bài tổ tôm, hoặc tứ sắc. Khi chạy giặc khổ cực không có người hầu thì Ông Ngoại, mấy dì và Má tôi phải lo hầu hạ bà. Số Bà có phải là sướng không chứ.

Ngày 2 tháng 4 năm 75 là ngày Nha Trang bị lọt vào tay cộng sản. Đêm 1 tháng 4, gia đình tôi vì di tản không kịp nên chờ trời tối lo đốt hết quần áo lính, hình ảnh lính, những gì liên can đến lính của Ba tôi vì sợ quân cộng sẽ làm khó dễ khi chiếm thành phố. Bỗng dưng tôi thấy người bần thần rã rời và có một cảm giác bất thường kỳ lạ, trái tim cứ như thắt lại. Cảm giác này đã xuất hiện thêm một lần 10 năm sau khi Má tôi bị tai nạn.

Sáng hôm sau Cậu tôi vội vã từ Đồng Đế chạy qua nhà tôi báo tin đêm qua Ông Ngoại tôi đã bị cướp bắn chết.

Nhà Ngoại tôi là một căn biệt thự rất đẹp, vườn tược rộng rãi. Ai nhìn vào cũng tưởng chủ nhân ắt phải giàu có lắm. Thế mới gợi lòng tham của những kẻ trộm cướp trong tình thế dầu sôi lửa bỏng loạn lạc lúc bấy giờ. Nghe tiếng chúng đập cửa giữa đêm, ông Ngoại tôi đi ra tính mở cửa cho bọn chúng nhưng nghe tiếng guốc của Ông kêu lộc cộc bọn cướp tưởng trong nhà lên đạn nên chúng bắn một tràng đạn vào nhà xuyên qua cửa. Không may viên đạn trúng vào động mạch chủ nơi chân phải của ông Ngoại nên Ông ngã ngay tại chỗ. Trong nhà chỉ còn có Bà Ngoại và một người Cậu của tôi. Cả hai đều sợ hãi không còn nhúc nhích gì được cả. Bọn cướp phá cửa vào nhà, chẳng ăn cướp được gì vì thật sự nhà Ngoại tôi chỉ có cái vỏ. Ông Bà đâu có của ăn của để, chỉ sống vào lương hưu của ông Ngoại và tiền bán dừa mà thôi. Bọn cướp thấy Ông nằm đó máu ra ướt cả nền nhà nên cũng hãi, không lục soát gì nhiều và bỏ đi. Ông Ngoại tôi ra đi vĩnh viễn mấy tiếng đồng hồ sau đó vì mất máu. Sáng ngày Cậu tôi và hàng xóm phải tháo dỡ các thùng gỗ trong nhà mà đóng vội cho Ông một cỗ quan tài sơ sài và chôn Ông trong đất vườn đằng sau nhà.

Ông Ngoại chết thật oan ức. Ông đã 80 nhưng còn khỏe mạnh minh mẫn lắm. Mỗi khi qua Nha Trang với Bà Ngoại Ông mới đi xích lô, còn thì mỗi ngày Ông đều đi bộ qua phố thăm con cháu, thăm bạn bè. Khi chiến sự bắt đầu lan bùng, trước đó vài tháng một mình Ông đã đào một cái hầm hình chữ L ngoài vườn, tự tráng xi-măng rất kiên cố để tránh bom đạn nếu cần. Lũ cháu chúng tôi rất thương ông Ngoại vì Ông vui tính, chan hòa và hòa đồng với bọn trẻ. Ông thường nghe chúng tôi tâm sự, và nói chuyện với chúng tôi như bạn bè. Những đêm trời nhiều sao, Ông thường dẫn chúng tôi ra sân chỉ những chùm sao Bắc Đẩu, sao Vệ Sĩ, sao Hôm, sao Mai..v.v. Sau khi Ông mất, mỗi lần nhìn những chòm sao lấp lánh trên bầu trời tôi lại nhớ đến Ông.

Tôi nhớ có lần các ông cháu thảo luận với nhau về vấn đề có ma, có linh hồn sau khi chết không, Ông Ngoại đã nói với chúng tôi:

- Ông chắc chắn chết trước các cháu rồi. Nếu có thế giới bên kia, Ông sẽ về báo mộng cho các cháu biết. Đừng lo.

Từ ngày Ông Ngoại mất đi cho đến nay, Ông chưa bao giờ về báo mộng cho tôi biết về thế giới mới của Ông. Nhưng không có nghĩa là không có thế giới bên kia. Bà Ngoại thì sợ ma lắm, mặc dù lúc sống Ông là chồng của Bà. Bà phải dọn qua phòng khác mà ngủ với một đứa cháu nội.

Cái chết của ông Ngoại làm Bà bị ảnh hưởng tâm lý rất nhiều. Bà Ngoại bị đau tim, bị chứng run tay Parkinson. Thêm vào con trai và 2 người con rể của Ngoại vì là sĩ quan trong quân đội Việt Nam Cộng Hoà phải đi trình diện học tập không biết ngày về nên bà Ngoại rất lo lắng. Bà phải bán đất vườn lần lần để sinh sống và giúp đỡ con cháu. Nhưng Ngoại vẫn còn thích đi đánh tứ sắc với mấy bà bạn già hàng xóm để tiêu khiển và giết thì giờ. Đôi khi qua thăm Ngoại, tôi cũng đi theo xem Bà chơi. Ăn thua rất nhỏ chỉ đủ mua cái bánh viên kẹo nhưng mấy bà già có món giải trí để sống qua ngày. Vừa đánh bài vừa trêu ghẹo nhau vui lắm. Ở Mỹ, người ta thường tổ chức những trò giải trí cho người già. Có xe lo chở họ đi du ngoạn thăm viếng thắng cảnh, hoặc có xe chở đi các sòng bạc để giải trí kéo máy cho vui. Còn ở Việt Nam, phương tiện giải trí của mấy người lớn tuổi rất hạn hẹp, quanh đi quẩn lại chỉ có hàng xóm láng giềng. Vậy mà đôi khi môn giải trí này của các bà cụ có tuổi còn bị chính quyền cản trở vì lý do cấm tụ tập bài bạc.

Có lần nhóm đánh bài mấy bà cụ già của Ngoại bị công an...bắt về phường. Họ bắt 4 bà cụ già khiêng...từng con bài tứ sắc đi chôn cho chừa cái tật bài bạc. Tôi nghe kể mà thấy thương nhưng không cầm được cười. Cứ tưởng tượng con bài tứ sắc nhỏ xíu mà 4 người phải cầm chung và khiêng đi chắc quái đản lắm. Chắc tên công an này có máu tiếu lâm và cũng muốn mấy bà già tập thể dục đây.

Tôi chọc hỏi Bà Ngoại:

- Bà Ngoại có chôn con Tướng không?

- Có chứ. Tụi công an bắt chôn hết 16 con tướng của bộ bài, xanh vàng trắng đỏ mỗi màu 4 ông. Nó còn bắt chôn thêm 16 con sĩ nhưng mấy bà làm chậm quá tụi nó tha.

Tôi hù:

- Thôi rồi. Mấy Bà chôn ông Tướng coi chừng sau này đánh bài không có tướng mà tới đâu. Tướng linh lắm đó.

Hù vậy mà không ngờ lại ảnh hưởng đến bà Ngoại. Ít lâu sau Ngoại bị bịnh, sốt cao và có lúc mê sảng. Bà la lên:

- Tụi bây đâu, lấy cho tao thanh...Đồ Long Đao lẹ lên…!!!

Tỉnh lại Ngoại kể là mơ thấy mấy ông Tướng xanh vàng trắng đỏ kia hiện về đòi mạng và Ngoại phải múa thanh Đồ Long Đao để chiến đấu với mấy ổng. Chì thiệt.

Quên nói bà Ngoại của tôi rất mê đọc truyện. Ngoại đọc đủ loại truyện như trinh thám Z28, kinh dị, kiếm hiệp của Kim Dung, tình cảm ướt át của bà Tùng Long, Lệ Hằng...v.v, truyện dịch của Quỳnh Dao, Sidney Sheldon...v.v. Bảo sao Ngoại không nằm ác mộng mà đòi thanh Đồ Long Đao của Trương Vô Kỵ trong Cô gái Đồ long. Ngoại còn nằm mơ thấy mình là nhân vật trong truyện tình ướt át “Tình yêu như băng sơn” của Lệ Hằng nữa đó.

Mấy bà bạn già của bà Ngoại tôi đều trên 70. Tuổi già nhưng có lẽ lòng không già. Mấy bà thường xúm lại đánh bài, tán dóc, kể chuyện con cháu cho nhau nghe. Các bà đã ở xóm đó từ hồi còn nhỏ nên rất thân với nhau. Tôi có lần nghe bà này nói với bà kia:

- Con “nhỏ” này tui nói hoài mà không nghe, không nhớ. Biết mình hay quên phải ghi chép xuống chứ.

Rồi có hôm không hiểu sao, mấy bà hứng chí rủ nhau qua chợ Xóm Mới ăn bún bò bà Bé nổi tiếng của Nha Trang. Sáu bà ngồi chung một xe xích lô. Không thể tưởng tượng nỗi! Tôi không hiểu làm sao mà xe xích lô chất được từng ấy người, và làm sao mà ông tài đèo được sáu bà già mập có ốm có, tổng cộng khoảng bốn thế kỷ tuổi tác đi qua 2 con dốc của cầu Xóm Bóng và cầu Hà Ra và một khoảng đường dài cỡ 3 cây số. Thật là thương cho bác tài, và thương cho con ngựa sắt ấy. Phải mà ở Mỹ thì các bà chở nhau trong cái xe hơi còn có lý!

Bà Ngoại kể:

- Ai cũng dòm. Mới đầu hơi mắc cỡ nhưng sau đó thấy vui quá. Đến mấy cái dốc thì mấy bà leo xuống đi bộ lên cầu chứ làm sao bác tài đạp nổi.

Mới thấy đến cái tuổi nào con người ta vẫn còn cái máu trẻ trung vui vẻ, nghịch ngợm trong người. Và người ta thường nói “khi già đi người ta lại trở về với tuổi thơ”.

Bà Ngoại tôi ở chung với vợ chồng Cậu tôi. Vợ chồng Cậu đều là giáo viên, có 4 đứa con. Đứa lớn là Hồng coi như là đệ tử ruột của Ngoại, thay mặt bố mẹ nó chăm sóc bà Nội. Ngoài giờ học Hồng lúc thúc theo Bà đi đây đi đó. Nó theo bà Nội tới các sòng bài nên sau này khi Ngoại tôi bị run tay nhiều không cầm được bài thì Hồng thế Bà ngồi sòng xếp bài, cầm bài và Ngoại ngồi sau chỉ cho Hồng đánh. Riết rồi nó thành cao thủ bài tứ sắc luôn.

Vợ chồng Cậu là giáo viên nên đồng lương thê thảm lắm. Bà Ngoại có huê lợi mỗi tháng từ vườn dừa để tiêu pha quà bánh. Má tôi và 1 Dì ở Nha Trang, còn một Dì ở Sài Gòn và 1 Dì ở Bắc. Dì Nghiêm ở Sài Gòn sau này bị mất vì bịnh ung thư khi giấy tờ gia đình được bảo lãnh qua Canada gần đến đích. Chồng của Dì và mấy đứa con qua Canada khi vừa chôn xong mẹ. Mọi người đều đồng lòng không cho Ngoại tôi biết về cái chết của Dì Nghiêm, bảo với Bà là Dì Nghiêm theo gia đình đi Canada. Bà Ngoại sau cái chết của ông Ngoại, bịnh tim và bịnh run tay bị nặng hơn nên ai cũng ngại bà biết được tin con gái chết sẽ ảnh hưởng sức khỏe. Tụi con của Dì thường xuyên giả chữ của Mẹ viết thơ gởi về thăm bà Ngoại nên Bà không biết gì cả.

Vài năm sau cái chết của Dì Nghiêm, Má tôi bị tai nạn mất đột ngột. Chúng tôi cũng đồng lòng dấu Ngoại. Đã dấu lỡ thì dấu luôn. Chúng tôi bảo Ngoại là Má bị trở chứng ung thư đột ngột, gặp phái đoàn Mỹ qua Việt Nam khám và Má may mắn được họ đưa qua Mỹ chữa bịnh. Bên Mỹ có sẵn Ba và em gái của tôi lo cho Má nên Ngoại cũng yên tâm.

Ngẳng cái là gia đình tôi ở bên Nha Trang, bàn thờ của Má để trong nhà mà Ngoại thì thường xuyên qua nhà tôi chơi. Thế là phải dặn trước con Hồng mỗi lần đi với Ngoại qua nhà tôi thì phải tìm cách báo cho chúng tôi biết trước để cất bàn thờ của Má không cho Ngoại thấy.

Trước khi Má tôi mất thì nhà chúng tôi đã bị chính quyền cộng sản tịch thu và giao cho một căn hộ nhỏ trên tầng 2 của chung cư. Hồi đó đâu có phương tiện điện thoại thông dụng như bây giờ. Mỗi khi Ngoại qua chơi, từ dưới lầu con Hồng đã gọi ơi ới cho chúng tôi biết là Ngoại qua thăm. Chúng tôi vội cất hình thờ Má và nhang đèn vào hộc tủ. Đến khi Ngoại leo lên được hai tầng cầu thang tới nhà thì cái bàn thờ Má trước nay đã sạch trơn chỉ còn bình hoa. Má núp kỹ trong hộc tủ rồi, cứ như chơi trốn tìm với Ngoại vậy.

Nhưng có một lần, con Hồng kêu mà chúng tôi không nghe vì đang ở sau nhà. Ngoại nắm tay Hồng leo cầu thang lên gần tận lầu 2 của chúng tôi mà không chịu thả nó ra. Còn vài căn nhà Hồng vùng tay Ngoại ra và nói với Bà:

- Nội mệt rồi đứng đây thở một tí để con chạy lên xem mấy anh chị có ở nhà không mà sao hồi nãy không ai xuống đón mình.

Con nhỏ hớt hãi chạy trước vào nhà chúng tôi báo động:

- Trời ơi Nội lên tới tầng 2 rồi kìa. Hồi nãy giờ em kêu mà không ai nghe.

Chúng tôi hết hồn biết không làm sao cất và dọn bàn thờ Má cho kịp nên vội đóng cửa lại làm như không có ai ở nhà. Hồng chạy ra nói với Ngoại tôi:

- Nội ơi, không có ai ở nhà hết. Thôi mình đi về đi Nội.

Bà Ngoại tôi vẫn đòi lên nhà ngồi chờ. Có cái băng ghế trước nhà nên hai bà cháu ngồi đó. Chị em tôi thì núp trong nhà nhìn Ngoại qua khe cửa sổ mà đâu dám mở cửa. Lỡ Ngoại thắc mắc tại sao nãy giờ trong đó mà không chịu mở cửa đón tiếp Ngoại thì phiền lắm. Rồi lại thấy cái xách tay của hai bà cháu trong lúc vội vã Hồng đã bỏ quên trong nhà nữa chứ. Hồi hộp hết sức cứ sợ Ngoại nhớ lại và thắc mắc hỏi con Hồng thì bể mánh.

Bà Ngoại ngồi chờ một lúc lâu. Chị em tôi lén nhìn Ngoại mà thương quá sức. Thân già leo lên mấy chục bậc tam cấp mệt lắm chứ chẳng chơi mà đám cháu lại không đón tiếp. Rồi hai bà cháu dẫn nhau xuống cầu thang đi về. Ngoại vẫn không để ý đến cái xách tay con Hồng để quên. Con nhỏ cũng thật khôn, nó chờ xuống dưới đất mới à ra nói với Bà là đã để quên cái xách trên lầu nên chạy lên lấy trở lại.

Chúng tôi cứ mỗi tháng giả thơ của Má và của Dì Nghiêm viết và đọc cho Ngoại nghe cứ như là thơ thật của hai đứa con gái gởi về cho Ngoại vậy. Ngoại cho đến cuối đời vẫn không biết là người tóc bạc đi sau người tóc xanh.

Ngoại mất vì bịnh tim cũng vào tháng Tư 11 năm sau ngày Ông mất. Giây phút cuối cùng Bà chỉ gọi tên hai người là Ông Ngoại và tôi. Chắc hẳn Bà thương con cháu ngoại này lắm!

Mong Bà khi sang thế giới bên kia có Ông và hai người con gái đón rước để lo cho Bà. Còn tôi, lúc nào vào tháng Tư cũng cúng giỗ và kể cho con cháu nghe những kỷ niệm về ông bà Cố mà cả tuổi thơ của mẹ chúng đã gắn bó!

Thanh Mai

Gustave Eiffel.

Người Việt Nam đã bao nhiêu lần đi qua cây Cầu Long Biên ở Hà Nội, Cầu Trường Tiền ở Huế và không biết bao nhiêu người đã đến Bưu Điện Saigon, nhưng mấy ai biết tác giả những kiến trúc là ai. Bài viết dưới đây, tuy ngắn nhưng cũng giúp chúng ta có thêm chút kiến thức về tiểu sử và công trình của một con người tài ba kiệt xuất... Gustave Eiffel.

Ông GUSTAVE EIFFEL (hình trên đây) 

Một Kiến Trúc Sư tài ba là tác giả nhiều công trình vĩ đại trên thế giới trong đó có Cầu Long Biên ở Hà Nội, Cầu Tràng Tiền ở Huế, Nhà Bưu Điện Trung Ương ở Saigon. Tháp Eiffel (Tên ông ta) ở Pháp và Tượng Nữ Thần Tự Do ở Mỹ (Do nước Pháp tặng) cũng chính ông ta là người thiết kế để đem bức tượng khổng lồ này từ Pháp sang Mỹ.


Cầu Long Biên đẹp long lanh về đêm.


Cầu Tràng Tiền (Huế) cũng đẹp không kém khi về đêm.


Bưu điện Sài Gòn, biểu tượng của “hòn ngọc viễn đông”.
Ta hãy tìm hiểu đời sống của con người ta ba kiệt xuất này ra sao ...

Gustave Effel vốn là một cậu nhỏ đặc biệt thông minh và tò mò, không chuyên cần lắm ở trường Lycée Royal (Trung Học Hoàng Gia), vì cậu thấy các môn học là “nhàm chán, buồn tẻ, không khí nhà trường tù hãm…“, Gustave Eiffel chỉ thấy hứng thú ở hai năm cuối phổ thông với lịch sử và văn chương, chứ không phải kỹ thuật hay công nghệ mà ông thành danh sau này.

Sau khi tốt nghiệp trung học Eiffel lên Paris, theo học tại Collège Sainte Barbé để luyện thi vào École Polytechnique – trường Đại Học Bách Khoa nổi tiếng thế giới, nơi ông định theo đuổi chuyên ngành hóa học.

Nhưng chàng sinh viên bản tính lãng mạn không thể kìm nén được tình yêu say đắm đối với Paris hoa lệ. ông dành hầu hết thì giờ rỗi để bơi lội trên Sông Seine, thăm Bảo Tàng Louvre, đi xem kịch tại Nhà Hát Opera.

Tháp Eiffel


Viện Bảo Tàng Louvre Paris.

L’Opera de Paris với kiến trúc và nội thất lộng lẫy 

Kết quả là ông rớt Đại Học Bách Khoa. Tuy rớt, nhưng không hề lãng phí thì giờ vào việc buồn nản, mà lại thi ngay vào École Centrale des Arts et Manufactures, trường Nghệ Thuật & Sản Xuất, được đánh giá là một trong những trường đào tạo nghệ thuật, kỹ thuật và công nghệ hàng đầu Châu Âu thời bấy giờ. Từ đó mở ra con đường của Gustave Eiffel tới với những công trình có kết cấu vĩ đại.

Tượng nữ thần Tự Do: Biểu tượng của nước Mỹ hùng mạnh được tạo nên như thế nào?

Biểu tượng nước Mỹ có tên đầy đủ là Tự Do Soi Sáng Thế Giới

Tượng Nữ Thần Tự Do với tên đầy đủ là Tự Do Soi Sáng Thế Giới (La liberté éclairant le monde/Liberty Enlightening the World), là một món quà đặc biệt của nước Pháp dành tặng nước Mỹ nhân dịp kỷ niệm tròn 100 năm ngày nước Mỹ tuyên bố độc lập.

Édouard René Lefèvre de Laboulaye, một nhà chính trị kiêm nhà văn chuyên viết về lịch sử Mỹ đã đề xuất ý tưởng tặng nước Mỹ một món quà để ca ngợi nền tự do. Ý tưởng của ông lập tức được chính phủ Pháp ủng hộ, và việc thiết kế mỹ thuật được giao cho nhà tạc tượng trứ danh Frédéric-Auguste Bartholdi.

Bartholdi đã thiết kế nên hình ảnh

“Nữ thần cao lớn có nét đẹp kinh điển như những bức tượng Hy Lạp cổ đại với kích thước khổng lồ ở tư thế đứng thẳng, đầu đội vương miện với 7 tia hào quang toả ra tượng trưng cho 7 biển và lục địa trên trái đất,tay trái mang một phiến đá ghi dòng chữ “JULY IV MDCCLXXVI”, tức là “Tháng Bẩy, Ngày 4 Năm 1776” (ngày độc lập của Mỹ), tay phải giương cao bó đuốc của tự do, thân mặc tấm áo choàng phủ kín tới chân.”

Nữ thần Tự Do chính là hình ảnh nữ thần Hy Lạp dũng mãnh đầu đội vương miện tỏa ra 7 ánh hào quang tượng trưng cho 7 lục địa và biển.

Bài toán nan giải: người giải được chỉ có Gustave Eiffel!

Nhưng ngay lập tức Bartholdi phải đối mặt với 2 bài toán nan giải:

Làm thế nào để bức tượng khổng lồ có thể tháo rời ra từng bộ phận để chuyên chở sang Mỹ?

Bức tượng sẽ được dựng trên Đảo Tự Do trong Cảng New York, vậy phải làm thế nào để nó chịu đựng được gió bão rất mạnh ngoài biển Đại Tây Dương?

Người thích hợp nhất có thể giúp Bartholdi giải 2 bài toán hóc búa đó không thể là ai khác Gustave Eiffel! Vào thời điểm này, tuy công trình tháp Eiffel nổi tiếng chưa ra đời, nhưng tên tuổi kiến trúc sư Gustave Eiffel lừng danh đã được rất nhiều người biết tới như một công trình sư tài ba xây dựng nên những công trình khổng lồ với kết cấu phức tạp và chắc chắn.

Vì thế ông đã được mời giúp Bartholdi xây dựng Tượng Nữ Thần Tự Do. Ngay lập tức Eiffel hưởng ứng và bắt tay vào việc: Xây dựng tượng Nữ Thần Tự Do trên Đảo Tự Do, Cảng New York, sau này trở thành biểu tượng của nước Mỹ.

Trước hết, bài toán thứ nhất được giải bằng cách “cắt rời thân thể” Nữ Thần Tự Do ra làm 350 mảnh rồi chất lên chiếc thuyền buồm mang tên Isère để chở sang Mỹ. Tới Mỹ, nó được đưa lên một hòn đảo có tên là Đảo Tự Do (Liberty Island) ở cửa sông Hudson nhìn ra cảng New York (New York Harbour).

Những con số ấn tượng

Để giải bài toán thứ hai, Eiffel xây dựng một hệ thống cốt sắt làm cốt lõi bên trong để lắp ghép 350 mảnh đồng, tạo nên một bức tượng cao 46m, nặng tổng cộng 204 tấn, đứng trên một bệ cao 45,7m (bệ do người Mỹ xây dựng).

Riêng cánh tay giơ bó đuốc đã dài tới 12m, và vương miện là gian phòng rộng có tới 25 cửa sổ, các du khách từ đó mà ngó ra vẫy chào

“Riêng cánh tay giơ bó đuốc đã dài tới 12m, ngón trỏ dài 2,4m, cái đầu tính từ cằm tới vuơng miện cao 5m, riêng cái miệng rộng 1m.”

Ngày nay du khách tới thăm bức tượng sẽ phải leo 354 bậc thang để lên tới vương miện. Bản thân vương miện là một “gian phòng” rộng với 25 cửa sổ, trông từ xa như 25 viên đá quý cài trên vương miện. Tổng cộng bức tượng bao gồm 31 tấn đồng và 125 tấn thép.

Các tấm đồng làm bề mặt bức tượng có chiều dày 2,37 mm, được ghép với nhau sao cho cách ly với khung thép bằng những tấm cách điện để tránh hiệu ứng pin kim loại làm rỉ chỗ ghép do hơi nước biển gây nên.

Mặc dù được hai tài năng xuất chúng là Bartholdi và Eiffel phối hợp thực hiện, dự án này vẫn không thể nào hoàn thành kịp thời hạn kỷ niệm 100 năm nước Mỹ độc lập (1876), mà phải đợi tới mười năm sau, tức 1886, Tượng Nữ Thần Tự Do mới được tổng thống Mỹ Groover Cleveland chính thức cắt băng khánh thành.

Trong bài báo “Gustave Eiffel: The Man Behind The Masterpiece” (Gustave Eiffel: Người đứng sau các kiệt tác), ký giả Karen Plumley viết: “Eiffel dựng một khung thép để gắn các tấm kim loại vào đó, và đặt nhiều chùm thép thẳng đứng cắm sâu vào trong bệ đá granite của nền móng để giữ cho bức tượng khổng lồ đứng vững.

Eiffel dựng một khung thép để gắn các tấm kim loại vào đó, và đặt nhiều chùm thép thẳng đứng cắm sâu vào trong bệ đá granite của nền móng để giữ cho bức tượng khổng lồ đứng vững.

Kết quả là có một bức tượng nhẹ hơn (so với tượng đặc) nhưng vẫn đảm bảo chắc chắn, có khả năng chịu đựng được một tải trọng khổng lồ và hàng loạt tác động khắc nghiệt khác.

Tượng Nữ Thần Tự Do có khả năng chịu đựng được một tải trọng khổng lồ và hàng loạt tác động khắc nghiệt khác.

“Một lần nữa, Eiffel đã chứng minh khả năng của ông trong việc giải quyết những bài toán kỹ thuật phức tạp và khó khăn nhất, trong đó sử dụng những kỹ thuật mà trước đó không ai dám làm.”

Bách khoa toàn thư Wikipedia cho rằng thiết kế kết cấu của Eiffel là điều kiện không thể thiếu để biến dự án Tượng Nữ Thần Tự Do khổng lồ thành hiện thực.
Kể từ 1886, kiệt tác văn hóa này nhanh chóng trở thành biểu tượng quốc gia của nền tự do ở Mỹ, đem lại niềm kiêu hãnh cho người Mỹ, trở thành một tâm điểm thu hút khách du lịch và di dân từ khắp thế giới đến Mỹ, thúc đẩy nền kinh tế ở đây phát triển mạnh mẽ chưa từng có.”

Vốn ban đầu là một màu vàng đồng diễm lệ, tuy nhiên ngày nay tượng trở nên xanh do đồng đã bị o xy hóa, đây là điều ít người biết đến

Một số người Mỹ sống ở Pháp đã hài lòng với món quà mà người Pháp đã dành tặng cho đất nước họ, đến nỗi họ trả ơn người Pháp bằng cách xây dựng một phiên bản Tượng Nữ Thần Tự Do ở Pháp.

Phiên bản này cũng bằng đồng, cao 11m (khoảng ¼ bức tượng ở New York) đã được dựng lên tại hòn đảo Thiên Nga cách Tháp Eiffel khoảng 2km về phía bắc.

Họa vô đơn chí

Bước sang năm 1887, chưa kịp nghỉ ngơi sau vinh quang do Tượng Nữ Thần tự Do mang lại, Eiffel đã gặp cảnh “họa vô đơn chí”: Vợ ông mắc bệnh nặng và ra đi vĩnh viễn.

Nỗi đau chia tay người vợ yêu thương chưa kịp hồi phục thì một tai họa thứ hai giáng lên đầu ông, liên quan đến việc làm ăn với Công Ty Kênh Đào Panama của Pháp do Ferdinand de Lesseps lãnh đạo.

Theo hợp đồng ký kết với công ty Lesseps, Công ty Eiffel tiến hành thiết kế và xây dựng những chốt khóa đóng mở cho kênh đào này. Nhưng không may, do quản lý kém, công ty Lesseps bị vỡ nợ, làm trắng tay hàng trăm ngàn nhà đầu tư Pháp.

Một cuộc điều tra được mở ra, trong đó tất cả những ai dính líu đến việc sử dụng nguồn vốn đầu tư đều bị luật pháp hỏi thăm, Eiffel không phải là ngoại lệ… Nếu bị kết án, ông có thể sẽ phải đối mặt với một bản án tù ít nhất 2 năm.

Nhưng sau 5 năm điều tra, Eiffel được chứng minh là vô can. Tuy vậy, cuộc điều tra đã làm ông mệt mỏi, dẫn tới quyết định về hưu vào năm 1893, khi ông đương chức chủ tịch hội đồng quản trị công ty.

Nhưng trong hoạn nạn mới rõ mặt anh hùng: Chính trong những ngày tháng mệt mỏi nhất vì phải đối mặt với cuộc điều tra, Eiffel đã làm nên công trình huyền thoại của đời mình – Tháp Eiffel!”