title

CÔ DÂU KHÔNG CÓ CỦA HỒI MÔN

Tác giả: G.I.R

Dịch từ tiếng Nga: Chu Thị Hồng Hạnh

- Vậy thế này nhé, bà Elena. Váy cưới, nhà hàng, ban nhạc là phần bên tôi lo. Còn thịt, rượu, bánh mì với bánh kem là phần bên bà. Chia đôi, cho phải đạo, bà Natalya vừa nói vừa bẻ ngón tay đếm, mắt không nhìn bà Elena mà nhìn xuống tấm khăn trải bàn bằng vải dầu, như thể mọi thứ đã được ghi sẵn ở đó. - Kẻo sau này người ta lại bảo: Vadim cưới đứa không của hồi môn, nhà trai một mình gánh cả đám cưới.

Alya đỏ bừng đến tận mang tai. Cô đứng bên bếp lò, tay cầm ấm nước, chết trân tại chỗ. Bà Natalya là chủ nhiệm cửa hàng hợp tác xã ở quảng trường, quen tính toán từng đồng từng cắc. Chồng bà, ông Leonid, không đến buổi hỏi cưới, bảo bận. Còn bà Elena đặt hũ đường lên bàn và đáp khẽ, tay không hề run:

- Sẽ có tiền, bà Natalya ạ. Tôi đâu có nhặt cháu gái ngoài mương lên.

- Thế thì tốt, thế thì thống nhất nhé, bà thông gia đứng dậy, vuốt lại chiếc áo len. - Vậy là thứ Bảy cuối tháng Mười. Tôi đã đặt phòng ở nhà hàng và trả tiền cọc rồi. Còn bên bà cứ mang tiền đến cho tôi, thịt với rượu tôi lấy qua kho của hợp tác xã sẽ rẻ hơn.

Bà đi rồi mà trong bếp mãi chưa hết mùi nước hoa của bà, ngọt và nặng. Vadim hút thuốc ngoài cổng, không xen vào chuyện đàn bà. Alya cuối cùng cũng đặt ấm nước xuống và quay sang bà:

- Bà ơi, sao bà lại hứa thế? Giờ giá cả tuần nào cũng tăng. Tụi con cứ đăng ký kết hôn thôi, khỏi cần cái nhà hàng ấy.

- Đừng nóng. bà Elena vỗ vai cháu. - Tiền cưới của con bà vẫn để dành đó. Mười tám năm rồi, chưa đụng đến lần nào.

Alya ôm cổ bà như hồi nhỏ rồi chạy đi tìm Vadim. Còn bà Elena ngồi lại bên bàn. "Đứa không của hồi môn", bà lặp lại trong lòng. "Chà, kiếm đâu ra cái chữ ấy. Lại còn nói trước mặt con bé, chẳng ngại."

Hôm sau, bà đến quỹ tiết kiệm từ sáng sớm, mặc chiếc áo khoác đi lễ. Cuốn sổ tiết kiệm bà mang trong túi, ở ngăn trong có cài khuy. Số tiền ấy bà bắt đầu gửi từ khi chôn cất con gái. Hồi đó Alya mới ba tuổi. Cha của Alya biệt tăm ở miền Bắc và chưa từng nhắc đến con. Còn ông Nikolai, chồng bà, khi ấy làm ở xưởng máy. Nhận lương bảo mẫu, bà Elena để dành tiền bánh mì và sữa, còn mười rúp thì mang gửi quỹ tiết kiệm. Ông Nikolai cười: "Bà nó, bà để dành mua xe Zhiguli cho cháu đấy à?" Bà đáp: "Để lo đám cưới. Để không ai chê được Alya." Rồi chính ông cũng góp thêm, khi thì tiền thưởng, khi thì tiền làm thêm. Sáu năm trước ông mất, còn bà vẫn cứ gửi mãi.

Cô thu ngân trẻ, móng tay sơn, lật cuốn sổ rồi ngước nhìn bà:

- Bà rút hết ạ?

- Hết sạch, cháu ạ. Cháu gái bà sắp lấy chồng.

Cô thu ngân đếm tiền, và xấp tiền mỏng lét. Bà Elena nhìn xấp tiền ấy mà không hiểu.

- Đây… là hết à?

- Hết rồi bà ạ. Sổ khớp từng đồng, nhưng giá cả bây giờ bà biết rồi đấy. Số này may ra mua được đôi giày cho cô dâu. cô thu ngân nói không chút chế giễu, thậm chí còn thương cảm. - Ngày nào ở đây cũng thế. Hôm qua có một cụ ông cũng đứng như bà, cụ để dành tiền lo đám tang.

Bà Elena cất tiền vào ví rồi ra ngồi ở chiếc ghế dài ngay cửa, vì chân không đi nổi nữa. Mười tám năm, từng mười rúp một! Bà đã không mua một đôi ủng mới, không dám dùng thêm một miếng bơ. Nhà trẻ từng cấp giấy cho bà đi điều dưỡng, bà cũng không đi. Vậy mà giờ, hóa ra chỉ đủ mua một đôi giày.

Tối ấy Alya hỏi như thể tiện miệng:

- Bà ơi, bà đã ra quỹ tiết kiệm chưa?

- Rồi. Tiền vẫn còn đó, Alya, vẫn còn. Con đừng hỏi nữa, bà tự lo hết.

Alya hôn lên má bà rồi chạy đi trực ở bệnh viện. Còn bà Elena rửa mãi một cái đĩa. Bà xấu hổ vì đã nói dối. Cả đời bà chưa từng nói dối cháu. Ngay cả khi con gái mất, bà cũng không bịa ra chuyện mẹ đi xa. Bà nói thẳng với đứa bé ba tuổi: mẹ đã chết. Vậy mà giờ lại nói dối, mà lưỡi vẫn xoay được.

Một tuần sau, bà hàng xóm Galina gọi bà qua hàng rào. Galina góa chồng, hơn bà Elena bốn tuổi, giọng to đến mức nghe thấy tận phố bên.

- Elena! Lại đây nào, bà bạn quý! Tôi kể cho nghe chuyện này!

Bà Elena đặt xô khoai tây xuống rồi lại gần hàng rào. Galina hạ giọng, nhưng cũng chỉ hạ được đến thế:

- Nãy tôi ra cửa hàng hợp tác xã. Bà thông gia nhà bà đứng quầy. Giữa cả hàng người xếp hàng, bà ta nói: "bà nội cô dâu đến bánh mì còn chẳng đủ tiền mua, thế mà đòi chia đôi". Là nói về bà đấy. Mấy bà đứng đó đều nhìn xuống đất. Còn tôi nói thẳng với bà ta: phì, Natalya, chính bà thì từ đâu ra? Như thể tôi không nhớ bà đến đây chỉ với đúng một cái va li ấy. Tôi còn bảo thêm: bà liệu mà trông chừng ông Leonid nhà bà, dạo này ông ấy hay lai vãng chỗ cô bán áo len ở chợ.

Bà Elena im lặng một lúc rồi nắm lấy thanh hàng rào.

- Galina, bà ta nói đúng đấy. Tôi không có tiền.

Rồi bà kể chuyện quỹ tiết kiệm, xấp tiền mỏng, đôi giày. Galina nghe xong chỉ biết kêu lên:

- Thế thì nói thật với bà ta đi, bà bạn quý! Giờ ai để dành tiền trong sổ cũng thế cả. Có gì phải xấu hổ?

- Không nói, bà Elena lắc đầu. - Tôi nói với bà ta, bà ta sẽ kể lại cho Alya. Mà Alya nhà tôi lại kiêu hãnh, giống hệt mẹ nó. Biết không có tiền, nó sẽ tự bỏ đám cưới. Nó sẽ bảo: đã là đứa không của hồi môn thì con chẳng cần gì cả. Tôi biết nó.

- Thế tiền lấy đâu ra? Bà đâu có con bò nào để bán?

Bà Elena nhìn bàn tay mình. Trên ngón áp út có chiếc nhẫn, mỏng và mòn. Ông Nikolai đeo cho bà bốn mươi năm trước ở Ủy ban xã. Từ ấy bà chưa tháo ra, không lúc giặt giũ, không lúc lau sàn nhà trẻ, cả ngày chôn cất ông cũng không. 

Galina bắt gặp ánh mắt bà và thốt lên:

- Elena! Bà định làm gì thế?

- Thì sao, Galina? Nhẫn vàng mà, tiệm kim hoàn người ta nhận. Nikolai sẽ không giận. Chính ông ấy từng nói: có gì cũng là cho Alya.

- Ôi, bà liệu mà coi, rồi lại hối hận đấy.

- Hối hận chứ, bà Elena đồng ý. - Nhưng Alya thì cứ để nó lấy chồng cho ra người.

Hai bà lên tỉnh bằng chuyến xe buýt đầu tiên. Galina không để bà đi một mình: "Bà đi một mình ở đó người ta lừa, bà cả tin như con gà mái." Suốt đường đi bà cằn nhằn, còn bà Elena nhìn ra cửa sổ và xoay chiếc nhẫn. Nó không tháo ra được. Ngón tay bốn mươi năm đã to lên, còn chiếc nhẫn thì không.

Ở tiệm kim hoàn, trong góc có một ô cửa nhỏ với tấm biển "Thu mua vàng của dân". Trước họ có một người đàn ông với sợi dây chuyền và một người phụ nữ với đôi bông tai gói trong chiếc khăn tay, và người phụ nữ đang khóc.

- Trời ơi, chuyện gì đang xảy ra thế này. Galina thì thầm. - Cả thành phố mang vàng đi bán.

Cô nhân viên thu mua mập mạp đeo kính liếc nhìn tay bà Elena:

- Bà tháo ra đi.

- Không ra đâu cháu. Từ hồi đeo vào bà chưa tháo lần nào.

- Không sao, có xà phòng là ra, cô nhân viên lấy từ dưới quầy ra một cục xà phòng và một lọ nước. - Ở đây cứ hai người thì có một người như thế. Bà xoa xà phòng đi.

Chiếc nhẫn khó nhọc tuột qua khớp ngón tay, đau nhói. Bà Elena kéo nó và nghĩ về ông Nikolai. Hồi ở Ủy ban xã, ông không đeo nổi nhẫn cho bà vì tay run bần bật, và bà chủ tịch bật cười. Rồi ông nói: "Thế là xong, Lenka, giờ em không chạy thoát được đâu." Và bà đã không chạy, ba mươi bốn năm sống bên nhau, cho đến khi ông mất.

Chiếc nhẫn tuột ra và kêu leng keng trên quầy. Trên ngón tay còn lại một vệt trắng, mảnh như sợi chỉ. Cô nhân viên đặt nhẫn lên cân, ghi gì đó và đếm tiền. Bà Elena nhìn chiếc nhẫn đi vào ngăn kéo mà không khóc. Khóc thì để sau, ở nhà. Họ trả cho chiếc nhẫn nhiều hơn số tiền ở quỹ tiết kiệm, nhưng vẫn chưa đủ cho nửa đám cưới phần mình, nên bà vay thêm của Galina ngay tại đó. Phải trả đến mùa xuân.

- Làm thế là đúng. Galina nói khi hai người ra đến đường, môi bà run run. - Làm thế là đúng, bà bạn quý. Để nó trên ngón tay làm gì? Đi, tôi mua kem cho bà.

- Ôi, Galina, bà Elena bật cười. - Cả đời đeo nhẫn, giờ lại ăn kem cho nguôi buồn à?

- Thì sao? Nikolai nhà bà thích kem. Coi như cúng ông ấy.

Và họ mua mỗi người một ly, đứng ăn trong gió ở trạm xe buýt như hai cô gái.

Cùng ngày, bà Elena mang tiền đến cửa hàng. Bà Natalya đếm ngay tại quầy trước mặt các cô bán hàng, chậm rãi, vừa đếm vừa liếm ngón tay. Còn bà Elena đứng đó và giấu bàn tay phải trong túi áo khoác.

- Đấy, bà thông gia nói và lần đầu tiên mỉm cười. - Thế mới phải đạo, bà Elena. Tôi còn tưởng bà sẽ quỵt.

- Tôi không quỵt ai, bà Natalya.

Tối đó Alya thử chiếc váy bà Natalya mua cho. Cô xoay trước gương trong phòng lớn, còn bà Elena ngồi trên đi-văng ngắm. Váy trắng, dài, xòe bồng. "Thế là lo xong rồi", bà nghĩ. "Không xấu hổ với người ta." Bà thấy nhẹ nhõm như đã lâu lắm rồi chưa từng được, còn bàn tay thì giấu trong tay áo len.

Một tuần sau, cả huyện lan tin: ông Leonid đã bỏ bà Natalya.

Ông bỏ đi theo cô bán hàng ở chợ, chính là người mà Galina đã nhắc. Ông lấy cả xe lẫn hết số tiền trong tủ chén, tiền họ dành cho đám cưới và sửa nhà. Ông không để lại cả một tờ giấy nhắn.

Bà Elena biết chuyện từ Vadim. Alya vừa trực về thì anh gõ cửa, bước vào và đứng ngập ngừng mãi ở ngưỡng cửa. Cuối cùng anh nói:

- Mẹ cháu khóa cửa, không muốn gặp ai. Mẹ bảo phải hủy nhà hàng, không có tiền trả, tiền cọc mất rồi. Mẹ bảo cái váy thì thôi, trả lại.

- Ai mà nhận! Alya thốt lên. - Mặc rồi mà!

- Mẹ không nói thật chuyện cái váy đâu. Mẹ chẳng còn tỉnh táo nữa.

Alya ngồi xuống cạnh bà và khóc, lặng lẽ, vào lòng bàn tay.

- Bà ơi, hay thôi, bỏ đám cưới này đi? Tụi con đăng ký là xong. Làm gì cho thiên hạ cười.

Bà vuốt lưng cháu và suy nghĩ. Lạ thay, trong bà không có chút hả hê nào. Bà thấy thương bà thông gia. Hai mươi lăm năm chung sống. Vậy mà ông ta bỏ đi trước đám cưới con trai hai tuần, lại còn đi theo người trẻ, và cả thành phố đều biết. "Đấy, cái gọi là cho phải đạo đấy", bà nghĩ. "Tội nghiệp bà Natalya."

- Các con cứ đăng ký đúng ngày đã định, bà nói to. - Còn đám cưới vẫn sẽ có. Được đến đâu hay đến đó. Đi dạo đi, đừng ngồi đây mà sụt sùi.

Alya và Vadim đi rồi, một tiếng sau có tiếng gõ cửa. Ngoài ngưỡng cửa là bà Natalya, đầu tóc rối bù, mặc chiếc áo mưa cũ khoác ngoài áo choàng, tay xách túi. Lúc đầu bà Elena còn không nhận ra.

- Cho tôi vào được không, bà Elena? Tôi chỉ ngồi một lát.

Bà Natalya vào bếp và ngồi đúng cái ghế đẩu hôm hỏi cưới. Bà lấy ra một phong bì đặt lên bàn.

- Tiền của bà đây. Bà cầm lấy.

Để làm gì? Bà Elena đứng bên bếp và không ngồi.

- Vì không chia đôi được nữa. Phần của tôi giờ tôi không có gì để trả, Leonid vét sạch đến đồng cuối cùng. Còn tiền của bà thì nằm trong két ở cửa hàng, nên còn nguyên. Sẽ đi đăng ký, rồi ăn bữa cơm ở nhà, lặng lẽ thôi. Tiền của bà tôi không cần, tôi không lấy tiền của người khác.

Bà nói nhanh và cộc cằn, như học thuộc lòng dọc đường, rồi đẩy phong bì về phía bà Elena. Bà Elena bước lại và đẩy nó về, bằng tay phải. Bà Natalya nhìn bàn tay ấy và sững người.

- Nhẫn của bà đâu? Bà chưa từng tháo ra mà. Hồi bà đặt hũ đường tôi còn thấy, nó như mọc vào ngón tay bà.

Muốn giấu tay cũng đã muộn.

- Ở tiệm vàng trên tỉnh.

- Vậy là bà… số tiền này là từ đó? Bà Natalya nhìn phong bì mà không chạm vào. 

- Thế còn sổ tiết kiệm? Vadim nói bà gửi cho Alya từ hồi nhỏ.

- Gửi chứ. Nhưng rút ra thì chỉ đủ mua đôi giày. Đấy, cả cuốn sổ đấy.

Bà Natalya im lặng thật lâu. Rồi mặt bà run lên và nhăn lại. Bà úp mặt vào hai bàn tay, vai rung lên.

- Trời ơi. Trời ơi, Elena… Vậy mà tôi đã nói bà nghèo rớt mùng tơi giữa cả hàng người xếp hàng.

Bà Elena ngồi xuống đối diện. Hôm đi hỏi cưới, bà đã chẳng nói được với bà thông gia này một lời tử tế. Còn giờ nhìn mái đầu rối bù và cái áo choàng lòi ra dưới áo mưa, bà chỉ thấy thương.

- Tôi không lấy lại đâu, bà Natalya, bà nói. - Cứ dùng số này mà làm đám cưới, được đến đâu hay đến đó. Không có nhà hàng thì làm ở sân nhà tôi. Bàn thì xin ở trường, ghế dài nữa. Galina sẽ nướng bánh, bà ấy khéo lắm. Tôi chỉ cần một điều: đừng ai gọi Alya là đứa không của hồi môn nữa.

- Sẽ không ai gọi, bà Natalya bỏ tay khỏi mặt, mắt đỏ hoe. - Sẽ không đâu, Elena. Tôi nói bà nghe, nhưng bà đừng cười. Chính tôi cũng từng bị gọi là đứa không của hồi môn.

- Ai gọi bà thế?

- Mẹ chồng. Ngay trong đám cưới của tôi. Tôi là trẻ mồ côi, không mẹ không cha, đến cái gối của riêng mình cũng không có. Tôi đến nhà Leonid chỉ với đúng một cái va li. Cả nhà ngồi quanh bàn, khách khứa đầy nhà, bà ấy đứng lên cầm ly rượu nói: "Thôi thì lấy phải đứa không của hồi môn, nhưng bù lại nó chăm chỉ." Và mọi người cười. Còn tôi ngồi đó đội voan mà cười như con ngốc. Cả đời sau Leonid cứ nhắc mãi. Hơi có gì không vừa ý là: thế cô đến đây với cái gì? Với cái va li!

Bà lau mũi bằng tay áo mưa, hệt như đàn bà quê, và nói tiếp, không nhìn bà Elena nữa:

- Tôi muốn đám cưới của Vadim phải hơn tất cả, để không ai dám nói một lời. Vậy mà chính tôi lại gọi cháu gái bà bằng cái từ đó. Trước mặt con bé. Tôi xấu hổ, Elena. Xấu hổ đến mức không nói nên lời.

Bà Elena rót trà cho bà. Bà Natalya ủ tay vào cốc, như thể bị lạnh dọc đường.

- Bà đừng nói với Alya chuyện chiếc nhẫn, bà Elena xin. - Đừng để nó biết. Cứ để nó nghĩ là tiền từ sổ.

- Tôi không nói. Đó là bí mật của bà, bà Natalya gật đầu. - Vậy thì số tiền trong phong bì cứ dùng cho đám cưới. Không như người ta cũng được. Cứ làm như nhà mình.

Hai người ngồi đến khuya. Họ tính cần bao nhiêu bàn, mượn bát đĩa ở đâu, mời ai và không mời ai. Bà Natalya hứa lấy xúc xích và kẹo ở cửa hàng theo giá gốc. Lúc ra về bà đứng lại ở cửa:

- Cảm ơn bà, Elena.

- Về đi, Natalya. Muộn rồi, bà Elena xua tay.

Thứ Bảy, Alya thức dậy từ sáu giờ sáng và bồn chồn không yên. Bà Elena rán bánh kếp, nhưng Alya không ăn. Hôm ấy trời khô và ấm, như mùa thu cuối vãn quay trở lại. Ngoài sân đã kê những dãy bàn dài mượn từ trường, trải ga giường. Galina từ tối hôm trước đã nướng bánh, ba khay đã đặt trên bàn, phủ khăn.

Khoảng tám giờ bà Natalya đến. Bà đã chải đầu, mặc váy xanh và ôm một chiếc hộp lớn.

- Cái gì thế ạ? Alya hỏi.

Bà Natalya mở hộp. Bên trong là tấm voan cô dâu, dài, hơi ngả vàng ở mép.

- Của bác, bà nói. - Suốt những năm làm vợ, nó vẫn nằm trong tủ. Bác không dám lấy ra, nhìn thấy là tủi. Nhưng hôm qua bác lấy ra và nghĩ: để nó phí làm gì? Con đừng sợ, bác giặt rồi, là rồi. Con đội nhé?

Alya nhìn bà, bà gật đầu. Bà Natalya tự tay đội voan cho Alya, chỉnh mãi, cài kẹp, ngón tay bà không nghe lời. Bà lùi ra nhìn và nói rất khẽ:

- Đấy. Đội cái này thì phải ra đi trong hạnh phúc. Bác không làm được, thì con hãy làm.

Alya chẳng hiểu gì nhưng vẫn ôm lấy bà. Còn bà Elena vào bếp, khóc một mình bên đĩa bánh kếp nguội.

Galina tìm thấy bà ở đó khi mang khay thứ tư, khay cuối cùng, vào. Bà mặc chiếc áo len đẹp và qua cánh cửa mở từ bếp sang phòng, thấy bà Natalya đang chỉnh voan cho Alya.

- Elena! bà nói vang cả nhà. - Nhìn kìa, chính Natalya đội voan cho Alya, chính tay cài kẹp! Tôi bảo bà rồi mà: rồi cũng ổn cả thôi!

- Bà có bảo tôi thế đâu, Galina, bà Elena bật cười. - Bà bảo tôi sẽ hối hận.

- Thế sao, có hối hận không?

Bà Elena nhìn bàn tay mình, nhìn vệt trắng trên ngón tay. Rồi bà nhìn vào phòng, nhìn Alya trong tấm voan và bà Natalya đang chỉnh gấu váy cho cô dâu.

- Không, Galina, bà nói. - Không một chút nào.

Đôi trẻ đi đăng ký kết hôn, còn đám cưới thì tổ chức ngoài sân, có bánh nướng và đàn accordion. Mọi người nhảy múa, khoác áo len, cho đến tối mịt. Còn chuyện chiếc nhẫn thì Alya không bao giờ biết. Sau này có lần cô hỏi nhẫn đâu, bà Elena nói đeo thấy chật nên tháo ra cất đi. Còn bà Natalya, đúng như đã hứa, không nói với cô. Vệt trắng trên ngón tay bà Elena còn lâu mới mất, mãi đến mùa xuân. Ông Nikolai hẳn sẽ hiểu vợ mình: có gì cũng là cho Alya.

--------------------

Lời người dịch:

1. Cả câu chuyện xoay quanh một cái nhẫn, nhưng thứ bà Elena trao đi thật ra là bốn mươi năm ký ức. Người ta nghèo đi vì lạm phát, còn bà nghèo đi vì yêu thương. Vệt trắng mỏng như sợi chỉ trên ngón tay là chi tiết ám ảnh nhất truyện: nó chứng minh tình yêu từng hiện diện, và cũng cho thấy một người bà sẵn sàng tháo nó ra vì cháu.

2. Tôi thích nhất là cái kết không có kẻ ác. Bà Natalya cay nghiệt vì từng bị chính chữ "không của hồi môn" ấy làm tổn thương, rồi vô thức trao nó lại cho người khác. Nỗi đau không được chữa lành thì sẽ đi tìm người tiếp theo. Chỉ khi bà đủ can đảm thừa nhận sự xấu hổ, vòng luẩn quẩn đó mới dừng lại.

3. Của hồi môn thật sự trong truyện không nằm trong cuốn sổ tiết kiệm. Đó là chiếc nhẫn được bán đi, là tấm voan ngả vàng được lấy ra khỏi tủ, là lời hứa giữ bí mật giữa hai người phụ nữ. Cô dâu "không của hồi môn" hóa ra lại là cô dâu được yêu thương nhiều nhất.

4. Đoạn bà Natalya đội voan cho Alya và nói "bác không làm được thì con hãy làm" khiến tôi nghẹn lại. Bà không chỉ tặng một tấm voan, bà gửi cả khao khát hạnh phúc dang dở của chính mình. Một cái ôm hòa giải giữa hai người đàn bà, và cũng là lời tha thứ cho chính bà.

5. Truyện chỉ vài trang mà có đủ cả hai kiểu hy sinh. Bà Elena lặng lẽ giấu bàn tay vào túi áo, còn bà Natalya trả lại phong bì rồi cũng giấu nỗi nhục của mình. Cuối cùng, hai người giữ chung một bí mật để cô gái trẻ được vẹn nguyên niềm vui. Có những tình yêu chỉ thật sự trọn vẹn khi người được yêu không bao giờ biết.

6. "Nghèo thì có thể, nhưng không để cháu mình bị coi thường." Đọc xong mới thấy lòng tự trọng của người già đắt hơn mọi thứ vàng bạc.

C.T.H.H