title

Dân Iran mạnh mẽ biểu tình mong chấm dứt chế độ

Tình hình biểu tình chống chính quyền ở Iran hiện nay đang diễn ra mạnh mẽ và lan rộng, đây là làn sóng biểu tình lớn nhất kể từ phong trào năm 2022-2023 sau cái chết của Mahsa Amini.

Nguyên nhân chính được cho là do tỷ giá đồng rial sụp đổ kỷ lục (khoảng 1.42 triệu rial/$USD, lạm phát tăng 42.2% (thực tế có thể cao hơn), giá thực phẩm tăng 72%, y tế tăng 50%. Điều này khiến người dân, đặc biệt là thương nhân, tiểu thương, không thể kinh doanh, trả tiền thuê nhà, mua sắm hàng hóa nhập khẩu.

Cuộc biểu tình khởi đầu ở Tehran khiến nhà buôn ở Grand Bazaar và các chợ di động đóng cửa, biểu tình lan rộng trên phố Jomhuri, Lalehzar, Istanbul, Boali, gần các trung tâm mua sắm.

Các thành phố lớn như Hamadan, Isfahan, Shiraz, Mashhad, Qeshm, Zanjan, Karaj, Malard, Kermanshah, Yazd, Ahvaz... cũng rầm rập xuống đường, một số nơi còn biểu tình vào đêm khuya.

Khởi đầu cuộc biểu tình là giới tiểu thương và thương nhân, sau đó có sinh viên đại học tham gia, rồi kế tiếp là công nhân đình công, người nghỉ hưu cũng tạo các cuộc biểu tình riêng lẻ.

Ban đầu họ phản đối các chính sách kinh tế, phản đối lạm phát, giá cao, chính sách tiền tệ.

Sau đó, có lẽ khi thấy được đông đảo quần chúng tham gia, rất nhanh chóng họ chuyển sang chính trị. Những khẩu hiệu thét vang: "Chết đi kẻ độc tài" (ám chỉ Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei), "Tự do", "Không sợ hãi, chúng ta đoàn kết", thậm chí ủng hộ Hoàng tử lưu vong Pahlavi (hoàng gia cũ) như "Javid Shah" (Hoàng đế sống mãi), "Pahlavi sẽ trở lại". Một số nơi dân chúng cùng hô to "Tử vong cho chế độ", "Mullahs phải ra đi".

Cảnh sát chống bạo động được chính quyền tung ra, họ dùng hơi cay, dùi cui, thậm chí bắn trực tiếp ở một số nơi (như Hamadan). Có nhiều cuộc bắt giữ, nhưng chưa có báo cáo thương vong lớn.

Tổng thống Masoud Pezeshkian vội vã kêu gọi đối thoại với đại diện biểu tình, coi đó là "nhu cầu chính đáng", ông ta hứa cải cách ngân hàng và bảo vệ mãi lực. Ông cũng chấp nhận Thống đốc Ngân hàng Trung ương Mohammadreza Farzin từ chức và bổ nhiệm Abdolnasser Hemmati thay thế.

Dù chính quyền đang cố gắng giảm căng thẳng bằng đối thoại, họ biết khôn ngoan tránh đối đầu hoặc đàn áp mạnh tay, nhưng tình hình kinh tế vẫn hết sức tệ, cộng thêm là quốc tế cấm vận và sự xung đột với Israel và Mỹ.

Tuy nhiên, nếu tình hình lạm phát tiếp tục, người dân thất vọng vì nguy cơ đói khổ khiến họ quyết liệt hơn và biểu tình lan rộng sang các tầng lớp khác và có thể leo thang như một đám cháy vô phương chữa...

Đó là thời điểm cáo chung cho chế độ thần quyền Hồi giáo.

FB Uyen Vu