CHÍNH QUYỀN MỸ KHÔNG CÒN NHÂN ĐẠO?
Chỉ trong vòng vài tháng ngắn ngủi kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai của mình, Tổng thống Trump đã thực hiện hàng loạt cải cách và thay đổi gây sốc, không chỉ với phe cánh tả mà cả với những người đã từng ủng hộ và bỏ phiếu cho ông.
Bản thân mình không phải là chính trị gia, cũng không am hiểu sâu về chính trị, chỉ là một công dân Mỹ bình thường, ngày ngày đi làm, đóng thuế cho chính phủ. Thế nhưng, những tháng qua, mình không khỏi trăn trở: Với chính quyền này, nước Mỹ sẽ đi về đâu? Tương lai của chính mình - một bác sĩ, một người dân đi làm đóng thuế ở Mỹ - sẽ bị ảnh hưởng thế nào?
Ban đầu, mình chưa nhận ra rõ ràng. Nhưng theo thời gian, mình dần nhận ra rằng: Chính quyền Mỹ hiện tại không phải là một chính quyền nhân đạo, mà là một chính quyền đòi hỏi sự trách nhiệm.
Tại sao mình lại nói như vậy?
1. QUYẾT ĐỊNH CẮT GIẢM VIỆN TRỢ NƯỚC NGOÀI & ĐÓNG CỬA USAID: TRÁCH NHIỆM VỚI TIỀN THUẾ CỦA DÂN
Từ trước đến nay, Mỹ vốn nổi tiếng là quốc gia viện trợ hào phóng cho thế giới, thông qua các chính phủ và tổ chức phi chính phủ.
Đặc biệt, một trong những tổ chức nổi bật là USAID (United States Agency for International Development) đã được Tổng thống John F. Kennedy thành lập vào năm 1961 với mục đích cao đẹp: "cung cấp viện trợ tới các quốc gia đang phục hồi sau thảm họa, tìm cách thoát đói nghèo và thúc đẩy cải cách dân chủ".
Tuy nhiên, qua thời gian, USAID đã bộc lộ nhiều vấn đề nghiêm trọng.
Tổ chức này nhận ngân sách khổng lồ từ tiền thuế của người dân Mỹ (hơn 50% trong tổng số khoảng 68 tỷ USD viện trợ quốc tế năm 2023, tương đương khoảng 40 tỷ USD), nhưng lại hoạt động thiếu hiệu quả, độc lập và nhiều khi không mang lại lợi ích thiết thực nào cho người dân Mỹ.
Tham nhũng trong nội bộ cũng là một vấn nạn không thể phủ nhận.
Số tiền hàng chục tỷ đô la đó k triệu người dân lao động Mỹ đóng thuế vất vả mới có được.
Chính vì vậy mà chỉ 1 tháng sau khi nhậm chức, Tổng thống Trump đã ban hành chính sách đóng cửa USAID. Tính đến ngày 2/2/2025, trang web của USAID đã ngừng hoạt động, và nhân viên được yêu cầu ở nhà.
Quyết định này không tránh khỏi việc gây sốc cho dư luận thế giới, đặc biệt là những người trong diện đã và đang nhận viện trợ trước đó
“Tại sao lại như vậy? Tại sao đang yên đang lành lại không có viện trợ này kia nữa? Trước giờ vẫn viện trợ bình thường có sao đâu, tại sao chính quyền mới lên lại thiếu nhân đạo như vậy?”
Nếu cho quyết định này là thiếu nhân đạo, bạn hãy thử hình dung: Nếu bạn đang chật vật với tài chính của gia đình, nhưng mỗi tháng còn phải gởi tiền giúp cho 1 nhóm bạn bè xã giao, thậm chí còn không rõ họ dùng số tiền đó vào việc gì, thì bạn thấy có hợp lý không?
Ông bà ta dạy: "Thứ nhất tu nhà, thứ nhì tu chợ, thứ ba tu chùa".
Khi bản thân bạn và gia đình còn gặp nhiều khó khăn, tài chính thiếu trước hụt sau thì việc đem tiền đi "cúng dường" khắp nơi liệu có phải là cách làm tốt và bền vững?
Yêu thương người ngoài trong khi bỏ mặc người nhà trong cảnh khó khăn, liệu có thực sự là "nhân đạo"? Mình tin bạn đã có câu trả lời.
Cũng tương tự như thế, quyết định đóng cửa USAID có thể không "nhân đạo" trong mắt thế giới, nhưng trong bối cảnh hiện tại, nó thể hiện trách nhiệm tối cao của chính quyền với công dân và nền tài chính quốc gia. Số tiền cắt giảm viện trợ này khi quay trở lại đất nước sẽ tạo điều kiện tốt hơn rất nhiều cho không ít những người dân Mỹ còn thiếu điều kiện chăm sóc y tế, giáo dục và an sinh xã hội.
Chỉ khi đất nước vững mạnh, người dân ấm no, việc trở lại viện trợ mới thực sự bền vững và ý nghĩa.
Theo Hội đồng Chicago về các Vấn đề Toàn cầu, người dân Mỹ từ lâu đã ủng hộ cắt giảm viện trợ nước ngoài. Lần này cũng vậy, quyết định đóng cửa USAID của Tổng thống Trump đã nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ đa phần những người dân Mỹ và được xem là hành động có trách nhiệm với người đóng thuế ở đất nước mình.
2. THẮT CHẶT CHÍNH SÁCH NHẬP CƯ: TRÁCH NHIỆM BẢO VỆ AN NINH VÀ PHÚC LỢI CÔNG DÂN
Quyết định thứ hai cũng gây chấn động không kém là việc chính quyền mạnh tay ngăn chặn và trục xuất người nhập cư bất hợp pháp, với số lượng lên đến hàng chục ngàn người.
Cũng đã có rất nhiều tiếng nói chỉ trích rằng đây một chính sách vô nhân đạo, thiếu tính nhân văn:
“Tại sao không mở rộng vòng tay đón nhận những người đã trải qua bao đau khổ, tốn kém để đến Mỹ mưu cầu một cuộc sống tốt đẹp hơn? Việc trục xuất họ, khiến cuộc sống và công việc của họ bị dở dang, liệu có nhân đạo?”
Một lần nữa, hãy tưởng tượng gia đình bạn đang yên đang lành. Bỗng nhiên, hàng ngày có những người lạ mặt từ đâu kéo đến, tự ý vào nhà bạn ăn uống, ngủ nghỉ, tắm rửa, sử dụng mọi tiện nghi, thậm chí tiêu tiền của bạn. Có người còn chửi mắng, thậm chí đánh đập con cái bạn. Lúc này, bạn sẽ làm gì?
Tiếp tục "nhân đạo" để cưu mang họ, bất chấp sự bất an, tốn kém và nguy hiểm cho chính gia đình mình? Hay thiết lập lại trật tự, an ninh cho ngôi nhà bằng cách yêu cầu những vị khách không mời này rời đi?
Là một người cha, người mẹ, mình tin không ai đủ "nhân đạo" để chấp nhận hi sinh sự an toàn và quyền lợi chính đáng của con cái mình cho những người ở đẩu ở đâu đến như vậy.
Hơn nữa, nếu nhìn từ góc nhìn của một quốc gia có chủ quyền, thì việc bảo vệ biên giới và duy trì một hệ thống nhập cư trật tự là trách nhiệm bắt buộc của bất kỳ chính phủ nào. Một hệ thống nhập cư hỗn loạn không chỉ ảnh hưởng đến an ninh quốc gia mà còn tạo gánh nặng cho hệ thống y tế, giáo dục và an sinh xã hội.
Chính quyền, cũng như người chủ gia đình, có trách nhiệm bảo vệ an ninh, trật tự và đảm bảo phúc lợi cho những công dân hợp pháp mà họ có trách nhiệm phục vụ.
Việc kiểm soát chặt chẽ biên giới và trục xuất những người nhập cư bất hợp pháp, đặc biệt là những đối tượng có tiền án tiền sự, là hành động thể hiện trách nhiệm đó, dù nó có vẻ "không nhân đạo" trong mắt một số người nhưng hiện tại, nó được lòng rất nhiều người dân Mỹ.
3. THẮT CHẶT KIỂM SOÁT DU HỌC SINH
Không chỉ với những người nhập cư bất hợp pháp mà một số du học sinh đang học tập ở Mỹ cũng bị cắt visa du học và phải buộc về nước. Thậm chí, ông còn yêu cầu lãnh sự quán Mỹ ở khắp nơi trên thế giới tạm ngưng phỏng vấn visa du học sinh.
“Tại sao lại trục xuất du học sinh?
Tại sao lại không cho người ta có quyền tự do ngôn luận, nói lên những quan điểm, suy nghĩ của người ta trong khi Mỹ là một đất nước đề cao quyền tự do ngôn luận?”
Đặc biệt là trong thời gian vừa qua, vụ việc của trường Harvard đã tốn không ít giấy mực của truyền thông. Theo đó, trường đã bị chính quyền tổng thống Trump cấm nhận thêm du học sinh đồng thời phải ngưng đào tạo các sinh viên quốc tế hiện đang theo học ở trường.
“Tại sao người ta tới nhà mình, người ta làm khách của mình, người ta mang tiền tới cho nước mình mà mình lại đuổi người ta về, không cho người ta được nói lên quan điểm của người ta?
Mỹ làm khó như vậy rồi thì họ sẽ bỏ sang những trường như Thanh Hoa, Bắc Đại của Trung Quốc hết. Vậy chẳng phải thất thoát một nguồn thu không nhỏ cho quốc gia hay sao?”
Nhưng nếu có thời gian chậm lại một chút và nhìn sâu vào nguyên nhân mà những người này bị trục xuất, bạn sẽ hiểu được những quyết định của các nhà hành pháp.
Giả sử bây giờ một du học sinh qua tới Thanh Hoa, Bắc Đại thành lập các nhóm để nói xấu chính quyền Trung Quốc, nói xấu lãnh đạo Tập Cận Bình một cách có tổ chức thì thử hỏi chính quyền Trung Quốc có để yên cho bạn đó thực hiện quyền “tự do ngôn luận” hay không?
Hoặc đơn giản hơn, lại quay về bối cảnh gia đình của chúng ta thôi.
Gia đình bạn đang mở rộng vòng tay đón một nhóm khách tới nhà. Tuy nhiên, những người này thường xuyên tập trung lại ngồi nói xấu, chỉ trích, chống đối bạn, thậm chí đôi khi còn đập phá đồ trong nhà bạn. Mục đích chính của họ tới nhà bạn không phải là để học hỏi, mà để làm xáo trộn sự bình yên của gia đình bạn thì liệu rằng bạn có muốn tiếp tục cho họ ở lại hay không?
Đồng ý rằng sẽ có những người khách tử tế, họ đến Mỹ, đến Harvard chỉ đơn thuần là để học tập, phát triển, họ hoàn toàn không làm điều gì sai trái hay có ý định chống đối chính quyền nhưng cũng chịu ảnh hưởng bởi quyết định này. Đây thực sự là một điều mà mình cảm thấy tiếc khi họ không may bị vạ lây như vậy. Nhưng suy cho cùng cũng chỉ vì những người lãnh đạo của Havard không hợp tác với chính quyền.
Mặc dù quyết định của chính quyền Trump đối với Harvard khá gay gắt và có lẽ sẽ không được thực thi, nhưng mình nghĩ rằng đây cũng một cách giơ cao đánh khẽ từ chính quyền Trump để lãnh đạo Harvard hiểu được mức độ nghiêm trọng của sự việc, từ đó có những biện pháp chấn chỉnh lại các hoạt động biểu tình, vì đây không phải lần đầu chuyện này được đề cập đến giữa 2 bên.
Trước đây, Harvard đã nhiều lần được yêu cầu phải quản lý nghiêm tất cả các nhóm du học sinh có tư tưởng thù địch với Mỹ cũng như có các hoạt động biểu tình, tuyên truyền ủng hộ khủng bố, nhưng Harvard đã phớt lờ.
Phải có một chính sách như thế nào đó để chấm dứt những hoạt động như vậy nhằm đảm bảo an ninh cho những sinh viên khác, giúp họ có một môi trường an toàn và lành mạnh để học tập.
Đặt mình vào vị trí là một sinh viên bình thường ở Harvard, khó khăn vất vả lắm mới vào được trường, và cũng chỉ muốn tập trung học hành thôi nhưng lúc nào trường cũng có biểu tình, có nhóm này nhóm kia tập hợp lại để đốt trường, đập phá bàn ghế, học không lo học mà chỉ chăm chăm tuyên truyền chống phá chính phủ thì làm sao mình có thể cảm thấy an toàn mà chú tâm vào việc học ở một môi trường như vậy?
Nếu bạn quyết định “nhân đạo” với “quyền tự do ngôn luận’ của những nhóm sinh viên đó thì liệu rằng bạn có đang nhân đạo với phần còn lại - chiếm đa số trong các học sinh của trường?
Họ cũng đóng rất nhiều học phí như những người kia nhưng chỉ đến trường với một mục đích duy nhất là lĩnh hội kiến thức, phát triển sự nghiệp và tương lai lâu dài về sau.
Câu hỏi đặt ra là tại sao các lãnh đạo của Harvard làm ngơ trước sự an toàn của phần đa sinh viên của mình như vậy? Tại sao không có bất kỳ biện pháp hữu hiệu nào để chấm dứt tình trạng biểu tình mà ngược lại còn còn chống đối chính quyền ra mặt để rồi bây giờ phía tổng thống Trump họ làm căng như vậy?
Mình nghĩ đến cuối cùng thì hai bên cũng sẽ thương lượng và sẽ đi đến một quyết định nào đó nhẹ nhàng hơn nhưng chắc chắn một điều rằng các lãnh đạo Harvard cần phải có sự hợp tác, một động thái nào đó để chấm dứt các hoạt động ủng hộ khủng bố như vậy ở Mỹ.
Không thể tiếp tục để yên cho những người nước ngoài được tài trợ tiền bạc đến Mỹ kích động biểu tình và làm ảnh hưởng đến sự an toàn của những sinh viên khác mãi như vậy được.
4. CẮT GIẢM PHÚC LỢI XÃ HỘI: SỰ ĐÒI HỎI VỀ TRÁCH NHIỆM CÁ NHÂN
Như mình đã đề cập trong bài viết trước, một điểm gây tranh cãi lớn trong dự luật “One Big Beautiful Bill” của Tổng thống Trump là đề xuất cắt giảm các gói hỗ trợ như Medicaid, đặc biệt đối với một số đối tượng người dân ở Mỹ và người nhập cư bất hợp pháp.
Medicaid - chương trình bảo hiểm y tế do chính phủ tài trợ - vốn là một hình thức hỗ trợ hiệu quả cho các công dân Mỹ dễ bị tổn thương: người có thu nhập thấp, phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người khuyết tật.
Tuy nhiên, thực tế gần đây đã nảy sinh nhiều vấn đề. Một số tiểu bang, như California, thông qua các tổ chức riêng, đã tìm cách mở rộng Medicaid cho cả người nhập cư bất hợp pháp. Điều này đồng nghĩa với việc họ được hưởng dịch vụ khám chữa bệnh, xét nghiệm, điều trị và thuốc men hoàn toàn miễn phí.
Thêm vào đó, như mình từng chia sẻ, không ít thanh niên trai tráng khỏe mạnh, đủ sức lao động, lại chọn không đi làm, nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp hoặc các phúc lợi khác để sống dựa vào sự hỗ trợ của nhà nước.
Những điều này đang tạo ra gánh nặng khổng lồ cho ngân khố quốc gia, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền tài chính xã hội. Trước tình hình đó, chính quyền Trump cho rằng đã đến lúc mỗi người phải sống có trách nhiệm hơn với bản thân và cộng đồng, chứ không thể tiếp tục tư duy "ham ăn lười làm", ỷ lại vào trợ cấp nhà nước mãi được.
Và một lần nữa, câu hỏi về "nhân đạo" lại được đặt ra: “Chính phủ bây giờ không còn nhân đạo nữa rồi! Làm vậy sẽ khiến bao người mất bảo hiểm, ảnh hưởng sức khỏe và chất lượng sống của họ!”.
Lời chỉ trích này có lý phần nào. Nhưng như mình đã nói ngay từ đầu: Đây không còn là một chính quyền nhân đạo theo kiểu ban phát vô điều kiện. Đây là chính quyền đòi hỏi sự trách nhiệm. Đã đến lúc mỗi cá nhân phải tự gánh vác trách nhiệm cho cuộc sống của chính mình, thay vì đổ hết lên vai nhà nước và xã hội.
Tại sao lại có vẻ "phũ" như vậy? Tại sao một chính quyền lại "khắt khe" đến thế?
Câu trả lời nằm ở một chân lý đơn giản: Không có bữa trưa nào miễn phí. Cuộc sống vận hành theo nguyên tắc đó. Nếu bạn hoàn toàn khỏe mạnh nhưng chọn sống ỷ lại, dựa dẫm vào đồng tiền thuế của những người đang "đầu tắt mặt tối", "đổ mồ hôi sôi nước mắt" mỗi ngày, thì chính sách này chính là hồi chuông cảnh tỉnh cần thiết để thúc đẩy bạn đứng lên, chứ không phải là hành động "kém nhân đạo" hay "bức tử" ai.
Khi không còn nhận được tấm séc trợ cấp hàng tháng để tiêu xài vào ăn chơi, rượu chè, cờ bạc, thậm chí chất kích thích; khi không còn được khám chữa bệnh miễn phí một cách dễ dàng cho mọi nhu cầu, bạn sẽ buộc phải đi làm. Bạn buộc phải lao động để kiếm tiền trang trải cuộc sống và chăm sóc sức khỏe bản thân, điều này sẽ tạo ra rất nhiều giá trị cho xã hội.
Chính sách này của Tổng thống Trump đang gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: phúc lợi không thể là thứ mặc định, không điều kiện. Nó đòi hỏi sự tham gia tích cực của người dân – đi làm, đóng thuế, và có trách nhiệm với cộng đồng
5. CHÍNH QUYỀN ĐÒI HỎI TRÁCH NHIỆM
Nhìn lại những động thái gây tranh cãi của chính quyền Tổng thống Trump, mình thấy một triết lý xuyên suốt, được thể hiện rõ qua ba khía cạnh:
5.1 TRÁCH NHIỆM VỚI CÔNG DÂN NƯỚC MÌNH TRƯỚC TIÊN:
Chính quyền MỸ không có trách nhiệm trực tiếp với người dân các nước khác.
Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, việc cắt giảm những khoản viện trợ khổng lồ như đóng cửa USAID là cần thiết để bảo vệ quyền lợi và nguồn lực của người dân Mỹ.
Điều này cũng buộc các chính phủ khác phải có trách nhiệm với công dân nước họ, thay vì trông chờ vào các nguồn lực từ bên ngoài như các chương trình viện trợ trước đây.
5.2 TRÁCH NHIỆM TUÂN THỦ LUẬT PHÁP & TÔN TRỌNG CHỦ QUYỀN:
Bất kỳ ai đặt chân đến nước Mỹ, đặc biệt là những người nhập cư bất hợp pháp, trước hết phải có trách nhiệm với bản thân và tôn trọng luật pháp nước sở tại.
Tại sao hàng triệu người nhập cư HỢP PHÁP phải chờ đợi hàng chục năm, đầu tư tiền bạc, của cải, tuân thủ luật lệ một cách nghiêm túc, trong khi những người vượt biên trái phép lại cho rằng hoàn cảnh của họ "ngặt nghèo hơn" nên đáng được ưu tiên, thậm chí có hành vi ngông cuồng, vi phạm pháp luật, gây rối loạn an ninh?
Hàng trăm, hàng ngàn vụ vi phạm pháp luật mỗi năm từ nhóm này là gánh nặng và mối đe dọa không hề nhỏ với an toàn trật tự xã hội Mỹ.
Không một chính phủ có trách nhiệm nào có thể khoanh tay đứng nhìn điều này tiếp diễn. Trục xuất người nhập cư bất hợp pháp, đặc biệt là những đối tượng vi phạm, là hành động bảo vệ trật tự và công bằng cho những người đã vào Mỹ một cách chính đáng.
5.3 TRÁCH NHIỆM CÁ NHÂN & TỰ LỰC CÁNH SINH:
Dù bạn là ai – du học sinh, người lao động, hay công dân Mỹ – bạn đều phải có trách nhiệm với cuộc đời mình.
Với du học sinh: Hãy tập trung vào việc học, tôn trọng nước Mỹ – nơi cho bạn cơ hội và nền giáo dục chất lượng. Đừng bị lôi kéo vào các tổ chức ủng hộ khủng bố hay hoạt động chống đối chính quyền, lợi dụng quyền tự do ngôn luận để gây mất an ninh, trật tự.
Với người dân ở Mỹ: Triết lý "có làm thì mới có ăn" là bất di bất dịch. Nhà nước sẽ hỗ trợ những người thực sự không may mắn: người bệnh tật hiểm nghèo, người già yếu, phụ nữ mang thai, trẻ em, người khuyết tật. Nhưng nếu bạn lành lặn, trai tráng, có đủ tay chân và khả năng lao động mà lại lười biếng, chọn sống ỷ lại vào trợ cấp, thì chính quyền này sẽ không dung thứ. Việc thắt chặt phúc lợi như cắt giảm Medicaid cho người lạm dụng chính là để thúc đẩy tinh thần tự lực này.
Tóm lại, chính quyền Mỹ, đặc biệt dưới thời Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ này, có thể không mang dáng dấp của một chính quyền nhân đạo theo cách mà nhiều người kỳ vọng – không mềm mỏng, không thỏa hiệp và đôi khi rất quyết liệt, thậm chí gây sốc.
Nhưng rõ ràng, đây là một chính quyền nhấn mạnh và đòi hỏi tinh thần trách nhiệm: trách nhiệm của chính phủ với người dân Mỹ, và trách nhiệm của từng công dân với đất nước.
Không phải ai cũng đồng tình, nhưng nếu nhìn nhận một cách khách quan và công bằng, thì có lẽ đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận lại định nghĩa của “nhân đạo” – không chỉ là cho đi, mà còn là biết quản lý, biết đặt giới hạn, và biết nói “không” khi cần thiết.
Còn bạn, bạn cảm thấy như thế nào về những quyết định trên của chính quyền tổng thống Trump? Hãy comment cho mình biết với nhé.
Chúc bạn buổi tối nhiều niềm vui.
Dr. Christina Nguyễn
Phoenix Medical Academy
P/S: Hình gia đình mình chụp tại nhà trắng
