title

THIÊN THẦN ÁO TRẮNG 

Ngày tôi bị cưỡng bức trở về Việt Nam từ trại tỵ nạn Malaysia, cuộc đời như rơi xuống tận đáy vực. Sau những tháng ngày lênh đênh tìm tự do, tôi trở về quê hương với hai bàn tay trắng, một tương lai mịt mù và trái tim đầy những vết thương không ai nhìn thấy. Giữa lúc tôi bị xã hội nhìn bằng ánh mắt lạnh lùng của một kẻ thất bại, lại có một người con gái bước vào đời tôi. Nàng là sinh viên trường Y, khoác chiếc áo blouse trắng tinh khôi. Trong mắt tôi ngày ấy, nàng không chỉ là một cô gái, mà còn là một thiên thần được Thượng Đế gửi đến để cứu vớt một linh hồn đang chìm giữa tuyệt vọng.

Nàng yêu tôi khi tôi chẳng có gì ngoài một quá khứ đau buồn và một lời hứa mong manh của Cao ủy Liên Hiệp Quốc rằng những người bị cưỡng bức hồi hương rồi sẽ có một con đường khác để đến Hoa Kỳ. Chúng tôi yêu nhau bằng tất cả sự chân thành của tuổi trẻ, tưởng rằng trên cõi đời này không một sức mạnh nào có thể chia lìa. Tôi đã từng tin rằng chỉ cần còn nắm tay nhau, chúng tôi sẽ vượt qua tất cả nghèo khó, định kiến, sự chờ đợi và cả những bất trắc của số phận.

Nhưng tình yêu đôi khi không thua vì hết yêu. Tình yêu thua bởi cơm áo, gia đình và nỗi sợ hãi trước một tương lai không có gì bảo đảm.

Rồi một Việt kiều từ Mỹ trở về hỏi cưới nàng. Khi ấy, lòng tôi ngập tràn căm giận. Tôi cay đắng nghĩ đến câu nói dân gian: “Bông hoa nhài cắm bãi cứt trâu.” Nhưng sau bao nhiêu năm nhìn lại, tôi hiểu rằng đó chỉ là tiếng kêu bất lực của một người đàn ông đang đau đớn vì sắp mất người mình yêu. Tôi không biết người đàn ông ấy tốt hay xấu; tôi chỉ biết trong mắt một gia đình đang lo lắng cho tương lai của con gái, anh ta có một điều mà tôi lúc ấy chưa thể có: một con đường chắc chắn để sang Mỹ.

Nàng nói với tôi đó chỉ là một cuộc hôn nhân giả, là chiếc cầu để nàng đến Hoa Kỳ tiếp tục học ngành y. Nghe những lời ấy, bầu trời trong tôi như sụp đổ. Tôi đau đến mức không còn biết phải trách nàng, trách gia đình nàng hay trách chính số phận đã đặt chúng tôi vào một lựa chọn quá nghiệt ngã. Tôi đã nói với nàng rằng hãy chờ tôi, bởi rồi tôi cũng sẽ được đi Mỹ và chúng tôi có thể cùng nhau bắt đầu lại. Nhưng lời hứa của Cao ủy đối với gia đình nàng vẫn chỉ là một lời hứa xa xôi, còn người Việt kiều kia lại là một tấm vé đang nằm ngay trước mắt.

Tôi yêu nàng, vì vậy tôi phải làm điều đau đớn nhất mà một người đang yêu có thể làm: chấp nhận buông tay và chúc phúc cho nàng.

Tôi tự an ủi rằng ít nhất nàng sẽ được đến Mỹ, sẽ tiếp tục học ngành y và một ngày nào đó lại khoác lên mình chiếc áo blouse trắng. Nếu hạnh phúc của nàng phải được xây trên nỗi đau của tôi, tôi cũng cam lòng. Tôi mất nàng, nhưng tôi vẫn muốn nàng giữ được ước mơ. Bởi trong tận cùng tình yêu, đôi khi người ta không còn mong được sở hữu người mình yêu; người ta chỉ mong người ấy có một cuộc đời tốt đẹp.

Một năm sau, tôi cũng được sang Hoa Kỳ theo chương trình dành cho những người bị cưỡng bức hồi hương. Tôi sống ở miền Đông, nàng ở tận miền Tây. Giữa chúng tôi là cả một lục địa, là những tháng năm xa cách và là hai cuộc đời đã rẽ sang hai hướng khác nhau. Nhưng chúng tôi vẫn liên lạc. Có lẽ trong sâu thẳm, cả hai vẫn muốn tin rằng tình yêu năm xưa chưa hoàn toàn chết; nó chỉ đang ngủ yên dưới lớp tro tàn của định mệnh.

Rồi chúng tôi gặp lại nhau tại California.

Tôi đã tưởng giây phút ấy sẽ là một cuộc đoàn tụ kỳ diệu. Tôi tưởng mình sẽ lại nhìn thấy thiên thần áo trắng của ngày xưa cô sinh viên trường Y từng đặt bàn tay dịu dàng lên trái tim tan vỡ của một người vừa bị đẩy trở về từ trại tỵ nạn. Nhưng trước mắt tôi không còn là người con gái đang bước trên hành lang bệnh viện với ống nghe và những trang giáo trình y khoa. Nàng đã trở thành một người thợ nail.

Tôi không khinh nghề nail. Đó là một nghề lương thiện, được trả bằng mồ hôi, sự nhẫn nhịn và những cơn đau âm thầm của người nhập cư. Điều làm tôi đau không phải vì nàng làm nail, mà vì tôi nhận ra giấc mơ nàng đã đánh đổi tình yêu để theo đuổi cuối cùng cũng không thành hiện thực. Chiếc áo blouse trắng từng khiến tôi gọi nàng là thiên thần đã bị cất vào một góc quá khứ. Đôi bàn tay đáng lẽ cầm ống nghe, viết bệnh án và chữa lành cho người bệnh, giờ ngày ngày cầm chiếc kềm, chiếc giũa, cúi xuống trước những bàn tay, bàn chân của khách hàng.

Ba ngày liên tiếp, nàng chở tôi đến tiệm nail. Nàng bước vào làm việc, còn tôi ngồi một mình trong tiệm kem kế bên để chờ. Qua khung cửa kính, tôi nhìn nàng cúi xuống bên chiếc bàn nhỏ. Khoảng cách giữa chúng tôi chỉ là một bức tường và vài bước chân, nhưng tôi cảm thấy xa hơn cả chiều dài nước Mỹ. Tôi nhìn thấy trong dáng ngồi lặng lẽ ấy người con gái năm xưa, nhìn thấy những giấc mơ đã lỡ làng, nhìn thấy tuổi thanh xuân của chúng tôi bị nghiền nát giữa hoàn cảnh và định mệnh.

Có lẽ nàng nghĩ tôi chỉ đang kiên nhẫn chờ nàng tan sở. Nàng đâu biết rằng trong tiệm kem bên cạnh, tôi đang ngồi làm đám tang cho mối tình của chính mình.

Đến ngày thứ ba, tôi không còn đủ sức chịu đựng. Tôi lặng lẽ mua vé máy bay trở về miền Đông, không một lời từ biệt. Tôi ra đi không phải vì hết yêu, càng không phải vì khinh thường công việc của nàng. Tôi ra đi vì nhìn nàng mỗi ngày là nhìn thấy cả một thiên đường đã mất. Tôi sợ nếu ở lại thêm một ngày, tôi sẽ hỏi nàng những câu hỏi mà không ai có thể trả lời:

Nếu ngày ấy nàng chờ tôi, cuộc đời chúng tôi sẽ ra sao?

Nếu gia đình nàng không ép buộc, nàng có còn khoác áo blouse trắng?

Và nếu nàng đã đánh đổi tình yêu để đi tìm một tương lai tốt đẹp hơn, tại sao định mệnh cuối cùng vẫn không trả lại cho nàng giấc mơ ấy?

Tôi lên máy bay mang theo một nỗi buồn không hành lý nào chứa nổi. Phía dưới là California đầy nắng, còn trong lòng tôi là một mùa mưa kéo dài suốt bao nhiêu năm. Tôi không từ biệt nàng, bởi có những cuộc chia tay nếu nói thành lời thì con người ta sẽ không còn đủ can đảm để bước đi. Tôi để nàng lại bên chiếc bàn nail, nhưng hình ảnh thiên thần áo trắng ngày xưa vẫn theo tôi về miền Đông và ở lại trong trái tim tôi cho đến tận hôm nay.

Bao năm đã qua, tôi không còn oán trách nàng. Tôi cũng không còn căm giận người Việt kiều năm ấy như thuở còn trẻ. Bởi suy cho cùng, tất cả chúng tôi đều là những con người bị cuốn đi trong dòng thác của thời cuộc: một người đàn ông vừa bị cưỡng bức hồi hương chưa biết ngày mai sẽ đi về đâu; một cô sinh viên trường Y bị gia đình ép chọn con đường chắc chắn; và một người từ Mỹ trở về đã vô tình trở thành dấu chấm hết cho một mối tình.

Tôi chỉ tiếc cho chúng tôi. Tiếc cho một tình yêu rất thật nhưng sinh ra không đúng thời điểm. Tiếc cho người con gái đã từng cứu tôi khỏi đáy vực cuộc đời, nhưng cuối cùng chính nàng lại không thể cứu được ước mơ của mình. Và tiếc cho ba ngày ở California, khi chúng tôi ở thật gần nhau mà không còn con đường nào để trở về với nhau nữa.

Nàng từng là thiên thần áo trắng của đời tôi. Dù năm tháng đã thay chiếc áo blouse bằng chiếc tạp dề của người thợ nail, trong ký ức tôi, nàng vẫn mãi đứng nơi hành lang trường Y của tuổi trẻ tinh khôi, nhân hậu và đẹp như buổi đầu chúng tôi gặp gỡ.

Tôi đã rời California không một lời từ biệt. Nhưng thật ra, suốt cả cuộc đời này, tôi chưa bao giờ từ biệt được nàng.

Có những người đã bước ra khỏi cuộc đời ta từ rất lâu, nhưng vẫn âm thầm sống trong một căn phòng khóa kín của trái tim. Ta không còn mong gặp lại, không còn mong nối lại duyên xưa; chỉ thỉnh thoảng, giữa một đêm thật vắng, ký ức bỗng mở cửa bước ra, mặc chiếc áo blouse trắng năm nào, nhìn ta bằng đôi mắt dịu dàng rồi hỏi:

“Ngày ấy, nếu em chờ anh… liệu chúng ta có khác không?”

Tôi không có câu trả lời.

Tôi chỉ biết rằng mình đã yêu nàng bằng tình yêu chân thật nhất của một đời người. Và nỗi đau lớn nhất không phải là nàng đã thuộc về người khác, mà là khi gặp lại, tôi nhận ra cả nàng, cả tôi và giấc mơ của chúng tôi đều đã trở thành những người lưu vong ngay trên chính cuộc đời mình.

TẠI SAO TÔI VẪN VIẾT THƠ TÌNH VỀ CÔ GÁI ẤY?

Có người hỏi tôi: “Bao nhiêu năm đã trôi qua, mỗi người đều đã có một cuộc đời riêng, tại sao anh vẫn còn viết thơ tình về cô gái ấy?”

Tôi viết không phải để gọi nàng quay lại. Tôi càng không muốn làm xáo trộn sự bình yên mà nàng đang có. Tôi hiểu thời gian đã đưa chúng tôi đi quá xa và cánh cửa ngày xưa đã khép lại từ lâu. Những bài thơ của tôi không phải là lời níu kéo, không phải sự phản bội hiện tại, mà chỉ là những nén hương dành cho một mối tình đã mất.

Tôi viết bởi khi cả thế giới quay lưng, nàng đã đến bên tôi.

Ngày tôi bị cưỡng bức trở về từ trại tỵ nạn Malaysia, tôi là một người thất bại trong mắt xã hội: không tương lai, không sự nghiệp, không biết ngày mai sẽ trôi dạt về đâu. Nhưng cô sinh viên trường Y ấy không nhìn tôi như một kẻ trắng tay. Nàng nhìn thấy bên trong tôi một con người đang bị thương và trao cho tôi tình yêu khi tôi cần nó nhất.

Có thể đối với nàng, đó chỉ là một quãng đời tuổi trẻ. Nhưng đối với tôi, tình yêu ấy từng là sợi dây kéo tôi ra khỏi đáy vực. Nàng đã cứu tôi không bằng thuốc men hay chiếc ống nghe của người thầy thuốc, mà bằng sự dịu dàng, lòng tin và một bàn tay không buông bỏ tôi trong những tháng ngày tăm tối.

Vì thế, tôi viết thơ để trả một món nợ ân tình.

Tôi viết về mái tóc nàng, về đôi mắt nàng, về chiếc áo blouse trắng trên hành lang trường Y. Tôi viết về lời hẹn chờ nhau đã không thành, về chuyến bay chia chúng tôi ra hai miền nước Mỹ, về ba ngày tôi ngồi trong tiệm kem nhìn nàng làm nail qua một khung cửa kính. Tôi viết về ly kem tan chảy trước mặt và tấm vé máy bay đưa tôi trở lại miền Đông trong im lặng.

Ngày ấy, tôi đã rời California không một lời từ biệt. Có lẽ những bài thơ tôi viết hôm nay chính là những lời từ biệt đã đến muộn hơn cả một đời người.

Tôi không đau vì nàng không còn thuộc về tôi. Tôi đau vì nàng đã đánh đổi tình yêu để đi tìm giấc mơ áo trắng, nhưng cuối cùng giấc mơ ấy vẫn không thành. Tôi từng chấp nhận mất nàng chỉ vì tin rằng ở một phương trời khác, nàng sẽ trở thành bác sĩ. Vậy mà ngày gặp lại, đôi bàn tay từng lật những trang giáo trình y khoa lại đang cầm chiếc giũa nơi tiệm nail.

Tôi không hề khinh thường nghề nail. Đó là nghề lao động chân chính đã nuôi sống biết bao gia đình Việt Nam trên đất Mỹ. Nhưng khi nhìn nàng cúi xuống bên chiếc bàn nhỏ, tôi không chỉ nhìn thấy một người thợ nail. Tôi nhìn thấy cô sinh viên trường Y năm xưa, nhìn thấy chiếc áo blouse trắng đã bị thời gian cất vào ngăn tủ và nhìn thấy cả giấc mơ mà nàng đã phải chôn xuống để tồn tại nơi xứ lạ.

Tôi thương nàng nhiều hơn là trách.

Ngày trẻ, tôi từng oán giận nàng, oán gia đình nàng và oán cả người Việt kiều đã đưa nàng ra khỏi cuộc đời tôi. Nhưng càng đi qua năm tháng, tôi càng hiểu rằng không ai trong câu chuyện ấy thật sự chiến thắng. Tôi mất một người mình yêu. Nàng mất một mối tình và có thể cả giấc mơ nghề nghiệp. Còn người đàn ông kia có lẽ cũng chỉ bước vào một cuộc hôn nhân mang theo những điều mà tôi không bao giờ biết hết.

Thủ phạm thật sự không hẳn là một con người. Đó là hoàn cảnh, là sự bấp bênh của kiếp người tỵ nạn, là nỗi sợ hãi của một gia đình trước tương lai con gái và là định mệnh đã để hai người yêu nhau gặp đúng người nhưng sai thời điểm.

Tôi viết thơ tình về nàng bởi trong ký ức tôi, nàng không bao giờ già đi. Nàng vẫn là cô gái mặc áo blouse trắng, đứng giữa hành lang trường Y ngập nắng, mỉm cười với một người vừa trở về từ đáy vực. Nàng vẫn là “thiên thần áo trắng” đã yêu tôi khi tôi chẳng có gì để trao ngoài một trái tim chân thật.

Tôi viết không phải để sống lại với nàng, mà để phần đẹp nhất của chúng tôi không chết.

Bởi con người có thể bước ra khỏi đời nhau, nhưng ân tình thì không dễ gì xóa bỏ. Một cuộc tình không đi đến cuối con đường chưa chắc là một cuộc tình vô nghĩa. Có những người đến với ta không phải để ở lại suốt đời, mà để thắp lên một ngọn đèn trong quãng đời tối tăm nhất. Khi ta đủ sức bước tiếp, họ lặng lẽ rời đi, để lại ánh sáng ấy cháy mãi trong lòng.

Nếu một ngày nào đó nàng tình cờ đọc được những dòng thơ tôi viết, tôi chỉ mong nàng hiểu:

Tôi chưa bao giờ dùng thơ để đòi nàng trả lại tình yêu. Tôi chỉ muốn cảm ơn nàng vì đã từng yêu một người trắng tay, tuyệt vọng và bị cuộc đời ruồng bỏ. Tôi muốn nàng biết rằng ở một nơi nào đó trên miền Đông nước Mỹ, vẫn có một người gìn giữ hình ảnh đẹp nhất của nàng—không phải người thợ nail cúi đầu bên chiếc bàn nhỏ, mà là cô sinh viên trường Y với chiếc áo blouse trắng tinh khôi.

Nàng không còn là người yêu của tôi. Nàng đã trở thành một phần ký ức, một phần tuổi trẻ và một phần máu thịt trong những câu thơ tôi viết.

Vì thế, nếu hỏi tại sao tôi vẫn viết thơ tình về cô gái ấy, câu trả lời thật đơn giả.

Bởi tôi đã rời California mà không nói lời từ biệt.

Bởi nàng từng cứu tôi khi cuộc đời không còn một lối đi.

Bởi có những mối tình kết thúc trong đời sống, nhưng không bao giờ kết thúc trong thi ca.

Và bởi suốt cuộc đời này, mỗi khi cầm bút viết về tình yêu, tôi vẫn nhìn thấy nàng từ phía bên kia khung kính—một người phụ nữ lặng lẽ bên bàn nail, còn trong tấm gương của ký ức vẫn là thiên thần áo trắng năm nào.

Tôi viết thơ để trả nàng về với giấc mơ mà cuộc đời đã lấy mất.

Tôi viết để nói lời cảm ơn.

Và tôi viết, thay cho một lời từ biệt đã muộn mất một đời người.

Quốc Nguyên

Người về từ lòng đại dương

•