DALAT – NÀY CÔ EM CỦA MỘT THỜI THƯƠNG NHỚ
Chiều nay, Dalat sắp vào thu.
Mùa hạ dường như chưa muốn đi hẳn. Nắng vẫn còn vương trên những ngọn thông phía đồi Cù, nhưng đã nhạt màu, không còn cái óng ả của những ngày tháng Sáu, tháng Bảy. Trên cao, mây bảng lảng trôi, từng cụm trắng xám chậm chạp soi bóng xuống mặt hồ Xuân Hương. Gió từ phía hồ thổi lên, se se, mang theo chút hơi nước và mùi cỏ ẩm của một mùa mưa chưa dứt.
Tôi đi chậm bên công viên ven hồ.
Tuổi này rồi, chẳng còn việc gì phải vội. Một buổi chiều đẹp, chỉ cần còn đủ sức bước ra khỏi nhà, còn nhìn thấy mây bay, thấy mặt hồ yên, nghe tiếng thông reo đâu đó, đã là một niềm vui.
Và chính trong buổi chiều cuối hạ ấy, từ đâu đó trong công viên bỗng vang lên một giai điệu cũ.
Tôi đứng lại.
Không cần nghe hết câu hát, tôi đã nhận ra.
“Này cô em Bắc Kỳ nho nhỏ…”
Chỉ mấy tiếng ấy thôi, hơn nửa thế kỷ bỗng quay về.
Có những bài hát lạ lắm. Ta tưởng mình đã quên từ lâu. Năm tháng phủ lên đời người biết bao nhiêu lớp bụi: công việc, gia đình, những cuộc gặp gỡ rồi chia xa, những vui buồn, được mất. Vậy mà chỉ cần vài nốt nhạc cất lên, lớp bụi thời gian bỗng được ai khẽ phủi đi. Phía dưới vẫn còn nguyên một khuôn mặt, một con đường, một quán cà phê và cả một chàng trai trẻ mà chính ta cũng ngỡ không còn gặp lại.
Tôi nhớ những năm đầu thập niên 1970.
Ngày ấy tôi còn trẻ.
Dalat cũng còn trẻ trong mắt tôi.
Phố chưa đông. Xe cộ chưa chen chúc. Những con đường dốc quanh co còn nhiều khoảng lặng. Buổi sáng có sương, chiều xuống rất nhanh và đêm về thường lạnh. Thanh niên chúng tôi thích tìm vào những quán cà phê nhỏ, gọi một ly cà phê rồi ngồi rất lâu.
Cà phê ngày ấy đâu chỉ để uống.
Người ta vào quán còn để nghe nhạc.
Có khi một bản nhạc vừa cất lên, cả câu chuyện quanh bàn tự nhiên nhỏ lại. Người đang khuấy cà phê cũng ngừng tay. Người đang nhìn ra cửa sổ cứ để ánh mắt mình trôi theo mưa. Chúng tôi nghe nhạc bằng tất cả sự say mê của tuổi trẻ, cái tuổi mà một câu hát cũng đủ làm lòng xao động suốt cả buổi chiều.
Và tôi đã nghe “Này cô em Bắc Kỳ nho nhỏ” của Phạm Duy trong những buổi cà phê như thế.
Tôi thích nhất hình ảnh cô gái có mái tóc " À la garçonne".
Hai tiếng ấy nghe rất Pháp, rất thời chúng tôi.
À la garçonne – kiểu tóc ngắn, gọn, trẻ trung, có chút tinh nghịch, có chút mạnh mẽ. Giữa một thời mà hình ảnh người con gái thường gắn với mái tóc dài, tà áo mềm và vẻ dịu dàng kín đáo, cô gái tóc " À la garçonne " bước ra như một nét chấm phá khác thường.
Tôi vẫn thường hình dung cô gái trong bài hát đang đạp xe trên một con đường Dalat.
Có thể là một buổi chiều như chiều nay.
Chiếc xe đạp nhỏ lăn chầm chậm xuống con dốc. Cô mặc áo len mỏng, mái tóc ngắn lay nhẹ trong gió. Khuôn mặt trẻ, nụ cười ngây thơ, đôi mắt có chút gì vừa hồn nhiên vừa bao dung.
Và ở một góc đường nào đó, có một chàng trai đứng nhìn.
Chàng chẳng dám nói gì.
Tuổi trẻ ngày xưa nhiều khi yêu như thế.
Chỉ một ánh mắt cũng đủ nhớ. Một nụ cười cũng đủ mang về nhà. Một lần vô tình đi ngang nhau cũng đủ để chiều hôm ấy bỗng trở nên đẹp hơn những buổi chiều khác.
Tình yêu chưa cần phải gọi tên.
Chỉ cần biết rằng hôm nay cô ấy đã đi ngang con đường này.
Thế là vui.
Có lẽ vì vậy mà câu hát:
“Cô có tình cờ, nhìn thấy anh không?”
nghe vừa ngây ngô, vừa dễ thương.
Chàng trai đâu hỏi: Cô có yêu anh không?
Chỉ hỏi: Có nhìn thấy anh không?
Nhưng đôi khi, với một người đang si tình, được người mình thương nhìn thấy đã là hạnh phúc rồi.
Tôi mỉm cười khi nghĩ như vậy.
Bởi chúng tôi ngày ấy cũng từng ngốc nghếch như thế.
Có khi đi vòng thêm một con đường chỉ mong gặp một người. Có khi vào đúng một quán cà phê vì biết chiều thứ Bảy người ấy thường ngồi đó. Có khi đang đi xe, thấy một tà áo quen quen phía trước liền đạp nhanh hơn, rồi khi đến gần lại giả vờ như chẳng có chuyện gì.
Tuổi trẻ có những điều buồn cười mà đẹp.
Bây giờ nghĩ lại, chính những điều ngốc nghếch ấy làm nên hương vị của một thời.
Nhưng bài hát không chỉ có sự tinh nghịch của một chàng trai si tình.
Ẩn sau nụ cười, mái tóc ngắn và chiếc xe đạp của cô gái là một nỗi niềm khác. Chàng trai trong ca khúc dường như mang trong lòng nhiều bất an, nhiều mặc cảm, nhiều giận hờn với cuộc đời. Anh tìm đến cửa chùa, rồi tìm qua giáo đường. Anh ví mình như kẻ còn mang “tội gốc”, như một sinh linh lạc bước mong được chở che.
Và cuối cùng, giữa những phức tạp ấy, điều anh cần dường như chỉ là một ánh mắt bao dung.
Ánh mắt của cô gái.
Một người có thể giận cả cuộc đời, nhưng đôi khi lại mềm lòng trước một nụ cười.
Một người có thể thấy mình lạc lõng giữa đám đông, nhưng chỉ cần một người nhìn mình bằng ánh mắt cảm thông, bỗng thấy cuộc đời vẫn còn nơi để trở về.
Tôi nghĩ đó là điều khiến bài hát ở lại lâu đến vậy.
Nó không chỉ kể một cuộc tình.
Nó kể nỗi cô đơn của tuổi trẻ.
Mà tuổi trẻ nào chẳng từng có đôi lần cô đơn?
Ngày ấy, chúng tôi ngồi trong quán cà phê Dalat, nghe câu hát ấy, có lẽ mỗi người đều âm thầm tìm cho mình một “cô em tóc À la garçonne”.
Có người đã gặp.
Có người chỉ tưởng tượng.
Có người thương mà không dám nói.
Có người nói rồi lại chẳng đi cùng nhau được hết con đường.
Sau đó, cuộc đời đưa mỗi người về một phía.
Người lập gia đình.
Người rời Dalat.
Người đi thật xa.
Có những người bạn thuở ấy đến hôm nay không còn nữa.
Những quán cà phê cũ cũng đổi thay. Một vài con đường vẫn còn tên đó nhưng cảnh vật đã khác. Những chiếc xe đạp của nữ sinh ngày nào đã thưa dần giữa phố đông xe máy, ô tô. Mái tóc À la garçonne từng khiến một thế hệ thanh niên xao xuyến nay đã trở thành một nét thời trang cũ nằm lại trong ký ức.
Chỉ có âm nhạc dường như không già.
Chiều nay, hơn nửa thế kỷ sau, bài hát ấy vẫn vang bên hồ Xuân Hương.
Tôi đứng đây, tóc đã bạc.
Còn chàng trai ngày trước?
Hình như vẫn đứng đâu đó trong tôi.
Chỉ cần âm nhạc gọi đúng tên ký ức, chàng trai ấy lại trở về. Vẫn đôi mắt ấy, vẫn ly cà phê ấy, vẫn biết xao xuyến khi nhìn một cô gái tóc ngắn đi ngang ngoài cửa kính.
Thời gian thật kỳ lạ.
Nó làm già một khuôn mặt nhưng không nhất thiết làm già một kỷ niệm.
Mặt hồ Xuân Hương chiều nay gần như không gợn sóng. Mây trên cao soi xuống mặt nước thành những vệt mơ hồ. Bên kia hồ, hàng thông đứng im trong nắng nhạt. Vài người trẻ đang đi bộ. Một đôi trai gái ngồi bên nhau trên ghế đá. Cô gái cúi nhìn điện thoại, chàng trai nói điều gì đó rồi cả hai cùng cười.
Tôi nhìn họ và chợt thấy vui.
Mỗi thời có một cách yêu.
Ngày trước chúng tôi chờ nhau bên góc phố, viết thư tay, nghe nhạc trong quán cà phê. Bây giờ người trẻ có điện thoại, có những cách gặp gỡ nhanh hơn. Nhưng có lẽ trái tim thì vẫn vậy.
Vẫn mong một người nhìn thấy mình.
Vẫn mong giữa đám đông có một ánh mắt dừng lại lâu hơn một chút.
Vẫn mong được thương.
Tôi bỗng hiểu vì sao cuối bài hát, điều chàng trai mong mỏi lại giản dị đến thế: hãy nhìn anh cho rõ trước khi nhìn theo đám đông.
Một lời nhắn nghe qua tưởng nhẹ nhàng mà nghĩ kỹ lại thấy buồn.
Con người thường dễ nhìn một người bằng con mắt của thiên hạ. Đám đông bảo người ấy thế nào, ta dễ tin như thế. Nhưng tình thương chân thật bắt đầu từ khi ta chịu nhìn một con người bằng chính đôi mắt của mình.
Có lẽ bởi vậy, trong bài hát, đôi mắt cô gái không chỉ đẹp.
Đó là “mắt trời bao dung.”
Hai chữ bao dung khiến bài hát vượt khỏi một câu chuyện si tình.
Ai sống đủ lâu rồi cũng hiểu:
-Trên đời, thông minh chưa chắc làm người ta gần nhau; đúng sai nhiều khi cũng chưa đủ để giữ một mối tình, một tình bạn. Cuối cùng, điều khiến người ta có thể ngồi lại với nhau thường chỉ là sự cảm thông và bao dung.
Tôi đã đi gần hết một đời người mới càng thấm điều ấy.
Tuổi trẻ thường muốn phân định đúng sai.
Tuổi già chỉ mong lòng mình được nhẹ.
Ngày trước nghe bài hát, tôi chú ý đến cô gái tóc À la garçonne.
Hôm nay nghe lại, tôi lại nhớ nhiều hơn đến ánh mắt bao dung của cô.
Thì ra cùng một bài hát, nhưng ở mỗi tuổi đời, ta nghe bằng một trái tim khác.
Giai điệu trong công viên đã gần hết.
Chiều cũng đang xuống.
Một lớp mây mỏng trôi qua phía đồi, ánh nắng cuối ngày rơi nghiêng trên mặt hồ thành một vệt vàng nhạt. Gió bắt đầu lạnh hơn. Tôi kéo nhẹ cổ áo rồi tiếp tục bước.
Bất chợt một cô gái trẻ đạp xe ngang qua.
Mái tóc cô cũng ngắn.
Tôi nhìn theo, rồi bật cười một mình.
Dĩ nhiên đó không phải “cô em Bắc Kỳ nho nhỏ” của hơn năm mươi năm trước.
Nhưng trong một khoảnh khắc, tôi lại thấy Dalat của tuổi hai mươi.
Thấy một con đường chiều đầy gió.
Thấy cửa quán cà phê mờ hơi sương.
Thấy chiếc máy hát đang quay.
Thấy những người bạn trẻ ngồi quanh chiếc bàn nhỏ.
Và thấy chính mình ,một chàng trai chưa biết cuộc đời phía trước sẽ dài đến đâu, chỉ biết rằng chiều hôm ấy có một bài hát rất hay, một cô gái có mái tóc À la garçonne rất đẹp, và trái tim mình còn đủ trẻ để bâng khuâng vì một ánh mắt.
Hơn nửa thế kỷ đã qua.
Mùa hạ năm nào đã đi rất xa.
Nhưng chiều nay, bên hồ Xuân Hương, mùa thu đang đến thật chậm. Mây vẫn bảng lảng trên trời Dalat. Gió vẫn lang thang qua những hàng thông. Và từ một nơi nào đó, câu hát cũ như còn theo tôi trên con đường về.
Tôi chợt nghĩ: đời người rồi cũng như một bản nhạc.
Có đoạn vui, đoạn buồn. Có những nốt tưởng đã chìm mất giữa năm tháng, nhưng một ngày nào đó lại bất ngờ ngân lên.
Khi ấy, ta mới biết ký ức chưa bao giờ mất.
Nó chỉ ngủ yên.
Chờ một buổi chiều cuối hạ.
Chờ một làn gió trên hồ Xuân Hương.
Chờ một mái tóc ngắn vô tình đi qua.
Và chờ một câu hát cũ khẽ gọi:
Này cô em…
Thế là cả một thời tuổi trẻ trở về.
Tôi bước chậm dưới những hàng cây ven hồ. Phía sau, giai điệu đã tắt từ lâu. Nhưng trong lòng tôi, dường như bài hát vẫn còn.
Và Dalat chiều nay bỗng trẻ lại.
Còn tôi, trong một khoảnh khắc rất ngắn của đời người, cũng thấy mình trẻ lại theo Dalat./.
No comments:
Post a Comment