title

Người Pháp ăn sáng

Người Pháp vốn nổi tiếng thế giới với nghệ thuật ẩm thực tinh tế, và bữa sáng của họ cũng không phải là ngoại lệ. Khác với nhiều quốc gia thường xem bữa sáng là một bữa ăn thật nhiều món để ăn cho no, người Pháp có cách bắt đầu ngày mới khá nhẹ nhàng: Ăn vừa đủ, uống một chút cà phê, thưởng thức chiếc bánh ngon và dành cho mình một khoảng thời gian thư thả.

Trước hết, ngay cái tên gọi bữa sáng trong tiếng Pháp đã nói lên phần nào đặc điểm của nó. Người Pháp gọi bữa sáng là "le petit déjeuner", nghĩa là “bữa ăn nhỏ”. Chữ "petit" có nghĩa là nhỏ, còn "déjeuner" là ăn bữa đầu tiên trong ngày. Vì vậy, bữa sáng truyền thống của người Pháp đúng nghĩa là một “bữa ăn nhỏ”, không quá cầu kỳ và cũng không nhằm mục đích ăn thật no.

Một bữa sáng kiểu Pháp thường khá đơn giản. Một tách cà phê, có thể là cà phê đen hoặc cà phê pha với sữa; đôi khi là một ly sữa hay một tách trà. Đi cùng với thức uống thường là bánh mì, bánh mì nướng phết bơ và mứt, hoặc những loại bánh ngọt nổi tiếng của Pháp như "croissant" "pain au chocolat" hay "pain aux raisins".

Trong số đó, "croissant" có lẽ là hình ảnh quen thuộc nhất khi người ta nghĩ tới bữa sáng nước Pháp. Chiếc bánh có hình lưỡi liềm, bên ngoài vàng giòn, bên trong mềm và thơm mùi bơ. Người ta có thể ăn bánh không, hoặc phết thêm bơ hay mứt trái cây. Một chiếc "pain au chocolat" với nhân sô-cô-la cũng là món được nhiều người ưa thích.

Tuy nhiên, không phải người Pháp nào, ngày nào cũng ngồi ăn một chiếc "croissant" nóng hổi bên tách cà phê như hình ảnh trong phim ảnh và quảng cáo. Trong đời sống thường nhật, nhất là tại nhà, bữa sáng có thể đơn giản hơn nhiều: vài lát bánh mì phết bơ và mứt, một ly sữa hoặc cà phê. Trẻ em có thể ăn bánh mì với bơ, mứt hoặc những loại bánh ngọt nhỏ. Một số người lớn có thể ăn thêm phô mai hay jambon, tức thịt nguội, nhưng nhìn chung bữa sáng vẫn không quá nặng nề.

Điều đáng nói là văn hóa cà phê gắn liền với bữa sáng của người Pháp. Cà phê không đơn thuần chỉ là một thức uống để giúp tỉnh ngủ. Nó còn là một phần của đời sống xã hội. Ở những thành phố như Paris, người ta có thể ngồi tại một quán cà phê, uống cà phê, ăn bánh, đọc báo, nhìn người qua lại và trò chuyện với nhau.

Một tách cà phê vì vậy có khi kéo dài cả một khoảng thời gian. Người ta không nhất thiết phải uống thật nhanh để chạy đi làm. Quán cà phê trở thành một nơi để gặp gỡ, trao đổi câu chuyện đời thường và ngắm phố phường. Chính cái cách thưởng thức ấy làm cho bữa sáng trở thành một phần của phong cách sống chứ không chỉ là chuyện ăn uống.

Dĩ nhiên, đời sống hiện đại đã làm thay đổi nhiều thói quen. Không phải người Pháp nào cũng có thời gian ngồi hàng giờ trong quán cà phê. Người đi làm có thể ăn sáng rất nhanh tại nhà hoặc mua một chiếc bánh trên đường. Nhưng hình ảnh người Pháp ngồi bên tách cà phê và chiếc bánh nhỏ vẫn là một nét văn hóa rất đặc trưng trong mắt người ngoại quốc.

Thời điểm ăn sáng cũng không phải lúc nào giống nhau. Có người ăn ngay sau khi thức dậy, nhưng cũng có người dùng bữa muộn hơn tùy theo giờ làm việc và nhịp sống. Ở thành phố, người ta có thể dành thời gian buổi sáng để chuẩn bị, uống cà phê rồi mới ăn. Vì thế, không nên hiểu rằng mọi người Pháp đều có thói quen nhất định phải chờ đến 9 hay 10 giờ mới ăn sáng. Điều này còn tùy từng người và từng gia đình.

Bữa sáng Pháp cũng có những khác biệt theo vùng miền. Ở Provence, các món ăn buổi sáng có thể mang ảnh hưởng của ẩm thực Địa Trung Hải, với bánh mì, trái cây và những sản phẩm địa phương. Ở Brittany, bánh "crêpe" là một đặc sản nổi tiếng và có thể xuất hiện trong nhiều hoàn cảnh khác nhau, kể cả bữa sáng. Còn ở Paris, hình ảnh "croissant" và cà phê gần như đã trở thành một biểu tượng văn hóa.

Nếu đem bữa sáng Pháp so với Anh hay Mỹ, sự khác biệt càng dễ nhận thấy.

Người Anh có món "Full English Breakfast" nổi tiếng, thường gồm trứng, xúc xích, thịt xông khói, đậu, nấm, cà chua và bánh mì. Đây là một bữa sáng khá đầy đặn, giúp người ăn no lâu.

Người Mỹ cũng có những bữa sáng thịnh soạn với trứng, bacon, pancake, xúc xích, khoai tây và nhiều loại thức ăn khác. Một bữa sáng như vậy có thể cung cấp khá nhiều năng lượng cho một ngày làm việc.

Trong khi đó, người Pháp truyền thống lại thiên về một bữa sáng nhẹ: bánh mì hoặc bánh ngọt, bơ, mứt và một thức uống nóng. Họ không xem việc phải ăn thật nhiều vào buổi sáng là điều bắt buộc.

Nhưng nói bữa sáng Pháp “nhẹ” không có nghĩa là người Pháp lúc nào cũng ăn uống theo một công thức dinh dưỡng cứng nhắc, càng không nên hiểu rằng họ tuyệt đối không ăn trứng, thịt hay những món ăn giàu đạm vào buổi sáng. Những điều này vẫn có thể xuất hiện tùy người, tùy gia đình và tùy hoàn cảnh. Điểm đặc trưng hơn cả nằm ở truyền thống và thói quen: Bữa sáng thường đơn giản, nhỏ gọn và thiên về bánh mì, bánh ngọt cùng thức uống nóng.

Điều làm cho bữa sáng Pháp trở nên đặc biệt, vì thế, không hẳn nằm ở chiếc "croissant" hay tách cà phê, mà nằm ở cách người ta thưởng thức chúng.

Một chiếc bánh ngon nếu ăn vội trên đường thì cũng chỉ là một chiếc bánh. Một tách cà phê nếu uống vội trong lúc chạy đi làm thì cũng chỉ là một thức uống. Nhưng khi người ta ngồi xuống, cắn một miếng bánh, nhấp một ngụm cà phê, nhìn ra đường phố và để cho buổi sáng bắt đầu một cách thong thả, thì bữa sáng đã trở thành một khoảnh khắc của đời sống.

Có lẽ đây mới là điều người ngoại quốc cảm nhận rõ nhất khi nói đến văn hóa ăn sáng của người Pháp: "ăn không chỉ để no mà còn để thưởng thức."

Bữa sáng của người Pháp vì vậy phản ánh một phần quan niệm sống của họ: không nhất thiết phải có thật nhiều mới là ngon; không nhất thiết phải ăn thật no mới là một bữa ăn đáng giá. Đôi khi chỉ cần một ổ bánh mì, một chút bơ, một ít mứt và một tách cà phê là đủ để bắt đầu một ngày.

Nhìn từ bên ngoài, đó có thể là một bữa sáng quá đơn giản. Nhưng với người Pháp, cái đáng quý không chỉ nằm trong thức ăn mà còn nằm trong cách ăn, thời gian ăn và niềm vui khi ăn.

Một buổi sáng ở nước Pháp, vì thế, có thể bắt đầu rất giản dị: một chiếc "croissant" vàng giòn, một tách cà phê nóng, một chiếc bàn nhỏ bên hè phố và dòng người đang bắt đầu một ngày mới.

Không cần quá nhiều món. Không cần quá no. Chỉ cần ngon, vừa đủ và có thời gian để thưởng thức.

Đó có lẽ chính là nét duyên riêng của bữa sáng Pháp.

Đoàn Xuân Thu.

Melbourne.